Art. 289

Pokaż w całym akcie

Art. 289 Kodeksu cywilnego
Art. 289.
§ 1. W braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.
§ 2. Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządzeń został włożony na właściciela nieruchomości obciążonej, właściciel odpowiedzialny jest także osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista współwłaścicieli jest solidarna.

art. 289 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 289 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 2 czerwca 2010 r., III CZP 36/10

   …kto powinien ponosić koszty zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności. Nie można zgodzić się z argumentacją odwołującą się do art. 289 § 1 k.c., zgodnie z którym, w braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności obciąża właściciela…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 listopada 2010 r., II CSK 273/10

   …w 13/14 lub w całości kosztów utrzymania drogi, z zapewnieniem praw Nadleśnictwa do korzystania z niej dla jego potrzeb (§ 4 umowy, art. 289 k.c.). Także właścicieli działek miały dotyczyć wszelkie inne opłaty o charakterze publicznoprawnym (§ 10 umowy). Po drugie, kwota opłaty została…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 stycznia 2002 r., III CZP 75/01

   …istniejących i nie obejmuje kosztów ich wykonania. Pogląd taki wyrażany jest w piśmiennictwie przedmiotu także w odniesieniu do określonego art. 289 k.c. obowiązku utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej. Uzyskany wynik wykładni językowej prowadzi do wniosku, że…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 6 września 2023 r., I GSK 2066/19

   …korzystania z nieruchomości. Treść tej umowy odpowiada zatem służebności gruntowej, o której mowa w art. 285 § 1 k.c., którą uregulowano w art. 289 k.c. Przepis ten, którego wadliwą wykładnię zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej stanowi, że zakres służebności osobistej oznacza się, w braku…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 19 października 2022 r., II OSK 1500/21

   …kasacyjnej przepisy Kodeksu cywilnego, tj. art. 285 i art. 287, ponieważ ewentualne pole do wykładni omawianego zagadnienia może stanowić art. 289 K.c. – co tyczy się "odpowiedniości dostępu" z nieruchomości do drogi publicznej w rozumieniu art. 145 K.c., jak i zakresu "obowiązku utrzymania…

6. Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 10 lutego 2020 r., III Ca 1317/19

   …przyjął, że to na powodzie ciążył obowiązek wykazania tej okoliczności. W związku z tym, jak wskazał powód, Sąd niewłaściwie zastosował art. 289 k.c. Analizując powyższe zarzuty, na wstępie wskazać należy, że powód myli się, co do tego, kto winien udowodnić konieczność przeprowadzonych przez…

7. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, wyrok z 22 stycznia 2019 r., I C 1382/18

   …do wykonywania służebności rozstrzyga przede wszystkim umowa stron, a dopiero w braku postanowień umowy ma zastosowanie reguła zawarta w art. 289 k.c., według której obowiązek ten spoczywa na tym, czyja nieruchomość odnosi z ustanowienia służebności korzyść, czyli właściciel nieruchomości…

8. Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, uzasadnienie z 28 sierpnia 2015 r., III C 1524/14

   …z archiwum pogody, k. 119; Sąd zważył, co następuje: Powództwo okazało się uzasadnione w całości. Podstawę prawną żądań pozwu stanowił art. 289 § 1 k.c., zgodnie z którym w braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża…

9. Sąd Okręgowy w Suwałkach, postanowienie z 17 października 2018 r., I Ca 343/18

   …obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej spoczywa, w braku odmiennego postanowienia umownego, z mocy art. 289 k.c. na właścicielu nieruchomości władnącej. Jedynie w drodze umowy obowiązek utrzymania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej…

10. Sąd Okręgowy w Szczecinie, wyrok z 4 marca 2016 r., II Ca 840/15

    …przez wspólnotę, lecz ingerencję członków wspólnoty (właścicieli lokali) w cudze prawo, z konsekwencjami regulowanymi między innymi w art. 289 § 1 k.c. Niewystarczającym jest sam tylko funkcjonalny związek korzystania przez właścicieli lokali z obciążonej nieruchomości z ich prawem…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 289 (92)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.