Pelnora PrawoOtwórz aplikację

Art. 126

Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 399 [PDF]. Stan prawny na

Art. 126.

1. W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres niedłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, niepóźniej jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. #

2. Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. #

3. Po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. #

4. Jeżeli na skutek czasowego zajęcia nieruchomości właściciel lub użytkownik wieczysty nie będzie mógł korzystać z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, może żądać, aby podmiot, który zajął nieruchomość, nabył od niego własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości w drodze umowy. #

5. W przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana niepóźniej niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości. #

6. W przypadku niezłożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5, w terminie 3 dni, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nałożeniu kary w wysokości 5000 zł za każdy dzień zwłoki, licząc od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin do złożenia wniosku. Wpływy z kar stanowią dochód budżetu państwa. #

7. O nałożeniu kary, o której mowa w ust. 6, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzeka również w sytuacji, jeżeli nastąpiło zajęcie nieruchomości, a nie zaistniały przesłanki, o których mowa w ust. 1 i 5, uzasadniające zajęcie nieruchomości. #

8. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5. #

9. Kary, o których mowa w ust. 6 i 7, uiszcza się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W przypadku nieuiszczenia kary, podlega ona ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. #

10. Przepisy ust. 1–9 stosuje się również w przypadku nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkody wynikającej z awarii, o których mowa w art. 124b. #

Pokaż w całym akcie

Otwórz w aplikacji

Orzecznictwo

  1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 557/19
  2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 301/08

    …aby zapobiec zagrażającemu dla zasilania elektroenergetycznego niebezpieczeństwu bez uciekania się do wyjątkowo stosowanego przepisu jakim jest art. 126 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. Nr 261 z 2004r, poz 2603 ze zm ). Jednocześnie należy ponownie…

  3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 3193/18

    …(nagłą potrzebą zapobieżenia znacznej szkody wynikającej z awarii); kwestia ta podlega bowiem badaniu w ramach przypadku do którego odnosi się art. 126 ust. 5 (ewentualnie w zw. z ust. 10 tego artykułu). Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że w opisanych okolicznościach organy trafnie…

  4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 1274/14

    …wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Starosta Ł., na podstawie art. 126 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.",…

  5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 773/19

    …wpłynął wniosek T. S.A. w K. (dalej także jako spółka, wnioskodawca lub skarżący) o wydanie na podstawie art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.), dalej "u.g.n.", decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie…

  6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 2873/17

    …zajęcia nieruchomości w dniu [...] lipca 2016 r. stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 ust. 1, ust. 5 i ust. 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 121), zwanej dalej…

  7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 642/17

    …decyzja stwierdzono istnienie drzew nadpalonych na wierzchołkach wrastających w linię energetyczną. Przepis art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774), zwanej dalej: "u.g.n." stanowi, że w przypadkach, gdy wymaga tego siła wyższa…

  8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 1597/17

    …stanowisku, że wydanie przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty nie później niż po upływie 6 miesięcy od zajęcia nieruchomości (art. 126 ust. 5 zdanie czwarte u.g.n.), która to decyzja następnie okazała się wadliwa i podlegała uchyleniu, nie czyni bezprzedmiotowym ponownego…

  9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 1284/17

    …sprecyzowania sformułowany zarzut. Z analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika jednak, że zarzut ten dotyczy naruszenia przez Sąd meriti art. 126 ust 5 u.g.n., w szczególności podkreślona została okoliczność, że organ na tej podstawie nie mógł działać z urzędu. Już na wstępie dostrzec…

  10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 15/16

    …na nieruchomości, położonej w strefie technologicznej linii 15 kV "[...]–[...]". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 126 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., dalej jako: u.g.n.).…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 126 (169)

Historia zmian

Bez zmian od 10 marca 2026 r.