Art. 5

Pokaż w całym akcie

Art. 5 Kodeksu cywilnego
Art. 5. Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 5 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 czerwca 2013 r., III CZP 2/13

   …W doktrynie prezentowane są dwie odmienne koncepcje instytucji nadużycia prawa podmiotowego. Zwolennicy jednej przyjmują, że zawarty w art. 5 k.c. zakaz nadużycia prawa pozwala na realizację w każdym przypadku ius aequm kosztem iuris stricti, jeżeli stosowanie określonego przepisu…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 kwietnia 2010 r., II UZP 1/10

   …2006 r., I UK 128/06 (OSNP 2007 nr 23-24, poz.359), w myśl którego do złagodzenia rygorów prawa ubezpieczeń społecznych nie stosuje się ani art. 5 k.c., ani art. 8 k.p., bo przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter przepisów prawa publicznego. Rygoryzm prawa publicznego nie może być…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 października 2007 r., III CZP 30/07

   …stanowisku ustawodawcy świadczy choćby to, że były właściciel w wypadku zasiedzenia nie może skorzystać z reżimu bezpodstawnego wzbogacenia; art. 5 k.c. nie może stanowić podstawy do zaniechania lub ograniczenia (nabycia lub utraty) istniejących praw podmiotowych. Po drugie, należy przychylić…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 stycznia 2007 r., III CZP 117/06

   …wyrazić w sposób ogólny poważna wątpliwość prawna, a mianowicie, czy w odniesieniu do żądania zniesienia własności nieruchomości stosowanie art. 5 k.c. jest wyłączone. Wątpliwość ta jest nie tylko wynikiem odmienności stanowisk, jakie zajęli w rozpoznawanej sprawie uczestnicy, ale także…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 15 marca 2018 r., III CZP 110/17

   …jako siła wyższa. W wyjątkowych wypadkach sąd można jednak przy ocenie upływu terminu zawitego zastosować ogólną zasadę wyrażoną w art. 5 k.c. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości dopuszczalność oceny upływu terminu zawitego pod kątem zgodności z art. 5 k.c. (por. uchwała Sądu…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 10 października 2013 r., III CZP 53/13

   …że wykładnia liberalna nie ma uzasadnienia jurydycznego, a osiągnięcie jej celów aksjologicznych jest możliwe poprzez zastosowanie art. 5 k.c. w sytuacjach, gdy w sprawie występują nadzwyczajne okoliczności uzasadniające nie uwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia o zachowek.…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 12 grudnia 2019 r., III CZP 48/19

   …wierzytelności. Wobec braku szerszych odniesień dokonanych przez Sąd Okręgowy w kwestii trudności interpretacyjnych związanych ze stosowaniem art. 5 k.c. jedynie ogólnikowo można stwierdzić, iż w tego typu sprawach nie jest wykluczone powołanie się przez stronę pozwaną na art. 5 k.c. Zastosowanie…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 grudnia 2009 r., IV CSK 290/09

   …tylko formalnej lecz i materialnej. Powszechnie uznaje się związek zasad współżycia społecznego, do których odwołuje się klauzula generalna z art. 5 k.c., z ogólnie uznanymi normami moralnymi. Wskazuje się, że ma ona na celu zapobieganie stosowaniu prawa w sposób, który ma na celu wywarcie…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 11 lipca 2012 r., II CSK 677/11

   …prawa materialnego może obejmować tylko zarzuty naruszenia art. 5 i 446 § 3 k.c. Bezpodstawnie zarzuca się w skardze kasacyjnej naruszenie art. 5 k.c. w związku z art. 446 § 3 k.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę wypłaty jakiegokolwiek odszkodowania powódce. Według utrwalonej w…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 25 sierpnia 2011 r., II CSK 640/10

    …art. 68 § 2 u.g.n. w dniu 29 grudnia 2000 r. i w dniu 4 lipca 2001 r. miał bowiem tę samą treść. Zasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 5 k.c. Istotą prawa cywilnego jest strzeżenie praw podmiotowych, a zatem wszelkie rozstrzygnięcia prowadzące do redukcji bądź unicestwienia tych praw…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 5 (17 581)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.