Art. 61

Pokaż w całym akcie

Art. 61 Kodeksu karnego
Art. 61.
§ 1. Sąd może odstąpić od wymierzenia kary w wypadkach przewidzianych w ustawie oraz w wypadku określonym w art. 60 § 3, zwłaszcza gdy rola sprawcy w popełnieniu przestępstwa była podrzędna, a przekazane informacje przyczyniły się do zapobieżenia popełnieniu innego przestępstwa.
§ 2. Odstępując od wymierzenia kary, sąd może również odstąpić od wymierzenia środka karnego, nawiązki na rzecz Skarbu Państwa oraz przepadku, chociażby jego orzeczenie było obowiązkowe.

art. 61 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 61 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 27 maja 2002 r., V KKN 188/00

   …są jedynie informacje nieznane organowi. Przeciwko rozumowaniu leżącemu u podstaw tego argumentu, wyprowadzonemu z treści art. 60 § 4 k.k. i art. 61 § 1 k.k., przemawia bowiem całkiem niejasny charakter i niejednoznaczność przyczyny użycia zwrotu „nie znane dotychczas temu organowi” (art. 60 § 4…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 11 stycznia 2006 r., I KZP 53/05

   …Część ogólna. Komentarz, Warszawa 1999, s. 943, a także M. Surkont: Szcze- 6 gólne podstawy i sposób łagodzenia kary z art. 60 § 3 – 5 k.k. i art. 61 k.k., PS 1999, nr 11-12, s. 47). W innych wypowiedziach podnoszono jednak, że skoro ujawnienie i przedstawienie istotnych okoliczności przestępstwa,…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 stycznia 2015 r., II KK 186/14

   …odnośnie okoliczności wskazanych wyżej.” Podnosząc te zarzuty skarżący wnosił o zmianę wyroku poprzez zastosowanie art. 60 § 3 k.k. w zw. z art. 61 § 1 k.k. i odstąpienie od wymierzenia kary, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Po rozpoznaniu obu tych…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 17 maja 2016 r., III KK 28/16

   …że jeszcze na gruncie K.k. z 1969 r. w doktrynie i orzecznictwie ukształtowany został pogląd, że w przypadku odstąpienia od wymierzenia kary (art. 61 k.k.) należy przyjmować uprzednią niekaralność sprawcy. Podobnie nie można uznać za karaną osobę, wobec której uprzednio umorzono warunkowo…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 18 lipca 2001 r., IV KKN 205/01

   …w art. 338 § 2 k.k. i odstąpił od wymierzenia kary w oparciu o treść art. 60 § 1 k.k. w zw. z art. 54 § 1 k.k. oraz art. 60 § 7 k.k. i art. 61§1 k.k., ponadto na zasadzie art. 49 k.k. orzekł świadczenie pieniężne w kwocie 300 zł na rzecz PCK. 2 Orzeczenie powyższe uprawomocniło się w dniu 3…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 listopada 2014 r., V KK 313/14

   …podstaw 24 do odstąpienia do wymierzenia kary, co otwierałoby drogę do możliwości odstąpienia od orzeczenia obligatoryjnego środka karnego (art. 61 § 2 k.k.). Sąd Rejonowy w S. powinien był zatem orzec wobec oskarżonych środek karny w postaci przepadku równowartości korzyści majątkowej, co mogło…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 stycznia 2000 r., III RN 116/99

   …wyjątki od konstytucyjnej reguły – nie mogą być wykładane w sposób rozszerzający. W rewizji nadzwyczajnej kładzie się akcent na tym, że w myśl art. 61 § 1 d. KPK za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów. W art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 25 maja 2001 r., WKN 10/01

   …w art. 338 § 2 k.k. i odstąpił od wymierzenia kary w oparciu o treść art. 60 § 1 k.k. w zw. z art. 54 § 1 k.k. oraz art. 60 § 7 k.k. i art. 61§1 k.k., ponadto na zasadzie art. 49 k.k. orzekł świadczenie pieniężne w kwocie 300 zł na rzecz PCK. 2 Orzeczenie powyższe uprawomocniło się w dniu 3…

9. Sąd Rejonowy w Legionowie, wyrok z 12 marca 2026 r., II K 630/25

   …wyczerpującego dyspozycję występku z art. 226 § 1 k.k., ustalając, że czyn wywołało niewłaściwe zachowanie funkcjonariuszy, na podstawie art. 61 § 1 k.k. w zw. z art. 226 § 2 k.k. w zw. z art. 222 § 2 k.k. odstępuje od wymierzenia kary; II. w ramach zarzuconego w punkcie 2. aktu oskarżenia…

10. Sąd Okręgowy w Gliwicach, wyrok z 17 lipca 2020 r., VI Ka 298/20

    …nieuwzględnienia dowodu 1.STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. Obraza prawa materialnego a to art. 61 § 2 k.k. przez jego zastosowanie i odstąpienie od orzeczenia wobec T. R. obligatoryjnego środka karnego w sytuacji gdy zgodnie z treścią art. 60 § 7…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 61 (51)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.