Art. 45

Pokaż w całym akcie

Art. 45 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
Art. 45.
§ 1. Każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.
§ 2. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.
§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.

art. 45 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236)

art. 45 k.r.o.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 27 lutego 2019 r., III CZP 30/18

   …5 grudnia 1978 r. III CRN 194/78, OSNCP 1979, nr 11, poz. 207). Twierdzenie, że od tej zasady zachodzą wyjątki przewidziane w szczególności w art. 45 k.r.o. i art. 686 in fine k.p.c. zawsze było uważane za nieścisłe, pomijało bowiem brzmienie tych przepisów; stanowiły one i stanowią o roszczeniach…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 19 października 2018 r., III CZP 45/18

   …33 k.r.o., a druga do przesunięcia tego przedmiotu do innej masy majątkowej, z obowiązkiem dokonania rozliczeń nakładów, jak o tym stanowi art. 45 k.r.o., lub z wyłączeniem tego obowiązku. Powstanie między małżonkami wspólności ustawowej wywołuje skutki na przyszłość. Nie może zatem spowodować…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 6 października 2016 r., IV CSK 804/15

   …także pochodzenia środków na zapłatę ceny za nieruchomość. Zarzut naruszenia art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c. był nieuzasadniony. W przepisie art. 45 k.r.o. została uregulowana kwestia rozliczeń między małżonkami z tytułu wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątki osobiste…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 12 maja 2016 r., IV CSK 600/15

   …przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przyjmując za podstawę materialnoprawną rozliczeń z tego tytułu stosowany w drodze analogii art. 45 k.r.o. (zob. też uchwała SN z dnia 15 września 2004 r., III CZP 46/04, OSNC 2005, nr 9, poz. 152). Roszczenie z tego tytułu należy traktować…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 16 listopada 2018 r., I CSK 639/17

   …w przypadku przysporzeń z majątku wspólnego, które stały się majątkiem łącznym wspólników spółki cywilnej, jest stosowany analogicznie art. 45 § 1 k.r.o. Przedmiotem rozliczeń – których dokonuje się przy podziale majątku wspólnego (45 § 2 k.r.o.) - jest wierzytelność z tytułu nakładu z majątku…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 marca 2023 r., II CSKP 569/22

   …26 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. - Kodeks rodzinny (Dz. U. nr 34, poz. 308) i art. 134 k.z. Współczesnymi odpowiednikami tych przepisów są art. 45 k.r.o. i art. 415 k.c. Stanowisko to spotkało się w ówczesnym piśmiennictwie zarówno z aprobatą, jak i krytyką, którą skierowano przeciwko przyjętej…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 stycznia 2017 r., I CSK 54/16

   …przekształca się w roszczenie o zwrot nakładów na rzecz tego małżonka, który dokonał zapłaty. Roszczenie takie podlega rozliczeniu na podstawie art. 45 i 46 k.r.o. Tego rodzaju rozliczeń, dotyczących długów spłaconych do dnia prawomocnego podziału majątku, dotyczy art. 618 § 3 k.p.c. Nie znajduje…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 22 września 2020 r., I CSK 657/18

   …Najwyższego z 6 stycznia 2000 r., sygn. akt I CKN 320/98, OSNC 2000, z. 7-8, poz. 133). Za trafny Sąd Najwyższy uznał zarzut naruszenia art. 45 § 1 k.r.o. w zw. z art. 415 k.c. z uwagi na przyjęcie przez Sąd II instancji, iż uwzględnieniu w ramach rozliczenia między uczestnikami podlegają…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 8 lutego 2018 r., II CNP 11/17

   …tego elementu majątkowego w postępowaniu podziałowym mogło być zgłoszenie żądania rozliczenia nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny (art. 45 § 1 zd. 2 k.r.o.). Pełnomocnik uczestnika w toku rozprawy apelacyjnej wyraźnie jednak oświadczył, że nie zgłasza takiego żądania. Biorąc powyższe…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 czerwca 2017 r., IV CNP 62/16

    …w zakresie podwyższającym kwotę tytułem zwrotu przez uczestniczkę nakładów na rzecz wnioskodawcy ponad 34 705 zł rażąco narusza art. 45 § 1 k.r.o. i przez jego wydanie została wyrządzona uczestniczce szkoda. Natomiast skutku takiego nie powoduje sprzeczność w określeniu wysokości…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 45 (1298)

Historia zmian

Bez zmian od 19 lutego 2026 r.