Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 5 lutego 2025 r., VI Ka 72/24

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 5 lutego 2025 r., VI Ka 72/24

Tekst

1 Warszawa, dnia 5 lutego 2025 r.

2 Sygn. akt VI Ka 72/24

3 1.

4 2.WYROK

5 2.1.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

6 3.Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

7 4. Przewodniczący: SSO Tomasz Morycz

8 5.

9 6.protokolant: protokolant sądowy Sylwia Pulkowska

10 7.przy udziale prokuratora Grzegorza Łaby

11 8.po rozpoznaniu dnia 5 lutego 2025 r.

12 9.sprawy P. P., syna H. i E., ur. (...) w W.

13 10.oskarżonego o przestępstwo z art. 244 kk

14 11.na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora

15 12.od wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku

16 13.z dnia 17 listopada 2023 r. sygn. akt II K 1064/21

17 15.uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Otwocku do ponownego rozpoznania

Uzasadnienie

18 Formularz UK 2

19 Sygnatura akt

20 VI Ka 72/24

21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

22 1

23 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

24 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

25 Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 17 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt II K 1064/21

26 1.2. Podmiot wnoszący apelację

27 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

28 ☐ oskarżyciel posiłkowy

29 ☐ oskarżyciel prywatny

30 ☐ obrońca

31 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

32 ☐ inny

33 1.3. Granice zaskarżenia

34 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

35 ☐ na korzyść

36 ☒ na niekorzyść

37 ☐ w całości

38 ☒ w części

39 ☐

40 co do winy

41 ☐

42 co do kary

43 ☒

44 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

45 1.1.2. Podniesione zarzuty

46 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

47 ☐

48 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

49 ☒

50 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

51 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

52 ☐

53 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

54 ☐

55 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

56 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

57 ☐

58 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

59 ☐

60 art. 439 k.p.k.

61 ☐

62 brak zarzutów

63 1.4. Wnioski

64 ☐

65 uchylenie

66 ☒

67 zmiana

68 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

69 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

70 1.5. Ustalenie faktów

71 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

72 Lp.

73 Oskarżony

74 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

75 Dowód

76 Numer karty

77 2.1.1.1.

78 P. P.

79 Dotychczasowa karalność

80 Sytuacja majątkowa

81 Karta karna

82 Informacja e - (...)

83 k.142-147

84 k.124

85 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

86 Lp.

87 Oskarżony

88 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

89 Dowód

90 Numer karty

91 2.1.2.1.

92 1.6. Ocena dowodów

93 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

94 Lp. faktu z pkt 2.1.1

95 Dowód

96 Zwięźle o powodach uznania dowodu

97 2.1.1.1.

98 Karta karna

99 Informacja e - (...)

100 Dokumenty sporządzone przez uprawnione osoby i podmioty. Nie były kwestionowane i nie budziły żadnych wątpliwości.

101 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

102 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

103 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

104 Dowód

105 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

106 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

107 Lp.

108 Zarzut

109 3.1.

110 Prokurator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego a mianowicie art. 42 § 1a pkt 2 kpk poprzez nierozstrzygnięcie w wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku z dn. 17.11.2023 r sygn. akt II K 1064/21 o obligatoryjnym zakazie prowadzenia pojazdów - za zarzucany czyn z art. 244 kk

111 ☒ zasadny

112 ☐ częściowo zasadny

113 ☐ niezasadny

114 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

115 Zważywszy, że oskarżony dopuścił się popełnienia czynu z art. 244 kk, to zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1a pkt 2 kk orzeka się zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, który - według art. 43 § 1 kk - trwa od roku do lat 15. Tymczasem tego obligatoryjnego środka karnego nie orzeczono, dopuszczając się naruszenia przepisu prawa materialnego. Nie zmienia tego fakt, że postanowieniem z dnia 5 grudnia 2023 r. usiłowano naprawić to uchybienie, prostując zaskarżony wyrok i orzekając zakaz zgodnie z treścią porozumienia zawartego z oskarżonym. Takie rozstrzygnięcie było niedopuszczalne. Jak słusznie stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt I Kz 13/24, sprostowaniu w trybie art. 105 kpk może podlegać każda omyłka pisarska niezależnie od jej doniosłości, jednak pod warunkiem że w wyniku sprostowania nie dojdzie do zmiany orzeczenia lub zarządzenia o charakterze merytorycznym, gdyż taka zmiana jest możliwa jedynie w wyniku rozpoznania sprawy w granicach środka zaskarżenia. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, orzeczenie dotyczące środka karnego ma niewątpliwie charakter merytoryczny. Przeto brak rozstrzygnięcia w tym zakresie nie stanowi omyłki pisarskiej i nie może być sprostowanie w tym trybie. Naprawienie tego uchybienia może nastąpić jedynie w ramach kontroli instancyjnej.

116 Wniosek

117 Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez rozstrzygnięcie - na podstawie art. 42 § 1a pkt 2 kk poprzez wymierzenie obok kary ograniczenia wolności w wymiarze 8 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym zawartej w zaskarżonym wyroku - środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres jednego roku.

118 ☐ zasadny

119 ☐ częściowo zasadny

120 ☒ niezasadny

121 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

122 Z opisanych niżej względów Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżony wyrok powinien zastać uchylony, dając możliwość skierowania sprawy na rozprawę, przeprowadzenia przewodu sądowego w całości zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz rozstrzygnięcia o winie, karze i środku karnym, na co formalny wpływ mogłyby mieć wszystkie strony. Zażywszy na rażące naruszenia proceduralne, których dopuścił się Sąd Rejonowy zaakceptowanie wnioskowanego orzeczenia reformatoryjnego nie było możliwe.

123 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

124 4.1.

125 Wydanie korzystnego dla oskarżonego wyroku w trybie art. 338a kpk w sytuacji, gdy pozbawiono prokuratora możliwości złożenia sprzeciwu.

126 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

127 Zaskarżony wyrok zapadł w trybie art. 338a kpk. Tymczasem niewątpliwie nastąpiło to w sposób rażąco wadliwy. Po pierwsze, sprawę skierowano na posiedzenie w tym przedmiocie nie na wniosek oskarżonego, ale z inicjatywy samego Sądu Rejonowego. Po drugie, wprawdzie zawiadomiono o nim prokuratora, a ten był wówczas nieobecny, jednak nie poinformowano go o rozstrzygnięciu, jakie miałoby zapaść i uniemożliwiono mu zajęcie stanowiska. Stało się tak dlatego, że dopiero wówczas, na posiedzeniu w dniu 17 listopada 2023 r., oskarżony złożył wniosek o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Biorąc pod uwagę treść art. 343a § 1 kpk, z którego jednoznacznie wynika obowiązek doręczenia prokuratorowi odpisu wniosku, Sąd Rejonowy powinien odroczyć posiedzenie i przesłać mu odpis protokołu zawierającego w/w wniosek. Wówczas, po wielce prawdopodobnym wniesieniu sprzeciwu z uwagi na karę wolnościową i minimalny zakaz, wniosek nie zostałby uwzględniony i skierowano by sprawę na rozprawę. Tam, po przeprowadzeniu przewodu sądowego w całości zgodnie z obowiązującymi przepisami, wydano by wyrok, na który formalny wpływ mogłyby mieć wszystkie strony. Wprawdzie prokurator zarzucił jedynie naruszenie przepisu prawa materialnego związane z nie orzeczeniem zakazu, pomijając obrazę przepisów postępowania, przede wszystkim art. 343a § 1 kpk, jednak Sąd Okręgowy - kierując się art. 440 kpk - doszedł do przekonania, że wnioskowane orzeczenie reformatoryjne i związane z nim utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy w pozostałym zakresie byłoby rażąco niesprawiedliwe. Nie do zaakceptowania jest bowiem porozumienie, które zostało zawarte jedynie pomiędzy oskarżonym a Sądem Rejonowym, całkowicie pomijając prokuratora. Tym bardziej, że ten, niezależnie od podniesionego zarzutu, zaskarżył przedmiotowy wyrok w całości. W konsekwencji - biorąc pod uwagę konieczność skierowania sprawy na rozprawę i przeprowadzenia przewodu sądowego w całości - należało uchylić zakwestionowane orzeczenie i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

128 Trafność takiego rozstrzygnięcia potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 sierpnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt V KK 467/20, wskazując że przepis art. 440 kpk pozwala sądowi odwoławczemu na orzekanie poza granicami środka odwoławczego i wskazanych w nim zarzutów w razie dostrzeżenia poza nimi, że orzeczenie to jest rażąco niesprawiedliwe. Wymóg rażącej niesprawiedliwości nie oznacza jednak, aby miało ono być niesprawiedliwe jedynie dla oskarżonego, lecz obejmuje także sytuacje, gdy owa niesprawiedliwość godzi w dobro wymiaru sprawiedliwości, a więc także w to, aby osoba winna została pociągnięta do odpowiedzialności, oczywiście w sposób w pełni prawidłowy od strony materialno- i formalnoprawnej. Wskazuje na to zresztą sama stylizacja omawianego przepisu, skoro nie różnicuje on środków odwoławczych w aspekcie ich kierunku, co oznacza, że dotyczy zarówno tych, które wnoszone są na korzyść oskarżonego, jak i wywiedzionych na jego niekorzyść, a przy tym w obu wypadkach, gdy owa niesprawiedliwość jest dostrzegana poza granicami wynikającymi z zakresu zaskarżenia lub z podniesionych zarzutów. Różnica sprowadza się jedynie do tego, że na podstawie art. 440 kpk sąd odwoławczy może samodzielnie zmienić wyrok tylko wtedy, jeżeli czyni to na korzyść oskarżonego, gdyby zaś miało to skutkować na jego niekorzyść, może jedynie wyrok ten uchylić. Uchylenie to następuje wówczas na niekorzyść oskarżonego na podstawie apelacji wniesionej w tym właśnie kierunku, tyle że poza jej granicami i zarzutami.

129 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

130 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

131 5.1.1.

132 Przedmiot utrzymania w mocy

133 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

134 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

135 5.2.1.

136 Przedmiot i zakres zmiany

137 Zwięźle o powodach zmiany

138 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

139 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

140 5.3.1.1.1.

141 ☐ art. 439 k.p.k.

142 Zwięźle o powodach uchylenia

143 5.3.1.2.1.

144 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

145 ☒ art. 437 § 2 k.p.k.

146 Zwięźle o powodach uchylenia

147 Jak już wyżej wskazano, Sąd Okręgowy - kierując się art. 440 kpk - doszedł do wniosku, że wnioskowane orzeczenie reformatoryjne i związane z nim utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy w pozostałym zakresie byłoby rażąco niesprawiedliwe. W konsekwencji - biorąc pod uwagę konieczność skierowania sprawy na rozprawę i przeprowadzenia przewodu sądowego w całości - należało je uchylić i przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W sytuacji, gdy doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania da to wszystkim stronom formalną możliwość przedstawienia swoich stanowisk i podjęcia stosownych decyzji procesowych.

148 5.3.1.3.1.

149 Konieczność umorzenia postępowania

150 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

151 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

152 5.3.1.4.1.

153 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

154 Zwięźle o powodach uchylenia

155 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

156 Sąd Rejonowy powinien skierować sprawę na rozprawę i przeprowadzić przewód sądowy w całości zgodnie z obowiązującymi przepisami, rozstrzygając o winie, karze i środku karnym. Przy czym podkreślić należy, że zaskarżony wyrok został uchylony nie na skutek uwzględnienia apelacji prokuratora, w której zarzucono naruszenie przepisu prawa materialnego, ale z uwagi na jego rażącą niesprawiedliwość. Tym samym nic nie stoi na przeszkodzie wydania orzeczenia surowszego. Powyższe potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 listopada 2014 r. w sprawie o sygn. akt II KK 61/14, stwierdzając że ograniczenie wynikające z zakazów zarówno bezpośredniego (art. 434 § 1 kpk), jak i pośredniego (art. 443 kpk) nie obowiązują, jeżeli uchylenie orzeczenia następuje z mocy ustawy, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, w tym w sytuacji określonej w art. 440 kpk. Powyższy pogląd potwierdził też w sprawach o sygn. akt II KK 274/17, I KZP 14/03 czy V KK 467/20. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fakt, że oskarżony był wielokrotnie karany, przede wszystkim za czyny z art. 178a § 1 kk, art. 178a § 4 kk oraz 244 kk, gdzie orzekano wobec niego bezwzględne kary pozbawienia wolności i dożywotnie zakazy prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Przestępstwo polegające na złamaniu jednego z nich jest zresztą przedmiotem niniejszej sprawy. W tej sytuacji ponowne orzeczenie kary wolnościowej i minimalnego mogło by być uznane za rażąco niewspółmierne. Tym bardziej, że oskarżony nie wyciągał żadnych wniosków, ponownie rażąco naruszając porządek prawny.

157 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

158 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

159 Przytoczyć okoliczności

160 6. Koszty Procesu

161 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

162 Przytoczyć okoliczności

163 7. PODPIS

164 0.1.1.3 Granice zaskarżenia

165 Wpisać kolejny numer załącznika - 1

166 Podmiot wnoszący apelację

167 Prokurator

168 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

169 Wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z dnia 17 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt II K 1064/21

170 0.1.1.3.1 Kierunek i zakres zaskarżenia

171 ☐ na korzyść

172 ☒ na niekorzyść

173 ☐ w całości

174 ☒ w części

175 ☐

176 co do winy

177 ☐

178 co do kary

179 ☒

180 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

181 0.1.1.3.2 Podniesione zarzuty

182 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

183 ☐

184 art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

185 ☒

186 art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

187 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

188 ☐

189 art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

190 ☐

191 art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

192 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

193 ☐

194 art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

195 ☐

196 art. 439 k.p.k.

197 ☐

198 brak zarzutów

199 0.1.1.4. Wnioski

200 ☐

201 Uchylenie

202 ☒

203 zmiana