Postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 6 lutego 2026 r., V Ca 3253/24

postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 6 lutego 2026 r., V Ca 3253/24

Tekst

1 Sygn. akt V Ca 3253/24

2 V Cz 1345/24

POSTANOWIENIE

3 Warszawa, dnia 23 stycznia 2026 r.

4 Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:

5 Przewodniczący sędzia del. Dorota Walczyk

6 Protokolant Norbert Ziółek

7 po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2026 r. w Warszawie

8 na rozprawie

9 sprawy z wniosku T. F. (1)

10 przy udziale K. G., Z. G., W. G., P. G., M. P.

11 o stwierdzenie nabycia spadku i uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia

12 na skutek apelacji wnioskodawczyni

13 od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie

14 z dnia 19.06.2024 r. sygn. akt I Ns 201/24 i zażalenia uczestniczki K. G. od postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania zawartego w postanowieniu z dnia 19.06.2024 r. sygn. akt I Ns 201/24

15 postanawia:

16 I zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że :

17 1. uchylić punkt 2 postanowienia,

18 2. punktom 3 i 4 nadać łącznie numer 2 i treść: „ustalić, że koszty postępowania nieprocesowego wraz z kosztami pokrytymi tymczasowo przez Skarb Państwa ponosi w całości T. F. (1), pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi Sądowemu”,

19 3. punktowi 5 nadać numer 3;

20 II. oddalić apelację w pozostałym zakresie,

21 III. zasądzić od T. F. (1)na rzecz K. G. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej,

22 IV. zasądzić od T. F. (1) na rzecz P. G. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej,

23 V. zasądzić od T. F. (1) na rzecz Z. G. kwotę 540 zł (pięćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej,

24 VI. zasądzić od T. F. (1) na rzecz W. G. kwotę 540 zł (pięćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej.

25 Dorota Walczyk

26 Sygn. akt V Ca 3253/24

27 V Cz 1345/24

Uzasadnienie

28 Wnioskiem z dnia 25 września 2013 roku wnioskodawczyni T. F. (1) wniosła o wydanie zarządzenia o połączeniu toczącej się przed tutejszym Sądem sprawy z wniosku o otwarcie i ogłoszenie testamentu po zmarłej E. K. (1) o syg. Akt I Ns 464/13 ze sprawa objętą niniejszym wnioskiem o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 16 kwietnia 2013 r. sporządzonego przez J. L. notariusza w W., repetytorium (...) nr (...), poświadczającego, że spadek po E. K. (1), zmarłej dnia 13 marca 2013 r. w M., ostatnio zamieszkałej w W. przy ul. (...) nabył w całości S. G. i stwierdzenia nabycia spadku po E. K. (1) do łącznego rozpoznania,

29 Pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. S. G. zgłosił swój udział w postępowaniu, natomiast pismem z dnia 2 września 2014 r. uczestnik postepowania S. G. wniósł o oddalenie wniosku o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia kwestionując ważność i skuteczność przedłożonego testamentu.

30 Na rozprawie dnia 25 września 2014 r. przewodnicząca dokonała otwarcia i ogłoszenia testamentu.

31 S. G. zmarł 21 kwietnia 2023 r.

32 Postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r. Sąd Rejonowy zawiesił postepowanie w sprawie, a dnia 24 maja 2023 r. podjął postępowanie z udziałem następców prawnych uczestnika K. G., Z. G., W. G. i P. G..

33 Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2024 r. uzupełnionym postanowieniem z dnia 21 czerwca Sąd Rejonowy postanowił:

34 1. oddalić wniosek o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 16 kwietnia 2013 r. sporządzonego przez J. L. notariusza w W. Rep. (...)nr (...).

35 2. zasądzić od wnioskodawczyni T. F. (1) na rzecz uczestnika S. G. kwotę 4337,00 zł (cztery tysiące trzysta trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 2070,00 zł (dwa tysiące siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów opinii biegłych oraz kosztów zażaleń.

36 3. zasądzić od wnioskodawczyni T. F. (1) na rzecz uczestnika P. G. kwotę 737,00 zł (siedemset trzydzieści siedem złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

37 4. nakazać pobrać od wnioskodawczyni T. F. (1) na rzecz Skarbu Państwa – kasa Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie kwotę 11094,20 zł (jedenaście tysięcy dziewięćdziesiąt cztery złote 20/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania wyłożonych tymczasowo z sum Skarbu Pastwa,

38 5. oddalić wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po E. K. (1)” na podstawie art. 351 k.p.c. w związku z art. 13 par. 2 k.p.c..

39 Sąd oparł rozstrzygnięcie na ustaleniach :

40 E. K. (1) zmarła w dniu 13 marca 2013 r. w M.. Ostatnim miejscem zamieszkania E. K. (1)była W., ul. (...).

41 We wrześniu 2013 r. wnioskodawczyni T. F. (1) uzyskała informacje o sporządzeniu i treści aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 16 kwietnia 2013 r., sporządzonego prze notariusza J. L., Repetytorium (...) nr (...), stwierdzającego, że spadek po E. K. (1) nabył w całości brat S. G.. Dnia 25 kwietnia 2013 r. T. F. (1) złożyła w tutejszym Sądzie wniosek o otwarcie i ogłoszenie testamentu po zmarłej E. K. (1), w którym została ustanowiona jedynym spadkobiercą zmarłej.

42 Od września 2010 r. E. K. (1) przebywała w H. przy ul. (...). K. G. – bratanica zmarłej, zgłosiła sprawę organom ścigania w związku z brakiem kontaktu z E. K. (1) oraz zleciła firmie detektywistycznej poszukiwanie E. K. (1). E. K. (1) w okresie wrzesień – listopad 2010 r. dokonała szeregu czynności i rozporządzeń majątkowych tj. w dniu 30 września 2010 r. S. i T. F.uzyskali pełnomocnictwo notarialne od E. K. (1) do sprzedaży nieruchomości gruntowej położonej w W. o pow. 7024 m2, 1 stycznia 2010 r. T. F. (1) została posiadaczem rachunku bankowego E. K. (1) w banku (...) SA.

43 Dnia 25 października 2010 r. E. K. (1) sporządziła testament, w którym cały majątek zapisała T. F. (1).

44 W dniu 22 listopada 2010 r. E. K. (1) zawarła z S. F. i K. F. umowę renty, na mocy której przeniosła na rzecz w/w spółdzielcze prawo własnościowe do lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w W.przy ul. (...) nr (...), za dożywotnią miesięczną rentę w wysokości 1 400 zł.

45 Osoby z rodziny F. dokonywały szeregu dyspozycji środkami na rachunku E. K. (1). Z konta E. K. (1), S. i T. F. (1) opłacali koszty remontu mieszkania przy ul. (...), za kwotę co najmniej 50 000 zł, remont był wykonywany w mieszkaniu już po zawarciu umowy renty, przenoszącej własność mieszkania E. K. (1) na S. F. i jego żonę. W dniu 9 lutego 2012 r. dokonano także zakupu mebli ze środków na rachunku bankowym E. K. (1) , a w systemie ratalnym urządzenie wielofunkcyjne, przy czym umowa kredytowa była sporządzona na nazwisko E. K. (1) i z jej konta były przelewane raty kredytu, mimo iż w dacie zawarcia kredytu była osobą ubezwłasnowolnioną.

46 Od listopada 2010 r. S. G.starał się ustalić miejsce pobytu E. K. (1) i w tym celu zgłosili sprawę organom ścigania oraz wystąpił o ubezwłasnowolnienie p. K.. Prawomocnym postawieniem z dnia 12 stycznia 2012 r. Sąd orzekł o ubezwłasnowolnieniu E. K. (1), a w dnu 13 marca 2013 r. opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionej została ustanowiona K. G..

47 W opinii sądowo-psychologicznej i sądowo- psychiatrycznej z dnia 2 grudnia 2011 r. podano, iżE. K. (1) nie jest świadoma swoich czynów, rozpoznano u niej zespół otępienny, a E. K. (1) podczas badań określano jako niezorientowaną w miejscu czasie i własnej sytuacji. Stwierdzono zaburzenia pamięci świeżej i dawnej. W ocenie psychologa widoczne było upośledzenie funkcji poznawczych, a w szczególności zdolności zapamiętywania. Podano, iż E. K. (1) potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji. Zespół otępienny, który rozpoznano u E. K. (1) znosił u niej możliwość samodzielnego prowadzenia własnych spraw oraz kierowania postepowaniem. Zbliżone stanowisko prezentuje opinia sądowo-psychiatryczno-psychologiczna z dnia 30 listopada 2021 r., natomiast częściowo odbiegające stanowisko prezentuje opinia sądowo psychiatryczno-psychologiczna z dnia 20 czerwca 2022 r.

48 Sąd mając na uwadze dokonane ustalenia uznał, iż wniosek o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia oraz o stwierdzenie nabycia spadku podlegał oddaleniu.

49 Sąd powołał przepisy art. 926 § 1 i 2 k.c. Wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 669 ¹ § 1 i 2 k.p.c. do uchylenia zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia jest konieczne wykazanie, że w odniesieniu do tego samego spadku zostało wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, a także w przypadku zarejestrowania dwóch lub więcej aktów poświadczenia dziedziczenia w odniesieniu do tego samego spadku. Uchylenie zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia jest dopuszczalne jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie (§ 3 w/w przepisu). Przypadek taki przewiduje art. 679 § 1 k.p.c., który reguluje sytuację, gdzie osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony. Przepis ten stosuje się odpowiednio do zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia (679 § 4 k.p.c.). Sąd wskazał, że mając na uwadze treść art. 669 1 § 3 k.p.c., sąd, stwierdzając wadliwość aktu, nie zmienia go, lecz uchyla i orzeka o stwierdzeniu nabycia spadku zgodnie z wynikami postępowania (J. Gudowski, Komentarz do art. 679 [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV. Postępowanie rozpoznawcze. Postępowanie zabezpieczające, red. T. Ereciński, wyd. V, 2016, uw. 2).

50 Sąd uznał, że zgłoszenie wniosku o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia było dopuszczalne, wnioskodawczyni nie brała udziału we wcześniejszym postępowaniu, w wyniku którego uczestnik S. G. uzyskał akt poświadczenia dziedziczenia po siostrze żądanie zostało także oparte na podstawie, której nie można było powołać w poprzednim postępowaniu – istnieniu testamentu, wniosek o zmianę złożony został także w terminie. Dla zasadności natomiast wniosku konieczne było także wykazanie, że spadek w całości lub części nabyła inna osoba, niż wskazana w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku.

51 W rozpoznawanej sprawie jak wskazał Sąd, spadkodawczyni E. K. (1) w dniu 25 października 2010 r. sporządziła własnoręczny testament odpowiadający wymogom formalnym stawianym przez art. 949 § 1 k.c. testamentowi zwykłemu własnoręcznemu tj. napisała go w całości pismem ręcznym, podpisała i opatrzyła datą, ponadto testament podpisali świadkowie S. M. i E. K. (2). W testamencie tym spadkodawczyni zawarła powołanie do spadku i rozporządziła swoim majątkiem, jedyną osobą powołaną do dziedziczenia po E. K. (1) była wskazana w nim T. F. (1). Testament ważny co do formy okazał się natomiast obarczony wadą skutkującą jego nieważnością. Spadkodawczyni sporządziła testament w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, co jak wskazał Sąd wynika z zeznań świadków oraz z opinii sądowych-psychologiczno-psychiatrycznych.

52 Skoro nie było podstaw do przyjęcia, że kto inny niż S. G. jest spadkobiercą E. K. (1), nie zaszły podstawy to uwzględnienia wniosku o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia i stwierdzenia nabycia spadku po E. K. (1) przez T. F. (1) na podstawie testamentu z dnia 25 października 2010 r.

53 Sąd wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu w niniejszej sprawie stanowił art. 520 § 3 kpc. Wskazał także o braku „pojedynku" dwóch przeciwstawnych sobie stron, dlatego też nie można mówić o przegrywającym, który powinien zwrócić koszty postępowania wygrywającemu (por. art. 98 § 1 kpc). Powołał dyspozycję całego art. 520 kpc Wskazał, że włożenie obowiązku zwrotu kosztów na jednego uczestnika postępowania nieprocesowego winno mieć miejsce wtedy, kiedy odpowiada to względom słuszności i spełnione zostają przesłanki przewidziane w art. 520 § 2 i 3, zatem na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2018.300 t.j. z dnia 2018.02.02). W punkcie 2 postanowienia Sąd zasądził od wnioskodawczyni T. F. (1) na rzecz uczestnika S. G. kwotę 4337,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 2070,00 zł tytułem zwrotu kosztów opinii biegłych oraz kosztów zażaleń. W punkcie 3 postanowienia zasądził od wnioskodawczyni T. F. (1) na rzecz uczestnika P. G. kwotę 737,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz w punkcie 4 postanowienia Sąd na podstawie art. 113 ust.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2018.300 t.j. z dnia 2018.02.02) w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. nakazał pobrać od T. F. (1) na rzecz Skarbu Państwa – kasa Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie kwotę 11094,20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania wyłożonych tymczasowo z sum Skarbu Pastwa.

54 Apelację od Postanowienia złożyła wnioskodawczyni zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając mu :

55 I. Nieważność postępowania wynikającą z przepisu art. 379 pkt 2 kpc. w zw. z art. 13 § 2 kpc poprzez procedowanie wniosków dowodowych wnioskodawczyni po utracie zdolności sądowej przez uczestnika - S. G. po jego śmierci, tj postanowieniem wydanym w dniu 11 maja 2023 r.,

56 II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a to:

57 1. Art. 174 § 2 kpc w zw. z art. 174 § 1 pkt 1 kpc poprzez zaniechanie uchylenia orzeczeń wydanych po śmierci strony - S. G., w tym w szczególności postanowienia z dnia 11 maja 2023 r. o pominięciu wniosków dowodowych wnioskodawczyni składanych w pismach procesowych o dopuszczenie kolejnej opinii uzupełniającej oraz o przesłuchanie wnioskodawczyni w charakterze strony, a także o dopuszczenie dowodu z opinii prywatnej,

58 2. Art. 180 § 1 pkt 1 kpc poprzez podjęcie postępowania z udziałem K. G., Z. G., W. G., P. G., jako następców prawnych zmarłego uczestnika S. G., w sytuacji, w której do akt nie przedłożono żadnego dokumentu weryfikującego, czy w/w osoby rzeczywiście są następcami prawnymi uczestnika, w szczególności postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, aktu poświadczenia dziedziczenia, ani nawet odpisów aktów stanu cywilnego,

59 III. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a to:

60 1. art. 205 ( 3) § 2 kpc, art. 205 ( 12) § 2 kpc. art. 235 ( 2) § 1 i § 2 kpc, 227 kpc, 278 § 1 kpc i art. 286 kpc, w zw. z art. 13 § 2 kpc poprzez niezasadne pominięcie wniosków dowodowych sformułowanych w piśmie procesowym z dnia 11 sierpnia 2022 r., tj. wniosku o rozszerzenie tezy dowodowej dla opinii uzupełniającej Biegłych, poprzez odniesienie się przez Biegłych także do pytań wskazanych w treści pisma procesowego wnioskodawczyni z dnia 14 lipca 2022 r. oraz uwag zawartych w Opinii sądowej psychiatryczno-psychologicznej wydanej przez prof. dr hab. n. med. A. F. oraz mgr K. D. (postanowienie z dnia 9 listopada 2022 r.) w sytuacji, w której dowody te pozostają istotne dla rozstrzygnięcia, w szczególności co do ustalenia faktu, że spadkodawczyni w chwili sporządzania testamentu znajdowała się w stanie pozwalającym na świadome i swobodne powzięcie decyzji i oświadczenie woli,

61 2. art. 205³ § 2 kpc, art. 205¹² § 2 kpc, art. 235² § 1 pkt 5) i § 2 kpc, 227 kpc, 278 § 1 kpc i art. 286 kpc, w zw. z art. 13 § 2 kpc poprzez niezasadne pominięcie wniosków dowodowych istotnych dla rozstrzygnięcia (postanowienie z dnia 11 maja 2023 r.), tj.:

62 a) o wydanie przez Biegłych opinii uzupełniającej odnoszącej się do zastrzeżeń do opinii podnoszonych w pismach procesowych z dnia 28 lutego 2022 r., 14 lipca 2022 r., 28 listopada 2022 r, oraz 19 grudnia 2022 r., w sytuacji, w której wnioski te pozostają istotne dla rozstrzygnięcia, w szczególności co do ustalenia faktu, ze spadkodawczyni w chwili sporządzania testamentu znajdowała się w stanie pozwalającym na świadome i swobodne powzięcie decyzji i oświadczenie woli,

63 b) o dopuszczenie dowodu-z dokumentu w postaci- prywatnej- Opinii-sądowej psychiatryczno-psychologicznej wydanej przez prof. dr hab. n. med A. F. oraz mgr K. D., w sytuacji, w której wnioski te pozostają istotne dla rozstrzygnięcia, w szczególności co do ustalenia faktu, ze spadkodawczyni w chwili sporządzania testamentu znajdowała się w stanie pozwalającym na świadome i swobodne powzięcie decyzji i oświadczenie woli, a jednocześnie ustalenia opinii przeczą wnioskom opinii Biegłych A. N. i K. P..

64 3. art. 205³§ 2 kpc, art. 205¹² § 2 kpc, art 235² § 1 i § 2 kpc, 227 kpc, 299 kpc, w zw. z art. 13 § 2 kpc poprzez niezasadne pominięcie wniosku dowodowego o przesłuchanie wnioskodawczyni w charakterze strony (postanowienie z dnia 11 maja 2023 r.), w sytuacji, w której posiada ona istotną wiedzę co do stanu spadkodawczyni w chwili sporządzenia testamentu, w szczególności co do faktu, że spadkodawczyni w chwili sporządzania testamentu znajdowała się w stanie pozwalającym na świadome i swobodne powzięcie decyzji i oświadczenie woli, a które to okoliczności pozostają istotne dla rozstrzygnięcia, a nadto, wniosek ten zgłoszony został już na początkowym etapie postępowania, z jednoczesnym poprzestaniem na odebraniu od wnioskodawczyni jedynie wyjaśnień informacyjnych,

65 IV. art. 233 § 1, art. 227, art. 278 § 1 oraz art. 286 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc poprzez niezasadne oparcie rozstrzygnięcia na opinii wydanej przez Biegłe A. N. i K. P., w sytuacji, w której opinia jest niepełna i niejasna oraz nie może stanowić podstawy ustaleń w ramach mniejszego postępowania,

66 V. art. 227 kpc i art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc poprzez pominięcie dokumentów w postaci:

67 1. wyników badań neuropsychologicznych wykonywanych w stosunku do spadkodawczyni w lutym i w marcu 2011 r.,

68 2. karty leczenia poradni neurologicznej z dnia 7 stycznia 2013 r.

69 w sytuacji, w której dokumenty te wprost wskazują na stan psychiczny spadkodawczyni w lutym 2011 r. oraz w styczniu 2013 r., a które oceniały stopień otępienia spadkodawczyni na umiarkowany, na pograniczu łagodnego, który nie jest stanem, a o którym mowa w przepisach art. 82 kc,

70 VI. art. 227 kpc i art. 233 § 1 kpc w zw z art. 13 § 2 kpc poprzez pominięcie zeznań świadków:

71 S. F., O. R.. S. M., E. K. (2), T. F. (2), I. M., M. K., M. H., w zakresie, w jakim zeznania te odnosiły się do sposobu funkcjonowania spadkodawczyni oraz jej stanu psychicznego w datach zbliżonych do daty sporządzenia testamentu, a jednocześnie wskazywały, iż brak jest podstaw do przyjęcia, aby spadkodawczyni w chwili sporządzenia testamentu znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli,

72 VII. art. 227 kpc i art. 233 § 1 kpc w zw z art. 13 § 2 kpc poprzez dokonanie ustaleń niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy co do faktów przejawiających się w uznaniu, iż spadkodawczyni w chwili sporządzenia testamentu znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli,

73 VIII. będące skutkiem powyższego naruszenie prawa materialnego, a to art. 945 kc i art. 82 kc poprzez ich niezasadne zastosowanie, w sytuacji, w której w realiach mniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki nieważności testamentu,

74 IX. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art 520 § 2 i 3 kpc poprzez obciążenie wnioskodawczyni kosztami postępowania, w sytuacji, w której Sąd nie przytacza okoliczności uzasadniających zastosowanie powołanych przepisów, a nadto obowiązek zwrotu kosztów postępowania nałożony został na rzecz podmiotu nie posiadającego zdolności sądowej wobec śmierci uczestnika S. G., a jednocześnie postanowienie nie poddaje się weryfikacji w toku instancji co do wysokości zasądzonych kwot wobec braku jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie

75 X. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, a to art. 113 ust 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw z art 13 § 2 kpc poprzez niezasadne obciążenie wnioskodawczym kosztami sądowymi w sytuacji, w której treść uzasadnienia me daje podstaw do weryfikacji przyjętych przez Sąd I instancji kwot a nadto, w toku postępowania od uczestników pobierane byty zaliczki na poczet opinii biegłych, które nie zostały rozliczone w orzeczeniu kończącym postępowanie, w tym w szczególności uiszczona przez wnioskodawczynię zaliczka w wysokości 6.000 zł.

76 Wnioskodawczyni wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd II instancji, że brak jest podstaw do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, na podstawie art. 368 § 1 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 386 § 1 k.p.c, w z w. z art. 13 § 2 kpc o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz uwzględnienie wniosku wnioskodawczyni,

77 3. uchylenie postanowienia w pkt 2,

78 4. zmianę postanowienia w pkt 3 poprzez zasądzenie od uczestników na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie do dnia zapłaty, .

79 5. uchylenie postanowienia w pkt 4,

80 6. zasądzenie od uczestników na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania odwoławczego, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie do dnia zapłaty.

81 Na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 kpc o rozpoznanie postanowień dowodowych Sądu I instancji pomijających wnioski dowodowe wnioskodawczyni (postanowienia z dnia 9 listopada 2022 r. oraz 11 maja 2023 r.) oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów: w zakresie:

82 1, wniosku o rozszerzenie tezy dowodowej dla opinii uzupełniającej Biegłych, poprzez odniesienie się przez Biegłych także do pytań wskazanych w treści pisma procesowego wnioskodawczyni z dnia 14 lipca 2022 r. oraz uwag zawartych w Opinii sądowej psychiatryczno-psychologicznej wydanej przez prof. dr hab. n. med. A. F. oraz mgr K. D. (postanowienie z dnia 9 listopada 2022 r.)

83 2. o wydanie przez Biegłych opinii uzupełniającej odnoszącej się do zastrzeżeń do opinii podnoszonych w pismach procesowych z dnia 28 lutego 2022 r. 14 lipca 2022 r, 28 listopada 2022 r. oraz 19 grudnia 2022 r

84 3, o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci prywatnej Opinii sądowej psychiatryczno- psychologicznej wydanej przez prof. dr hab. n. med. A. F. oraz mgr K. D.

85 4. o przesłuchanie wnioskodawczyni w charakterze strony

86 W odpowiedziach na apelację uczestnicy P. G., K. G. , W. G. i Z. G. wnieśli o oddalenie apelacji i wniosków w niej zawartych oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

87 Od przedmiotowego postanowienia w zakresie orzeczenia o kosztach postępowania zostało także wniesione przez uczestniczkę K. G. zażalenie.

88 Uczestniczka zaskarżyła postanowienie w zakresie pkt wnosząc o

89 Sąd Okręgowy zważył co następuje:

90 Apelacja Wnioskodawczyni zasługuje na uwzględnienie wyłącznie w niewielkim zakresie odnoszącym się do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Sąd Okręgowy uwzględnił wniosek apelacji o uchylenie postanowienia zawartego w punkcie 2 postanowienia z uwagi na zasądzenie kosztów na rzecz nieżyjącego uczestnika, zaś w pozostałym zakresie zmienił orzeczenie o kosztach które tak jak wskazuje apelacja nie poddaje się kontroli instancyjnej nie podzielił zaś stanowiska apelacji o niezasadnym zastosowaniu przez Sąd Rejonowy przepisu art. 520 § 2 i 3 k.p.c.

91 Z powyższych względów zbędne stało się orzekanie w przedmiocie zażalenia uczestniczki, wnioski zażalenia zostały bowiem częściowo uwzględnione w ramach rozpoznania apelacji.

92 W pozostałym zakresie apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu. Wobec prawidłowości rozstrzygnięcia nie zaszły podstawy do dalszej jego zmiany, nie ma także w ocenie Sądu Odwoławczego podstaw do jego uchylenia.

93 Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności wskazuje, iż nie znajduje podstaw do uwzględnienia zarzutów odnoszących się do postanowień pomijających zgłoszone wnioski dowodowe i odmowy reasumpcji tych postanowień, jak też nie znajduje podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych w apelacji. Wnioski te są aktualnie i spóźnione i nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia.

94 W odniesieniu do tych zarzutów podkreślić należy, że strony zobowiązane zostały przez Sąd I Instancji do zgłoszenia uwag do wydanej w sprawie przez biegłych sądowych opinii, w zakreślonym terminie, ze wskazaniem rygoru utraty prawa ich podnoszenia w przypadku zgłoszenia po upływie zakreślonego terminu. Termin był przy tym odpowiednio długi bo 21 dniowy, co z pewnością umożliwiało zapoznanie się z załączona opinią. Wobec powyższego wnioski pełnomocnika wnioskodawczyni z lipca i sierpnia 2022 r., o wydanie kolejnych opinii uzupełniających, odpowiadających na kolejne zastrzeżenia, nie zasługiwały na uwzględnienie. Zauważyć przy tym należy, że do zastrzeżeń ponawianych przez pełnomocnika wnioskodawczyni także w apelacji, biegłe wypowiedziały się w opinii uzupełniającej wskazując jednoznacznie, że zapisy z powoływanej w zarzutach dokumentacji medycznej pochodzącej z 2011 i 2013 r. nie mają żadnego przełożenia na wnioski ich opinii .

95 Na uwzględnienie nie zasługiwał także wniosek o przeprowadzenie dowodu z prywatnej opinii uzyskanej przez Wnioskodawczynię. Podkreślić należy, że brak jest podstaw w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, do przyjęcia, że opinia taka może stanowić dowód w sprawie, a nie wyłącznie poparcie argumentacji strony powołującej się na taką opinię. Wniosek uznać należy także za spóźniony. Ponadto zaznaczyć należy, że opinię prywatną przedłożono pomimo istnienia kilku opinii w przedmiocie stanu psychicznego spadkodawczyni, jak też już po wydaniu opinii sądowej o zdolności testowania, a nawet jej uzupełnieniu. Poważne wątpliwości ponadto budzić muszą wnioski powołanej opinii, sporządzonej na zlecenie strony zainteresowanej określonym wynikiem postępowania, z powołaniem się na dane dostarczone opiniującym przez sama stronę.

96 Z tego względu wnioski wynikające z opinii prywatnej w zestawieniu z całym w zasadzie materiałem dowodowym , a w szczególności z kilkoma dowodami z opinii biegłych sądowych, którzy wypowiadali się co do zdolności świadomego i swobodnego podejmowania decyzji i wyrażania woli przez spadkodawczynię, na potrzeby sprawy o ubezwłasnowolnienie, opiekę i spraw karnych, a także opinii sporządzonej w sprawie niniejszej odnoszącej się już do zdolności testowania – nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia stanowiska Wnioskodawczyni.

97 W przedmiocie wniosku o przesłuchanie Wnioskodawczyni zauważyć należy, że z uzasadnienia Sądu I Instancji wynika, że Sąd ten dokonując ustaleń faktycznych miał na uwadze informacyjne zeznania T. F. (1). W zestawieniu jednak z pozostałym materiałem dowodowym nie znalazł podstaw do uwzględnienia wskazywanych przez wnioskodawczynię okoliczności odnoszących się do stanu zdrowia psychicznego E. K. (1) za miarodajne, podobnie jak zeznań świadków powołanych przez Wnioskodawczynię. Z dokumentacji medycznej, jak też z zeznań psycholog L. B. i psychiatry S. K., którzy to po badaniu samej spadkodawczyni i sporządzeniu opinii, wypowiadali się na temat stanu i kondycji psychicznej, wynikają wnioski zupełnie odmienne i co do funkcjonowania spadkodawczyni oraz możliwości świadomego i swobodnego wyrażania woli i podejmowania decyzji.

98 W ocenie Sądu Okręgowego, w okolicznościach sprawy przesłuchanie w charakterze strony Wnioskodawczyni, który to dowód ma charakter subsydiarny, w świetle przy tym pozostałych dowodów jest zbędny dla rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy podobnie jak Sąd Rejonowy nie znajduje podstaw do przeprowadzenia w sprawie niniejszej dowodu z przesłuchania stron, uznając materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia.

99 Ze wskazanych wyżej względów, Sąd Okręgowy nie znajduje podstaw do zmiany postanowień dowodowych Sądu I Instancji i oddala wnioski dowodowe zgłoszone w apelacji.

100 W odniesieniu do zarzutów odnoszących się do podstawy faktycznej, Sąd Okręgowy ich nie podziela, przyjmując za własne dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, porządkując je i uzupełniając, w tym, w zakresie odnoszącym się do powołanych przez Sąd I Instancji opinii. Ponadto wskazuje, że zarzuty naruszenia art. 233 k.p.c. nie zostały prawidłowo skonstruowane bowiem zgodnie z art. 368 § 1 ( 1) k.p.c. w zarzutach co do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia należy wskazać fakty ustalone przez sąd pierwszej instancji niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy lub istotne dla rozstrzygnięcia fakty nieustalone przez sąd pierwszej instancji. Apelacja co prawda kwestionuje dowody, na których oparł się Sąd w postaci opinii biegłych A. N. i K. P. oraz zarzuca nie uwzględnienie kilku dokumentów medycznych jak też zeznań świadków, natomiast ocena apelującego odnosząca się do tych dowodów, w świetle całokształtu materiału dowodowego nie zasługuje na uwzględnienie.

101 W odniesieniu do dokonanych ustaleń bezspornie w dniu 25 października 2010 r. E. K. (1) sporządziła własnoręczny testament złożony do sądu wraz z wnioskiem o jego otwarcie, w którym do spadku po sobie powołała T. F. (1).

102 W opinii sądowo-psychologicznej z dnia 1 lutego 2011 r. wydanej przez psychologa L. B. dla Prokuratury Rejonowej (...) w sprawie (...) wskazano w odniesieniu do stanu psychicznego E. K. (1), po przeprowadzeniu jej badaniu przez psycholog, iż ujawnia deficyty intelektu o charakterze otępiennym, które zgodnie ze skalą GDS są na poziomie średnio głębokim, znacznie zawężony jest zakres spostrzegania, zapamiętywania i odtwarzania spostrzeżeń, konfabuluje, zniekształca zdarzenia w sposób bezkrytyczny, zmyślony, jest podatna na sugestię , zależna od osób sprawujących nad nią opiekę i pomoc. Nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji.

103 W dniu 2 marca 2011 r. E. K. (1) została zakwalifikowana do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ocena psychologiczna Miejskiego Zespołu d.s. Orzekania o Niepełnosprawności z tego dnia wskazywała na zespół psychoorganiczny, zaburzenia orientacji, płaczliwość, niezdolność do samodzielnej egzystencji.

104 Biegły psychiatra S. K. w opinii z dnia 21 września 2011 r. rozpoznał u badanej E. K. (1)organiczny zespół amnestyczny z objawami zespołu otępiennego średnio głębokiego, stwierdzając, że w datach 30.09.2010 i 22.11.2010 r. pozostawała ona w stanie wyłączającym świadome oraz swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli i nie mogła rozpoznać znaczenia czynności notarialnych, w których uczestniczyła, a stan psychiczny nie pozwala jej kierować swoim postępowaniem.

105 Biegła psycholog B. J. w opinii z dnia 29 września 2011 r. wydanej także dla Prokuratury Rejonowej (...) w sprawie(...)stwierdziła u E. K. (1) zmiany otępienne wyrażające się upośledzeniem umysłowym, zaburzeniami pamięci, brakiem krytycyzmu, trudnościami w ocenie i rozumieniu rzeczywistości. Konfabulowanie, zniekształcanie zdarzeń.

106 Biegłe psycholog i psychiatra opiniujące spadkodawczynię w sprawie o jej ubezwłasnowolnienie (III Ns 57/11) w opinii z dnia 2 grudnia 2011 r. rozpoznały u E. K. (1) zespół otępienny stwierdzając, że jej stan znosi zdolność do kierowania swoim postępowaniem i samodzielnego prowadzenia swoich spraw.

107 E. K. (1) została ubezwłasnowolniona całkowicie w dniu 12 stycznia 2012 r. z powodu zaburzeń psychicznych.

108 W dniu 25 października 2010 r. E. K. (1) nie miała zdolności testowania. Znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji oraz wyrażenie woli. Sporządzając testament i inne decyzje majątkowe była podatna na wpływy osób trzecich (dowód: opinia biegłych K. P. i A. N. z dnia 30 listopada 2021r. )

109 Mając na względzie ustalenia dokonane przez Sąd Rejonowy i wyżej wskazane, Sąd Okręgowy nie podziela zarzutów naruszenia art. 233 k.p.c.

110 Podstawą dokonania ustaleń w sprawie niniejszej była między innymi niezakwestionowana skutecznie opinia biegłych sądowych z dnia 30 listopada 2021 r.

111 Sąd Okręgowy podziela wnioski tej opinii, które są stanowcze, jednoznaczne oraz jasne. Należy podkreślić, że stanowisko biegłych potwierdzają także inne dowody zaoferowane w niniejszym postępowaniu, na których zresztą opinia, zgodnie z jej treścią się opiera. W szczególności dowody z opinii innych biegłych sporządzanych na okoliczność stanu psychicznego spadkodawczyni, odnoszące się do okresu zbliżonego do daty testowania zawierają wnioski tożsame z wnioskami biegłych P. i N.. Ponadto należy mieć na uwadze, że biegli L. B. i S. K. złożyli zeznania w sprawie przedmiotowej, z których wynika także jaki stan psychiczny E. K. (1), po jej badaniu stwierdzili. Dowody te z całą pewnością mają szczególny walor bowiem świadkowie przeprowadzali osobiście badania spadkodawczyni w czasokresie nieodległym od daty sporządzenia testamentu.

112 Apelująca poza opinią prywatną i dowodami z zeznań świadków relacjonujących na korzyść Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych dowodów ani argumentów przemawiająca za zasadnością zarzutów w odniesieniu do opinii biegłych sądowych.

113 Jak wskazano już powyżej, opinia prywatna sporządzona na zlecenie Wnioskodawczyni nie może stanowić dowodu w sprawie. Podobnie jak zeznania wskazanych w apelacji świadków, których depozycje pozostają w sprzeczności z zeznaniami świadków badających spadkodawczynię oraz posiadających odpowiednią dla dokonania oceny zachowania E. K. (1) wiedzę. Ponadto także zeznania innych świadków, jak chociażby sąsiadów spadkodawczyni wskazują, że jeszcze przed sporządzeniem testamentu stan psychiczny E. K. (1) budził zastrzeżenia. Dokonywane przez spadkodawczynię czynności dotyczące jej majątku również przemawiają za przyjęciem braku rozeznania.

114 W opinii uzupełniającej biegłe jednoznacznie zaś wskazały, że wyniki badań, na które powołuje się apelacja nie mają znaczenia dla wniosków ich opinii i racjonalnie wyjaśniły podstawy takich twierdzeń.

115 Trudno uznać twierdzenia apelacji, co do braku analizy materiału dowodowego przez biegłe za uzasadnione. W przedmiotowej sprawie, odmiennie niż w sprawach podobnych, szczególnego waloru dowodowego nabierają opinie dokonane za życia spadkodawczyni, wykonane po badaniu przeprowadzonym z jej udziałem, w bliskiej odległości od daty kwestionowanej czynności, których wnioski są jednoznaczne w zakresie zdolności do dokonywania przez Spadkodawczynię decyzji świadomych i swobodnych. Wnioski kwestionowanej opinii biegłych sądowych znajdują więc solidne podstawy w tym materiale dowodowym.

116 Sąd Okręgowy zarzuty naruszenia prawa procesowego uznaję za niezasadne. Brak jest podstaw do uznania, że wnioski Sądu co do nieważności testamentu, w świetle przeprowadzonych dowodów są dowolne albo, że istnieją uzasadnione podstawy do uzupełnienia materiału dowodowego, pomimo zgłaszania uwag już po upływie zakreślonego przez Sąd terminu na dokonanie tych czynności.

117 W odniesieniu do zarzutów odnoszących się od opinii biegłych sądowych wskazać należy także, że przewidziana w art. 286 k.p.c. możliwość zażądania dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych nie jest równoznaczna z obowiązkiem podjęcia takiej czynności w każdym wypadku. Należy traktować ją jako obowiązek wówczas, gdy konieczne jest ustalenie okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, a ocena wydanej opinii prowadzi do wniosku, że jest nieprzekonująca, zawiera braki, stwierdzenia budzące wątpliwości lub sprzeczności. Ustosunkowanie się przez strony do opinii, przybierające postać zarzutów, w tym zmierzających do uzupełnienia wywodów czy też ich wyjaśnienia, stanowi uzasadnioną przyczynę zażądania od biegłego wyjaśnień (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 listopada 2016 r., III CSK 35/16, OSP 2021, z. 12, poz. 100). W przedmiotowej sprawie opinia jest jasna i stanowcza, a jej wnioski co do stanu psychicznego spadkodawczyni powodującego wyłączenie świadomego i swobodnego podejmowania decyzji i wyrażania woli, są zgodne z wnioskami innych biegłych opiniujących spadkodawczynię. Biegłe na skutek zarzutów wnioskodawczyni wydały także opinię uzupełniająca, która w sposób przekonujący odpowiada na zarzuty, powielane w zasadzie w pozostałych wnioskach dowodowych zgłaszanych przez Wnioskodawczynię.

118 W ocenie Sądu Okręgowego w toku postępowania przed Sądem Rejonowym ani Okręgowym Wnioskodawczyni nie przedstawiła zarzutów, które stanowiły podstawę do nie uwzględnienia wniosków opinii. Relacje części świadków co do sposobu funkcjonowania E. K. (1) umożliwiającego sporządzenie ważnego testamentu, w zestawieniu z pozostałymi dowodami z dokumentacji medycznej, opinii wydawanych do innych spraw po przeprowadzeniu badania Spadkodawczyni, zeznań świadków L. B., S. K., B. J., E. S. uzasadniają nie poczynienie ustaleń na podstawie tych zeznań. W odniesieniu do zarzutów apelacji co do tego, że stan E. K. (1), na który wskazują świadkowie i biegli dotyczy okresu odległego od daty sporządzenia testamentu należy wskazać, że twierdzenie to nie znajduje uzasadnienia w świetle dowodów, z których wynika, że stan spadkodawczyni ulegał stałemu stopniowemu pogarszaniu od czasu śmierci jej córki w 2007 roku, a od początku 2010 roku jej problemy z pamięcią, orientacją oraz oznaki otępienia i niedołężność były już nasilone i widocznie zauważalne zarówno przez członków rodziny, przez sąsiadów (zeznania D. S. w sprawie (...)), ale także przez samą T. F. (1) (m.in. wniosek T.F. (1) z 7.03.2011r o ustanowienie opiekunem k. 520) oraz przez samą E. K. (1) (oświadczenie z 07.03.2011r. - k. 521).

119 Wobec powyższego, także w ocenie Sądu Okręgowego opinia biegłych A. N. i K. P. stanowi pełnowartościowy materiał dowodowy, który może stanowić podstawę ustaleń i podstawę rozstrzygnięcia.

120 Także pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego uznać należy za chybione.

121 W zakresie konsekwencji utraty zdolności sądowej przez uczestnika jak i podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania i konsekwencji dla przedmiotowego postępowania, Sąd Okręgowy podziela stanowisko zaprezentowane w odpowiedziach na apelację.

122 Wnioskodawczyni w apelacji stawia daleko idące zarzuty nieważności postępowania wskazując na procedowanie po utracie zdolności sądowej przez uczestnika, a także zarzucając naruszenie art. 174 § 2 k.p.c. w zw. z art. 174 § 1 k.p.c. oraz art. 180 k.p.c.

123 W ocenie Sądu Okręgowego brak jest podstaw do przyjęcia aby doszło do naruszenia procedury skutkujące nieważnością postępowania.

124 Istotnie jak wskazuje się w apelacji, uczestnik postępowania S. G., który od 23 listopada 2017 r. jako ubezwłasnowolniony był reprezentowany przez ustanowionego opiekuna K. G., zmarł w toku postępowania w dniu 21 kwietnia 2023 r. Po uzyskaniu informacji o śmierci strony Sąd postanowieniem z dnia 11 maja 2023 r. Sąd zawiesił postępowanie, które po wskazaniu następców prawnych, postanowieniem z dnia 24 maja 2023 r. zostało podjęte. Tak jak wskazuje apelacja 11 maja 2023 r., Sąd wydał także postanowienie o pominięciu jako spóźnionych wniosków dowodowych strony wnioskującej.

125 Niniejsze nie skutkuje w ocenie Sądu Okręgowego nieważnością postępowania z uwagi chociażby na przedmiot i treść postanowienia z dnia 11 maja. Postanowienie miało charakter porządkowy odnosiło się do czynności podjętych przez stronę po zakreślonym przez sąd terminie. Pominięte wnioski dowodowe zostały złożone przez stronę, której nie dotyczyła podstawa zawieszenia, a wobec tego miała możliwość podjęcia czynności. Strona w każdej chwili była uprawniona do złożenia ponownie wniosków dowodowych, co zresztą uczyniła i do czego Sąd Rejonowy się ustosunkował już po podjęciu postępowania – odmawiając reasumpcji postanowienia z 11 maja 2023 r. Zauważyć także należy, że Sąd nie jest związany swoim postanowieniem dowodowym i ma możliwość zmiany postanowienia w każdym czasie (art. 240 § 1 kpc). Ponadto nie sposób przyjąć aby uchybienie w postaci nie uchylenia postanowienia z dnia 11 maja 2023 r. w jakikolwiek sposób przekładało się na treść orzeczenia.

126 W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 180 § 1 pkt 1 k.p.c. wskazać należy, że zgodnie z treścią tego przepisu w razie śmierci strony sąd ma obowiązek podjąć postępowanie z urzędu z chwilą zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo z chwilą ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Na gruncie tego przepisu w orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli przejście praw nie następuje na podstawie ustaw szczególnych, to przeciwnik procesowy zmarłej strony we wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania czyni zadość wymaganiu przewidzianemu w cytowanym przepisie, jeśli wskaże spadkobierców ustawowych zmarłej strony, gdyż nie spoczywa na nim obowiązek udowodnienia postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, iż osoby wskazane jako następcy prawni zmarłej strony są jej spadkobiercami (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2010 r., IV CSK 122/10, nie publ. oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia Wydanie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania z udziałem tej osoby (art. 180 § 1 pkt 1 k.p.c.) może nastąpić także na podstawie innego zgromadzonego przez sąd materiału, jeżeli z materiału tego wynika dostatecznie pewnie, że osoba zgłaszająca się lub wskazana jest następcą procesowym zmarłej strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2019 r., I CSK 141/18, nie publ.). O ile zatem uprawnienie do udziału w postępowaniu sądowym wytoczonym przez stronę, która zmarła, powinno być wykazane notarialnym poświadczeniem dziedziczenia lub postanowieniem sądu stwierdzającym nabycie spadku w odniesieniu do obowiązku udowodnienia nabycia prawa materialnego lub zobowiązania po spadkodawcy, o tyle dla podjęcia zawieszonego postępowania nie jest konieczne wykazanie następstwa prawnego postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, lecz wystarczające jest jego uprawdopodobnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2016 r., III CZP 100/15, nie publ.). Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy należy zauważyć, że K. G., co do której sąd posiadał wiedzę z akt sprawy, iż jest córką zmarłego, złożyła wniosek o podjęcie postępowania oraz wskazała następców prawnych S. G. - jego dzieci. Ponadto Wnioskodawczyni nie kwestionowała kręgu spadkobierców w toku postępowania ani nie zgłaszała w tym przedmiocie zastrzeżeń. Ostatecznie także na etapie postępowania II instancyjnego uczestniczka złożył postanowienie potwierdzające wskazany krąg następców prawnych.

127 Mając na względzie wszystko powyżej wskazane, nie ma także podstaw do przyjęcia aby Sąd Rejonowy naruszył przepisy materialne. Stanowisko bowiem Sądu I instancji, oparte zostało na analizie całokształtu materiału dowodowego. Sąd prawidłowo uznał testament sporządzony przez E. K. (1) w dniu 25 października 2010 r. za nieważny, jako sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, który to stan testatorki został ustalony w opinii sądowo-psychiatryczno- psychologicznej i opinii uzupełniającej wydanej w niniejszej sprawie. W konsekwencji Sąd I instancji prawidłowo i zasadnie oddalił wniosek T. F. (1)o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia po E. K. (1) z dnia 16 kwietnia 2013 r., z uwagi na brak podstaw do stwierdzenia nabycia spadku przez T. F. (1), wobec nieważności testamentu własnoręcznego Spadkodawczyni.

128 Mając na względzie powyższe w zakresie orzeczenia merytorycznego apelacja wobec bezzasadności podlegała oddaniu na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

129 W odniesieniu do orzeczenia o kosztach postępowania, postanowienie podlegało uchyleniu w zakresie pkt 2, w którym Sąd zasądził koszty na rzecz nieżyjącego uczestnikaS. G., zaś w pkt 3 i 4 Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienia i nadał im numer 2 oraz treść : ustalić, że koszty postępowania nieprocesowego wraz z kosztami pokrytymi tymczasowo prze Skarb Państwa ponosi w całości Wnioskodawczyni pozostawiając ich szczegółowe rozliczenie referendarzowi Sądowemu .

130 Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że w zakresie podstawy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w sprawie niniejszej z uwagi na sprzeczność interesów Wnioskodawczyni, która wnosiła o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia oraz Uczestników którzy wnosili o oddalenie wniosku zastosowanie znajduje przepis art. 520 § 2 i 3 kpc . Jak wskazuje się w orzecznictwie sprzeczność interesów uczestników postępowania nieprocesowego zachodzi w przypadku, w którym rozstrzygnięcie korzystne dla jednego (lub niektórych) z nich będzie ze swej istoty niekorzystne dla pozostałych – w świetle ich oświadczeń w toku postępowania. Jest to w istocie sytuacja zbliżona do procesu, bowiem krystalizują się (co najmuje) dwa sprzeczne stanowiska w sprawie. Wówczas sąd może odstąpić od ogólnej reguły rozstrzygania, że koszty postępowania ponosi każdy uczestnik we własnym zakresie i orzec o obciążeniu uczestnika „przegrywającego”, którego żądania zostały oddalone, obowiązkiem zwrotu kosztów poniesionych przez jego „przeciwnika” (por np. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 6 lutego 2015 r., I ACa 135/14, LEX nr 1789979)

131 Z uwagi na powyższe na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 520 § 2 i 3 k.p.c. Sąd Okręgowy postanowił jak w punkcie 2. Na podstawie zaś art. 108 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. szczegółowe wyliczenie kosztów postępowania pozostawiając referendarzowi sądowemu.

132 Konkludując, apelacja podlegała uwzględnieniu częściowo i wyłącznie w zakresie orzeczenia o kosztach postępowania, co do którego wniesione zostało także zażalenie przez uczestniczkę K. G..

133 W pozostałym natomiast zakresie wobec braku podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które miałoby wpływ na treść rozstrzygnięcia jak również nie zgłoszenie w sposób prawidłowy zarzutów naruszenia art. 233 k.p.c. (apelując nie wskazuje, które ustalenia dokonane zostały przez sąd rejonowy wbrew wynikom postępowania, a które nie dokonane pomimo podstaw ku temu, w uzasadnieniu apelacji powołując tylko wybiórczo dowody ) i braku podstaw do uznania, że Sąd Rejonowy naruszył przepisy prawa materialnego wnioski apelacji co do uchylenia bądź zmiany prawidłowego rozstrzygnięcia nie zasługiwały na uwzględnienie.

134 W pozostałym więc zakresie apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

135 Na podstawie art. 520 § 2 i 3 k.p.c. Sąd Okręgowy zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestników K. G. i P. G. po 360 zł, a na rzecz Z. G. i W. G. po 540 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej (§ 6 ust 2 i § 10 ust 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie uwzględniając, że pełnomocnik Z. G. i W. G. został ustanowiony przed Sądem II Instancji).

136 Dorota Walczyk