Art. 72

Pokaż w całym akcie

Art. 72 Kodeksu karnego
Art. 72.
§ 1. Zawieszając wykonanie kary, sąd zobowiązuje, a jeżeli orzeka środek karny, może zobowiązać skazanego do:
1) informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby,
2) przeproszenia pokrzywdzonego,
3) wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,
4) wykonywania pracy zarobkowej, do nauki lub przygotowania się do zawodu,
5) powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających,
6) poddania się terapii uzależnień,
6a) poddania się terapii, w szczególności psychoterapii lub psychoedukacji,
6b) uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych,
7) powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach,
7a) powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób,
7b) opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,
8) innego stosownego postępowania w okresie próby, które może zapobiec popełnieniu ponownie przestępstwa
przy czym orzeka się przynajmniej jeden z obowiązków.
§ 1a. Nakładając obowiązek wymieniony w § 1 pkt 7a, sąd wskazuje minimalną odległość od osób chronionych, którą skazany obowiązany jest zachować.
§ 1b. Nakładając na sprawcę przestępstwa popełnionego z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej obowiązek wymieniony w § 1 pkt 7b, sąd określa sposób kontaktu skazanego z pokrzywdzonym.
§ 2. Sąd może orzec świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 albo zobowiązać skazanego do naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości albo w części, chyba że orzekł środek kompensacyjny.

art. 72 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 72 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 29 czerwca 2007 r., III CZP 51/07

   …związku z warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności. Podstawą dla wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia przez sąd karny był art. 72 § 2 k.k. i art. 74 k.k. Według art. 72 § 1 i 2 k.k., zawieszając wykonanie kary sąd może zobowiązać skazanego do naprawienia szkody w całości lub w…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 maja 2005 r., I KZP 17/05

   …lecz także – co jest konsekwencją uregulowania art. 74 § 1 k.k. – określenie czasu i sposobu wykonania nałożonych obowiązków wymienionych w art. 72 k.k., w tej liczbie obowiązku naprawienia szkody, o którym mowa w art. 72 § 2 k.k.” (op. cit. s.158). Użycie w najmniejszej jednostce redakcyjnej,…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 czerwca 2017 r., I KZP 3/17

   …orzeczonej wobec oskarżonego P. P. kary sześciu miesięcy pozbawienia wolności, oddał go na ten czas pod dozór kuratora. Na podstawie zaś art. 72 § 1 pkt 5 i 6 k.k. – w brzmieniu sprzed 1 lipca 2015 r., zobowiązał go do powstrzymania się od nadużywania alkoholu, używania innych środków…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 3 grudnia 2021 r., III CZP 84/20

   …nawiązki na podstawie § 2 nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu niezaspokojonej części roszczenia w drodze postępowania cywilnego. Natomiast art. 72 § 2 k.k. – zamieszczony w rozdziale VII zatytułowanym „Środki związane z poddaniem sprawcy próbie” – stanowi, że w przypadku zawieszenia wykonania…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 3 lutego 2012 r., V KK 9/12

   …k.p.k. odnosi się do każdego określonego w ustawie wypadku orzekania karnoprawnego obowiązku naprawienia szkody, a więc także określonego w art. 72 § 2 k.k. (zob. wyroki SN z 23 listopada 2006 r., IV KK 328/06, OSNKW 2007, z. 2 poz. 14; z 18 czerwca 2009 r., IV KK 145/09, OSNKW 2009, z. 9, poz.…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 maja 2013 r., II KK 268/12

   …dowodowego. Sytuacja tego rodzaju stała na przeszkodzie nałożeniu w procesie karnym obowiązku naprawienia szkody w oparciu o przepis art. 72 § 2 k.k. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k., obowiązku naprawienia szkody nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 23 listopada 2006 r., IV KK 328/06

   …Sądem cywilnym ugoda między stronami nie jest orzeczeniem określonym w art. 777 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Przepis art. 72 § 2 k.k. stanowi materialną podstawę możliwości zobowiązania skazanego do naprawienia szkody w całości lub części w wypadku zawieszenia wykonania…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 grudnia 2014 r., IV KK 219/14

   …popełnieniu ponownie przestępstwa. Pod rządami Kodeksu karnego z 1997 r. Sąd Najwyższy nie wypowiadał się wprost o sposobie rozumienia art. 72 § 1 pkt 8 k.k., ale kilka sądów apelacyjnych zaprezentowało punkt widzenia zbieżny z przywołanym judykatem z 1982 r. Niektóre z tych sądów swoje…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 kwietnia 2015 r., V CSK 379/14

   …art. 72 § 2 w związku z art. 74 § 1 i 2 k.k. przez „ponowne orzeczenie przez Sąd cywilny w zakresie prawomocnego wyroku sądu karnego”. Art. 72 § 2 kodeksu karnego przewiduje, że zawieszając warunkowo wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd karny może zobowiązać skazanego do naprawienia szkody w…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 listopada 2012 r., IV KK 268/12

    …zaskarżone zostało, i to na korzyść oskarżonego, jedynie orzeczenie zobowiązujące oskarżonego do naprawienia szkody, wydane na podstawie art. 72 § 2 k.k. Wynika to jednoznacznie zarówno z treści zarzutu zawartego w części wstępnej kasacji, jak też z jej uzasadnienia. W takim też zakresie…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 72 (2480)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.