Art. 209

Pokaż w całym akcie

Art. 209 Kodeksu karnego
Art. 209.
§ 1. Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 1a. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.
§ 3. Jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a odbywa się z urzędu.
§ 4. Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 1, który nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty.
§ 5. Sąd odstępuje od wymierzenia kary, jeżeli nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego sprawca przestępstwa określonego w § 1a uiścił w całości zaległe alimenty, chyba że wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary.

art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, 1818 i 1872 oraz z 2026 r. poz. 902 i 988)

art. 209 k.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 marca 2002 r., I KZP 6/02

   …kwestii prawnych: - czy wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego za osobę, której zarzucono popełnienie przestępstwa określonego w art. 209 § 1 k.k., narusza bezpośrednio dobro prawne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako dysponenta tego funduszu? - czy zakładem ubezpieczeń, który zgodnie…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 listopada 2013 r., I KZP 11/13

   …na gruncie powszechnego prawa karnego, przywołując tu jego rozumienie przy przestępstwie uporczywego uchylania się od płacenia alimentów - art. 209 § 1 k.k. (zob. np. G. Łabuda [w:] P. Kardas, G. Łabuda, T. Razowski, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2012, s. 589, L. Wilk, Zaległości…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 29 maja 2012 r., II KK 106/12

   …zasadna w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., zarówno w części wskazującej na zaistniałe rażące naruszenie przepisu prawa karnego materialnego (art. 209 § 1 k.k.), mające istotny wpływ na treść wyroku, jak też w części domagającej się uchylenia zaskarżonego wyroku i 3 uniewinnienia oskarżonej od…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 stycznia 2001 r., V KKN 504/00

   …znajduje zasto- 6 sowania konstrukcja zbiegu przestępstw, bowiem ową wielokrotność przewiduje typizacja danego przestępstwa. W przepisie art. 209 § 1 k.k. ustawodawca posłużył się znamieniem przedmiotowo – przedmiotowym „uporczywości”, które oznacza, że musi wystąpić właśnie wielokrotność…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 grudnia 2014 r., III KK 388/14

   …objęta pomocą MOPS” przy jednoczesnym zarzucie obrazy prawa materialnego w postaci przyjęcia przez Sąd popełnienia przypisanych czynów z art. 209 § 1 k.k. w warunkach zamiaru ewentualnego. Już taki sposób powiązania zarzutów umożliwiał Sądowi odwoławczemu do wytknięcia takiej konfiguracji,…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 kwietnia 2001 r., V KKN 47/01

   …prowadzi do wniosku, że dobro chronione pokrywa się z dobrem atakowanym zachowaniem sprawcy. W tym miejscu trudno nie zauważyć, że treść art. 209 §1 k.k. nie pozostawia już żadnej wątpliwości, iż głównym przedmiotem określonego w tym przepisie przestępstwa, a zarazem dobrem atakowanym przez…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 30 marca 2016 r., I KZP 23/15

   …się do odpowiedzi na pytanie, czy czyn oskarżonego polegający na uchylaniu się od obowiązku alimentacyjnego na szkodę małoletnich dzieci (art. 209 § 1 k.k.) spełnia kryterium podobieństwa (w rozumieniu art. 115 § 3 k.k.) do przestępstwa znęcania się nad żoną (art. 207 § 1 k.k.), za które…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 marca 2015 r., III KK 414/14

   …przewidzianą w art. 91 § 1 k.k., aczkolwiek ta ostatnia możliwość, z uwagi na znaczne okresy przerw, nie wydaje się zasadną. Przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. jest wprawdzie przestępstwem trwałym, gdyż polega na wywołaniu i utrzymywaniu określonego skutku przestępczego, wszelako – jak to trafnie…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 30 stycznia 2014 r., II KK 362/13

   …w P., wydanym w sprawie II K …/09, został skazany za występek uporczywego uchylania się od alimentacji wobec syna P. K., to jest za czyn z art. 209 § 1 k.k., popełniony w okresie od listopada 2002 r. do 11 grudnia 2006 r. oraz od maja 2007 r. do dnia 10 sierpnia 2009 r., na karę roku i sześciu…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 29 października 2015 r., II KK 288/15

    …oceny zebranych dowodów i podważenia dokonanych ustaleń faktycznych, które w konsekwencji spowodowały przypisanie D. O. sprawstwa czynu z art. 209 § 1 k.k. Podkreślić należy, że obraza prawa materialnego polega na jego wadliwym zastosowaniu w orzeczeniu, które oparte jest na trafnych i…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 209 (2524)

Historia zmian

Bez zmian od 2 stycznia 2026 r.