Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 stycznia 2024 r., II AKa 494/23

wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 stycznia 2024 r., II AKa 494/23

Tekst

1 Sygn. akt: II AKa 494/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 11 stycznia 2024 r.

3 Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

4 Przewodniczący:

5 SSA Wiesław Kosowski

6 SSA Piotr Filipiak

7 SSO del. Piotr Mika (spr.)

8 Protokolant

9 Agnieszka Bargieł

10 przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Częstochowie Andrzeja Kuśmierskiego

11 po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy

12 W. M. (M.), s. B. i M., ur. (...) w C.

13 oskarżonego o czyny z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i inne

14 na skutek apelacji prokuratora

15 od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie

16 z dnia 26 czerwca 2023 roku, sygn. akt II K 47/22

17 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

18 - uniewinnia oskarżonego od popełnienia czynu opisanego w punkcie 3 części wstępnej z art. 233 § 1 i 6 k.k. i kosztami związanymi z oskarżeniem w tym zakresie obciąża Skarb Państwa,

19 - uchyla punkt 4 i na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 23 czerwca 2020 roku w zw. z art. 4 § 1 k.k. łączy kary pozbawienia wolności orzeczone w punktach 1 i 2 i wymierza oskarżonemu jedną karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności,

20 - ustala, że rozstrzygnięcie z punktu 5 dotyczy kary łącznej orzeczonej powyżej,

21 - na mocy art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązuje oskarżonego w okresie próby do pisemnego informowania sądu o przebiegu okresu próby raz na 6 (sześć) miesięcy,

22 2. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

23 3. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki w kwocie 20 (dwadzieścia) złotych i wymierza mu jedną opłatę za obie instancje w kwocie 1 080 (jeden tysiąc osiemdziesiąt) złotych.

24 SSO del. Piotr Mika SSA Wiesław Kosowski SSA Piotr Filipiak

Uzasadnienie

25 Formularz UK 2

26 Sygnatura akt

27 II AKa 494/23

28 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

29 1

30 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

31 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

32 wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 26 czerwca 2023 roku, sygn. II K 47/22

33 1.1. Podmiot wnoszący apelację

34 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

35 ☐ oskarżyciel posiłkowy

36 ☐ oskarżyciel prywatny

37 ☐ obrońca

38 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

39 ☐ inny

40 1.1. Granice zaskarżenia

41 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

42 ☐ na korzyść

43 ☒ na niekorzyść

44 ☐ w całości

45 ☒ w części

46 ☐

47 co do winy

48 ☐

49 co do kary

50 ☒

51 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

52 1.1.1. Podniesione zarzuty

53 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

54 ☐

55 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

56 ☒

57 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

58 ☐

59 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

60 ☐

61 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

62 ☐

63 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

64 ☐

65 art. 439 k.p.k.

66 ☐

67 brak zarzutów

68 1.1. Wnioski

69 ☐

70 uchylenie

71 ☒

72 zmiana

73 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

74 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

75 1.1. Ustalenie faktów

76 1.1.1. Fakty uznane za udowodnione

77 Lp.

78 Oskarżony

79 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

80 Dowód

81 Numer karty

82 2.1.1.1.

83 1.1.1. Fakty uznane za nieudowodnione

84 Lp.

85 Oskarżony

86 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

87 Dowód

88 Numer karty

89 2.1.2.1.

90 1.1. Ocena dowodów

91 1.1.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

92 Lp. faktu z pkt 2.1.1

93 Dowód

94 Zwięźle o powodach uznania dowodu

95 1.1.1. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

96 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

97 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

98 Dowód

99 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

100 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

101 Lp.

102 Zarzut

103 3.1.

104 obraza przepisów prawa materialnego inną niż dotyczącą kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonego, a to art. 72 § l k.k., poprzez jego biedne niezastosowanie i zaniechanie nałożenia na oskarżonego W. M. obowiązku probacyjnego wynikającego z tejże normy.

105 ☒ zasadny

106 ☐ częściowo zasadny

107 ☐ niezasadny

108 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

109 Zarzut ocenić należało jako oczywiście zasadny, skoro sąd I instancji warunkowo zawieszając wykonanie orzeczonej przez siebie kary pozbawienia wolności i nie orzekając przy tym żadnego środka karnego bądź kompensacyjnego wbrew jednoznacznej dyspozycji art. 72 § l k.k. nie orzekł jednego z obowiązków probacyjnych.

110 Wniosek

111 o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez nałożenie na oskarżonego W. M. obowiązku pisemnego informowania Sądu o przebiegu okresu próby z częstotliwością raz na sześć miesięcy, do dziesiątego dnia miesiąca, poczynając od szóstego miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia

112 ☒ zasadny

113 ☐ częściowo zasadny

114 ☐ niezasadny

115 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

116 Wniosek w pełni zasadny wobec stwierdzenia podniesionego w zarzucie uchybienia w postaci naruszenia prawa materialnego, które to naruszenie mogło zostać konwalidowane wyłącznie poprzez nałożenie co najmniej jednego z obowiązków probacyjnych z art. 72 § l k.k. Wnioskowany przez oskarżyciela publicznego obowiązek mający umocowanie w treści art. 72 § 1 pkt 1 k.k. ocenić należało za w pełni adekwatnych w realiach niniejszej sprawy, w szczególności przy uwzględnieniu okoliczności towarzyszących popełnieniu przestępstwa przez oskarżonego, jego właściwości oskarżonego oraz jego uprzedniej niekaralności, dla potrzeb zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego w przyszłości kolejnego przestępstwa.

117 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

118 4.1.

119 Skazanie oskarżonego za czyn z art. 233 § 1 i 6 k.k. mimo że ani opis czynu przypisanego oskarżonego nie zawierał znamion przestępstwa, ani dowody przeprowadzone w toku postępowania karnego na popełnienie takiego przestępstwa nie wskazywały.

120 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

121 Treść zaskarżonego wyroku wskazuje jednoznacznie, że oskarżony W. M. skazany został za złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia, że podlegający zajęciu samochód marki B. (...) stanowi własność leasingodawcy. Tymczasem zgodnie z aktualnie obowiązującym od 1 stycznia 2019 roku brzmieniem art. 801 ¹§ 1 kodeksu postępowania cywilnego, dłużnik składa komornikowi, na piśmie lub ustnie do protokołu, wykaz majątku wraz z oświadczeniem o jego prawdziwości i zupełności pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Wzywając dłużnika do złożenia wykazu majątku, komornik uprzedza go o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Tym samym dłużnik nie odpowiada karnie za samo złożenie niezgodnego z prawdą wykazu majątku (takie rozwiązane obowiązywało w okresie sprzed nowelizacji art. 801 ¹k.p.c. , który to przepis przewidywał odpowiedzialność za złożenie niezgodnego z prawdą wykazu majątku), lecz za złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia o prawdziwości i zupełności złożonego przez dłużnika wykazu majątku. Zmiana normatywna treści art. 801 ¹k.p.c. wynikająca z nowelizacji dokonanej przez art. 267 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1691 z późn. zm.) wydaje się oczywista, gdy uwzględnić dosłowne brzmienie przepisu sprzed i po nowelizacji. Gdyby w istocie samo złożenie niezgodnego z prawdą wykazu majątku miało prowadzić do odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywszego oświadczenia, złożenie oświadczenia o zupełności i zgodności z prawdą wykazu majątku przewidziane przecież w przepisie traciłoby jakikolwiek normatywny sens. W świetle wcześniejszych wywodów nie jest również przestępstwem z art. 233 § 1 i 6 k.k. złożenie przez dłużnika komornikowi niezgodnego z prawdą oświadczenia, że ten czy inny element majątku będącego w zainteresowaniu komornika stanowi własność dłużnika bądź cudzą własność. Aby takie fałszywe oświadczenie mogło prowadzić do odpowiedzialności karnej dłużnika, musiałoby w pierwszej kolejności stanowić element złożonego ustnie wykazu majątku dłużnika, zaś po nim należałoby odebrać od dłużnika oświadczenie o zupełności i zgodności z prawdą złożonego wykazu majątku.

122 Mając na względzie powyższe uwagi, stwierdzić należy, że czyn opisany w zaskarżonym wyroku jako wyczerpujący znamiona występku z art. 233 § 1 i 6 k.k. nie zawiera wymaganych znamion takiego przestępstwa. Mimo zaskarżenia wyroku przez oskarżyciela publicznego na niekorzyść oskarżonego brak podstaw do uchylenia wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w oparciu o art. 440 k.p.k. Nie jest bowiem możliwe uchylenie orzeczenia na niekorzyść oskarżonego, jeżeli jego utrzymanie w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe (art. 440 in fine k.p.k.), w innych wypadkach niż w sytuacjach określonych w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 § 1 i 3 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości (art. 437 § 2 in fine k.p.k.) ( tak: wyrok SN z 6.04.2017 r., V KK 372/16, OSNKW 2017, nr 9, poz. 51.) Uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynu z art. 233 § 1 i 6 k.k. znajduje swoje uzasadnienie jednak nie tylko w przeszkodach proceduralnych, gdyż już sama treść dowodów obciążających oskarżonego w zakresie zarzuconego mu czynu nie wskazuje na złożenie przez oskarżonego niezgodnego z prawdą oświadczenia o zupełności i zgodności z prawdą złożonego przed komornikiem ustnie wykazu majątku. Złożeniu takiego oświadczenia przez oskarżonego przeczą zarówno dokumenty w postaci protokołów czynności komorniczych z dnia 24 lutego 2020 roku w sprawie Km 73/20 (karty 199-203 akt sprawy), jak i zeznania komornika prowadzącego czynności A. B. ( karty 232-233, 394-395). Brak tym samym nie tylko prawnych, ale i faktycznych podstaw dla pociągnięcia oskarżonego do odpowiedzialności karnej za złożenie niegodnego z prawdą świadczenia o zupełności i zgodności z prawdą złożonego przez niego ustnie przed komornikiem wykazu majątku.

123 Skazanie oskarżonego za zarzucony mu czyn z art. 233 § 1 i 6 k.k z uwagi na przedstawione wyżej okoliczności, a więc skazanie za czyn, który przestępstwem nie jest, bez wątpienia doprowadziło do rażącej niesprawiedliwości zaskarżonego wyroku we wskazanej części, co obligowało sąd odwoławczy do jego zmiany i uniewinnienia oskarżonego.

124 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

125 1.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

126 5.1.1.

127 Przedmiot utrzymania w mocy

128 Skazanie oskarżonego za przypisane mu czyny z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk oraz z art. 300 § 2 kk, wymierzone za te czyny kary jednostkowe pozbawienia wolności oraz kara grzywny, zastosowanie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności oraz rozstrzygnięcie o kosztach procesu.

129 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

130 Brak innych uchybień niż omówione w sekcji 3.1. oraz sekcji 4.1,, w szczególności uchybień podlegających uwzględnieniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia. (art. 439 k.p.k. i art. 440 k.p.k.)

131 Nie zasługiwał na uwzględnienie oparty na sygnalizacji rażącej niesprawiedliwości wyroku, a więc na art. 440 k.p.k. wniosek obrońcy o zmianę wyroku w części dotyczącej skazania za czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. Dołączona na jego poparcie ugoda pomiędzy oskarżonym a pokrzywdzonym w żadnym razie nie zawiera informacji sprzecznych z treścią dowodów obciążających, stanowiących podstawę skazania oskarżonego za przestępstwo oszustwa. W szczególności wskazana w ugodzie kwota 180 549,63 złotych wierzytelności pokrzywdzonego wobec oskarżonego jest kwotę ustaloną na dzień zawarcia ugody, tj. na dzień 8 grudnia 2023 roku, co w żadnym razie nie przeczy ustaleniom o doprowadzeniu pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o wartości 274 383,92 zł w okresie od grudnia 2018 roku do maja 2019 roku. Dość powiedzieć, że wartość mienia, którym niekorzystnie rozporządzono na skutek wprowadzenia w błąd, nie zawsze jest tożsama z wysokością szkody wyrządzonej przestępstwem. (co do szczegółów patrz: wyrok SN z 30.08.2000 r., V KKN 267/00, OSNKW 2000, nr 9-10, poz. 85.)

132 1.1. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

133 5.2.1.

134 Przedmiot i zakres zmiany

135 uniewinnienie oskarżonego od popełnienia przestępstwa z art. 233 § 1 i 6 k.k.

136 Zwięźle o powodach zmiany

137 Powody omówione w sekcji 4.1 uzasadnienia.

138 5.2.2.

139 Przedmiot i zakres zmiany

140 uchylenie rozstrzygnięcia o karze łącznej i orzeczenie nowej kary łącznej pozbawienia wolności

141 Zwięźle o powodach zmiany

142 Konsekwencją uniewinnienia oskarżonego od czynu z art. 233 § 1 i 6 k.k., a więc uchylenia także kary orzeczonej za ten czyn, jest dezaktualizacja podstaw orzeczonej zaskarżonym wyrokiem kary łącznej, co skutkować musiało uchyleniem rozstrzygnięcia z punktu 4 i orzeczeniem nowej kary łącznej pozbawienia wolności obejmującej kary wymierzone za czyny z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. oraz z art. 300 § 2 k.k. Orzekając nową karę sąd odwoławczy związany wynikającym z art. 434 § 1 k.p.k. zakazem pogorszenia sytuacji oskarżonego z przyczyn niewskazanych w środku odwoławczym, ukształtował nową karę łączna, stosując tak samo jak sąd I instancji zasadę pełnej absorpcji, a więc orzekł ją w wysokości najsurowszej kary podlegającej połączeniu.

143 5.2.3

144 Przedmiot i zakres zmiany

145 Nałożenie na oskarżonego obowiązku probacyjnego z art. 72 § 1 pkt 1 k.k.

146 Zwięźle o powodach zmiany

147 Powody omówione w sekcji 3.1. uzasadnienia.

148 1.1. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

149 1.1.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

150 5.3.1.1.1.

151 ☐ art. 439 k.p.k.

152 Zwięźle o powodach uchylenia

153 5.3.1.2.1.

154 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

155 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

156 Zwięźle o powodach uchylenia

157 5.3.1.3.1.

158 Konieczność umorzenia postępowania

159 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

160 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

161 5.3.1.4.1.

162 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

163 Zwięźle o powodach uchylenia

164 1.1.1. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

165 1.1. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

166 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

167 Przytoczyć okoliczności

168 6. Koszty Procesu

169 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

170 Przytoczyć okoliczności

171 3.

172 Kierując się zgodnie z art. 634 k.p.k. zasadami ogólnymi, wśród których najistotniejszą jest reguła, że koszty procesu karnego ponosi oskarżony skazany za przestępstwo (art. 627 k.p.k.), zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki postępowania odwoławczego sprowadzające się wyłącznie do ryczałtu za doręczenie pism i wezań wynoszącego 20 złotych zgodnie z § 1 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 663 z późn. zm.).

173 Wobec zmiany rozstrzygnięcia o karze stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 123 z późn. zm.) obciążono oskarżonego opłatą obejmującą obie instancje w wysokości 1 080 złotych, na które składa się opłata za karę do 1 roku pozbawienia wolności w wyskości 180 złotych (art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy) oraz opłata od kary grzywny orzeczonej obok kary pozbawienia wolności wynosząca 20 % kwoty grzywny (art. 3. ust. 1 in fine ustawy)

174 7. PODPIS

175 SSO del. Piotr Mika SSA Wiesław Kosowski SSA Piotr Filipiak

176 1.1. Granice zaskarżenia

177 Kolejny numer załącznika

178 1

179 Podmiot wnoszący apelację

180 oskarżyciel publiczny

181 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

182 brak obowiązku probacyjnego

183 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

184 ☐ na korzyść

185 ☒ na niekorzyść

186 ☐ w całości

187 ☒ w części

188 ☐

189 co do winy

190 ☐

191 co do kary

192 ☒

193 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

194 1.3.2. Podniesione zarzuty

195 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

196 ☐

197 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

198 ☒

199 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

200 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

201 ☐

202 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

203 ☐

204 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

205 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

206 ☐

207 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

208 ☐

209 art. 439 k.p.k.

210 ☐

211 brak zarzutów

212 1.4. Wnioski

213 ☐

214 uchylenie

215 ☒

216 zmiana