Art. 291

Pokaż w całym akcie

Art. 291 Kodeksu cywilnego
Art. 291. Jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.

art. 291 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 291 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 2 czerwca 2010 r., III CZP 36/10

   …najmniejszym stopniu stanowić uciążliwość dla nieruchomości obciążonej (por. art. 288 i 195 § 2 k.c.). Realizacji tej zasady służy także art. 291 k.c., który dotyczy zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności gruntowej z ważnej potrzeby gospodarczej po stronie nieruchomości obciążonej,…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 18 kwietnia 2012 r., V CSK 190/11
3. Sąd Najwyższy, uchwała z 5 czerwca 2018 r., III CZP 50/17

   …następuje z mocy orzeczenia sądowego kształtującego prawo (art. 64 k.c. w związku z art. 1047 k.p.c.). Dotyczy to także zmiany treści (art. 291 k.c.) oraz zniesienia służebności (art. 294 oraz 295 k.c.). Zasada ta ma głębokie uzasadnienie w charakterze praw rzeczowych, które są skuteczne…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 kwietnia 2016 r., V CSK 510/15

   …o usunięcie urządzeń przesyłowych, bo chociaż może mieć ono wpływ na los już ustanowionej służebności (zmiana treści lub sposobu wykonywania art. 291 k.c., zniesienie art. 295 k.c.), to pozostaje bez wpływu na przesłanki ustanowienia służebności i nie kształtuje treści rozstrzygnięcia w tej…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 17 lipca 2007 r., III CZP 70/07

   …do korzystania z nieruchomości obciążonej. Wyrazem uznania, że służebności gruntowe nie mogą mieć stałej i niezmiennej treści, jest m.in. art. 291 k.c. Prawodawca przyznał jednak roszczenie o zmianę treści lub sposobu wykonywania służebności wyłącznie właścicielowi nieruchomości obciążonej;…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 14 marca 2012 r., II CSK 371/11
7. Sąd Najwyższy, wyrok z 23 listopada 2011 r., II PK 60/11

   …za nieuzasadnione rozwiązanie z nią stosunku pracy bez wypowiedzenia. Roszczenie o uzupełniające odszkodowanie nie było zatem przedawnione (art. 291 k.c.). Dopiero po orzeczeniu przez sąd pracy w zakresie niezasadności lub niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę, pracownik ma możliwość…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 5 października 2023 r., II OSK 226/22

   …gruntowa a co do zakresu jako służebność osobistą, wszelkie zmiany sposobu wykonywania służebności powinny odbywać się w trybie i na podstawie art. 291 KC; II. prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art.…

9. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z 10 listopada 2021 r., IV Ca 507/19

   …ocenie Sądu Okręgowego nie można jednak uznać, że wnosząc, piętnaście lat później, o zmianę sposobu wykonywania tej służebności na podstawie art. 291 k.c., powodowie uczynili z tego prawa użytek sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Na taką ocenę działania powodów nie pozwala bowiem,…

10. Sąd Rejonowy w Przasnyszu, wyrok z 25 września 2015 r., I C 369/15

    …nieruchomości obciążonej może żądać zmiany treści służebności osobistej mieszkania jedynie w razie powstania ważnej potrzeby gospodarczej (art. 291 k.c. w zw. z art. 297 k.c.). Przytoczony przez Sąd Najwyższy art. 291 k.c. stanowi, że jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 291 (145)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.