Art. 58

Pokaż w całym akcie

Art. 58 Kodeksu cywilnego
Art. 58.
§ 1. Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.
§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

art. 58 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 58 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 18 września 2013 r., III CZP 13/13

   …7-8, poz. 83) stwierdzono, że sankcją dotykającą sprzeczne z prawem uchwały wspólników jest odmienna postać nieważności od przewidzianej w art. 58 § 1 k.c., bliższa nieważności względnej, której źródłem są art. 252 i odpowiednio art. 425 k.s.h., które to przepisy jako lex specialis wyłączają…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 kwietnia 2010 r., II UZP 1/10

   …nadużywania prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych”. Utrwalone poglądy judykatury dotyczą bowiem sytuacji, w której ocenie w aspekcie art. 58 k.c. nie podlega wprost podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, lecz stanowiąca tę podstawę wysokość umówionego przez strony i…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 14 września 2007 r., III CZP 31/07

   …na orzecznictwo uznające taką czynność za bezwzględnie nieważną. Niektóre orzeczenia uznają taką czynność prawną za nieważną na podstawie art. 58 § 1 k.c. (zob. w szczególności orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1991 r., III CZP 8/91, OSNC 1991, nr 7, poz. 94, oraz z dnia 3 marca 2005…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 15 września 2015 r., III CZP 107/14

   …W konsekwencji, czynność prawna dokonana z naruszeniem zakazu wynikającego z przepisu bezwzględnie obowiązującego jest, zgodnie z art. 58 § 1 k.c., nieważna. Pogląd o nieważności umowy zawartej z naruszeniem obowiązku zwrotu (art. 58 § 1 k.c.) został wypowiedziany również na gruncie art.…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 15 września 2020 r., III CZP 87/19

   …w art. 385¹ § 1 k.c. i podlega sankcji określonej w art. 385¹ § 2 k.c., wyłącza stosowanie w odniesieniu do umowy i tego postanowienia art. 58 § 3 k.c. Nie ma jednak wątpliwości, że jeżeli eliminacja niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, iż…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 12 października 2001 r., III CZP 55/01

   …dążącego do urzeczywistnienia rezultatu, uważanego według tej oceny za odpowiedni, przez powiązanie stosowania art. 37 § 1 i 2 k.r.o. z art. 58 § 3 k.c. i uznanie na tej podstawie umowy poręczenia zawartej przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego za nieważną tylko częściowo, w…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 17 czerwca 2005 r., III CZP 26/05

   …względów należało podjąć uchwałę stwierdzającą, że sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę w każdym stanie sprawy nieważność czynności prawnej (art. 58 § 1 k.c.), jednak tylko na podstawie materiału zgromadzonego zgodnie z regułami wskazanymi w art. 47912 § 1 i art. 381 k.p.c. (art. 390 § 1 k.p.c.).

8. Sąd Najwyższy, uchwała z 4 czerwca 2009 r., III CZP 34/09

   …czy przeniesienie własności wydzielonej działki bez zachowania wspomnianego warunku jest czynnością prawną sprzeczną z ustawą w rozumieniu art. 58 § 1 k.c., a w konsekwencji nieważną. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zagadnienie to nie było rozważane, natomiast w piśmiennictwie są reprezentowane…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 kwietnia 2005 r., III CZP 9/05

   …niedopuszczalność przeniesienia własności budynku nakazuje dokonać oceny umowy według kryterium ważności części czynności prawnej wskazanego w art. 58 § 1 i 3 k.c. Niemożliwe jest zatem rozstrzygnięcie dalszych wątpliwości Sądu drugiej instancji, dotyczących dopuszczalności wpisu w aspekcie…

10. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 kwietnia 2022 r., III CZP 40/22

    …ustawą w rozumieniu art. 58 § 1 lub 3 k.c. (ewentualnie – choć ta kwestia pozostaje sporna – z zasadami współżycia społecznego w rozumieniu art. 58 § 2 k.c.). Pogląd ten należy podzielić, jednak nie wynika stąd jeszcze wniosek, że skutkiem jest bezwzględna nieważność czynności prawnej albo…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 58 (16 206)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.