Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 21 marca 2023 r., VI Ka 1297/22

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 21 marca 2023 r., VI Ka 1297/22

Tekst

1 Warszawa, dnia 21 marca 2023 r.

2 Sygn. akt VI Ka 1297/22

3 1

4 2WYROK

5 2.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

6 3Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

7 Przewodnicząca:Sędzia SO Agnieszka Wojciechowska-Langda

8 protokolant: protokolant sądowy - stażysta Marcelina Pelka

9 4przy udziale prokuratora Wojciecha Groszyka

10 po rozpoznaniu dnia 21 marca 2023 r.

11 5sprawy D. K., syna L. i D., ur. (...) w W.

12 6oskarżonego o przestępstwa z art. 209 § 1a kk

13 7na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego

14 8od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie

15 9z dnia 5 września 2022 r. sygn. akt II K 1293/20

16 11uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Legionowie.

Uzasadnienie

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 VI Ka 1297/22

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Rejonowego w Legionowie, II Wydział Karny z dnia 5 września 2022 r., sygn. akt II K 1293/20

25 1.2 Podmiot wnoszący apelację

26 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☒ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☐ inny

32 0.11.3. Granice zaskarżenia

33 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☒ na korzyść

35 ☐ na niekorzyść

36 ☒ w całości

37 ☐ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☐

41 co do kary

42 ☐

43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

44 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

46 ☐

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☐

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☒

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☒

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☐

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 0.11.4. Wnioski

63 ☐

64 uchylenie

65 ☒

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 0.12.1. Ustalenie faktów

69 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Wskazać oskarżonego.

72 Wskazać fakt.

73 Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

74 1

75 D. K.

76 Dochód uzyskany przez oskarżonego

77 Dane z systemu e - (...), k.295

78 2

79 D. K.

80 Oskarżony był uprzednio karany

81 Karta karna, k.296

82 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

83 Lp.

84 Wskazać oskarżonego.

85 Wskazać fakt.

86 Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

87 0.12.2. Ocena dowodów

88 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

89 Wskazać fakt

90 Dowód

91 Zwięźle o powodach uznania dowodu.

92 1

93 Dane z systemu e - (...)

94 dokument urzędowy w sposób jednoznaczny stanowi podstawę do dokonania ustaleń co do dochodów osiągniętych przez oskarżonego

95 2

96 Karta karna

97 dokument urzędowy w sposób jednoznaczny stanowi podstawę do dokonania ustaleń co do uprzedniej karalności oskarżonego

98 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

99 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

100 Wskazać fakt

101 Dowód

102 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu.

103 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

104 Lp.

105 Zarzut

106 Obrońca oskarżonego wyrokowi zarzuca:

107 1. Obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść orzeczenia tj. art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodu z wyjaśnień złożonych przez oskarżonego D. K. i przyjęcie, że część wyjaśnień oskarżonego dotycząca braku uchylania ię od obowiązku alimentacyjnego oraz baraku narażenia dzieci na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych nie zasługuje na wiarę, co doprowadziło do błędnego ustalenia, iż oskarżony popełnił zarzucane mu czyny uchylając się od uiszczania świadczeń alimentacyjnych czym naraził dzieci na niemożność zaspokojenia ich potrzeb, podczas gdy oskarżony regulował świadczenia alimentacyjne, kupował dzieciom prezenty i dokładał się do utrzymania wspólnego domu;

108 2. Obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść orzeczenia tj. art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny następujących dowodów:

109 2.1 zeznań świadka A. B. poprzez przyjęcie, iż zasługują na wiarę w zakresie, w jakim świadek wypowiadała się co do stosunku oskarżonego do obowiązku alimentacyjnego i regulowania przez niego świadczeń alimentacyjnych,

110 2.2 zeznań świadka G. P. poprzez przyjęcie, już zasługują na wiarę w zakresie, w jakim świadek wypowiadała się co do stosunku oskarżonego do obowiązku alimentacyjnego i regulowania przez niego świadczeń alimentacyjnych

111 2.3 dokumentów w postaci potwierdzeń wpłacanych przez oskarżonego świadczeń alimentacyjnych oraz pokwitowań zakupu prezentów dla dzieci poprzez nadanie ww. znikomego znaczenia dowodowego,

112 co zaś doprowadziło do błędnego ustalenia, że oskarżony uchylał się od ciążących na nim, obowiązków, nie regulował świadczeń alimentacyjnych, nie dokładał się do utrzymania zamieszkiwanego wraz z rodziną domu, nie utrzymywał kontaktu z dziećmi podczas gdy ww. świadkowie pozostają w konflikcie z oskarżonym, nie mają wiedzy co do stosunku oskarżonego do łożenia na rzecz dzieci, nie utrzymują kontaktu z oskarżonym, a podstawowe dokumenty potwierdzają intencje oskarżonego tj. chęć i realizację świadczeń alimentacyjnych oraz brak celowego uchylania się od obowiązków alimentacyjnych;

113 3. dokonanie błędnych ustaleń faktycznych mających wpływ na treść orzeczenia w postaci stwierdzenia, iż oskarżony uchylał się od realizowania obowiązku alimentacyjnych i naraził dzieci na niemożność zaspokojenia potrzeb, co doprowadziło do wydania wyroku skazującego na skutek przyjęcia, iż zachowanie oskarżonego wypełniło znamiona czynu zabronionego z art. 209 § 1a k.k., podczas gdy oskarżony regulował świadczenia alimentacyjne w ramach swoich możliwości, od dłuższego czasu pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, ma bardzo dobry kontakt z dziećmi, kupował dzieciom prezenty i dokładał się do utrzymania wspólnego domu tj. nie uchylał się od obowiązku alimentacyjnego w sposób celowy i intencjonalny oraz nie naraził dzieci na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

114 ☐ zasadny

115 ☐ częściowo zasadny

116 ☐ niezasadny

117 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

118 Sąd Okręgowy stwierdził wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., skutkującej tym, że orzeczenie musiało zostać uchylone, a sprawę przekazana do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, o czym szerzej w pkt. 5.3.

119 W związku z powyższym nie zostały poddane merytorycznej ocenie zarzuty apelacyjne z pkt. 3.1., dotyczące obrazy przepisów postępowania oraz błędu w ustaleniach faktycznych. Okoliczności, do których odnosi się skarżący, będą przedmiotem rozpoznania w ponownym postępowaniu przed Sądem Rejonowym.

120 Wniosek

121 Zmiana zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od wszystkich zarzucanych mu czynów

122 ☐ zasadny

123 ☐ częściowo zasadny

124 ☐ niezasadny

125 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny.

126 Z uwagi na zaistnienie w realiach niniejszej sprawy bezwzględnej przyczyny odwoławczej i treść art. 439 § 1 k.p.k., nakazującego uchylenie orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, sprawa została przekazana Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

127 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

128 Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

129 i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

130 Niewydanie postanowienia w trybie art. 79 § 4 k.p.k. o tym, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy, co doprowadziło do przeprowadzenia części dowodów pod nieobecności obrońcy.

131 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.

132 Powyższe uchybienie stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

133 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

134 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

135 1.3 1

136 Przedmiot utrzymania w mocy

137 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy.

138 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

139 1.3.1 1.

140 Przedmiot i zakres zmiany

141 Zwięźle o powodach zmiany.

142 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

143 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

144 Wyrok Sądu Rejonowego w Legionowie, II Wydział Karny z dnia 5 września 2022 r., sygn. akt II K 1293/20

145 ☒ art. 439 k.p.k.

146 Zwięźle o powodach uchylenia.

147 W sprawie przeciwko oskarżonemu D. K. pierwszy termin rozprawy odbył się w dniu 11 stycznia 2022 r. Na tym terminie, pomimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawił się oskarżony ani jego obrońca, który został ustanowiony przez oskarżonego w dniu 16 czerwca 2021 r.(k.197). Na tej rozprawie zostało przesłuchanych dwóch świadków: K. K. i M. H. (k.188-190). Na kolejnym terminie rozprawy w dniu 22 lutego 2022 r. stawił się oskarżony wraz z obrońcą (k.209). D. K. wskazał, że leczył się w związku z przebytym załamaniem nerwowym. Wobec oświadczenia oskarżonego Sąd postanowił odroczyć rozprawę bez terminu i zwrócić się o dokumentację medyczną do wskazanej przez M. K. placówki medycznej (k.212). Następnie, po wpłynięciu do Sądu dokumentacji medycznej oskarżonego, Sąd postanowił dopuścić dowód z opinii biegłych psychiatrów na okoliczności wskazane w art. 79 § 1 pkt. 3 i 4 k.p.k. (k.216). Z tą chwilą udział obrońcy w postępowaniu karnym stał się obowiązkowy.

148 Co prawda z treści pisemnej opinii biegłych wynika, że stan psychiczny D. K. w odniesieniu do zarzucanego mu czynu nie znosił, ale ograniczał tylko w stopniu nieznacznym (nie w rozumieniu art. 31 § 2 k.k.) jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postepowaniem, poczytalność badanego w czasie czynu ograniczona była w stopniu nieznacznym oraz stwierdzono brak wątpliwości w przedmiocie możliwość brania przez niego udziału w postępowaniu sądowym i prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny (k.223-235), ale w aktach sprawy brak jest wydanego na podstawie art. 79 § 4 k.p.k. postanowienia Sądu o tym, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy.

149 Występujące w tej sytuacji procesowej zagadnienie prawne dotyczyło sformułowania odpowiedzi na pytanie o to, czy o istnieniu lub braku obligatoryjności obrony oskarżonego na rozprawie, wynikającej z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 oraz § 3 k.p.k., decyduje wyłącznie treść opinii biegłych psychiatrów, czy też wymagane jest postanowienie sądu. Wszelkie wątpliwości dotyczące tego zagadnienia rozwiewa obecnie treść art. 79 § 4 k.p.k. Po 1 lipca 2015 r. zgodnie z brzmieniem tego przepisu to sąd, po dokonaniu oceny opinii biegłych lekarzy psychiatrów orzeka (co jest oczywiste – postanowieniem), że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. Obowiązek wydania takiego postanowienia aktualizuje się także wtedy, gdy oskarżony korzysta z pomocy obrońcy z wyboru. Natomiast decyzja, o której mowa w zdaniu drugim art. 79 § 4 k.p.k. może być podjęta tylko co do obrońcy wyznaczonego z urzędu, co jest przecież oczywiste.

150 W przypadku braku wydanego w trybie art. 79 § 4 k.p.k. postanowienia, o którym była mowa wyżej, przeprowadzenie czynności dowodowych bez udziału obrońcy skutkuje zaistnieniem przesłanki z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 3 k.p.k. ( vide np. „ Nieobecność obrońcy obligatoryjnego (art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.) na rozprawie w przypadku braku wydania przez sąd postanowienia stwierdzającego brak obligatoryjności obrony (art. 79 § 4 k.p.k), stanowi uchybienie będące bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. także wówczas, gdy z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wynika, iż poczytalność oskarżonego w czasie popełnienia czynu nie była wyłączona ani w znacznym stopniu ograniczona, a nadto, że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala mu na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny.” - postanowienie SN z 18.05.2022 r., I KZP 10/21, OSNK 2022, nr 6, poz. 23.).

151 Wobec powyższego w sprawie niniejszej zaistniała tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza, bowiem Sąd I instancji nie wydał na podstawie art. 79 § 4 k.p.k. postanowienia, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy i nie ponowił czynności dowodowych, które przeprowadził na rozprawie w dniu 11 stycznia 2022 r. pod nieobecność obrońcy.

152 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

153 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

154 Zwięźle o powodach uchylenia.

155 Konieczność umorzenia postępowania

156 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

157 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia.

158 4.

159 Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

160 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

161 Zwięźle o powodach uchylenia i warunkowego umorzenia ze wskazaniem podstawy prawnej warunkowego umorzenia postępowania.

162 5.

163 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

164 Zwięźle o powodach uchylenia.

165 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

166 Sąd Rejonowy ponownie rozpoznając sprawę przede wszystkim w odpowiedniej formie podejmie decyzję co do obowiązkowego udziału obrońcy, a następnie przeprowadzi prawidłowe postępowanie dowodowe.

167 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia z wyroku

168 Lp.

169 Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

170 Przytoczyć okoliczności.

171 6. Koszty Procesu

172 Wskazać oskarżonego.

173 Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

174 Przytoczyć okoliczności.

175 7. PODPIS

176 SSO Agnieszka Wojciechowska-Langda

177 0.11.3. Granice zaskarżenia

178 Kolejny numer załącznika

179 1

180 Podmiot wnoszący apelację

181 Obrońca oskarżonego

182 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

183 Wyrok Sądu Rejonowego w Legionowie, II Wydział Karny z dnia 5 września 2022 r., sygn. akt II K 1293/20

184 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

185 ☒ na korzyść

186 ☐ na niekorzyść

187 ☒ w całości

188 ☐ w części

189 ☐

190 co do winy

191 ☐

192 co do kary

193 ☐

194 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

195 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

196 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

197 ☐

198 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

199 ☐

200 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

201 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

202 ☒

203 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

204 ☒

205 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

206 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

207 ☐

208 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

209 ☐

210 art. 439 k.p.k.

211 ☐

212 brak zarzutów

213 0.11.4. Wnioski

214 ☐

215 uchylenie

216 ☒

217 zmiana