Postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 6 marca 2024 r., II Ns 1261/22

postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 6 marca 2024 r., II Ns 1261/22

Tekst

1 Sygn. akt II Ns 1261/22

POSTANOWIENIE

2 Dnia 6 marca 2024 roku

3 Sąd Rejonowy w Białymstoku, II Wydział Cywilny w składzie:

4 Przewodniczący: asesor sądowy C. W.

5 Protokolant: sekretarz sądowy Julita Brudek

6 po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 roku w J. na rozprawie

7 sprawy z wniosku D. S.

8 z udziałem B. S.

9 o podział majątku wspólnego

10 postanawia:

11 I. ustalić, że w skład majątku wspólnego D. S. i B. S. wchodzą następujące składniki majątkowe:

12 1. nieruchomość stanowiąca zabudowaną działkę nr (...) o powierzchni 0,0455 ha, położona w J. (ul. (...)), gmina M. J., powiat M. J., województwo (...), dla której prowadzona jest księga (...) nr (...) – o wartości 721.600 zł (siedemset dwadzieścia jeden tysięcy sześćset złotych), przy czym prawo własności tej nieruchomości powstało z przekształcenia prawa użytkowania wieczystego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta J. M.II.(...)-7/43/06 z dnia 29.03.2006 r.,

13 2. nieruchomość położona w W., gmina B., powiat (...), województwo (...), o łącznej powierzchni 5,1000 ha, składająca się z działek nr (...) o powierzchni 1,0500 ha (wartości 52.300 zł), 142 o powierzchni 0,41 ha (wartości 260.300 zł), 195 o powierzchni 2,8700 ha (wartości 76.500 zł ) i 276 o powierzchni 0,7700 ha (wartości 35.600 zł), dla której prowadzona jest (...) nr (...) – o łącznej wartości 424.700 zł (czterysta dwadzieścia cztery tysiące siedemset złotych),

14 3. komoda z narożną witryną, rok produkcji 2016, (...) o wartości 1.000 zł (tysiąc złotych),

15 4. ława kompletna, rok produkcji 2016, (...) – o wartości 200 zł (dwieście złotych),

16 5. kwota 5.275,52 zł (pięć tysięcy dwieście siedemdziesiąt pięć złotych i pięćdziesiąt dwa grosze) na rachunku nr (...) prowadzonym na rzecz B. S. przez (...) S.A. z siedzibą w E.,

17 6. kwota 5.988,77 zł (pięć tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt osiem złotych i siedemdziesiąt siedem groszy) na rachunku nr (...) prowadzonym na rzecz D. S. przez (...) S.A. z siedzibą w E.,

18 7. kwota 12.452,17 zł (dwanaście tysięcy czterysta pięćdziesiąt dwa złote i siedemnaście grosze) składek zaewidencjonowanych na rzecz D. S. na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych,

19 8. kwota 21.920,58 zł (dwadzieścia jeden tysięcy dziewięćset dwadzieścia złotych i pięćdziesiąt osiem groszy) składek zaewidencjonowanych na rzecz B. S. na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych,

20 9. środki w liczbie 255,(...) jednostek rozrachunkowych, zgromadzone na rachunku (...) Funduszu Emerytalnego na nazwisko D. S. - o wartości 16.012,03 zł (szesnaście tysięcy dwanaście złotych i trzy grosze),

21 10. środki w liczbie 445,(...) jednostek rozrachunkowych, zgromadzone na rachunku (...) Funduszu Emerytalnego na nazwisko B. S. - o wartości 27.968,76 zł (dwadzieścia siedem tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt osiem złotych i siedemdziesiąt sześć groszy);

22 II. oddalić wniosek uczestnika o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym;

23 III. doliczyć do wartości majątku wspólnego kwotę 38.491,88 zł (trzydzieści osiem tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt jeden złotych i osiemdziesiąt osiem groszy) stanowiącą równowartość zbytych przez B. S. papierów wartościowych i kwotę tę zaliczyć na udział B. S.;

24 IV. dokonać podziału majątku wspólnego D. S. i B. S. w ten sposób, że:

25 1. przyznać D. S. składniki wymienione w pkt I ppkt 1 i 6,

26 2. przyznać B. S. składniki wymienione w pkt I ppkt 3, 4 i 5 oraz nieruchomość stanowiącą działkę nr (...) o powierzchni 0,41 ha, położoną w W., gmina B., powiat (...), województwo (...), która objęta jest (...) nr (...),

27 3. przyznać D. S. i B. S., po 50% każdemu z nich, zgromadzone w okresie od 21.08.1993 r. do 1.07.2020 r.:

28 a) składki zaewidencjonowane na rzecz D. S. na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

29 b) składki zaewidencjonowane na rzecz B. S. na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

30 c) jednostki rozrachunkowe w (...) na rachunku D. S.,

31 d) jednostki rozrachunkowe w (...) na rachunku B. S.,

32 4. zarządzić sprzedaż w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego (...), położonych w W., gmina B., powiat (...), województwo (...), objętych (...) nr (...) oraz ustalić podział sum uzyskanych ze sprzedaży po połowie dla D. S. i B. S.;

33 V. zasądzić od D. S. na rzecz B. S. tytułem dopłaty kwotę 211.160,68 zł (dwieście jedenaście tysięcy sto sześćdziesiąt złotych sześćdziesiąt osiem groszy) płatną w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności;

34 VI. zasądzić od D. S. na rzecz B. S. kwotę 19.500 zł (dziewiętnaście tysięcy pięćset złotych) tytułem rozliczenia nakładu poczynionego z majątku osobistego B. S. na majątek wspólny w wysokości 39.000 zł;

35 VII. zasądzić od B. S. na rzecz D. S. kwotę 58.950 zł (pięćdziesiąt osiem tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt złotych) tytułem wynagrodzenia za korzystanie przez uczestnika ze wspólnej nieruchomości ponad udział;

36 VIII. oddalić żądania uczestników postępowania w pozostałym zakresie;

37 IX. nakazać pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Białymstoku tytułem zwrotu tymczasowo poniesionych wydatków:

38 1. od D. S. 416,52 zł (czterysta szesnaście złotych pięćdziesiąt dwa grosze),

39 2. od B. S. 1.916,51 zł (tysiąc dziewięćset szesnaście złotych pięćdziesiąt jeden groszy);

40 X. stwierdzić, że w pozostałym zakresie każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

41 Sygn. akt II Ns 1261/22

Uzasadnienie

42 POSTANOWIENIA Z DNIA 6 MARCA 2024 ROKU

43 Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2022 r. D. S. zwróciła się o dokonanie podziału majątku wspólnego jej i B. S.. Zgłosiła do podziału następujące składniki majątkowe: nieruchomość zabudowana domem jednorodzinnym przy ul. (...) w J.; udział 1/2 we współwłasności lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w J.; nieruchomość gruntowa pod adresem (...) o pow. 5,1 ha (dom-siedlisko); nieruchomość rolna niezabudowana pod adresem (...) o pow. około 5 ha; ciągnik rolniczy (...); ciągnik rolniczy (...); maszyny rolnicze; box samochodowy; wyposażenie domu (pralka, lodówka, zamrażarka, zmywarka, ciśnieniowy ekspres do kawy, trzy telewizory, meble, meble kuchenne, meble skórzane wypoczynkowe, naczynia, talerze, szklane przedmioty, obrazy, dywany wełniane); sprzęty ogrodnicze (kosiarka do trawy, piła do drzewa, maszyna co cięcia drzewa); kwota 20.000 zł stanowiąca równowartość sprzedanego samochodu W. (...), rocznik 2006; kwota 25.000 zł stanowiąca równowartość sprzedanego samochodu I. (...) (1), rocznik 2005; środki zgromadzone na rachunkach bankowych na nazwisko uczestnika postępowania; środki zgromadzone na rachunkach innych instrumentów finansowych, rachunkach maklerskich i giełdowych prowadzonych na nazwisko uczestnika postępowania. Domagała się, aby Sąd przyznał jej w ramach podziału nieruchomość położoną przy ul. (...) w J.. Ponadto wniosła o:

44 - ustalenie, że dokonała nakładu z majątku osobistego na majątek wspólny w kwocie co najmniej 20.000 zł na nabycie połowy mieszkania zakupionego w latach 1995-1996 przy ul. (...) w J.,

45 - zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwoty po 2.000 zł za każdy miesiąc korzystania przez uczestnika ponad przysługujący mu udział z nieruchomości przy ul. (...) i nieruchomości w (...) w okresie od 1 lipca 2020 r. do dnia orzekania, z zastrzeżeniem prawa do rozszerzenia żądania po uzyskaniu dowodu z opinii biegłego,

46 - ustalenie, że uczestnik postępowania w okresie od czerwca 2020 r. do daty orzekania pobrał pożytki z majątku wspólnego w postaci czynszu najmu z wynajmu nieruchomości przy ul. (...) i nieruchomości w (...) i ich rozliczenie poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni 1/2 tej kwoty.

47 W odpowiedzi na wniosek B. S. przyznał, że w skład majątku wspólnego wchodzą: nieruchomość zabudowana domem jednorodzinnym przy ul. (...) w J.; nieruchomość gruntowa pod adresem (...) o pow. 5,1 ha (dom-siedlisko); wyposażenie domu (pralka, lodówka, zamrażarka, zmywarka, ciśnieniowy ekspres do kawy, meble skórzane wypoczynkowe); środki zgromadzone na rachunkach bankowych na nazwisko uczestnika postępowania; środki zgromadzone na rachunkach innych instrumentów finansowych, rachunkach maklerskich i giełdowych prowadzonych na nazwisko uczestnika postępowania. Wskazał, że ponadto w skład majątku wspólnego wchodzą: środki zgromadzone przez strony na rachunkach bankowych, oszczędnościowych, lokatach, SKOKach oraz na kontach (...) i (...) na dzień ustania małżeńskiej wspólności majątkowej; instrumenty finansowe, w tym akcje, papiery dłużne i obligacje, zgromadzone przez strony na dzień ustania wspólności majątkowej; składki zaewidencjonowane na subkoncie w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz środki zgromadzone na kontach OFE, prowadzonych na dane zainteresowanych na dzień ustania wspólności majątkowej; umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego, położonego w miejscowości Ś.. Jednocześnie wniósł o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym w wysokości 75% na rzecz uczestnika postępowania oraz 25% na rzecz wnioskodawczyni. Dodatkowo wniósł o ustalenie, że poniósł nakład z majątku osobistego na wspólny w postaci pieniędzy otrzymanych od jego rodziców w drodze darowizn czynionych na jego wyłączną rzecz w łącznej wysokości 39.000 zł oraz o rozliczenie tego nakładu w niniejszym postępowaniu. Wniósł o oddalenie roszczeń wnioskodawczyni o rozliczenie nakładu, przyznanie wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości ponad udział i o rozliczenie pożytków.

48 Po sprecyzowaniu swojego stanowiska w dalszym toku postępowania D. S. wskazała, że cofa wniosek w zakresie składu majątku wspólnego, tj. co do całego wyposażenia domu – za wyjątkiem komody z narożnej witryną i ławy kompletnej, a ponadto co do boxu samochodowego i co do kwoty 20.000 zł będącej równowartością samochodu W. (...). Jednocześnie podała, iż zgadza się z wartością sprzedaży samochodu I. (...) (1) określoną w umowie sprzedaży na kwotę 11.950 zł. Precyzując roszczenia pieniężne wskazała, że domaga się:

49 - zasądzenia na jej rzecz kwoty 20.000 zł tytułem dokonanego nakładu z majątku osobistego na nabycie nieruchomości przy ul. (...) w J.,

50 - zasądzenia na jej rzecz kwoty 172.920 zł tytułem wynagrodzenia za korzystanie ponad udział ze wspólnej nieruchomości przez okres 44 miesięcy z przyjęciem stawki 3.930 zł miesięcznie oraz równoważnika kwoty licząc od lutego 2024 r. do dnia orzekania,

51 - zasądzenia na jej rzecz kwoty 100.800 zł tytułem rozliczenia pobranych przez uczestnika pożytków w postaci czynszu najmu.

52 Uczestnik natomiast w toku postępowania cofnął wniosek o uznanie za składnik majątku wspólnego umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego. W piśmie z dnia 3.11.2023 r. wniósł o ustalenie, że poniósł nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny w łącznej wysokości 23.920,55 zł w związku z opłacaniem od 1.07.2020 r. do 1.11.2023 r. podatków, mediów, opłat komunalnych, ubezpieczenia OC dla rolników i domu, dzierżawy i remontów; w związku z powyższym domagał się zasądzenia na jego rzecz kwoty 11.960,275 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od złożenia pisma do dnia zapłaty. Na rozprawie w dniu 31.01.2024 r. i 14.02.2024 r. sprecyzował ostatecznie stanowisko w zakresie sposobu podziału majątku w ten sposób, że wniósł o przyznanie na jego rzecz nieruchomości przy ul(...) w J. oraz nieruchomości położonej w W. w postaci zabudowanej działki nr (...) o powierzchni 0,41 ha, a z rzeczy ruchomych komody z narożnej witryną, rok produkcji 2016, I. (...) (2) i ławy kompletnej, rok produkcji 2016, I. (...) (2).

53 Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

54 D. S. i B. S. zawarli związek małżeński w dniu 21 sierpnia 1993 roku. Wyrokiem z dnia 31 marca 2022 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku ustanowił z dniem 1 lipca 2020 roku pomiędzy nimi rozdzielność majątkową. Apelacja od powyższego wyroku została w całości oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2023 roku.

55 Fakty niesporne, ponadto: wyrok SR, k. 24; wyrok SO, k. 141.

56 W dniu 15.12.1995 r. B. S. otrzymał w drodze darowizny od matki O. S. kwotę 39.000 zł z przeznaczeniem na zakup mieszkania. Powyższą kwotę przeznaczył na nabycie mieszkania przy ul. (...) zakupionego wspólnie z D. S..

57 Dowody: umowa darowizny, k. 213; zeznania świadka X. S., k. 362; przesłuchanie uczestnika, k. 837-839.

58 W okresie od dnia zawarcia związku małżeńskiego do dnia powstania rozdzielności majątkowej zostały przez nich nabyte następujące składniki majątkowe:

59 - nieruchomość stanowiąca zabudowaną działkę nr (...) o powierzchni 0,0455 ha, położona w J. (ul. (...)), gmina M. J., powiat M. J., województwo (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) – o wartości 721.600 zł, przy czym prawo własności tej nieruchomości powstało z przekształcenia prawa użytkowania wieczystego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta J. M.(...).(...)-7/43/06 z dnia 29.03.2006 r.,

60 - nieruchomość położona w W., gmina B., powiat (...), województwo (...), o łącznej powierzchni 5,1000 ha, składająca się z (...) o powierzchni 1,0500 ha (wartości 52.300 zł), 142 o powierzchni 0,41 ha (wartości 260.300 zł), 195 o powierzchni 2,8700 ha (wartości 76.500 zł ) i 276 o powierzchni 0,7700 ha (wartości 35.600 zł), dla której prowadzona jest (...) wieczysta nr (...),

61 - komoda z narożną witryną, rok produkcji 2016, I. (...) (2) – o wartości 1.000 zł.

62 - ława kompletna, rok produkcji 2016, (...) – o wartości 200 zł.

63 Dowody: akt notarialny, k. 188-190; umowa darowizny, k. 201-208; wydruk z elektronicznego dostępu do (...), k. 19-23, 160-161; opinia biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości, k. 755-787; opinia uzupełniająca, k. 831-832; protokół rozprawy, k. 834; pismo Urzędu Miejskiego w J., k. 866.

64 Według stanu na dzień 1 lipca 2020 roku na rachunku B. S. w (...) S.A. z siedzibą w E. nr (...) zgromadzona była kwota 5.275,52 zł.

65 Dowód: zaświadczenie, k. 178.

66 Według stanu na dzień 1 lipca 2020 roku na rachunku D. S. w (...) S.A. z siedzibą w E. nr (...) zgromadzona była kwota 5.988,77 zł.

67 Dowód: zaświadczenie, k. 801.

68 D. S. zgromadziła na rachunku (...) Bankowego Otwartego Funduszu Emerytalnego w okresie od 21 sierpnia 1993 roku do 1 lipca 2020 roku środki w liczbie 255,(...) jednostek rozrachunkowych o wartości 16.012,03 zł. B. S. zgromadził w tym okresie na rachunku (...) Bankowego Otwartego Funduszu Emerytalnego środki w liczbie 445,(...) jednostek rozrachunkowych o wartości 27.968,76 zł.

69 Dowody: pismo (...) S.A., k. 868; notowania jednostki rozrachunkowej na dzień 14.02.2024 r. – wydruk ze strony internetowej www.pkopte.pl, k. 872.

70 Wartość środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w okresie od 21 sierpnia 1993 roku do 1 lipca 2020 roku na rzecz D. S. wynosi 12.452,17 zł oraz na rzecz B. S. wynosi 21.920,58 zł.

71 Dowód: pismo z ZUS, k. 658.

72 W czasie trwania wspólności majątkowej B. S. nabył papiery wartościowe. Po ustaniu wspólności majątkowej dokonał ich zbycia za kwotę 38.491,88 zł. Całą w/w kwotę przekazał synowi.

73 Dowody: potwierdzenie przelewu, k. 398; przesłuchanie uczestnika, k. 837-839.

74 W okresie od lipca 2020 roku do lutego 2023 roku B. S. korzystał z nieruchomości przy Gen. Ś. N. (...) w J. z wyłączeniem D. S.. Wymienił zamki i nie dopuszczał jej do współposiadania nieruchomości. W powyższym okresie chwilowo, przez około 2 miesiące, D. S. miała dostęp do nieruchomości, ale B. S. dokonał ponownej wymiany zamków.

75 Dowody: zeznania świadka X. S., k. 362; zeznania świadka R. G., k. 376-377; pismo z KP II w J., k. 173; pismo KP II w J., k. 70-71 akt sprawy IV RC 14/22 Sądu Rejonowego w Białymstoku; przesłuchanie wnioskodawczyni, k. 835-837.

76 Wartość czynszu za wynajem nieruchomości przy Gen. Ś. N. (...) w J. wynosi 3.930 zł miesięcznie.

77 Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości, k. 736-751.

78 D. S. osiąga miesięczny dochód w wysokości ok. 7.000 zł netto. Posiada oszczędności w wynoszące ok. 60.000 zł.

79 Dowód: przesłuchanie wnioskodawczyni, k. 835.

80 B. S. osiąga miesięczny dochód w wysokości ok. 6.200 zł netto. Nie posiada oszczędności. W 2023 roku zakupił mieszkanie, na które zaciągnął kredyt. Okres spłaty kredytu to 10 lat, a wysokość jednej raty to 2.200 zł.

81 Dowód: przesłuchanie uczestnika, k. 837.

82 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił opierając się częściowo na faktach niespornych, ponadto na niekwestionowanych dokumentach załączonych do akt. Zgodnie z art. 229 k.p.c. nie wymagają dowodu fakty przyznane w toku postępowania przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości. Na podstawie art. 230 k.p.c. gdy strona nie wypowie się co do twierdzeń strony przeciwnej o faktach, sąd, mając na uwadze wyniki całej rozprawy, może fakty te uznać za przyznane. Dlatego też Sąd uznał za prawdziwe te twierdzenia, które nie były sporne między stronami, a także załączone do akt dokumenty, których autentyczność nie była kwestionowana. Zgodnie z art. 243² zd. 1 k.p.c. dokumenty znajdujące się w aktach sprawy i do nich dołączone (w aktach sprawy IV RC 14/22) stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Dodatkowo wiarygodne były dowody z zeznań przesłuchanych sprawie świadków X. S., R. S., R. G.. Ustalenia w zakresie wartości nieruchomości i stawek czynszu poczyniono w oparciu dowody z opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości P. R.. Ponadto Sąd oparł się na dowodzie z przesłuchania stron.

83 Sąd nie opierał się na dowodach z zeznań świadków M. T., J. E. i G. Ś., które były wiarygodne, ale nie były przydatne z uwagi na brak istotnej wiedzy świadków w zakresie faktów, które mogłyby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Zeznania J. K. były niewiarygodne jako jaskrawo tendencyjne, przy czym świadek posiadał jedynie wiedzę ze słyszenia (z przekazów tylko jednej ze stron sporu). Na rozprawie w dniu 6.10.2023 r. pełnomocnik uczestnika cofnął wnioski o przesłuchanie świadków O. S., G. Ś. i C. K. (k. 361), zaś na rozprawie w dniu 31.01.2024 r. pełnomocnik wnioskodawczyni cofnął wniosek o przesłuchanie świadka X. C. (k. 835).

84 Uwadze Sądu nie uszło też, że pomimo cofnięcia wniosku o przesłuchanie świadka X. C. i faktu, że korespondencja sądowa nigdy nie została przez tego świadka podjęta, gdyż została zwrócona przez operatora pocztowego (k. 843), świadek następnego dnia po ogłoszeniu postanowienia kończącego postępowanie w sprawie nadał do Sądu pismo z odpowiedziami na pytania, w tym na te pytania, które zostały uchylone postanowieniem z dnia 14.12.2023 r. (k. 727). Pomijając fakt, że pismo świadka nie ma waloru zeznań złożonych w trybie art. 271¹ k.p.c. (świadek przesłał je nie tylko po cofnięciu wniosku dowodowego przez stronę, ogłoszeniu postanowienia końcowego, ale również bez stosownego przyrzeczenia i potwierdzenia otrzymania pouczenia), zauważyć należy, że w przypadku takiej sekwencji zdarzeń jak opisana wyżej, wątpliwości budzi, czy zasada postępowania zgodnie z dobrymi obyczajami (art. 3 k.p.c.) nie została przez stronę lub jej pełnomocnika zlekceważona przez wpływanie na zachowanie świadka.

85 Sąd zważył, co następuje:

86 Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Przepis art. 31 § 2 k.r.o. stanowi ponadto, że do majątku wspólnego należą w szczególności: 1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, 2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków, 3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków; 4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695 i 875); 5) środki zgromadzone na koncie (...) w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/(...) z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego ((...)) (Dz. Urz. UE L 198 z 25.07.2019, str. 1) oraz na subkoncie (...) w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym (Dz. U. poz. 1843) każdego z małżonków.

87 W niniejszej sprawie w czasie trwania małżeństwa uczestnicy nie zawierali żadnej umowy majątkowej – rozszerzającej, ograniczającej albo ustanawiającej rozdzielność majątkową. W związku z powyższym od dnia 21 sierpnia 1993 roku powstała między nimi wspólność ustawowa, która ustała z dniem 1 lipca 2020 roku.

88 Sąd ustalił skład i wartość podlegającego podziałowi majątku wspólnego uczestników mając na uwadze niżej opisane aspekty prawne i faktyczne sprawy.

89 Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami stan tego majątku ustala się według chwili ustania wspólności, a wartość według cen z chwili dokonywania podziału. Przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie o podział majątku wspólnego powinien być co do zasady majątek, który istniał w chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, jak i w chwili dokonywania podziału sądowego.

90 W zakresie składników majątku: nieruchomości nr (...) położonej w J. (ul. (...)), nieruchomości o łącznej powierzchni 5,1000 ha położonej w W., składającej się z (...), komody z narożną witryną i ławy kompletnej Sąd miał przede wszystkim na względzie, iż przynależność powyższych przedmiotów do majątku wspólnego nie była przedmiotem sporu. Przyjęcie przez uczestników zgodnej wartości komody i ławy wynika z protokołu rozprawy z dnia 31 stycznia 2024 roku. Natomiast wartość nieruchomości ustalono przy pomocy dowodu z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości.

91 Ponadto w skład majątku wspólnego należało zaliczyć środki zgromadzone na rachunkach bankowych w (...) S.A. z siedzibą w E., tj. na rachunku wnioskodawczyni kwota 5.988,77 zł oraz na rachunku uczestnika kwota 5.275,52 zł. Przynależność tych składników do majątku wspólnego nie budziła wątpliwości Sądu, albowiem takie kwoty zostały zgromadzona na rachunkach zainteresowanych na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej i zostało to potwierdzone pismami banków z potwierdzeniem sald kont na dzień ustania wspólności majątkowej.

92 W zakresie zaś środków na subkontach w ZUS oraz jednostek uczestnictwa w OFE należało ustalić, że do majątku podlegającego podziałowi zaliczają się składki na subkoncie wnioskodawczyni o wartości 12.452,17 zł oraz uczestnika postępowania o wartości 21.920,58 zł. Ponadto wnioskodawczyni D. S. posiadała w (...) Bankowym Otwartym Funduszu Emerytalnym na dzień 1 lipca 2020 r. środki w liczbie 255,(...) jednostek rozrachunkowych o wartości 16.012,03 zł. Uczestnik postępowania B. S. posiadał w (...) Bankowym Otwartym Funduszu Emerytalnym na dzień 1 lipca 2020 r. środki w liczbie 445,(...) jednostek rozrachunkowych o wartości 27.968,76 zł. Środki te wyceniono według cen obowiązujących w dniu zamknięcia rozprawy (zasada aktualności orzekania – art. 316 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), które ustalono w oparciu o notowania dostępne na stronach internetowych.

93 Wnioskodawczyni domagała się nadto ustalenia, że w skład majątku wspólnego stron wchodzą inne jeszcze składniki, lecz nie zdołała wykazać ich istnienia oraz przynależności do majątku wspólnego. Zaakcentować należy, iż ciężar dowodu w zakresie przynależności składnika do wspólnej masy majątkowej spoczywa na osobie, która zgłasza składnik do rozliczenia. Obowiązek ustalenia składu i wartości przez sąd, nie wyłącza obowiązku podjęcia w tym zakresie przez stronę inicjatywy dowodowej w celu wykazania składników majątkowych wchodzących w skład majątku wspólnego (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.).

94 Powyższe odnieść należy w szczególności do zgłoszonych we wniosku: udziału 1/2 we współwłasności lokalu nr (...) przy ul. (...) w J., ciągnika rolniczego (...), ciągnika rolniczego (...), maszyn rolniczych i sprzętów ogrodniczych (kosiarka do trawy, piła do drzewa, maszyna co cięcia drzewa). Uczestnik wyjaśnił, że lokal przy ul. (...) stanowi własność R. S. i wykazał ten fakt stosownymi dokumentami. Stan prawny tej nieruchomości potwierdza też elektroniczna treść (...) nr (...). Ponadto wnioskodawczyni nie wykazała, że ciągniki marki H. kiedykolwiek wchodziły do majątku stron. Uczestnik przedstawił zaś dokumenty, z których wynika, że prawem własności tych pojazdów dysponował ojciec uczestnika i dokonał ich zbycia. Wnioskodawczyni nie zdołała podważyć ważności tych umów. W zakresie innych maszyn rolniczych wnioskodawczyni nie zdołała udowodnić, że takie istnieją, albo że istniały i zostały wyprowadzone z majątku wspólnego. Podobnie co do sprzętów ogrodniczych brak jest podstaw, by uznać, że takie sprzęty wchodzą do majątku wspólnego. Uczestnik konsekwentnie zaprzeczał, aby do majątku wspólnym stron wchodziły jakiekolwiek maszyny rolnicze i sprzęty ogrodnicze. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktów przeciwnych spoczywał na wnioskodawczyni.

95 W skład majątku wspólnego nie mogła także wchodzić równowartość sprzedanego samochodu I. (...) (1), rocznik 2005. Ostatecznie została ona określona przez wnioskodawczynię na 11.950 zł, tj. kwotę z umowy sprzedaży. Zauważyć należy, że do majątku wspólnego zaliczone mogą być jedynie składniki rzeczywiście istniejące w chwili podziału. Z tych względów w sytuacji zbycia przez jednego z małżonków składnika majątkowego, drugiemu z nich może przysłuchiwać roszczenie odszkodowawcze. Każdy z małżonków może żądać rozliczenia z tytułu nieuzasadnionego zbycia przez drugiego małżonka składników majątku wspólnego w czasie trwania wspólności majątkowej. Roszczenie takie ma charakter odszkodowawczy i znajduje podstawę ogólną w art. 415 k.c. Natomiast jeśli środki te zostały zużyte na wydatki lub nakłady na majątek odrębny małżonka podlegają one rozliczeniu na podstawie art. 45 § 1 k.r.o.

96 Przy dokonywaniu podziału przedmioty zbyte lub zużyte bezpodstawnie albo roztrwonione są uwzględniane w ten sposób, że ich wartość zaliczana zostaje na poczet udziału tego z małżonków, którego zawinione zachowanie spowodowało uszczuplenie majątku wspólnego. Podział majątku wspólnego obejmuje tylko takie przedmioty majątkowe, które były składnikami majątku wspólnego w chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej i które istnieją w chwili dokonania podziału. Jeżeli natomiast pewne składniki zostały bezprawnie zużyte lub roztrwonione przez jednego z małżonków, to ich rozliczenie może nastąpić na skonkretyzowane żądanie (kwotowo) poszkodowanego małżonka. Zarówno wysokość szkody, jak i pozostałe przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej winien wykazać zainteresowany (tak: post. SN z dnia 15.11.2017r., II CSK 98/17).

97 W niniejszej sprawie przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej w związku ze zbyciem samochodu I. (...) (1) nie zostały wykazane. Z twierdzeń i zeznań uczestnika wynika, iż strony podjęły wspólnie decyzję o sprzedaży tego pojazdu, a uzyskane z tego tytułu pieniądze zostały przeznaczone na potrzeby rodziny. Wobec powyższego wnioskodawczyni powinna była wykazać, że po pierwsze, uczestnik zawłaszczył dla siebie całą cenę sprzedaży, a po drugie, że przeznaczył te środki na inne cele niż potrzeby rodziny lub usprawiedliwione własne potrzeby. Innymi słowy – wnioskodawczyni nie wykazała szkody wyrządzonej w majątku wspólnym działaniami uczestnika. Skoro w dacie zbycia powyższego pojazdu strony jeszcze razem zamieszkiwały, to nie można przyjąć domniemania, iż uczestnik pieniądze ze sprzedaży przeznaczył wyłącznie na własne nieusprawiedliwione potrzeby.

98 W zakresie natomiast papierów wartościowych uczestnik przyznał, iż dokonał ich zbycia, a uzyskaną cenę w całości przekazał synowi. Decyzji o przekazaniu tych pieniędzy nie konsultował z D. S.. Z tego względu należało ustalić, iż wyrządził w majątku wspólnym szkodę wyrażającą się w uzyskanej ze sprzedaży cenie. Skutkiem powyższego jest uwzględnienie wartości zabranych środków pieniężnych przy określaniu składu majątku wspólnego objętego podziałem, a następnie zaliczenie ich wartości na poczet udziału w majątku wspólnym przypadającego temu z małżonków, z którego winy nastąpiło uszczuplenie majątku wspólnego (p ostanowienie SN z 20.04.2023 r., I CSK 5170/22, LEX nr 3583150). Przy czym należy zauważyć, że podział majątku wspólnego obejmuje tylko takie przedmioty majątkowe, które były składnikami majątku wspólnego w chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej i które istnieją w chwili dokonania podziału. Tym samym uwzględnienie wartości, o którym mowa wyżej ma walor jedynie matematyczny. Z tego powodu w pkt III sentencji Sąd doliczył do wartości majątku wspólnego kwotę 38.491,88 zł stanowiącą równowartość zbytych przez B. S. papierów wartościowych i kwotę tę zaliczył na udział B. S..

99 Co do pozostałych składników majątkowych wnioski zostały cofnięte na rozprawie. Dotyczy to boxu samochodowego, umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego oraz rzeczy ruchomych wymienionych w pkt 9 wniosku i sprecyzowanych w piśmie z dnia 15 stycznia 2024 r. (k. 811-814) – za wyjątkiem komody z narożnej witryną i ławy kompletnej, a ponadto kwoty 20.000 zł będącej równowartością samochodu W. (...). Skutkiem cofnięcia wniosku w zakresie składników majątków wspólnego nie jest wydanie przez sąd orzeczenia o umorzeniu postępowania w tym zakresie, a jedynie brak objęcia orzeczeniem końcowym tychże składników.

100 Mając na uwadze powyższe Sąd w pkt I sentencji postanowienia ustalił, iż w skład majątku wspólnego uczestników postępowania wchodzą następujące składniki majątkowe:

101 11. nieruchomość stanowiąca zabudowaną działkę (...) o powierzchni 0,0455 ha, położona w J. (ul. (...)),

102 12. nieruchomość położona w W., gmina B., powiat (...), województwo (...), o łącznej powierzchni 5,1000 ha, składająca się z (...) o powierzchni 1,0500 ha (wartości 52.300 zł), 142 o powierzchni 0,41 ha (wartości 260.300 zł), 195 o powierzchni 2,8700 ha (wartości 76.500 zł ) i 276 o powierzchni 0,7700 ha (wartości 35.600 zł), dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...),

103 13. komoda z narożną witryną, rok produkcji 2016, (...) o wartości 1.000 zł

104 14. ława kompletna, rok produkcji 2016, (...) o wartości 200 zł,

105 15. kwota 5.275,52 zł na rachunku nr (...) prowadzonym na rzecz B. S. przez (...) S.A. z siedzibą w E.,

106 16. kwota 5.988,77 zł na rachunku nr (...) prowadzonym na rzecz D. S. przez (...) S.A. z siedzibą w E.,

107 17. kwota 12.452,17 zł składek zaewidencjonowanych na rzecz D. S. na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych,

108 18. kwota 21.920,58 zł składek zaewidencjonowanych na rzecz B. S. na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych,

109 19. środki w liczbie 255,(...) jednostek rozrachunkowych, zgromadzone na rachunku (...) Bankowego Otwartego Funduszu Emerytalnego na nazwisko D. S. - o wartości 16.012,03 zł,

110 20. środki w liczbie 445,(...) jednostek rozrachunkowych, zgromadzone na rachunku (...) Bankowego Otwartego Funduszu Emerytalnego na nazwisko B. S. - o wartości 27.968,76 zł.

111 Zgodnie z art. 43 § 1 – 3 k.r.o. zasadą jest, że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, aby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każde z nich przyczyniło się do powstania tego majątku. Przy czym przy ocenie owego stopnia przyczynienia się, Sąd uwzględnia nadkład osobistej pracy przy wychowywaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 43 § 3 k.r.o.). Z powyższego wynika, że warunkiem ustalenia nierównych udziałów jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie istnienia ważnych powodów oraz przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu. Oznacza to, że nie w każdym wypadku faktycznej nierówności przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego może nastąpić ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym. Przeciwnie, uwzględnienie takiego wniosku może nastąpić jedynie wyjątkowo, tzn. tylko w tych wypadkach, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczynia się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. Trzeba także podkreślić, iż przy ustalaniu istnienia ważnych powodów, o jakich mowa w art. 43 k.r.o., należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, dokonując ich oceny przez pryzmat zasad współżycia społecznego. Przez ważne powody rozumie się bowiem tylko takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do powstania której ten małżonek nie przyczynił się.

112 W niniejszej sprawie brak jest podstaw, by uznać, że wnioskodawczyni D. S. nie przyczyniała się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. W szczególności nie potwierdziły tego zeznania świadków powołanych przez uczestnika, ani nawet zeznania samego uczestnika. Wnioskodawczyni w trakcie małżeństwa była osobą czynną zawodowo oraz miała niepodważony wkład (zarówno ekonomiczny, jak i osobisty) w wychowywanie wspólnych dzieci oraz funkcjonowanie wspólnego gospodarstwa domowego. Nie ma tu doniosłości prawnej podnoszony przez uczestnika fakt, że uczestnik był osobą przodującą finansowo, ani fakt, że wnioskodawczyni otrzymała darowizny od rodziców uczestnika. Przez cały okres trwania wspólności majątkowej nie powstała żadna okoliczność, która z punktu widzenia zasad współżycia społecznego nakazywałaby odstąpienie od zasady, że udziały w majątku wspólnym są równe.

113 Przechodząc do kwestii związanych z podziałem majątku, podkreślić należy, iż w tej sytuacji znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy o zniesieniu współwłasności w częściach ułamkowych tj. 210 – 221 k.c. Stosuje się tu bowiem przepisy o dziale spadku (art. 46 k.r.o.). Zatem wobec dalszego odesłania (z art. 1035 k.c.) zastosowanie mają odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych.

114 Zgodnie z art. 210 zd. 1 k.c. każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Do zniesienia współwłasności w częściach ułamkowych znajdują zastosowanie przepisy art. 210 – 221 k.c. O wyborze sposobu zniesienia współwłasności rozstrzyga sąd, chociaż jest zobowiązany zasięgać stanowiska zainteresowanych, a w razie zgodnego wniosku jest związany stanowiskiem współwłaścicieli (art. 622 § 2 k.p.c.), chyba że sprzeciwia się on prawu i zasadom współżycia społecznego lub narusza w sposób rażący interesy osób uprawnionych (art. 622 § 2 k.p.c.). W kodeksie cywilnym (art. 211 – 212) oraz w kodeksie postępowania cywilnego (art. 621 – 625) wyróżniono i uregulowano – na użytek postępowania sądowego – trzy sposoby zniesienia współwłasności, a mianowicie podział rzeczy wspólnej, przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli i sprzedaż rzeczy wspólnej w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Ustawodawca traktuje jako priorytetowy sposób podział rzeczy wspólnej (art. 211 k.c.). W dalszej kolejności aprobuje przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli (art. 212 § 2 in principio k.c.). Ostatecznością jest zaś sprzedaż rzeczy wspólnej (art. 212 § 2 in fine k.c.).

115 W rozpoznawanej sprawie zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestnik wyrazili chęć przejęcia nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym przy ul. (...) w J.. Sąd postanowił przyznać ten składnik D. S., albowiem przemawiała za tym jej stabilna sytuacja majątkowa oraz fakt, iż nie przysługuje jej prawo własności innej nieruchomości pozwalającej zaspokajać potrzeby mieszkaniowe. Uczestnik natomiast nabył już prawo własności innego lokalu mieszkalnego i spłaca związany z tym kredyt hipoteczny. Po pierwsze zatem, po stronie wnioskodawczyni zachodzi realna potrzeba, aby z nieruchomości przy ul. (...) korzystać. Po drugie, jest ona w stanie w szybszym czasie niż uczestnik zgromadzić środki na dopłatę związaną z przyznaniem jej najbardziej wartościowego składnika.

116 Ponadto należało przyznać D. S. środki pieniężne zgromadzone na jej rachunku bankowym w dniu ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, tj. kwotę 5.988,77 zł.

117 Łączna wartość składników majątkowych przyznanych na rzecz wnioskodawczyni D. S. wynosi 727.588,77 zł

118 B. S. wyraził natomiast wolę przejęcia komody z narożną witryną, ławy kompletnej oraz nieruchomości położonej w W. w postaci działki nr (...) o powierzchni 0,41 ha. Sąd wnioski uczestnika w powyższym zakresie uwzględnił. Wnioskodawczyni powyższych składników nie chciała otrzymać. Ponadto należało przyznać B. S. środki pieniężne zgromadzone na jego rachunku bankowym w dniu ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, tj. kwotę 5.275,52 zł. Łączna wartość składników majątkowych przyznanych na rzecz uczestnika wynosi 305.267,40 zł.

119 Jednocześnie ani wnioskodawczyni, ani uczestnik nie wyrazili woli, aby przyznać im nieruchomości w postaci (...), położonych w W., gmina B., powiat (...), województwo (...), objętych (...) nr (...). Sąd miał na uwadze, iż brak jest podstawy prawnej, aby wbrew woli uczestnika postępowania o podział majątku przyznać mu składniki majątkowe, których nie chce otrzymać. W tej sytuacji Sąd orzekł, iż podział majątku zostanie częściowo dokonany w drodze sprzedaży licytacyjnej w/w działek i podziału uzyskanej z nich sumy pomiędzy uczestników (pkt IV ppkt 4 sentencji).

120 W zakresie środków zgromadzonych na rachunkach otwartego funduszu emerytalnego należy poczynić następujące uwagi. Z regulacji art. 126 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 roku o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych wynika, że w przypadku rozwiązania małżeństwa przez rozwód lub jego unieważnienia, środki zgromadzone na rachunku członka funduszu, przypadające byłemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego, są przekazywane w ramach wypłaty transferowej na rachunek byłego współmałżonka w otwartym funduszu. Celem gromadzenia środków na rachunku otwartego funduszu emerytalnego jest zabezpieczenie w przyszłości odpowiedniej wysokości świadczenia emerytalnego. Wypłata transferowa – jak stanowi art. 127 wyżej wymienionej ustawy – jest dokonywana przez otwarty fundusz w terminie, o którym mowa w art. 122, po przedstawieniu funduszowi dowodu, że środki zgromadzone na rachunku członka funduszu przypadły byłemu współmałżonkowi. Tym samym w ramach postępowania o podział majątku wspólnego podział jednostek zgromadzonych na otwartym funduszu emerytalnym powinien nastąpić poprzez przyznanie każdemu z małżonków liczby jednostek odpowiadającej ich udziałowi w majątku wspólnym. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że wartość jednostek w otwartym funduszu emerytalnym ma charakter zmienny i z tego względu celowe jest, aby w przypadku ustania wspólności majątkowej małżeńskiej przyznać byłym małżonkom taką samą liczbę jednostek uczestnictwa i nie obciążać któregokolwiek z nich obowiązkiem spłaty lub dopłaty, która nie uwzględni realnej wartości tych jednostek podlegających spieniężeniu, co do zasady, dopiero w momencie realizacji prawa do emerytury (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2016 r., V CSK 323/15, LEX nr 2020483).

121 Analogicznie przedstawia się sytuacja co do posiadanych przez byłych małżonków środków na subkoncie ZUS, stanowiących zewidencjonowane tam składki. Zgodnie z art. 40e ust. 1 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych zwaloryzowane kwoty składek, środków, odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej, zewidencjonowane na subkoncie, podlegają podziałowi m.in. w razie rozwodu. Podział ma być dokonany na zasadach określonych w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, dotyczących podziału środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym w razie rozwodu, unieważnienia małżeństwa albo śmierci. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych odsyła zatem w tym zakresie do ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 roku o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, która w szczególności w art. 126 stanowi, że w razie rozwiązania małżeństwa członka otwartego funduszu emerytalnego przez rozwód, środki zgromadzone na rachunku członka funduszu, przypadające byłemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego małżonków, są przekazywane w ramach wypłaty transferowej na rachunek byłego współmałżonka w otwartym funduszu. W świetle przywołanych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczy to również składek zgromadzonych na subkoncie w ZUS (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2019 roku, V CSK 22/18, LEX nr (...)).

122 Mając na uwadze powyższe, w punkcie IV ppkt 3 postanowienia Sąd przyznał wnioskodawczyni i uczestnikowi, po 50% każdemu z nich, zgromadzone w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej: składki zaewidencjonowane na rzecz każdego z nich na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz jednostki rozrachunkowe w (...) na rachunku każdego z nich.

123 Łączna wartość majątku wspólnego zainteresowanych (z pominięciem w/w działek nr (...) oraz środków w OFE i w ZUS) wynosi 1.032 856,17 zł, co oznacza, iż wartość każdego z udziałów (1/2 część) to 516.428,08 zł. Mając na uwadze wskazaną wartość udziałów w majątku wspólnym oraz wartości składników przyznanych każdemu z zainteresowanych, Sąd zasądził od D. S. na rzecz B. S. tytułem dopłaty kwotę 211.160,68 zł płatną w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności (pkt V sentencji).

124 Powyższa kwota została zasądzona na podstawie 212 § 1 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. w zw. z art. 46 k.r.o. Wskazany wyżej termin płatności stanowi kompromis pomiędzy interesami obu stron postępowania. Uwzględnia zarówno prawo uczestnika do otrzymania dopłaty w rozsądnym terminie oraz możliwości płatnicze wnioskodawczyni. Posiada ona bowiem oszczędności w kwocie około 60.000 zł, osiąga stały dochód, nie posiada długów, nie ma nikogo na utrzymaniu. Termin 4 miesięcy liczony od uprawomocnienia się orzeczenia jest zatem wystarczający, aby spieniężyć posiadany majątek lub zaciągnąć kredyt. Oznaczenie terminu zapłaty oraz odsetek nastąpiło na podstawie 212 § 3 k.c. w zw. z art. 1035 k.c. w zw. z art. 46 k.r.o.

125 W punkcie VI postanowienia Sąd odniósł się do żądania rozliczenia nakładu poczynionego z majątku osobistego B. S. na majątek wspólny w wysokości 39.000 zł. Wskazane żądanie znalazło oparcie w art. 45 § 1 zd. 2 i 3 k.r.o., z którego wynika, iż każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny, jednak nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. B. S. przedstawiając umowę darowizny wykazał, że posiadał w majątku osobistym kwotę 39.000 zł. Co więcej, była to darowizna z przeznaczeniem na konkretny cel, tj. na zakup nieruchomości. Brak było podstaw, by uznać, iż przedmiotowa była pozorna lub z innych przyczyn nieważna. Wiarygodność wskazanej umowy nie została podważona przez wnioskodawczynię. Ponadto w sprawie bezsporne było, że w początkowym etapie małżeństwa rzeczywiście doszło do nabycia przez strony lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w J.. Nie było też sporu co do tego, że następnie lokal ten został sprzedany, a pieniądze ze sprzedaży posłużyły do zakupu nieruchomości przy ul. (...). Z tych względów należało uznać, iż doszło do nakładu z majątku osobistego, który podlega rozliczeniu zgodnie z art. 45 § 1 k.r.o. Zasądzeniu na rzecz uczestnika podlegała kwota 19.500 zł stanowiąca połowę wartości nakładu.

126 W punkcie VII postanowienia Sąd uwzględnił w części żądanie wnioskodawczyni o zasądzenie wynagrodzenia za korzystanie przez uczestnika ze wspólnej nieruchomości ponad przysługujący mu udział. Według art. 206 k.c., każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem przez pozostałych współwłaścicieli. Jeżeli więc w danym przypadku stosuje się art. 206 k.c., gdyż sposobu posiadania rzeczy wspólnej nie normuje umowa współwłaścicieli ani orzeczenie sądu, każdy współwłaściciel jest uprawniony do bezpośredniego posiadania całej rzeczy wspólnie wraz z pozostałymi współwłaścicielami; granicą jego uprawnienia jest takie samo uprawnienie każdego z pozostałych współwłaścicieli. W konsekwencji współwłaściciel, który pozbawia innego współwłaściciela posiadania na zasadach określonych w art. 206 k.c., narusza jego uprawnienie wynikające ze współwłasności, a sam, w zakresie, w jakim posiada rzecz i korzysta z niej w sposób wykluczający posiadanie i korzystanie innych współwłaścicieli, działa bezprawnie (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2006 r., III CZP 9/06). Korzystanie przez jednego ze współwłaścicieli z całej rzeczy wspólnej bez respektowania uprawnienia pozostałych współwłaścicieli do takiego samego korzystania z niej powinno uzasadniać zasądzenie na podstawie art. 224 § 2 lub art. 224 § 2 w związku z art. 225 k.c. wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy wspólnej w zakresie, do którego nie uprawnia art. 206 k.c. Nie ma bowiem przeszkód, by w zakresie nieuregulowanym przepisami o współwłasności nie stosować przepisów normujących roszczenia uzupełniające roszczenie windykacyjne. O ile art. 207 k.c., mający podobnie jak art. 206 k.c. dyspozytywny charakter, wyklucza stosowanie art. 224 § 2 i art. 225 k.c. między współwłaścicielami w zakresie dotyczącym pożytków, o tyle brak jest podstaw do wyłączenia stosowania art. 224 § 2 i art. 225 k.c. między współwłaścicielami w zakresie dotyczącym wynagrodzenia za bezprawne korzystanie z rzeczy (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 1992 r., III CZP 140/92, OSNC 1993, nr 4, poz. 64 oraz z dnia 13 marca 2008 r., III CZP 3/08, OSNC 2009, nr 4, poz. 53).

127 Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że począwszy od lipca 2020 r. ze wspólnej nieruchomości przy ul. (...) korzystał wyłącznie uczestnik i nie dopuszczał on do współposiadania wnioskodawczyni. D. S. podejmowała próby korzystania ze wspólnej nieruchomości, co wynika przede wszystkim z jej zeznań, ale nie tylko, ponieważ z wykazu interwencji policyjnych wynika, iż część z nich miała miejsce z powodu uniemożliwiania jej przez uczestnika wejścia na posesję lub do domu. Dodatkowo B. S. dokonał wymiany zamków, co spowodowało definitywne pozbawienie D. S. dostępu do wspólnej nieruchomości. Należało przy tym uwzględnić, iż z zeznań świadka R. G. wynika, że był okres 2 miesięcy, w którym D. S. miała dostęp do nieruchomości, jednak ponownie utraciła go na skutek kolejnej wymiany zamków przez B. S.. Ostatecznie wnioskodawczyni zamieszkała przy ul. (...) dopiero w lutym 2023 roku. Z tych względów należało przyjąć, iż stan niedopuszczania do współposiadania nieruchomości trwał od lipca 2020 r. do lutego 2023 r., co daje 32 miesiące. Od tego należało odliczyć 2 miesiące, o których mowa wyżej. Z opinii biegłego wynika zaś, iż miesięczny czynsz z tytułu najmu w/w nieruchomości wynosi 3.930 zł miesięcznie. Mając na uwadze równe udziały w majątku wspólnym, wnioskodawczyni przysługuje rekompensata w wysokości połowy w/w czynszu, tj. 1.965 zł miesięcznie. Ostatecznie zatem zasądzono na rzecz D. S. kwotę 58.950 zł za okres 30 miesięcy (1.965 x 30 = 58.950). W pozostałym zakresie żądanie wnioskodawczyni podlegało oddaleniu jako niewykazane.

128 Ponadto oddaleniu jako niewykazane podlegały żądania wnioskodawczyni dotyczące zasądzenia na jej rzecz kwoty 20.000 zł tytułem nakładu z majątku osobistego na nabycie nieruchomości przy (...) w J. oraz zasądzenia na jej rzecz kwoty 100.800 zł tytułem rozliczenia pobranych przez uczestnika pożytków w postaci czynszu najmu. D. S. nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, iż w okresie nabywania mieszkania przy ul. (...) w majątku osobistym posiadała kwotę 20.000 zł, a ponadto, że taką kwotę wyłożyła na nabycie tej nieruchomości. Ponadto nie udowodniła ona, że B. S. w okresie od czerwca 2020 r. do daty orzekania pobrał jakiekolwiek pożytki związane ze wspólnymi nieruchomościami. Brak jest w szczególności dowodu na to, że uzyskiwał czynsz z wynajmu lub dzierżawy nieruchomości przy ul. (...) w J. i nieruchomości w W..

129 Sąd oddalił w całości żądanie uczestnika o rozliczenie kwoty 23.920,55 zł, którą miał w okresie od 1.07.2020 r. do 1.11.2023 r. przeznaczyć na opłaty związane ze wspólną nieruchomością. Po pierwsze, opłaty w istotnej części dotyczyły wyłącznie usług związanych z korzystaniem z nieruchomości przez uczestnika (np. opłaty za telewizję). Po drugie, z pliku dołączonych dokumentów nie da się jednoznacznie wyodrębnić takich opłat, które właściciel powinien ponosić niezależnie od tego, czy korzysta z nieruchomości. Wobec dołączenia jedynie potwierdzeń przelewów bez dokumentów źródłowych, tj. takich które stanowiły podstawę dokonywania płatności, należało uznać, że uczestnik nie wykazał zasadności swojego roszczenia w żadnej wysokości. Potwierdzenia te wykazują jedynie fakt płatności, ale nie da się stwierdzić jakie zobowiązania przelewy te zaspokajały. Nawet, gdyby uznać, że część z opłat to opłaty, które powinny obciążać oboje współwłaścicieli, to nie została wykazana ich wysokość.

130 Wnioskodawczyni podnosiła też twierdzenia dotyczące pobranych przez uczestnika dopłat bezpośrednich do ziemi rolnej, jednak do końca postępowania nie sformułowała w tym zakresie żadnego roszczenia pieniężnego. Należy zaznaczyć, że o roszczeniach z tytułu posiadania rzeczy objętej współwłasnością, w tym z tytułu pobierania pożytków sąd może orzekać tylko na żądanie zainteresowanych współwłaścicieli. Wobec zatem niezgłoszenia stosownego żądania Sąd nie był uprawniony do orzekania w tym zakresie.

131 Stosownie do treści z art 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, stosując odpowiednio przepisy art. 113. W skład tymczasowo poniesionych kosztów w niniejszej sprawie wchodzą: 50 zł (k. 259, 261 - należność Starostwa Powiatowego za przesłanie wypisu z rejestru gruntów) oraz 2.283,03 zł (k. 799 - wynagrodzenie biegłego). Ponadto należało mieć na uwadze, że wnioskodawczyni wpłaciła zaliczkę na wynagrodzenie biegłego w wysokości 2.500 zł, zaś uczestnik w wysokości 1.000 zł. Łącznie koszty w sprawie wyniosły zatem: 5.833,03 zł Orzekając o kosztach sądowych Sąd uznał, że strony powinny w nich partycypować stosownie do swych udziałów w majątku wspólnym, albowiem udziały te odzwierciedlają ich stopień zainteresowania rozstrzygnięciem sprawy. Połowa z wyżej wymienionych kosztów to: 2.916,51 zł / 2.916,52 zł. Zatem mając na uwadze, że D. S. poniosła dotychczas 2.500 zł, to powinna uiścić dodatkowo 416,52 zł, natomiast skoro B. S. uiścił dotychczas 1.000 zł, to powinien uiścić dodatkowo 1.916,51 zł. Wobec powyższego w pkt IX sentencji Sąd nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Białymstoku tytułem zwrotu tymczasowo poniesionych wydatków od D. S. 416,52 zł i od B. S. 1.916,51 zł.

132 Pozostałe koszty postępowania, w tym koszty zastępstwa procesowego, uczestnicy postępowania ponoszą we własnym zakresie – zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c.