Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 23 listopada 2022 r., IV Ka 873/22

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 23 listopada 2022 r., IV Ka 873/22

Tekst

1 Sygnatura akt IV Ka 873/22

2 1.

3 2.WYROK

4 2.1.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

5 Dnia 23 listopada 2022 roku

6 4.Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:

7 1.Przewodniczący:

8 1.SSO Waldemar Majka (spr.)

9 1.Sędziowie:

10 1.SO Adriana Skorupska

11 2.SO Sylwana Wirth-Bzunek

12 1.Protokolant:

13 1.Magdalena Telesz

14 przy udziale Eligiusza Wnuka Prokuratora Prokuratury Okręgowej,

15 po rozpoznaniu w dniach 25 października i 23 listopada 2022 roku

16 6.sprawy

17 1. S. O.

18 7.syna W. i J. z domu Sztuczka

19 8.urodzonego (...) w K. G.

20 9.oskarżonego z art. 220 § 1 kk i art. 156 § 1 pkt 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk,

21 2. A. C.

22 10.syna B. i R. z domu K.

23 11.urodzonego (...) w C.

24 12.oskarżonego z art. 220 § 1 kk i art. 156 § 1 pkt 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk

25 13.na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonego A. C. i jego obrońcę oraz obrońcę oskarżonego S. O.

26 14.od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku

27 15.z dnia 17 maja 2022 roku, sygnatura akt II K 128/22

28 16.uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

29 Formularz UK 2

30 Sygnatura akt

31 IV Ka 873/22

32 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

33 3

34 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

35 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

36 wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z 17 maja 2022 roku, sygnatura akt II K 128/22

37 1.2. Podmiot wnoszący apelację

38 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

39 ☐ oskarżyciel posiłkowy

40 ☐ oskarżyciel prywatny

41 ☒ obrońca

42 ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

43 ☐ inny

44 1.3. Granice zaskarżenia

45 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

46 ☒ na korzyść

47 ☐ na niekorzyść

48 ☒ w całości

49 ☐ w części

50 ☐

51 co do winy

52 ☐

53 co do kary

54 ☐

55 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

56 1.1.2. Podniesione zarzuty

57 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

58 ☒

59 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

60 ☐

61 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

62 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

63 ☒

64 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

65 ☒

66 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

67 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

68 ☐

69 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

70 ☐

71 art. 439 k.p.k.

72 ☐

73 brak zarzutów

74 1.4. Wnioski

75 ☒

76 uchylenie

77 ☒

78 Zmiana

79 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

80 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

81 1.5. Ustalenie faktów

82 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

83 Lp.

84 Oskarżony

85 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

86 Dowód

87 Numer karty

88 2.1.1.1.

89 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

90 Lp.

91 Oskarżony

92 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

93 Dowód

94 Numer karty

95 2.1.2.1.

96 A. C.

97 Niekaralność oskarżonego

98 Informacja z KRK

99 605

100 2.1.2.2.

101 S. O.

102 Niekaralność oskarżonego

103 Informacja z KRK

104 604

105 2.1.2.3.

106 A. C. , S. O.

107 Czyny przypisane oskarżonym. Zachowanie pokrzywdzonego po zaistnieniu zdarzenia będącego przedmiotem zarzutów

108 Zeznania świadka B. P.

109 654-656

110 1.6. Ocena dowodów

111 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

112 Lp. faktu z pkt 2.1.1

113 Dowód

114 Zwięźle o powodach uznania dowodu

115 Informacje o karalności stanowią dokumenty urzędowe i nie podlegają kwestionowaniu. Do zeznań świadka odniesiono się w części 3 niniejszego uzasadnienia.

116 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

117 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

118 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

119 Dowód

120 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

121 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

122 Lp.

123 Zarzut

124 3.1.

125 Oskarżony A. C. zarzucił:

126 błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieprawidłowym uznaniu, że oskarżony A. C. był odpowiedzialny za kierowanie pracami na budowie a w konsekwencji ciążył na nim obowiązek szkolenia pracowników w zakresie stosowania zasad BHP, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że oskarżonym w czasie objętym zarzutem aktu oskarżenia był zatrudniony na 1/2 etatu na stanowisku asystent projektanta, pracodawca nie przeszkolił go z zakresu stosowania zasad a ponadto oskarżony w czasie zdarzenia objętego zarzutem aktu oskarżenia od kilku dni nie przebywał na budowie a został na polecenie pracodawcy oddelegowany do pracy biurowej w siedzibie firmy we W.

127 ☐ zasadny

128 ☒ częściowo zasadny

129 ☐ niezasadny

130 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

131 Sprawa wymaga ponownego rozpoznania wobec zasadności zarzutu naruszenia art.41 kpk (o czym mowa w części 3.2. niniejszego uzasadnienia), koniecznym jednak pozostaje zaakcentowanie kwestii niezbędnych wymagających wzięcia pod uwagę przez Sąd I Instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

132 Zgodnie z art. 2 kk odpowiedzialności karnej za przestępstwo skutkowe popełnione przez zaniechanie podlega ten tylko, na kim ciążył prawny, szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi . Nie ponosi zatem odpowiedzialności karnej za dokonanie przestępstwa skutkowego osoba, której zachowanie nie stwarzało albo w sposób znaczący nie zwiększało niebezpieczeństwa dla dobra chronionego prawem albo też nie ciążył na niej opisany prawny szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi. Procedując sąd I instancji zdawał się o tym zapominać. Próżno bowiem szukać w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustaleń dotyczących charakteru zatrudnienia oskarżonego A. C., jakie spoczywały na nim obowiązki, z czego obowiązki te wynikały (z umowy, regulaminu czy określonych przepisów prawa) oraz kto przejmował wskazane obowiązki w czasie nieobecności oskarżonego na budowie, a na wskazaną okoliczność oskarżony się powołuje również w zarzucie apelacji. Sąd I Instancji ustalił jedynie, że oskarżony był inżynierem budowy (k.535), nie zajmował się jednak szczegółowym zakresem jego obowiązków w zakresie kierowania pracownikami (k.539) wskazując jedynie enigmatycznie, że na nim i na S. O. ciążyły obowiązki z zakresu BHP, nie wskazując jednak jakie obowiązki i w jakim zakresie spoczywały na każdym z oskarżonych. Sąd I instancji nie zajmował się również szczegółowo charakterem zatrudnienia pokrzywdzonego i tym kto faktycznie przyjmował go do pracy imieniem pracodawcy ( (...) Sp.z o.o.), jak też jak wyglądał jego dzień pracy kiedy doszło do wypadku, kto powierzył mu obowiązki, kto wskazał miejsce i charakter wykonywanej pracy i kto faktycznie ją nadzorował, zaś obowiązki z zakresu BHP spoczywają głównie na pracodawcy i osoba tegoż reprezentujących ? W świetle powyższego istotne pozostaje również ustalenie roli i zakresu obowiązków G. H. w aspekcie zatrudnienia i dopuszczenia do pracy pokrzywdzonego T. O..

133 Dla odpowiedzialności z art. 160 § 1 k.k. (art.220§1 kk) wymagane jest, by niebezpieczeństwo, o jakim mowa w tym przepisie, było bezpośrednie, a więc natychmiastowe, realne, konkretnie istniejące w sytuacji już stworzonej przez sprawcę bez jego dalszych możliwych działań. Istnienie warunków, które w przyszłości mogły narażać na niebezpieczeństwo życia lub zdrowia ludzi, nie upoważnia do tworzenia neologizmu o "formalnym niebezpieczeństwie".(tak Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 4 października 2007 roku, II Aka 132/07). Aby przypisać oskarżonemu sprawstwo i winę w zakresie czynu z art.220§1 kk koniecznym było wykazanie, iż ciążył na nim prawny i szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi, zaś wskazane niebezpieczeństwo istniało niezależnie od działań pokrzywdzonego czy też innych osób w czasie kiedy oskarżony działał bądź zaniechał działania do którego był zobowiązany, czemu sąd I instancji nie sprostał.

134 Sąd I instancji ustalił, iż pokrzywdzony nie został zapoznany z oceną ryzyka zawodowego, na stanowisku pracy, nie został poddany szkoleniu wstępnemu BHP, instruktażowi ogólnemu i stanowiskowemu oraz szkoleniu okresowemu BHP, a przed rozpoczęciem prac szczególnie niebezpiecznych nie przeszedł instruktażu stanowiskowego i nie został zapoznany z instrukcjami BHP. Pokrzywdzony nie został też poddany badaniom lekarskim i nie uzyskał zaświadczenia lekarza medycyny pracy o braku przeciwskazań do wykonywania pracy. Mimo tych ustaleń sąd I instancji nie wskazał na kim konkretnie opisane obowiązki spoczywały i kto ponosi odpowiedzialność za zaniechania w tym zakresie.

135 Tymczasem w ramach czynu zarzucanego i przypisanego oskarżonemu żadne z powyższych uchybień dotyczących pokrzywdzonego eksponowanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k.535 odwr.) nie zostało ani zarzucone ani też przypisane oskarżonemu. Zaniechania jakie przypisano oskarżonemu to „niedopełnienie obowiązku zabezpieczenia otworu do przestrzeni międzydachowej sąsiadującego z pomostami roboczymi rusztowania, niezabezpieczenie strefy niebezpiecznej oraz nieoznaczenie miejsc niebezpiecznych na terenie budowy”. Co ciekawe tożsame zaniechania zarzucono również oskarżonemu S. O.. Sąd I instancji nie odnosi się do tej kwestii i nie przeprowadza żadnej prawnej ani faktycznej analizy na kim i z jakiego tytułu takie obowiązki spoczywały.

136 W świetle powyższego zasadnym jawi się wniosek dowodowy obrońcy oskarżonego S. O. (k.557 pkt V 2), bowiem ma to znaczenie również w aspekcie możliwej odpowiedzialności oskarżonego A. C. .

137 Wniosek

138 zmiana zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku poprzez uniewinnienie oskarżonego A. C. od stawianych mu zarzutów ewentualnie uchylenie wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Kłodzku do ponownego rozpatrzenia.

139 ☐ zasadny

140 ☒ częściowo zasadny

141 ☐ niezasadny

142 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

143 W zakresie żądania uchylenia zaskarżonego wyroku wniosek jest zasadny.

144 ń same3.2.

145 Obrońca oskarżonego S. O. zarzucił:

146 I obrazę przepisu art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. poprzez wymierzenie oskarżonemu S. O. kary „10 (dziesięciu) miesięcy", co z jednej strony stanowi orzeczenie kary nieznanej ustawie, z drugiej zaś powoduje, że w wyroku zachodzi oczywista sprzeczność uniemożliwiająca jego wykonanie między pkt III wyroku, w którym wskazano, iż wykonanie wymierzonych wobec oskarżonych kar pozbawienia wolności zostaje zawieszona na okres próby, a pkt II wyroku, w którym została wymierzona kara nieokreślona rodzajowo, co stanowi bezwzględne przyczyny odwoławcze wskazane w pkt 5 i 7 art. 439 § 1 k.p.k

147 II obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku, tj.

148 1. art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. (w razie uznania przez Sąd Odwoławczy, że uchybienie to nie

149 stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej) poprzez wymierzenie oskarżonemu

150 S. O. kary „10 (dziesięciu) miesięcy", tj. kary nieokreślonej

151 rodzajowo, w sytuacji gdy uniemożliwia to wykonanie wyroku;

152 2. art. 41 § 1 k.p.k. poprzez wydanie wyroku przez sędziego referenta, która podlegała

153 wyłączeniu wobec istnienia okoliczności wywołującej uzasadnioną wątpliwość co do jej

154 bezstronności, polegającej na opublikowaniu w portalu informacyjnym wyroku

155 skazującego z dnia 21 kwietnia 2021 r. na ponad rok przed zamknięciem przewodu

156 sądowego, co oznacza, że sędzia referent na długo przed zakończeniem postępowania

157 rozpoznawczego miała wyrobione zdanie na temat przedmiotowej sprawy i zdanie to

158 uzewnętrzniła przed zamknięciem przewodu sądowego;

159 3. art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez ukształtowanie swojego zdania przez Sąd

160 Rejonowy wyłącznie na podstawie części materiału dowodowego zgromadzonego co

161 najwyżej do dnia 21 kwietnia 2021 r,, tj. do dnia sporządzenia projektu wyroku

162 skazującego, w sytuacji gdy organy postępowania kształtują swe przekonanie na

163 podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów;

164 4. art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o Ochronie

165 Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. poprzez wydanie

166 wyroku przez sędziego referenta, która podlegała wyłączeniu wobec istnienia okoliczności

167 wywołującej uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, w sytuacji gdy narusza to

168 prawo oskarżonego S. O. do rzetelnego procesu;

169 5. art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k,, poprzez wydanie wyroku przez sędziego referenta,

170 która podlegała wyłączeniu wobec istnienia okoliczności wywołującej uzasadnioną

171 wątpliwość co do jego bezstronności, w sytuacji gdy narusza to prawo do obrony

172 materialnej oskarżonego S. O.;

173 6. art. 4 k.p.k., 7 k.p.k. oraz 410 k.p.k. poprzez wydanie wyroku z pominięciem

174 całokształtu okoliczności ujawnionych na rozprawie głównej, które przemawiały na

175 korzyść oskarżonego S. O., tj.:

176 a) pominięcie zeznań świadków W. J., T. C., G. H., zeznań oskarżyciela posiłkowego T. O. oraz wyjaśnień oskarżonego S. O. w zakresie, z którego wynika, że S. O. nie był osobą kierującą pracownikami na przedmiotowej budowie, zaś bezpośredni nadzór na ich pracami sprawował oskarżony A. C., w sytuacji gdy okoliczność ta ma istotne znaczenie w kontekście odpowiedzialności oskarżonego S. O. oraz w sytuacji gdy podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, natomiast organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane uwzględniać okoliczności przemawiające także na korzyść oskarżonego;

177 b) pominięcie zeznań świadków W. J. oraz T. C.

178 w zakresie, z którego wynika, że pokrzywdzonemu zostało przekazane, że nie może

179 przebywać w miejscu, w którym uległ wypadkowi, w sytuacji gdy okoliczność ta ma

180 istotne znaczenie w kontekście odpowiedzialności oskarżonego S.

181 O. oraz w sytuacji gdy podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt

182 okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, natomiast organy prowadzące

183 postępowanie karne są obowiązane uwzględniać okoliczności przemawiające także na

184 korzyść oskarżonego;

185 c) pominięcie zeznań świadków W. J., T. C. oraz

186 Prywatnej opinii z zakresu wypadkoznawstwa oraz bezpieczeństwa i higieny pracy

187 sporządzonej przez M. S. z dnia 29 września 2018 r. (dalej jako:

188 „Opini Prywatnej"), a także opinii biegłego sądowego A. R. z

189 zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy z dnia 23 sierpnia 2021 r. (dalej jako: „Opinii

190 sądowej") w zakresie, z którego to materiału dowodowego wynika, że miejsce, do

191 którego przedostał się pokrzywdzony, było zabezpieczone prawidłowo poprzez

192 odcięcie dojścia z rusztowania za pomocą skrajni rusztowania, która jednak została

193 zdemontowana prawdopodobnie bezpośrednio przed zdarzeniem przez samego

194 pokrzywdzonego, w sytuacji gdy podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt

195 okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, natomiast organy prowadzące

196 postępowanie karne są obowiązane uwzględniać okoliczności przemawiające także na

197 korzyść oskarżonego;

198 7. art. 7 k.p.k., 410 k.p.k., art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającej na:

199 a) dokonaniu bardzo pobieżnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego,

200 która w zasadzie uniemożliwia kontrolę instancyjną dokonanej oceny;

201 b) dokonaniu bardzo pobieżnej oceny zeznań świadków W. J. oraz

202 T. C., polegającej jedynie na daniu im wiary w zakresie, w

203 którym są spójne ze sobą wzajemnie oraz zeznaniami T. O., a contrario

204 Sąd Rejonowy nie dał wiary zeznaniom wyżej wskazanych świadków w zakresie, w

205 którym nie są zbieżne z depozycjami T. O., nie wyjaśniwszy powodów

206 takiej oceny;

207 c) odmowie wiary zeznaniom świadków W. J. oraz T.

208 (...) w zakresie, w którego wynika, że pracownicy, w tym T.

209 O., byli informowani o zakazie wchodzenia do miejsca, z którego nastąpił

210 upadek, w sytuacji gdy zeznania te są spójne, logiczne i konsekwentne, zaś

211 świadkowie ci nie mieli powodu, aby zeznawać niekorzystnie dla współpracownika,

212 który uległ wypadkowi;

213 d) odmówieniu waloru wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego S.

214 O., w sytuacji gdy korespondują one z przeważającą częścią materiału

215 dowodowego, tj. dowodami z dokumentów, zeznaniami świadków T.

216 (...), W. J., G. H., M. P.,

217 D. S., A. K. oraz R. B., a także

218 Opinią Prywatną oraz Opinią sądową;

219 e) bezkrytycznej ocenie zeznań pokrzywdzonego T. O., którym Sąd dał w

220 pełni wiary, w szczególności w zakresie w którego wynika, że pokrzywdzonemu nie

221 zostało przekazane, iż nie może przebywać w miejscu, w którym uległ wypadkowi, że

222 nie było żadnych zabezpieczeń przed wejściem do przestrzeni międzydachowej oraz

223 że inni pracownicy też trzymali tam narzędzia, w sytuacji gdy zeznania te są

224 sprzeczne wiarygodnym materiałem dowodowym w postaci zeznań świadków

225 T. C., W. J., G. H., M.

226 P., D. S., A. K. oraz R. B., a

227 także Opinią Prywatną oraz Opinią sądową, a nadto w sytuacji gdy pokrzywdzony -

228 jak sam zeznał - wskutek wypadku doznał rozległych obrażeń w obrębie głowy i nie pamięta okoliczności wypadku;

229 8. art. 7 k.p.k., 193 § 1 k.p.k., 200 § 2 pkt 5 k.p.k., 201 k.p.k., 410 k.p.k. oraz 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez uznanie opinii biegłego sądowego z zakresu BHP z 19 marca 2018 r. sporządzonej w postępowaniu przygotowawczym (dalej jako: „Opinia prokuratorska" za w pełni wiarygodną, w sytuacji gdy jest ona:

230 a) niepełna i niejasna, gdyż:

231 •

232 wnioski w zakresie okoliczności i przyczyn zdarzenia przeczą sobie wzajemnie co

233 wyklucza ich logiczną i merytoryczną wartość,

234 •

235 biegły nie dokonał oceny rusztowania w kontekście istnienia zabezpieczeń przed

236 wejściem do przestrzeni międzydachowej, z której nastąpił upadek

237 pokrzywdzonego,

238 •

239 opinia ta nie zawiera sprawozdania z przeprowadzonych badań, jak również nie

240 uwzględnia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności (kwestia

241 demontażu istotnych części rusztowania - skrajni),

242 •

243 nie zawiera uzasadnienia wyrażonych ocen (biegły nie wyjaśnił w oparciu o jakie

244 materiały źródłowe przyjął brak zabezpieczenia otworu i strefy niebezpiecznej

245 oraz brak oznakowania miejsc niebezpiecznych),

246 •

247 opinia opiera się na niewystarczającym materiale dowodowym, gdyż nie

248 uwzględnia dowodów zgromadzonych w postępowaniu sądowym,

249 •

250 opinia jest również niejasna, gdyż nie pozwala na ustalenie i zrozumienie

251 zawartych w niej ocen i poglądów, a także sposobu dochodzenia do nich przez

252 biegłego,

253 b) sprzeczna z Opinią Prywatną (która nie zawiera wyżej wskazanych wad) oraz Opinią

254 sądową

255 9. art. 7 k.p.k., 193 § 1 k.p.k., 410 k.p.k., art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez dokonanie

256 dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego,

257 polegającej na:

258 a) niezasadnym odmówieniu wiary Opinii prywatnej, w sytuacji gdy autor opinii -

259 również biegły sądowy - poddał zasadniczej krytyce Opinię prokuratorską, przy czym

260 swoje stanowisko poparł obszerną argumentacją, Opinia Prywatna nie posiada tych

261 wad, którymi dotknięta jest Opinia prokuratorska, przede wszystkim autor opinii

262 szeroko uzasadnił swoje stanowisko - wnioski opinii są zwieńczeniem skrupulatnych

263 wywodów, w których biegły wyjaśnia zajęte stanowiska w poszczególnych kwestiach;

264 b) niezasadnym odmówieniu wiary Opinii sądowej, przy czym jako jedyny powód takiej

265 oceny Sąd wskazał przyjęcie przez biegłego, że stosunek prawny łączący

266 pokrzywdzonego z wykonawcą miał charakter umowy cywilnoprawnej, a nie

267 stosunku pracy, w sytuacji gdy kwestia oceny stosunku prawnego łączącego

268 pokrzywdzonego w wykonawcą w istocie nie wymagała opinii biegłego, gdyż takiej

269 kwalifikacji powinien dokonać Sąd samodzielnie oraz w sytuacji gdy Sąd nie

270 wypowiedział się co do pozostałych aspektów opinii, czyli de facto zaniechał oceny

271 tego dowodu, co czyni tę ocenę dowolną, a nie swobodną;

272 10. art. 170 § 3 k.p.k. poprzez nierozpoznanie wniosku obrony z dnia 16 listopada 2018 r. o

273 dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu konstrukcji budowlanych celem

274 ustalenia tego, czy rusztowanie pierwotnie wykonane przez R. B. na

275 obiekcie budowlanym położonym w L. przy ul. (...) było rusztowaniem

276 prawidłowym i należycie zabezpieczało przestrzeń międzydasza tego obiektu;

277 11.art. 170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku obrony z dnia 3 marca 2020 r. o

278 dopuszczenie dowodu z zeznań świadka B. P., w sytuacji gdy dowód ten zmierzał

279 do wykazania okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. tego, ze pokrzywdzony

280 po wypadku ponownie wszedł na teren budowy, co koreluje z twierdzeniami obrony, że

281 pokrzywdzony jest żywo zainteresowany historią L., w tym zabytkową

282 architekturą, a nadto zbiera pamiątki historyczne, i poszukiwanie tychże pamiątek

283 motywowało pokrzywdzonego do przełamania zabezpieczeń i wejścia do strefy

284 niebezpiecznej

285 ☐ zasadny

286 ☒ częściowo zasadny

287 ☐ niezasadny

288 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

289 Zarzut naruszenia art.41 kpk okazał się zarzutem trafnym. Sąd odwoławczy rozważał nad nim w czasie narady wstępnej (bowiem jego zasadność powodowała konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i ponownego rozpoznania sprawy) w efekcie uznając zasadność tego zarzutu, co niewątpliwie miało wpływ na treść wyroku sądu I instancji i uzasadnia przeprowadzenie przewodu sądowego raz jeszcze w całości.

290 Jedną z okoliczności stanowiących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego i powodujących jego wyłączenie na wniosek jest uzewnętrznienie przez sędziego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia, i to zarówno w wypowiedzi na sali sądowej, jak i poza salą, w sposób świadczący o realnym niebezpieczeństwie jego stronniczości. Publikacja projektu wyroku obejmującego orzeczenie co do winy i skazanie obydwu oskarżonych niewątpliwie stanowi uzewnętrznienie poglądu sądu I instancji na sprawę przed zakończeniem postępowania dowodowego. Nie jest niczym szczególnym przygotowywanie przez sędziego przewodniczącego bądź sprawozdawcę projektu wyroku w związku z zakończeniem przewodu sądowego, jednak projekt wyroku został opublikowany, co słusznie eksponuje skarżący, po rozprawie 21 kwietnia 2021 roku, po przeprowadzeniu której sąd I instancji postanowił o dalszym prowadzeniu postepowania dowodowego (k.424), to zaś daje podstawy do zaistnienia uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego.

291 Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa - iudex inhabilis (art. 40 k.p.k.), jak i na wniosek - iudex suspectus (art. 41 k.p.k.), służy realizacji dyrektywy wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, jak i w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także w art. 4 k.p.k., zgodnie z którą organy procesowe powinny zachować obiektywny, bez żadnych uprzedzeń, stosunek do sprawy i uczestników postępowania sądowego. Bezstronność uznaje się za fundamentalną zasadę pozwalającą zapewnić zaufanie, jakim sądy muszą się cieszyć w demokratycznym państwie prawa. Europejski Trybunał Praw Człowieka, wypowiadając się na temat istoty bezstronności sędziego, podkreślał jej aspekt subiektywny i obiektywny. Kryterium subiektywne opiera się na ocenie osobistego przekonania sędziego orzekającego w danej sprawie, przy czym osobista bezstronność członka składu sędziowskiego jest dorozumiana, chyba że pojawią się dowody przeciwne. Natomiast kryterium obiektywne nakazuje ustalić, czy sędzia daje wystarczające gwarancje, by wykluczyć jakąkolwiek uprawnioną wątpliwość co do jego bezstronności na podstawie zachowania sędziego, a nawet pewnych pozorów. W przypadku kryterium obiektywnego musi zostać rozważone, czy istnieją podlegające ustaleniu fakty, które mogą wzbudzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. W tej mierze nawet odbiór w oczach opinii publicznej może mieć pewne znaczenie (zob. wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka: z dnia 10 października 2000 r. w sprawie D. v. Litwa oraz z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie S. v. Islandia). Stwierdzenie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego w odbiorze zewnętrznym nie oznacza braku obiektywizmu po stronie sędziego w znaczeniu subiektywnym, ale prowadzi do jego wyłączenia od rozpoznania sprawy . Postanowienie zatem odmawiające uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego z dnia 5 października 2021 roku (k.484) podlegające kontroli w toku postępowania odwoławczego (art.447§4 kpk) ze względu na sformułowany w tym zakresie zarzut apelacji – nie może być uznane za trefne wobec zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego w odbiorze zewnętrznym.

292 W świetle powyższego sąd odwoławczy zaaprobował dominujące w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowisko, że jedną z okoliczności stanowiących uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego i powodujących jego wyłączenie na wniosek będzie uzewnętrznienie przez tego sędziego jego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia, i to zarówno w wypowiedzi na sali sądowej, jak i poza salą, w sposób świadczący o realnym niebezpieczeństwie jego stronniczości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2001 r., IV KKN 169/97, LEX nr 51606; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2008 r., III KK 73/08, LEX nr 465883).

293 Uwzględnienie powyższego zarzutu naruszenia art.41 kpk skutkuje koniecznością ponownego rozpoznania sprawy. Tym samym odnoszenie się szczegółowo do wszystkich zarzutów apelacji pozostaje zbędne. Zgodnie bowiem z art.436 kpk Sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień, podniesionych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania. Sąd odwoławczy zobligowany jest jednak odnieść się do zarzutów, których trafność warunkuje elementy istotne ponownego rozpoznania sprawy.

294 Trafny jest również zarzut obrazy przepisu art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. poprzez wymierzenie oskarżonemu S. O. kary „10 (dziesięciu) miesięcy", co z jednej strony stanowi orzeczenie kary nieznanej ustawie, z drugiej zaś powoduje, że w wyroku zachodzi oczywista sprzeczność uniemożliwiająca jego wykonanie między pkt III wyroku, w którym wskazano, iż wykonanie wymierzonych wobec oskarżonych kar pozbawienia wolności zostaje zawieszona na okres próby, a pkt II wyroku, w którym została wymierzona kara nieokreślona rodzajowo. Nie zawsze jednak eksponowane uchybienie stanowi bezwzględne przyczyny odwoławcze wskazane w pkt 5 i 7 art. 439 § 1 k.p.k. Biorąc pod uwagę zasadę jedności wyroku i jego uzasadnienia oraz kierunek zaskarżenia wyroku czasami możliwe jest dokonanie zmiany orzeczenia na korzyść oskarżonego w podobnych sytuacjach procesowych, jednak rację ma skarżący, iż stanowi to naruszenie przepisów postępowania, które przy ponownym rozpoznaniu sprawy w wypadku skazania (nie przesądzając oczywiście końcowego rozstrzygnięcia) nie powinno mieć miejsca.

295 Trafnie podnosi skarżący, iż sąd I instancji powierzchownie ocenił materiał dowodowy, czemu dał wyraz w mało wnikliwym uzasadnieniu zaskarżanego wyroku. Konieczna jest bowiem analiza zarówno zeznań świadków, jak i dokumentacji dotyczącej zabezpieczenia otworu do przestrzeni dachowej, bowiem nie da się wykluczyć na obecnym etapie postępowania również działań samego pokrzywdzonego w pokonaniu zabezpieczeń prowadzących do strefy niebezpiecznej. Relacja świadka B. P. zdaje się potwierdzać chęć eksploracji przez pokrzywdzonego terenów niedostępnych i ustalania własnych reguł postępowania.

296 W świetle powyższego zasadnym jawi się wniosek dowodowy obrońcy oskarżonego S. O. (k.557 pkt V 2), bowiem ma to znaczenie również w aspekcie możliwej odpowiedzialności karnej oskarżonego, jak też współoskarżonego A. C.. Tym samy za trafny należy uznać zarzut naruszenia art. 170 § 3 k.p.k. poprzez nierozpoznanie wniosku obrony z dnia 16 listopada 2018 r. o

297 dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu konstrukcji budowlanych celem

298 ustalenia tego, czy rusztowanie pierwotnie wykonane przez R. B. na

299 obiekcie budowlanym położonym w L. przy ul. (...) było rusztowaniem

300 prawidłowym i należycie zabezpieczało przestrzeń międzydasza tego obiektu. Niezależnie od tego, iż obowiązkiem sądu jest odniesienie się do wniosku dowodowego, to dowód taki niewątpliwie będzie przydatny po ustaleniu zakresu obowiązków oskarżonych, ale również w aspekcie zachowania pokrzywdzonego.

301 Wniosek

302 1. o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku w zaskarżonej części i przekazanie

303 sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I-instancji,

304 ewentualnie

305 2. o zmianę w/w wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku w zaskarżonej części poprzez

306 uniewinnienie oskarżonego S. O. od przypisanych mu czynów.

307 ☐ zasadny

308 ☒ częściowo zasadny

309 ☐ niezasadny

310 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

311 W zakresie konieczności uchylenia wyroku i ponownego rozpoznania sprawy wniosek jest zasadny.

312 3.3.

313 Obrońca oskarżonego S. O. zarzucił:

314 błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku mający wpływ na jego treść, polegający na:

315 1. nieustaleniu, jakie konkretnie obowiązku spoczywały na oskarżonym S.

316 O. jako kierowniku budowy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, mając

317 na uwadze przepisy prawa, w tym w szczególności Prawo budowlane oraz

318 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i

319 higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (dalej jako: „Rozporządzenie")

320 oraz realia przedmiotowej budowy, w sytuacji gdy tylko wówczas możliwe było

321 poczynienie dalszych ustaleń w zakresie ewentualnego sprawstwa oskarżonego;

322 ustaleniu że oskarżony S. O. był osobą kierującą pracownikami na

323 przedmiotowej budowie na podstawie projektu budowlanego, dziennika budowy zawiadomienia o rozpoczęciu robót, oświadczenia o objęciu obowiązków kierownika budowy, umowy o wykonanie robót budowlanych, decyzji (...) oraz zeznań świadka G. H., w sytuacji gdy dowody te w żadnej mierze nie pozwalają na ustalenie powyższego;

324 3. ustaleniu, że oskarżony S. O. był osobą kierującą pracownikami na

325 przedmiotowej budowie, w sytuacji gdy ustalenie to nie znajduje oparcia

326 •

327 ani w obowiązujących przepisach, gdyż art. 212 Kodeksu pracy pozwala na

328 przyjęcie, że osobą kierującą pracownikami jest osoba sprawująca bieżący nadzór

329 nad pracownikami na budowie, zaś z § 5 Rozporządzenia wynika, bezpośredni

330 nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy na stanowiskach pracy sprawują

331 odpowiednio kierownik robót oraz mistrz budowlany,

332 •

333 ani w zgromadzonym materiale dowodowym, gdyż świadkowie zgodnie zeznali,

334 że osobą sprawującą nad nimi bezpośredni nadzór byl oskarżony A. C.;

335 4. nieustaleniu, że oskarżony S. O. nie wiedział o zatrudnieniu na budowie

336 oskarżyciela posiłkowego T. O., co wynika zarówno z wyjaśnień samego

337 oskarżonego, jak również zeznań świadka G. H.;

338 5. ustaleniu, że oskarżyciel posiłkowy nie został zapoznany z oceną ryzyka zawodowego na

339 stanowisku pracy, nie został poddany szkoleniu wstępnemu BHP, instruktażowi ogólnemu

340 i stanowiskowemu oraz szkoleniu okresowemu BHP. Przed podjęciem prac szczególnie

341 niebezpiecznych nie przeszedł instruktażu i nie został zapoznany z instrukcjami BHP, w

342 tym w szczególności z planem BIOZ, nie został poddany badaniom lekarskim i nie

343 uzyskał orzeczenia lekarza medycyny pracy, stwierdzającego brak przeciwskazań

344 zdrowotnych do wykonywanej pracy, w rym na wysokości powyżej 3 m, w sytuacji gdy

345 obowiązki te należą do pracodawcy, a nie oskarżonego S. O. będącego

346 kierownikiem budowy, co wynika z przepisów (art. 15 oraz 207 i nast. Kodeksu pracy),

347 planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia opracowanego przez oskarżonego S.

348 O. (dalej jako: „Plan BIOZ") i przekazanego do realizacji na budowie

349 oskarżonemu A. C. oraz Opinii prokuratorskiej;

350 6. ustaleniu, że obowiązki z zakresu BHP zgodnie z treścią art. 15, art. 207, art. 207¹, art.

351 208, art. 209 i art. 304 Kodeksu pracy spoczywają na osobach kierujących pracownikami,

352 a więc przypadku przedmiotowej budowy także na kierowniku budowy oskarżonym

353 S. O., w sytuacji gdy po pieiwsze obowiązki osób kierujących

354 pracownikami zostały określone w art. 212 Kodeksu pracy, a po drugie oskarżony

355 S. O. nie był osobą kierującą pracownikami, a w szczególności

356 pokrzywdzonym T. O., co zostało wykazane powyżej;

357 7. nieustaleniu, że oskarżony S. O. sporządził Plan BIOZ i przekazał go do

358 realizacji na budowie oskarżonemu A. C., w sytuacji gdy okoliczność ta

359 wskazuje na wykonanie przez oskarżonego jako kierownika budowy jednego z

360 podstawowych jego obowiązków z zakresu bezpieczeństwa na budowie i ochrony

361 zdrowia;

362 nieustaleniu, że oskarżony S. O. polecił wykonanie rusztowania na

363 przedmiotowej budowie profesjonalnej firmie zewnętrznej i dokonał odbioru rusztowania

364 w sytuacji gdy okoliczność ta wynika z bezspornego materiału dowodowego i ma istotne znaczenie w kontekście oceny wykonania przez oskarżonego obowiązków jako kierownika budowy;

365 9. ustaleniu, że pokrzywdzony T. O. spadł z przestrzeni międzydachowej, po tym

366 jak zawalił się pod nim strop, w sytuacji gdy miejsce, do którego wszedł pokrzywdzony

367 nie jest pomieszczeniem i nie posiada stropu, lecz podbitkę, stanowiącą sufit

368 pomieszczenia znajdującego się na ostatnim piętrze;

369 10. ustaleniu, że pokrzywdzony T. O. nie był informowany o zakazie poruszania

370 się w miejscu wypadku, w sytuacji gdy z materiału dowodowego w postaci spójnych

371 zeznań świadków T. C. oraz W. J. wynika, że

372 pracownicy mieli zakaz wstępu do miejsca, z którego nastąpił upadek i byli informowani o

373 grożącym tam niebezpieczeństwie;

374 11. ustaleniu, że wejście do przestrzeni międzydachowej nie było właściwie zabezpieczone i

375 oznaczone, w sytuacji gdy całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego

376 (zeznania świadków W. J., T. C., M.

377 P., D. S., R. B., wyjaśnienia oskarżonego

378 S. O., Opinia Prywatna Opinia sądowa) wskazuje, że miejsce, do

379 którego przedostał się pokrzywdzony, było zabezpieczone prawidłowo poprzez odcięcie

380 dojścia z rusztowania za pomocą skrajni rusztowania, która jednak została zdemontowana

381 prawdopodobnie bezpośrednio przed zdarzeniem przez samego pokrzywdzonego;

382 12. ustaleniu, że wejście do przestrzeni międzydachowej nie było właściwie zabezpieczone i

383 oznaczone, w sytuacji gdy jak wynika z Opinii Prywatnej potwierdzonej przez Opinię

384 sądową, skrajnia rusztowania odcinała całkowicie możliwość wejścia do przestrzeni, do

385 której wszedł pokrzywdzony, w związku z czym nie było potrzeby dodatkowego i

386 specjalnego zabezpieczenia tej przestrzeni jako strefy niebezpiecznej;

387 13. ustaleniu, że zmiana pierwotnie ustawionego rusztowania świadczy o braku właściwego

388 nadzoru ze strony oskarżonego S. O. i wyłącznie potwierdza braki w

389 nadzorze nad wykonywaniem przepisów BHP na obszarze inwestycji, w sytuacji gdy

390 oskarżony S. O. nie był osobą kierującą pracownikami, w tym w

391 szczególności T. O., w rozumieniu art. 212 Kodeksu pracy oraz -

392 niebędąc kierownikiem robót ani mistrzem budowlanym - zgodnie z § 5 Rozporządzenia,

393 nie sprawował bezpośredniego nadzoru nad bezpieczeństwem i higieną pracy, a także w

394 sytuacji gdy oskarżony nie naruszył wynikającego § 127 Rozporządzenia obowiązku co

395 miesięcznej inspekcji rusztowania;

396 14. ustaleniu, że pomiędzy naruszeniem w postaci nieprawidłowego zabezpieczenia otworu do

397 przestrzeni międzydachowej sąsiadującego z pomostami roboczymi rusztowania oraz

398 niezabezpieczenia strefy niebezpiecznej a wejściem pokrzywdzonego na obszar strefy

399 niebezpiecznej zachodzi związek przyczynowo-skutkowy, który pozwolił sądowi

400 przypisanie oskarżonemu S. O. popełnienie przestępstwa z art. 220

401 § 1 k.k. i 156 § 2 k.k., w sytuacji gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie (zeznania

402 świadków, wyjaśnienia oskarżonego S. O., Opinia Prywatna, Opinia

403 sądowa) nie pozwala na przyjęcie takiego związku, gdyż materiał ten wskazuje, że pokrzywdzony w całości przyczynił się do zdarzenia, a wręcz jego działanie było przyczyną zdarzenia, gdyż miejsce do którego przedostał się pokrzywdzony, było zabezpieczone prawidłowo poprzez odcięcie doń dojścia z rusztowania za pomocą skrajni rusztowania, jednakże na skutek samowolnej i niezgodnej z zasadami użytkowania ingerencji w konstrukcję rusztowania poprzez demontaż skrajni na jego przedostatnim i ostatnim poziomie zlikwidowano zabezpieczenie przed upadkiem z wysokości oraz zabezpieczenie przed wstępem do przestrzeni międzydachowej;

404 15. ustaleniu w konsekwencji, że oskarżony S. O. dopuścił się czynu opisanego w wyroku, w sytuacji gdy materiał dowodowy oceniany swobodnie, a nie dowolnie, nie pozwala na takie ustalenie.

405 ☐ zasadny

406 ☒ częściowo zasadny

407 ☐ niezasadny

408 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

409 Z przyczyn wskazanych w części 3.1. i 3.2 niniejszego uzasadnienia.

410 Oczywiście sam fakt pełnienia wobec pracowników funkcji kierowniczych czyni te osoby, jako osoby kierujące pracownikami, podmiotami obowiązków wymienionych w art. 212 k.p. Stąd też pracownik, któremu powierzono kierowanie pracą innych, z samej istoty sprawowanej funkcji jest zobowiązany do stałego czuwania nad tym, aby praca podległych mu pracowników przebiegała zgodnie z przepisami lub zasadami BHP, jednak oskarżonym zarzucono konkretne opisane w zarzutach zaniechania i biorąc pod uwagę fakt, iż apelacje wniesiono jedynie na korzyść oskarżonych przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji zobligowany będzie dokonać weryfikacji czy opisane w zarzutach zaniechania (a nie jakiekolwiek naruszenia przepisów BHP) odpowiadały konkretnym obowiązkom oskarżonych i czy były to prawne i szczególne obowiązki w rozumieniu art.2 kk. Poza sporem pozostaje również, iż podmiotem przestępstwa z art. 220 § 1 k.k. może być jedynie osoba odpowiedzialna za przestrzeganie bezpieczeństwa i higieny pracy, a więc może być nim nie tylko kierownik zakładu pracy, ale również każda inna osoba kierująca pracownikami (art. 212 k.p.), a nawet osoby pełniące funkcje kontrolne i nadzorcze z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, nawet jeżeli nie pozostają w strukturze organizacyjnej zakładu pracy. Istotne przy tym jest, że każda z odpowiedzialnych osób odpowiada za własne zachowania, niezależnie od odpowiedzialności innych osób, gdyż "prawu karnemu obca jest konstrukcja ponoszenia odpowiedzialności za kogoś". Na pracodawcy ale też na innych osobach pełniących funkcje budowlane ciąży szczególny prawny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi. Nałożony on jest nie tylko wprost dyspozycją art. 2 k.k., ale jasno wynika już z art. 220 k.k., Sąd w pierwszej kolejności powinien więc odpowiedzieć na pytanie, czy zachodzi związek normatywny między ustalonym zaniechaniem oskarżonego, a skutkiem w postaci co najmniej narażenia pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, warunkujący odpowiedzialność karną oskarżonego z art. 220 k.k. Odpowiedź na to pytanie musi zostać poprzedzona ustaleniami, że rzeczywiście nie dopełnił on obowiązków gwaranta niewystąpienia skutku. Istotne jest również czy z samego zaniechania oskarżonego powstał skutek w postaci narażenia o jakim mowa w art.220§1 kk, czy też potrzebne było do tego działanie innych osób w tym pokrzywdzonego, bowiem ma to znaczenie pierwszorzędne w aspekcie możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności za wskazane przestępstwo (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 listopada 2013 roku III KK 302/13).

411 Sąd I instancji ustalił, iż pokrzywdzony nie został zapoznany z oceną ryzyka zawodowego, na stanowisku pracy, nie został poddany szkoleniu wstępnemu BHP, instruktażowi ogólnemu i stanowiskowemu oraz szkoleniu okresowemu BHP, a przed rozpoczęciem prac szczególnie niebezpiecznych nie przeszedł instruktażu stanowiskowego i nie został zapoznany z instrukcjami BHP. Pokrzywdzony nie został też poddany badaniom lekarskim i nie uzyskał zaświadczenia lekarza medycyny pracy o braku przeciwskazań do wykonywania pracy. Mimo tych ustaleń sąd I instancji nie wskazał na kim konkretnie opisane obowiązki spoczywały i kto ponosi odpowiedzialność za zaniechania w tym zakresie.

412 Tymczasem w ramach czynu zarzucanego i przypisanego oskarżonemu żadne z powyższych uchybień dotyczących pokrzywdzonego eksponowanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k.535 odwr.) nie zostało ani zarzucone ani też przypisane oskarżonemu. Zaniechania jakie przypisano oskarżonemu to „niedopełnienie obowiązku zabezpieczenia otworu do przestrzeni międzydachowej sąsiadującego z pomostami roboczymi rusztowania, niezabezpieczenie strefy niebezpiecznej oraz nieoznaczenie miejsc niebezpiecznych na terenie budowy”. Co ciekawe tożsame zaniechania zarzucono również oskarżonemu A. C.. Sąd I instancji nie odnosi się do tej kwestii i nie przeprowadza żadnej prawnej analizy na kim i z jakiego tytułu takie obowiązki spoczywały.

413 W świetle powyższego podkreślić należy raz jeszcze, że podmiotem przestępstwa z art. 220 § 1 k.k. jest jedynie osoba odpowiedzialna za przestrzeganie bezpieczeństwa i higieny pracy, a więc może być nim nie tylko kierownik zakładu pracy, ale również każda inna osoba kierująca pracownikami (art. 212 k.p.), a nawet osoby pełniące funkcje kontrolne i nadzorcze z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, nawet jeżeli nie pozostają w strukturze organizacyjnej zakładu pracy. Istotne przy tym jest, że każda z odpowiedzialnych osób odpowiada za własne zachowania, niezależnie od odpowiedzialności innych osób, gdyż jak już wspomniano "prawu karnemu obca jest konstrukcja ponoszenia odpowiedzialności za kogoś" (zob. J. Bafia, K. Mioduski, M. Siewierski, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 1987, wyd. III, t. 2, s. 196, teza 6; W. Wróbel, w: A. Zoll (red.), Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, Zakamycze 2006, wyd. II, t. 2, komentarz do art. 220, tezy - 3 i 6; A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, LEX 2010, wyd. V, komentarz do art. 220, teza 3). Koniecznym zatem pozostawało ustalenie jakie obowiązki i z jakiego tytułu ciążyły na każdym z oskarżonych i czy w aspekcie zarzucanego każdemu z oskarżonych skutku był to prawny i szczególny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi w postaci narażenia pokrzywdzonego T. O. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia bądź ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

414 Wniosek

415 1. o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku w zaskarżonej części i przekazanie

416 sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I-instancji,

417 ewentualnie

418 2. o zmianę w/w wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku w zaskarżonej części poprzez

419 uniewinnienie oskarżonego S. O. od przypisanych mu czynów.

420 ☐ zasadny

421 ☒ częściowo zasadny

422 ☐ niezasadny

423 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

424 Wniosek jest zasadny w zakresie podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i ponownego rozpoznania sprawy.

425 3.4.

426 Obrońca oskarżonego A. C. zarzucił:

427 obrazę prawa materialnego, a to art 220 § 1 k.k., w szczególności poprzez niewłaściwą interpretację i uznanie, że oskarżony popełnił zarzucany mu czyn, był podmiotem wskazanego przestępstwa tj. osobą odpowiedzialną za bezpieczeństwo i higienę pracy z ramienia spółki (...) sp. z o.o. z/s we W., jak również, że na oskarżonym istniał prawny obowiązek zabezpieczenia otworu do przestrzeni międzydachowej, niezabezpieczenia strefy niebezpiecznej oraz nieoznaczenia miejsc niebezpiecznych na terenie budowy (...) w L., podczas, gdy właściwym podmiotem zarzucanego czynu był pracodawca oskarżonego albowiem oskarżony nie posiadał szkoleń w zakresie BHP i to zarówno wstępnych jak również okresowym, jak też do obowiązków oskarżonego należał wyłącznie nadzór na prawidłowym wykonywaniem projektu budowlanego;

428 ☐ zasadny

429 ☒ częściowo zasadny

430 ☐ niezasadny

431 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

432 Z przyczyn wskazanych w części 3.1. niniejszego uzasadnienia.

433 Wniosek

434 zmiana zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od dokonania

435 zarzucanego mu czynu,

436 ewentualnie

437 uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

438 Sądowi I instancji

439 ☐ zasadny

440 ☒ częściowo zasadny

441 ☐ niezasadny

442 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

443 Wniosek zasadny w zakresie potrzeby ponownego rozpoznania sprawy.

444 3.5.

445 Obrońca oskarżonego A. C. zarzucił:

446 1) obrazę przepisu postępowania mającą wpływ na wydane orzeczenie, a to art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, zdyskredytowania zeznań świadka G. H., który zeznał, że oskarżony A. C. - wskutek polecenia służbowego pracodawcy - na kilka dni przed zdarzeniem z udziałem oskarżyciela posiłkowego T. O. opuścił teren budowy w L. celem wykonywania prac projektowych we W., zatem w dniu zdarzenia tj. 26 października 2017 r. oskarżony nie mógł - jako pracownik - pełnić żadnej funkcji polegającej na kierowaniu pracownikami.

447 2) obrazę przepisu postępowania mającą wpływ na wydane orzeczenie, a to art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, zdyskredytowania zeznań świadków T. C. oraz W., w zakresie w jakim zgodnie twierdzili, że oskarżony nie był obecny na terenie budowy w dniu 27 października 2017 r. oraz w zakresie faktu, że oskarżony A. C. jedynie przekazywał owym pracownikom - telefoniczne uwagi G. H. - w zakresie bieżącej pracy na terenie budowy, gdy wówczas był obecny.

448 3) obrazę przepisu postępowania mającą wpływ na wydane orzeczenie, a to art. 7 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. poprzez nieuprawnione i nieuzasadnione zdyskredytowanie wiarygodności opinii biegłego sądowego z zakresu bhp z dnia 23 sierpnia 2021 r., w sytuacji, gdy opinia biegłego sądowego z zakresu bhp przeprowadzona w toku postępowania przygotowawczego była do niej sprzeczna, podczas, gdy opinia biegłego sądowego z dnia 23 sierpnia 2021 r. została przeprowadzona w toku postępowania jurysdykcyjnego, tj. w okolicznościach kompleksowo zgromadzonego materiału dowodowego zebranego w sprawie a Sąd I instancji właśnie w toku postępowania sądowego dostrzegł konieczność dopuszczenia i przeprowadzenia tego dowodu

449 4) obrazę przepisu postępowania mającą wpływ na wydane orzeczenie, a to art. 7 k.p.k., art. z art. 424 § 1 k,p.k. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, przejawiającej się w pominięciu dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu bhp z dnia 23 sierpnia 2021 r., jak również w braku jakiegokolwiek uzasadnienia w wyroku motywów takiego rozstrzygnięcia;

450 5) obrazę przepisu postępowania mającą wpływ na wydane orzeczenie, a to art. 7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 k.p.k. poprzez:

451 -

452 dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów skutkującej brakiem wskazania

453 motywów dlaczego Sąd I instancji oparł się częściowo na wyjaśnieniach oskarżonego A.

454 C., zeznaniach świadka G. H., podczas, gdy nie wynika to

455 z uzasadnienia wyroku;

456 -

457 brak wskazania kryteriów oraz uzasadnienia wymiaru wobec oskarżonego nawiązki

458 w wysokości 15.000 zł (pkt V orzeczenia), podczas, gdy w uzasadnieniu Sąd I instancji nie

459 tylko nie podaje w oparciu o jakie kryteria orzekł ten środek, ale wskazuje, że zasądził od

460 oskarżonego zadośćuczynienie w wysokości 5.000 zł, nie uzasadniając zupełnie jakimi

461 kryteriami się kierował;

462 ☐ zasadny

463 ☒ częściowo zasadny

464 ☐ niezasadny

465 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

466 Z przyczyn wskazanych w części 3.1. niniejszego uzasadnienia.

467 Wniosek

468 zmiana zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od dokonania

469 zarzucanego mu czynu,

470 ewentualnie

471 uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

472 Sądowi I instancji

473 ☐ zasadny

474 ☒ częściowo zasadny

475 ☐ niezasadny

476 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

477 Wniosek jest zasadny w zakresie wystąpienia podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i ponownego rozpoznania sprawy

478 3.6.

479 Obrońca oskarżonego A. C. zarzucił:

480 na wypadek niepodzielenia przez Sąd zarzutów powyższych opisanych w części 3.4. oraz 3.5. niniejszego uzasadnia :

481 - rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec A. C. nawiązki w wysokości 15.000 zł w stosunku do rzeczywistej realizacji znamion typu czynu zabronionego, stopnia ) winy oskarżonego, sytuacji osobistej i zarobkowej, uprzedniego braku karalności

482 ☐ zasadny

483 ☒ częściowo zasadny

484 ☐ niezasadny

485 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

486 Zgodnie z art.436 kpk Sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień, podniesionych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania. Wobec konieczności ponownego rozpoznania sprawy odnoszenie się do zarzutu jest bezprzedmiotowe.

487 Wniosek

488 zmiana zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od dokonania

489 zarzucanego mu czynu,

490 ewentualnie

491 uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

492 Sądowi I instancji

493 ☐ zasadny

494 ☒ częściowo zasadny

495 ☐ niezasadny

496 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

497 Wniosek jest zasadny w zakresie podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i ponownego rozpoznania sprawy

498 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

499 4.1.

500 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

501 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

502 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

503 5.1.1.

504 Przedmiot utrzymania w mocy

505 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

506 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

507 5.2.1.

508 Przedmiot i zakres zmiany

509 Zwięźle o powodach zmiany

510 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

511 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

512 5.3.1.1.1.

513 ☐ art. 439 k.p.k.

514 Zwięźle o powodach uchylenia

515 5.3.1.2.1.

516 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

517 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

518 Zwięźle o powodach uchylenia

519 5.3.1.3.1.

520 Konieczność umorzenia postępowania

521 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

522 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

523 5.3.1.4.1.

524 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

525 Zwięźle o powodach uchylenia

526 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

527 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji przeprowadzi przewód sądowy w całości, uzupełni postępowanie dowodowe celem ustalenia w jakim stanie występowało rusztowanie i zabezpieczenia miejsc niebezpiecznych w czasie skierowania pokrzywdzonego do pracy a przede wszystkim w dniu zdarzenia. Nadto weźmie pod uwagę wskazania szeroko omówione w części 3 niniejszego uzasadnia i zobligowany będzie dokonać weryfikacji czy opisane w zarzutach zaniechania (a nie jakiekolwiek naruszenia przepisów BHP) odpowiadały konkretnym obowiązkom oskarżonych i czy były to prawne i szczególne obowiązki w rozumieniu art.2 kk. Sąd w pierwszej kolejności powinien odpowiedzieć na pytanie, czy zachodzi związek normatywny między ustalanymi zaniechaniami oskarżonych, a skutkiem w postaci co najmniej narażenia pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, warunkujący odpowiedzialność karną oskarżonego z art. 220 k.k. Odpowiedź na to pytanie musi zostać poprzedzona ustaleniami, że rzeczywiście nie dopełnili oni konkretnych obowiązków gwaranta niewystąpienia skutku. Istotne jest również czy z samego zaniechania oskarżonych w wypadku takiego ustalenia - powstał skutek w postaci narażenia o jakim mowa w art.220§1 kk, czy też potrzebne było do tego działanie innych osób w tym pokrzywdzonego, bowiem ma to znaczenie pierwszorzędne w aspekcie możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności za wskazane przestępstwo.

528 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

529 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

530 Przytoczyć okoliczności

531 6. Koszty Procesu

532 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

533 Przytoczyć okoliczności

534 7. PODPIS

535 SSO Adriana Skorupska SSO Waldemar Majka SSO Sylwana Wirth-Bzunek

536 1.11. Granice zaskarżenia

537 Kolejny numer załącznika

538 1

539 Podmiot wnoszący apelację

540 Oskarżony A. C.

541 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

542 wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z 17 maja 2022 roku, sygnatura akt II K 128/22

543 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

544 ☒ na korzyść

545 ☐ na niekorzyść

546 ☒ w całości

547 ☐ w części

548 ☐

549 co do winy

550 ☐

551 co do kary

552 ☐

553 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

554 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

555 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

556 ☐

557 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

558 ☐

559 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

560 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

561 ☐

562 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

563 ☒

564 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

565 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

566 ☐

567 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

568 ☐

569 art. 439 k.p.k.

570 ☐

571 brak zarzutów

572 0.1.1.4. Wnioski

573 ☒

574 uchylenie

575 ☐

576 Zmiana

577 1.12. Granice zaskarżenia

578 Kolejny numer załącznika

579 2

580 Podmiot wnoszący apelację

581 Obrońca oskarżonego A. C.

582 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

583 wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z 17 maja 2022 roku, sygnatura akt II K 128/22

584 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

585 ☒ na korzyść

586 ☐ na niekorzyść

587 ☒ w całości

588 ☐ w części

589 ☐

590 co do winy

591 ☐

592 co do kary

593 ☐

594 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

595 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

596 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

597 ☐

598 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

599 ☐

600 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

601 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

602 ☒

603 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

604 ☒

605 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

606 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

607 ☒

608 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

609 ☐

610 art. 439 k.p.k.

611 ☐

612 brak zarzutów

613 0.1.1.4. Wnioski

614 ☒

615 uchylenie

616 ☐

617 Zmiana

618 1.13. Granice zaskarżenia

619 Kolejny numer załącznika

620 3

621 Podmiot wnoszący apelację

622 Obrońca oskarżonego S. O.

623 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

624 wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z 17 maja 2022 roku, sygnatura akt II K 128/22

625 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

626 ☒ na korzyść

627 ☐ na niekorzyść

628 ☒ w całości

629 ☐ w części

630 ☐

631 co do winy

632 ☐

633 co do kary

634 ☐

635 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

636 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

637 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

638 ☒

639 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

640 ☐

641 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

642 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

643 ☒

644 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

645 ☒

646 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

647 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

648 ☒

649 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

650 ☐

651 art. 439 k.p.k.

652 ☐

653 brak zarzutów

654 0.1.1.4. Wnioski

655 ☒

656 uchylenie

657 ☐

658 Zmiana