Wyrok z dnia 9 lipca 2026 r., V ACa 605/25

wyrok z dnia 9 lipca 2026 r., V ACa 605/25

Tekst

1 Wyrok+Uzasadnienie+Zarządzenie

2 Sygn. akt V ACa 605/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

3 Dnia 9 lipca 2026 r.

4 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu V Wydział Cywilny w składzie:

5 Przewodniczący: SSA Wojciech Damaszko (spr.)

6 Sędziowie : SSA Wojciech Wójcik

7 SSA Agnieszka Terpiłowska

8 Protokolant: Lidia Haremza

9 po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. we Wrocławiu na rozprawie

10 sprawy z powództwa [xAnon], [xAnon]

11 przeciwko [xAnon] Bank [xAnon] w [xAnon]

12 o zapłatę i ustalenie

13 na skutek apelacji powodów

14 od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu

15 z dnia 24 lipca 2024 r. sygn. akt I C 1169/18

16 1.

17 zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że :

18 - zasądza od strony pozwanej [xAnon] Bank [xAnon] w [xAnon] na rzecz powodów [xAnon] i [xAnon] kwot : 118 764,94 zł ( sto osiemnaście tysięcy siedemset sześćdziesiąt cztery złote dziewięćdziesiąt cztery grosze) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 18 kwietnia 2021 roku oraz 153 050,31 CHF ( sto pięćdziesiąt trzy tysiące pięćdziesiąt franków szwajcarskich trzydzieści jeden centymów) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 29 kwietnia 2023 roku ;

19 - oddala powództwo w pozostałym zakresie ;

20 - zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów koszty procesu według zasady ich stosunkowego rozdzielenia przyjmując, że powodowie wygrali proces w 57% i pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu;

21 2.

22 oddala apelację w pozostałym zakresie;

23 3.

24 zasądza od strony pozwanej na rzecz każdego z powodów kwoty po 852 zł kosztów postępowania apelacyjnego.

Uzasadnienie

25 Sąd Okręgowy we Wrocławiu zaskarżonym wyrokiem z 24 lipca 2024 r. sygn. akt I C 1169/18 oddalił powództwo (pkt I) i zasądził od powodów solidarnie na rzecz strony pozwanej kwotę 10.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II).

26 Z zasadniczych ustaleń Sądu Okręgowego (k. 614-619) wynikało między innymi, że w dniu 7 kwietnia 2008 r. powodowie zawarli z [xAnon] S.A. Oddział w Polsce z siedzibą w [xAnon] (poprzednikiem prawnym pozwanego) umowę o kredyt hipoteczny nr [xAnon]. Kredyt jest indeksowany do waluty obcej CHF i był przeznaczony na zakup lokalu mieszkaniowego `z rynku pierwotnego, refinansowanie poniesionych wydatków na cele mieszkaniowe oraz modernizację. Pozwany wypłacił powodom kredyt w sześciu transzach: pierwsza transza w dniu 17 kwietnia 2008 r. w kwocie 350 000 zł, stanowiącej równowartość 168.577,21 CHF według kursu 2,[xAnon], druga transza w dniu 28 kwietnia 2008 r. w kwocie 50.000 zł, stanowiącej równowartość 24 108 CHF według kursu 2,0740, trzecia transza w dniu 2 lipca 2008 r. w kwocie 50.000 zł, stanowiącej równowartość 24 874,38 CHF według kursu 2,[xAnon], czwarta transza w dniu 20 sierpnia 2008 r. w kwocie 45.000 zł, stanowiącej równowartość 22 882,19 CHF według kursu 1,9666, piąta transza w dniu 31 grudnia 2008 r. w kwocie 50.000 zł, stanowiącej równowartość 18 644,19 CHF według kursu 2,[xAnon], szósta transza w dniu 27 lutego 2009 r. w kwocie 50.000 zł, stanowiącej równowartość 16 562,32 CHF według kursu 3,[xAnon]. Powodowie w okresie od dnia 7 kwietnia 2008 r. do dnia 25 września 2020 r. uiścili na rzecz pozwanego łącznie 713 764,94 zł i 153 050,31 CHF. Kredyt został spłacony w całości. Strony zawarły aneks nr 1 do umowy kredytu, na mocy którego dokonano zmiany sposobu spłaty kredytu w ten sposób, że dalsza spłata kredytu miała następować w walucie CHF. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy ocenił, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Sądu Okręgowego co do zasady konstrukcja kredytu indeksowanego (waloryzowanego) jest dopuszczalna z perspektywy art. 69 Prawa bankowego. Wykorzystanie mechanizmu indeksacji jest dozwolone w ramach zasady swobody umów wyrażonej w art. 3531 k.c. orz nie narusza natury umowy kredytu, przepisów prawa bankowego, ani żadnych innych powszechnie obowiązujących przepisów prawa krajowego i międzynarodowego. Zdaniem Sądu Okręgowego klauzule umowne odnoszące się do indeksacji kwoty kredytu i rat kredytowych nie stanowią klauzul abuzywnych, co doprowadziło do konkluzji, że sporna umowa kredytu jest ważna i w dalszym ciągu może obowiązywać. Sąd ustalił, że postanowienia umowne zwierające klauzule indeksacyjne zostały przez strony uzgodnione indywidualnie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji z przedłożonych dokumentów, w szczególności załącznika nr 5 do umowy, jasno wynika, że strona pozwana spełniła obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka walutowego. Powodowie w odpowiedni sposób zostali pouczeni o ryzyku kursowym i ryzyku zmiennej stopy procentowej. Kwestionowane przez powodów postanowienia nie zostały sformułowane w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz nie naruszały rażąco interesów powodów. Orzekając o kosztach postępowania, Sąd oparł się na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w art. 98 k.p.c.

27 Wyrok zaskarżyli powodowie w całości, zarzucając:

28 1.

29 naruszenie przepisów postępowania, mające istoty wpływ na wynik sprawy, a to art. 233 § 1 k.p.c.; art. 3271 § 1 pkt 2 k.p.c., w sposób szczegółowy opisany w treści apelacji (k. 633);

30 2.

31 błąd co do ustaleń faktycznych, w sposób szczegółowo opisany w treści apelacji (k. 633v-634).

32 3.

33 naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego; art. 58 § 1-3 k.c. w zw. z art. 3531 k.c.; art. 58 § 2 k.c.; ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (tzw. ustawa antyspreadowa); art. 3851 § 1 k.c.; 3851 § 2 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 k.c.; art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 5 k.c.; art. 410 k.c., art. 405 k.c., w sposób szczegółowy opisany w treści apelacji (k.634-635).

34 Powołując się na podniesione zarzuty, apelujący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanej łącznie na rzecz powodów kwoty 723.715,94 zł wraz z ustawowymi odsetkami z opóźnienie liczonymi od dnia 26 lutego 2021 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 153.050,31 CHF wraz z ustawowymi odsetkami z opóźnienie liczonymi od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej odpisu pisma z dnia 13 marca 2023 r. do dnia zapłaty. Ewentualnie wnieśli o zasądzenie od pozwanej łącznie na rzecz powodów 153.050.31 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanej odpisu pisma z dnia 13 marca 2023 r. do dnia zapłaty. W każdym z przypadków apelująca wniosła o rozliczenie kosztów postępowania przed Sądem I instancji stosownie do wyniku postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w podwójnej wysokości stawki minimalnej wynagrodzenia pełnomocnika oraz zasądzenie od pozwanej łącznie na rzecz powodów kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 655-673v.).

35 Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

36 Apelacja zasługiwała na częściowe uwzględnienie.

37 Sąd Apelacyjny nie podzielił oceny prawnej Sądu Okręgowego co do ważności spornej umowy oraz co do braku abuzywności kwestionowanych postanowień umownych. Zaprezentowane przez Sąd Okręgowy stanowisko jest sprzeczne z aktualną linią orzeczniczą TSUE, Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Zarzuty podniesione przez powodów zmierzały zasadniczo do zakwestionowania stanowiska Sądu Okręgowego w zakresie nieuznania postanowień umownych, dotyczących klauzul przeliczeniowych za niedozwolone i w efekcie uznania całej umowy za ważną i obowiązującą. W tym zakresie apelacja zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny odmiennie ocenił jednak roszczenie powodów o zapłatę, o czym w dalszej części uzasadnienia. Na wstępie należy wskazać, iż z art. 378 § 1 k.p.c. mówiącego o obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność osobnego omówienia przez Sąd w uzasadnieniu wydanego orzeczenia każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem wyroku (vide wyroki Sądu Najwyższego: z 5 października 2018 r., sygn. akt I CSK 608/17, LEX nr 2561619; z 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt III UK 119/17, LEX nr 2542602; z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt II PK 20/17, LEX nr 2509624; z 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt V CSK 266/17). W zasadniczym zakresie podstawą rozpoznania apelacji były ustalenia faktyczne poczynione przez sąd pierwszej instancji i ujęte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, gdyż znajdowały one oparcie w zebranym w niniejszym postępowaniu materiale dowodowym. Dlatego też Sąd Apelacyjny przy zastosowaniu art. 387 § 21 ust. 1 k.p.c., uznał je za własne. Jednakże Sąd Apelacyjny w sposób odmienny dokonał oceny części dowodów z dokumentów oraz dowodu z przesłuchania powodów przeprowadzonych przez Sąd Okręgowy, co doprowadziło do odmiennych wniosków odnośnie zasadności uznania umowy kredytu za ważną w całości. W szczególności Sąd Apelacyjny odmiennie ocenił wypełnienie przez bank obowiązku informacyjnego wobec powodów.

38 Analiza zarzutów apelacji prowadziła do wniosku, że zarzuty powołujące się na naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. dotyczą w znacznej mierze nie tyle oceny poszczególnych dowodów, co wniosków, jakie z poczynionych na ich podstawie ustaleń zostały przez Sąd Okręgowy wyciągnięte, a zatem w rzeczywistości odnoszą się do materialnoprawnej oceny faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Sąd Apelacyjny po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w odmienny sposób ocenił sposób informowania powodów o ryzyku kursowym, czy też zasadach funkcjonowania kredytów indeksowanych do waluty obcej. Powodom nie wyjaśniono szczegółowo mechanizmu przeliczeniowego kredytów i ewentualnych niebezpieczeństw związanych z klauzulą waloryzacyjną, czego należało oczekiwać mając na uwadze, że bez przygotowania z zakresu bankowości, czy finansów, nie mieli oni wystarczającej wiedzy i doświadczenia, aby w pełni zrozumieć i ocenić skutki tych postanowień. Z materiału dowodowego, który został zgromadzony przed Sądem I instancji nie wynika, że Bank przedstawił powodowi należycie informacje o właściwościach tego zobowiązania, w tym o ryzykach z nim związanych w szczególności o ryzyku kursowym i jego wpływie na wysokość rat oraz zadłużenia kredytu. Należy mieć na uwadze, że powodom nie wyjaśniono szczegółowo mechanizmu przeliczeniowego kredytu i ewentualnych niebezpieczeństw związanych z klauzulą waloryzacyjną. Sam wybór tego typu oferty i ogólna świadomość co do zmienności kursów walut, nie świadczy o tym, że konsument był świadomy skutków zaciągnięcia kredytu denominowanego czy indeksowanego, w tym zdawał sobie sprawę, że będzie musiał spłacić znacznie wyższe kwoty, niż otrzymał. Sąd Apelacyjny wysnuł odmienne wnioski, co do okoliczności, które były istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia – a mianowicie co do okoliczności, że powodowie jako konsumenci, nie mieli faktycznego wpływu na treść umowy oraz nie zdawali sobie w istocie sprawy z ryzyka kursowego jakie przyjął na siebie w związku z zawarciem umowy kredytu w walucie wymienialnej.

39 Analizując podniesione przez powodów zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego, że treść spornej umowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 3531 k.c. w związku z art. 69 Prawa bankowego). Orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie jest utrwalone (zob. wyrok SN z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14). Umowa nie jest też sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że brak określenia w treści umowy kredytu jasnych reguł przeliczenia przez pozwany bank kwoty kredytu i rat kapitałowo - odsetkowych w stosunku do kursu franka szwajcarskiego nie może być utożsamiany z sankcją bezwzględnej nieważności z art. 58 k.c. W sprawie istotna była jednak ocena, czy zawarte w spornej umowie klauzule, odnoszące się do waloryzacji kwoty kredytu i rat kredytowych, mogą być oceniane na gruncie art. 3851 k.c. jako postanowienia abuzywne, a w dalszej kolejności, w razie eliminacji tych klauzul, czy umowa może być uznana za ważną. Sąd I instancji dokonał oceny spornych postanowień umowy pod kątem abuzywności i doszedł do wniosku, że klauzule te nie podlegają eliminacji z umowy. Sąd Apelacyjny nie podzielił stanowiska Sądu Okręgowego. W ocenie Sądu drugiej instancji postanowienia umowne, które przewidują przeliczenie kwoty kredytu i rat kapitałowo-odsetkowych w oparciu o Tabele Kursów kupna/sprzedaży należy uznać za postanowienia abuzywne, gdyż odsyłają do arbitralnie ustalonego przez bank kursu CHF. Wykładnia art. 3851 § 1 k.c. w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości (zob. np. wyroki SN: z 27.02.2019 r., II CSK 19/18; z 29.10.2019 r., IV CSK 309/18). Niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki pozytywne, tj.: zawarte zostały w umowach

40 z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny

41 z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. Kontrola abuzywności postanowień umowy wyłączona jest zaś w przypadku spełnienia jednej z dwóch przesłanek negatywnych, tj. gdy postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem oraz gdy postanowienie umowne określa główne świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny.

42 W niniejszej sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek negatywnych uniemożliwiających przeprowadzenie kontroli abuzywności spornych postanowień. Brak jest podstaw do przyjęcia jakoby sporne klauzule zostały z powodami indywidualnie uzgodnione. Wpływ konsumenta na indywidulane uzgodnienie treści umowy musi mieć charakter realny, a nie polegać jedynie na możliwości wystąpienia z wnioskiem kredytowym i przyjęcia danej oferty Banku. Indywidualnemu uzgodnieniu postanowień umownych nie czyni zadość wybór przez konsumenta kredytu indeksowanego do CHF, czy też wskazanie waluty kredytu jako CHF, zamiast PLN. Rzeczywisty wpływ konsumenta na treść postanowienia istnieje wówczas, gdy to konsument proponuje określoną treść postanowienia albo są one wspólnie uzgadniane (por. wyrok SN z 1.03.2017 r., IV CSK 285/16). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Strona pozwana nie przytoczyła żadnych faktów, które wskazywałyby na prowadzenie między stronami uzgodnień co do treści poszczególnych postanowień umownych, w szczególności klauzul indeksacyjnych. Umowa stanowiła gotowy wzorzec, na który kredytobiorcy nie mieli realnego wpływu i który nie został w żaden sposób zmodyfikowany w zakresie spornych klauzul. W konsekwencji pozwany Bank nie wykazał, aby doszło do indywidualnego uzgadniania postanowień umowy lub jej wzorca dotyczących mechanizmu indeksacji. Okoliczność przeciwna nie została przez stronę pozwaną wykazana, choć to na niej spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie (art. 3851 § 4 k.c.). Odnosząc się do kolejnej negatywnej przesłanki warunkującej ocenę abuzywności postanowień umownych, tj. czy kwestionowane postanowienia stanowią świadczenia główne stron, podkreślić należy, że klauzule przeliczeniowe określają główne świadczenia w umowach stron. Stanowisko to jest zgodne z wykształconą linią orzeczniczą (por. wyrok SN z 30.09.2020 r., I CSK 556/18; z 4.04.2019 r., III CSK 159/17; z 9.05.2019 r., I CSK 242/18; z 11.12.2019 r., V CSK 382/18; z 2.06.2021 r., I CSKP 55/21). Również Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyraził pogląd, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu. Ich usunięcie spowodowałoby bowiem nie tylko zniesienie mechanizmu denominacji oraz różnic kursów walutowych, ale również – pośrednio – zaniknięcie ryzyka kursowego, które jest związane bezpośrednio z denominacją kredytu do waluty (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 14.03.2019 r., Dunai, C-118/17, pkt 48, 52 i przytoczone tam orzecznictwo). Zakwalifikowanie klauzul waloryzacyjnych jako określających główne świadczenia stron nie wyklucza jednak ich kontroli pod kątem abuzywności. W ocenie Sądu Apelacyjnego wynika to z ich niejednoznaczności.

43 Wymóg, aby warunek umowny był wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być rozumiany jako nakazujący, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty działanie mechanizmu, do którego odnosi się ów warunek, a także, w zależności od przypadku, związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach, tak by konsument był w stanie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy konsekwencje ekonomiczne (zob. wyrok TSUE z 20.09.2018 r. C-51/17).

44 Sporne klauzule indeksacyjne nie spełniają powyższych wymogów. W treści umowy zawarte jest bowiem wielokrotne odwołanie do ,,tabel kursowych” Banku, lecz zasady ustalania tych kursów nie zostały określone w umowie kredytu, która nie podaje szczegółowych kryteriów ustalania kursów w Tabeli. Z tego powodu kwestionowana umowa pozostawia Bankowi pozbawioną kontroli ze strony powoda swobodę i dowolność w kształtowaniu rozmiaru ich świadczenia poprzez blankietowe określenie sposobu kształtowania kursów walut mających zastosowanie do umowy.

45 Żaden z przedłożonych dokumentów stanowiących podstawę zobowiązania kredytobiorcy nie przedstawiał w sposób przejrzysty, obiektywny i jednoznaczny, konkretnego działania mechanizmu wymiany waluty obcej, tak by powód był w stanie samodzielnie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z umowy konsekwencje ekonomiczne. Klauzule indeksacyjne zawarte w wymienionych postanowieniach nie dawały kredytobiorcy jako konsumentowi możliwości łatwej oceny rozmiarów jego świadczenia i relacji tego świadczenia do rozmiarów świadczenia drugiej strony.

46 Odnosząc się do przesłanek pozytywnych abuzywności spornych postanowień, istotnym jest, że kredytobiorcy są konsumentami w rozumieniu art. 221 k.c. Należało zatem ocenić zgodność wskazanych postanowień z dobrymi obyczajami. W orzecznictwie przyjmuje się, że postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy, słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument przyjąłby takie postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych. TSUE akcentując konieczność traktowania konsumenta zgodnie z dobrymi obyczajami doprecyzował wymagania, którym muszą sprostać postanowienia umowne, aby mogły zostać uznane za dozwolone, wskazując, że instytucje finansowe zobowiązane są do dostarczania kredytobiorcom informacji wystarczających do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji. Warunek dotyczący ryzyka kursowego musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości spadku wartości waluty krajowej względem waluty obcej, ale również oszacować konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych (zob. wyroki TSUE z 20.09.2017 r., C-186/16 i z 10.06.2021 r., C-776/19). Dlatego informacja udzielona kredytobiorcom winna wskazywać zagrożenia wiążące się z oferowanym kredytem już w momencie zawarcia umowy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby pozwany bank w sposób wyczerpujący i zrozumiały poinformował powodów o skutkach, jakie wiążą się z zastosowaniem mechanizmu waloryzacji i ryzykiem jakie ze sobą niesie. Pozwana nie zaoferowała w tym zakresie żadnych miarodajnych symulacji i prognoz. Podsumowując powyższe rozważania, należy stwierdzić, że wobec braku podania informacji o ryzyku kursowym i braku określenia przez Bank na etapie zawierania umowy w sposób precyzyjny i kompleksowy na czym polegał mechanizm indeksacji i jakie ryzyko za sobą niesie, doszło do nierówności informacyjnej stron. Brak pełnej i transparentnej informacji odnośnie ryzyka kursowego stanowi działanie, które wykorzystuje brak doświadczenia konsumenta, a w konsekwencji wprowadza do umowy zapisy kształtujące prawa i obowiązki konsumenta z pominięciem jego słusznych interesów. Pozwala to na przyjęcie, że zastrzeżenie indeksacji umowy kredytowej było w świetle art. 3851 § 1 k.c. sprzeczne z dobrymi obyczajami.

47 Abuzywność postanowień umownych wynika nie tylko z braku informacji o ryzyku, ale również z samej konstrukcji klauzuli przeliczeniowej i faktu dopuszczalności zupełnie nielimitowanego kształtowania położenia prawnego powodów. Postanowienia umowy określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą według Tabeli kursów walut obcych obowiązującą w banku, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. Klauzule waloryzacyjne były już wielokrotnie przedmiotem badania Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 22.01.2016 r., I CSK 1049/14; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17). Takie postanowienia, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. W ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 19.09.2018 r., I CNP 39/17; z 24.10.2018 r., II CSK 632/17; z 13.12.2018 r., V CSK 559/17; z 27.02.2019 r., II CSK 19/18; z 4.04.2019 r., III CSK 159/17; z 9.05.2019 r., I CSK 242/18; z 29.10.2019 r., IV CSK 309/18; z 11.12.2019 r., V CSK 382/18; z 30.09.2020 r., I CSK 556/18). Odmiennie od Sądu Okręgowego, w ocenie Sądu Apelacyjnego pozwany Bank miał możliwość jednostronnego kształtowania sytuacji kredytobiorcy w zakresie wysokości jego zobowiązania, przez co została naruszona zasada równowagi stron w stosunkach umownych. Żaden dokument stanowiący podstawę zobowiązania powodów nie przewidywał bowiem jednoznacznych zasad ustalania tego zobowiązania. Waloryzacja rat kredytu udzielonego na podstawie spornej mowy miała się odbywać w oparciu o ,,tabele kursowe” sporządzane przez pozwany Bank i uprawniające go do określenia wysokości kursu, bez żadnych formalnie uregulowanych ograniczeń.

48 Bez znaczenia pozostaje, na co wskazuje Sąd Okręgowy, że kursy stosowane przez pozwanego miały mieć charakter rynkowy. Waloryzacja rat kredytu udzielonego na podstawie zawartej przez strony umowy miała się odbywać w oparciu o tabele kursowe sporządzane przez stronę pozwaną i uprawniające ją do określenia wysokości kursu waluty bez żadnych formalnie uregulowanych ograniczeń. Umowa nie przedstawiała działania mechanizmu wymiany waluty obcej, tak by powodowie byli w stanie samodzielnie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla nich z umowy konsekwencje ekonomiczne. Powodowie nie znali sposobu, w jaki bank kształtował kurs CHF, zwiększając go bądź zmniejszając. Relewantnym dla oceny, czy dane postanowienie umowy jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.) jest zgodnie z art. 3852 k.c. stan z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała SN 7 sędziów z dnia 20.06.2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019/1/2). Nie ulega wątpliwości, że ustalenie podstaw abuzywności nie może nastąpić dopiero w oparciu o rezultaty stosowania postanowień umownych. Nie miało zatem żadnego znaczenia dla stwierdzenia niedozwolonego charakteru określonych postanowień dotyczących waloryzacji to, w jaki sposób pozwany Bank rzeczywiście ustalał wewnętrznie kurs waluty, do której kredyt był indeksowany. Bez znaczenia było też to, w jaki sposób pozwany Bank finansował udzielanie kredytów czy jak zabezpieczał swoje ryzyko walutowe, gdyż stanowi to okoliczność leżącą poza łączącym strony stosunkiem prawnym, a równocześnie związaną z wykonywaniem umowy, nie zaś z chwilą jej zawarcia. Irrelewantna w tym kontekście jest zatem ewentualna praktyka Banku, gdyż nie wynikała ona z treści umowy i – jako zależna od swobodnej decyzji kredytodawcy – mogła być w każdej chwili dowolnie zmieniona. Dodatkowo o abuzywności postanowień umowy świadczy ich nietransparentność. Umowa kredytu nie przedstawiała w sposób przejrzysty konkretnego działania mechanizmu wymiany waluty obcej, tak by powodowie byli w stanie samodzielnie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla nich z umowy konsekwencje ekonomiczne. Umowa nie dawała konsumentom żadnego instrumentu pozwalającego bronić się przed decyzjami Banku w zakresie wyznaczanego kursu CHF, czy też weryfikowania go. Wyłączne uprawnienie Banku do waloryzowania kredytu na podstawie własnych tabel kursowych nie zostało formalnie w żaden sposób ograniczone, a w prawie cywilnym brak jest również norm ustawowych zawierających stosowne ograniczenia.

49 Postanowienia odwołujące się do kursów walut zawartych w „Tabeli kursów" w sposób rażący naruszają interes konsumenta, o czym stanowi art. 3851 § 1 k.c. W celu ustalenia, czy klauzula rażąco narusza interesy konsumenta, należy wziąć przede wszystkim pod uwagę, czy pogarsza ona jego położenie prawne w stosunku do tego, które w braku odmiennej umowy, wynikałoby z przepisów prawa, w tym dyspozytywnych (zob. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów SN z 20.06.2018 r., III CZP 29/17). Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję, na niekorzyść konsumenta praw i obowiązków wynikających z umowy, skutkujące niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem (zob. wyroki SN: z 30.09.2015 r., I CSK 800/14; z 27.11.2015 r., I CSK 945/14; z 15.01.2016 r., I CSK 125/15). Poza tym rażące naruszenie interesów konsumenta może wynikać z poważnego naruszenia sytuacji prawnej konsumenta – ograniczenia treści praw, które przysługują mu na podstawie tej umowy, utrudnienia w korzystaniu z tych praw bądź nałożenia na konsumenta dodatkowego obowiązku, którego nie przewidują przepisy prawa. Do takiej sytuacji doszło na gruncie niniejszej sprawy, gdyż strona pozwana mogła kształtować kurs waluty w sposób dowolny, bez możliwości weryfikacji przez powoda. Określanie wysokości kursu waluty obcej nie doznawało żadnych ograniczeń, ani w umowach, ani w żadnych innych dokumentach (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 września 2021 r., I CSKP 74/21, OSNC 2022/5/53). W konsekwencji Sąd Apelacyjny nie podzielił oceny Sądy Okręgowego jakoby brak było podstaw do uznania kwestionowana postanowień za niedozwolone oraz aby pozwany bank wypełnił obowiązek informacyjny względem powodów w zakresie ryzyka walutowego, co w rezultacie doprowadziło do uznania umowy kredytu za ważną. Sąd Apelacyjny uznał, że zawarte w umowie kredytu klauzule waloryzacyjne są niedozwolone. Skutkiem stwierdzenia abuzywności wskazanych postanowień umownych jest sankcja bezskuteczności niedozwolonych postanowień połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie. Uznanie postanowień waloryzacyjnych za abuzywne oznacza, że zgodnie z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c. postanowienia te nie wiążą powodów.

50 Dyrektywa 93/13 przewiduje w art. 6 ust. 1, że Państwa Członkowskie stanowią, że na mocy prawa krajowego nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków. Zgodnie z wykładnią tego przepisu dokonaną w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, umowa zawierająca nieuczciwe warunki powinna w zasadzie nadal obowiązywać, bez jakiejkolwiek zmiany innej niż wynikająca z uchylenia nieuczciwych warunków, o ile takie dalsze obowiązywanie jest prawnie możliwe zgodnie z prawem wewnętrznym. Sąd Apelacyjny podziela pogląd, uznawany aktualnie za dominujący, że art. 385(

51 1) § 2 k.c. wyłącza stosowanie art. 58 § 3 k.c., co uzasadnia stanowisko, że nieuczciwe postanowienia waloryzacyjne nie powinny być zastępowane innym mechanizmem przeliczeniowym opartym na przepisach kodeksu cywilnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27.11.2019 r., sygn. II CSK 483/18). Poprzestanie na usunięciu z treści umowy jedynie postanowień odnoszących się do tabeli kursowej oznaczałoby odwołanie się do niedopuszczalnej redukcji utrzymującej skuteczność (por. wyrok TSUE w sprawie C-19/20 nb 67 i 68). W wyroku z 26 marca 2019 r. w sprawach C-70/17 i C 179/17 (Abanca Corporación Bancaria SA przeciwko Albertowi Garcii Salamance Santosowi oraz Bankia SA przeciwko Alfonsowi Antoniowi Lau Mendozie i Verónice Yulianie Rodriguez Ramirez, pkt 54) TSUE wykluczył, aby sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w umowach. Oznacza to, że nieuprawnione jest zastąpienie przez sąd postanowień niedozwolonych innymi, polegającymi np. na odwołaniu się do kursu walut stosowanego przez Narodowy Bank Polski. Możliwość takiej zmiany umowy przez sąd stoi w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13 (zob. wyrok SN z 27.07.2021 r., V CSKP 49/21). Brak jest zatem takich przepisów, które mogłyby zastąpić lukę powstałą poprzez usunięcie niedozwolonego postanowienia w umowie kredytu indeksowanego. Bezskuteczność klauzul określających sposób przeliczania salda kredytu według ustalonego przez pozwanego kursu CHF oznacza wyeliminowanie mechanizmu indeksacji, co pozostawałby w sprzeczności z naturą (właściwością) stosunku prawnego (art. 3531 k.c.), jakim jest umowa kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, stanowiąca wyróżniony w doktrynie i judykaturze podtyp umowy kredytu.

52 Bez klauzul waloryzacyjnych umowa nie może istnieć, a do zastąpienia klauzuli abuzywnej inną – musi istnieć zagrożenie interesu konsumenta oraz jego zgoda na takie zastąpienie – przy czym dwa ostatnie warunki muszą istnieć w koniunkcji (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11.12.2019 r., V CSK 382/18, LEX nr 2771344). Powyższe pozostaje zbieżne ze stanowiskiem TSUE który przyjął, że obowiązek pominięcia, również z urzędu, nieuczciwych postanowień umownych (art. 6 ust. 1 dyrektywy), nie ma zastosowania jeśli konsument wyrazi dobrowolną i świadomą zgodę na dalsze stosowanie takich warunków (dyrektywa nie tworzy obowiązkowego systemu ochrony). Konsument może zrezygnować z ochrony godząc się na zastąpienie nieuczciwego warunku innym postanowieniem umownym, w celu uniknięcia szkodliwych skutków spowodowanych unieważnieniem umowy jako całości (punkty 53-55 wyroku TSUE z 3.10.2019 r., C-260/18). Sąd Apelacyjny podziela stanowisko TSUE odnośnie wymogu uzyskania od konsumenta oświadczenia, czy domaga się ustalenia nieważności umowy ze zwrotem świadczeń czy też umowę świadomie chce kontynuować, w zależności które rozwiązanie wybiera jako dla niego korzystniejsze (udzielenie tzw. „świadomej, wyraźnej i wolnej zgody”; wyrok TSUE z 30.04.2014 r., C-26/13; z 3.10.2019 r., C-260/18). Okoliczności sprawy wskazują na świadomość powodów w zakresie skutków unieważnienia i stanowcze podtrzymywanie przez nich swego stanowiska w tym przedmiocie. Z tych wszystkich względów, w ocenie Sądu Apelacyjnego, umowa kredytu była od początku w całości nieważna.

53 Stwierdzenie, że umowa nie wiąże już stron na skutek jej nieważności po eliminacji klauzuli przeliczenia walutowego (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 k.c. i w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 Dyrektywy 93/13 przy uwzględnieniu art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13) nie oznacza jednak, że powództwo o zapłatę winno być uwzględnione w zakresie w jakim powodowie dochodzili w niniejszym postępowaniu.

54 Roszczenie powodów o zapłatę winno być ocenione przez pryzmat jej zubożenia i wzbogacenia strony pozwanej. O ile uznać należy, iż, jak wskazano wyżej, zgodnie z aktualnym orzecznictwem Sądu Najwyższego, dominującym orzecznictwem sądów powszechnych, następstwem wyeliminowania z umowy klauzul przeliczeniowych jest nieważność ex tunc całej czynności prawnej, a nie w części dotyczącej tych klauzul, o tyle nie oznacza to automatycznie, że powodom należy się świadczenie w łącznej wysokości wpłat spełnionych na rzecz banku.

55 Sąd Apelacyjny wskazuje, że stwierdzenie nieważności umowy kredytu implikuje problem rozliczeń stron tej umowy z tytułu świadczeń już spełnionych. Podstawą prawną takich rozliczeń są przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, w szczególności te dotyczące nienależnego świadczenia. W tym zakresie, wobec rozbieżności orzecznictwa co do szczegółowych zasad stosowania przepisów o nienależnym świadczeniu i bezpodstawnym wzbogaceniu, pojawiły się dwa stanowiska, tj. teoria dwóch kondykcji i teoria salda.

56 Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że specyfika nienależnego świadczenia jako przypadku bezpodstawnego wzbogacenia polega na tym, iż uzyskanie korzyści majątkowej jest wynikiem tzw. działania świadczeniowego, czyli zachowania zubożonego zmierzającego do wykonania określonego zobowiązania (wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 2011 r., sygn. akt V CSK 483/10). Oznacza to, że określone zachowanie się dłużnika może być oceniane jako świadczenie – należne albo nienależne – z punktu widzenia określonego zobowiązania. O świadczeniu nienależnym może być mowa jedynie w sytuacji, gdy spełniane jest bez ważnej i skutecznej podstawy prawnej. Nie ulega wątpliwości, że powodowie spełniali świadczenia polegające na zwrocie stronie pozwanej środków, które wcześniej od niej otrzymali. Po zawarciu umowy kredytu ich świadczenie mogło i powinno zostać uznane za zwrot wcześniej otrzymanych środków. Tak obiektywnie winno być odbierane przez powodów. Jeśli nawet nie wiedzieli, na czym polega konkretny mechanizm przeliczania kredytu (dotyczący przeliczenia kapitału, a potem spłaty rat tego kapitału), a, z powodu niedookreślonych przez bank warunków tego przeliczenia, nie mieli wiedzy, według jakich wskaźników dokonywane jest owo przeliczenie, to nie ulega wątpliwości, że musieli zdawać sobie sprawę z tego, że wypłacona kwota kredytu będzie podlegać zwrotowi. Bank bowiem przekazał powodom określoną sumę pieniędzy, z których skorzystali. Z art. 405 k.c. wynika kluczowa zasada, zgodnie z którą wzbogacenie i zubożenie muszą pozostawać ze sobą w związku w tym sensie, iż wzbogacenie jest wynikiem zubożenia, a zatem by miały wspólne źródło. Zubożenie może być związane nie tylko z tym, że coś z majątku uprawnionego ubyło, ale także z tym, iż majątek jego nie uległ pewnemu powiększeniu, a więc chodzi o zubożenie w szerokim rozumieniu (podobnie: komentarz do art. 405 k.c., pod red. E. Gniewka, Legalis/el. 2021). W doktrynie istnieje spór co do tego, czy granica długu wzbogaconego nie powinna być obniżona do wartości niższej spośród wzbogacenia i zubożenia. Uzyskanie korzyści kosztem innej osoby oznacza, że ta sama przyczyna powoduje, że w majątku jednej osoby pojawia się korzyść, a druga osoba traci tę korzyść lub traci chociażby hipotetyczną możliwość jej osiągnięcia, zaś brak podstawy prawnej uzyskania korzyści oznacza sytuację, w której przysporzenie tej korzyści nie ma oparcia w przepisie prawa, czynności prawnej, orzeczeniu sądu lub w decyzji innego organu (G. Karaszewski, Komentarz do art. 405 k.c., w: J. Ciszewski (red.) Kodeks cywilny, Komentarz, wydanie II, Lex 2014). W doktrynie jednoznacznie przyjmuje się, że zobowiązanie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia powstaje w przypadku zaistnienia przesłanek: wzbogacenia, zubożenia, związku między nimi i braku podstawy prawnej wzbogacenia (A. Ohanowicz (w:) System Prawa Cywilnego t. 3, cz. 1, red. Z. Radwański, s. 478; E. Łętowska, Bezpodstawne. wzbogacenie, s. 63, 65; K. Mularski (w:) Kodeks..., t. 1, red. M. Gutowski, 2016, komentarz do art. 405). Sąd Apelacyjny podziela stanowisko, że przesłanka zubożenia i związku między zubożeniem a wzbogaceniem jest istotna dlatego, że wyjaśnia, z jakiego powodu określona osoba może żądać od wzbogaconego zwrotu uzyskanej korzyści. Samo zaistnienie bezpodstawnego wzbogacenia nie jest wystarczające (vide: R. Trzaskowski, Art. 405. W: Gudowski Jacek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. II., Wolters Kluwer Polska, 2018.). Sąd Apelacyjny podziela także stanowisko wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z 1 marca 2018 r., sygn. akt I CSK 655/17, w którym przyjął, że ogólne przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia należy rozumieć specyficzne w przypadku nienależnego świadczenia, sam fakt spełnienia nienależnego świadczenia wypełnia podstawę wzbogacenia i zubożenia, co uzasadnia roszczenie kondykcyjne. W doktrynie, odnosząc się do tego stanowiska, wyjaśniono przekonująco, że nie oznacza ono utraty całkowitego znaczenia ogólnych przesłanek bezpodstawnego wzbogacenia, a w konsekwencji nie zwalnia ono dochodzącego roszczenia kondykcyjnego od wykazania w konkretnych okolicznościach sprawy wartości zubożenia i wzbogacenia w następstwie spełnienia nienależnego świadczenia.

57 Sąd Apelacyjny wskazuje, że świadczenie spełnione jako wykonanie nieważnej czynności prawnej, jako nienależne, jest jednym z przypadków wymienionych w art. 411 k.c. Tego rodzaju sytuacja jak w sprawie niniejszej. Nieważność umowy wzajemnej nakazuje rozważenie zasadności roszczenia powodów z uwzględnieniem przepisu art. 409 k.c., zgodnie z którym obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Nie chodzi więc o realizację poszczególnych roszczeń, jakie powstają w określonym stanie faktycznym, ale o zapewnienie równowagi majątkowej sprzed zdarzenia dającego się określić jako bezpodstawne wzbogacenie. Wniosek taki wynika z art. 405 k.c., który w pierwszej kolejności przewiduje zwrot korzyści, dopiero w razie niemożliwości takiego przesunięcia nakazuje zapłatę sumy pieniężnej. Skutkiem nieważności umowy było uznanie, że świadczenia spełnione przez powodów nie miały oparcia w łączącej strony umowie. Nie oznacza to jednak, że uzyskane w ten sposób wzbogacenie strony pozwanej nastąpiło bez podstawy prawnej. Do nienależnego świadczenia stosuje się przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, a więc i powołany wyżej art. 409 k.c. Może się okazać, że nienależne (z racji nieważności umowy) świadczenie strony, która uzyskała wzbogacenie jako pierwsza, staje się wzbogaceniem należnie uzyskanym przez drugą stronę, która sama jako pierwsza dokonała świadczenia na podstawie tej samej nieważnej umowy. W takiej sytuacji, pomimo że kwestionowana w pozwie umowa okazała się nieważna, strona pozwana nie jest bezpodstawnie wzbogacona kosztem powodów co do całej dochodzonej pozwem kwoty, co skutkowało zmianą wyroku w punkcie I i dalszym oddaleniem powództwa o zapłatę. Takie stanowisko wypływa także z orzeczenia Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt II CSKP 88/21, w którym przyjął, że „roszczenie z tytułu nienależnego świadczenia nie ma charakteru odrębnego od roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Z art. 410 § 1 k.c., zgodnie z którym przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do nienależnego świadczenia, wynika jednoznacznie, że spełnione muszą być wszelkie przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia, a więc musi istnieć zarówno wzbogacenie, jak i zubożenie. Przy czym należy uznać, że zubożenie, jak i wzbogacenie muszą istnieć zarówno w chwili spełniania nienależnego świadczenia, jak i utrzymywać się później, gdyż co do zasady można żądać zwrotu jedynie aktualnego wzbogacenia.

58 Wymaga podkreślenia, że w sytuacji stosowania zasady odrębnych kondykcji w przypadku roszczeń kredytobiorców oraz zasady salda przy roszczeniach banków doprowadzić może do naruszenia zasady proporcjonalności. Celem Dyrektywy 93/13 nie jest unieważnianie wszystkich umów kredytowych opartych na waloryzacji świadczeń lecz przywrócenie nierównowagi stron wynikającej z zawartych w umowie postanowień abuzywnych. Skoro zatem bank nie może domagać się od kredytobiorców rekompensaty przekraczającej zwrot wypłaconego kapitału ( wyrok TSUE z 15 czerwca 2023 roku C – 520/21 i 7 grudnia 2023 C- 140/22) , bank nie może powoływać się na prawo zatrzymania ( wyrok TSUE z 14 grudnia 2023 roku C-28/22) to przyjęcie tak zwanej teorii salda wydaje się wystarczająco przywracać równowagę stron. Kredytobiorca bowiem uzyskując kredyt ma obowiązek zwrócić jedynie jego wartość nominalną. W związku z powyższym rozliczenie stron umowy w jednym procesie przy zastosowaniu teorii salda, a właściwie przyjęcia, że kredytobiorca jest wzbogacony względem kredytodawcy tylko w zakresie w jakim jego spłaty przewyższają otrzymany kapitał wydaje się z wielu względów uzasadnione.

59 W ramach nieważnej umowy kredytu, powodom udostępniono 595.000,00 zł.

60 Z zaświadczenia Banku oraz z opinii biegłego (k. 546-555v.) wynika, że od dnia zawarcia umowy do dnia 6 kwietnia 2022 r. suma dokonanych przez powodów wpłat na poczet kredytu wyniosła 713.764,94 zł oraz 153.050,31 CHF. Nieważność umowy kredytu wywołuje ten skutek, że wszystkie świadczenia związane z umową i wynikające z jej zawarcia, powinny zostać zwrócone. Różnica między kwotą udostępnioną przez bank (595.000,00 zł), a wpłaconym przez powodów świadczeniem (713.764,94 zł oraz 153.050,31 CHF) wyniosła 118.764,94 zł i 153.050,31 CHF. Z rozliczenia tego powstała zatem nadpłata w wysokości 118.764,94 zł i 153.050,31 CHF stanowiąca zubożenie powodów i wzbogacenie banku. Do tej wysokości było zatem zasadne roszczenie powodów o zapłatę. Takie podejście jest zbieżne m.in. z wyrokiem TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-396/24, z którego można wysnuć tezę, że o zubożeniu kredytobiorcy i wzbogaceniu banku można mówić wtedy, gdy kredytobiorca uiścił bankowi środki przekraczające otrzymany od niego kapitał. Sąd Apelacyjny orzekł o odsetkach za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 k.c. Należne powodom na podstawie art. 481 § 1 k.c. odsetki za opóźnienie w zapłacie winny zostać określone zgodnie z art. 455 k.c. Wymagalność roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia, jako mających charakter bezterminowy, kształtuje się na zasadach ogólnych, wynikających z przepisu art. 455 k.c. W tych okolicznościach, Sąd Apelacyjny uznał, że odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 118.764,94 zł należało zasądzić od dnia 18 kwietnia 2021 r., tj. od dnia następnego po upływie 30 dni od otrzymania na rozprawie w dniu 18 marca 2021 r. (k.439) przez pozwaną pisma procesowego powodów zawierającego modyfikację powództwa, a od kwoty 153.050,31 CHF od dnia 29 kwietnia 2023 r., tj. od dnia następnego po upływie 30 dni od doręczenia stronie pozwanej odpisu pisma procesowego powodów zawierającego modyfikację powództwa (k. 539). W konsekwencji, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmieniając punkt I wyroku, Sąd Apelacyjny uwzględnił powództwo do wysokości 118.764,94 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 18 kwietnia 2021 r. oraz do wysokości 153.050,31 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 29 kwietnia 2023 r., oddalając powództwo w pozostałym zakresie (pkt 1).

61 Zmiana wyroku miała wpływ na rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego o obciążeniu powodów kosztami procesu. Powodowie ostatecznie wygrali proces w 57 %, a strona pozwana w 43 % i w takim stosunku należało rozliczyć poniesione przez nich koszty. Dokładne wyliczenie kwot Sąd Apelacyjny pozostawił referendarzowi sądowemu zgodnie z art. 108 § 1 k.p.c.

62 Apelacje w pozostałej części oddalono jako bezzasadne na podstawie art. 385 k.p.c.., o czym orzeczono w pkt 2.

63 O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w pkt 3 wyroku mając na względzie wynik procesu, na podstawie przepisu art. 100 k.p.c. w zw. z § 2 ust. 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (powodowie 8.100 zł + 1.000 zł x 57%, pozwany 8.100 zł x 43%, różnica 1.704 zł).

64 [xAnon]

ZARZĄDZENIE

65 1.

66 [xAnon]

67 2.

68 [xAnon]

69 3.

70 [xAnon]