Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2021 r., VI Ka 800/21

wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2021 r., VI Ka 800/21

Tekst

1 Sygnatura akt VI Ka 800/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 3 grudnia 2021 r.

3 Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący sędzia Piotr Mika

5 Protokolant Aleksandra Studniarz

6 przy udziale Adriana Piejko Prokuratora Prokuratury Rejonowej G. w G.

7 po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2021 r.

8 sprawy A. B. córki J. i J.

9 ur. (...) w Z.

10 oskarżonego z art. 276 kk, art. 286§1 kk w zw. z art. 12§1 kk, art. 270§1 kk w zw. z art. 12§1 kk, art. 270§1 kk, art. 233§1a kk

11 na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego

12 od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach

13 z dnia 2 lipca 2021 r. sygnatura akt IX K 627/20

14 na mocy art. 437 kpk, art. 438 kpk, art. 440 kpk, art. 636 § 1 kpk, art. 630 kpk i art. 624 § 1 kpk

15 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

16 - uniewinnia oskarżoną A. B. od zarzuconego jej czynu z art. 233 § 1a kk opisanego w punkcie VI części wstępnej i przypisanego w punkcie 5, wydatkami związanymi z oskarżeniem w części uniewinniającej obciążając Skarb Państwa,

17 - w punkcie 6 w miejsce zawartego rozstrzygnięcia na mocy art. 91 § 2 kk łączy kary pozbawienia wolności orzeczone w punktach od 1 – 4 zaskarżonego wyroku i wymierza oskarżonej karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności,

18 - ustala, że rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 7 dotyczącego warunkowego wykonania kary pozbawienia wolności odnosi się do kary łącznej orzeczonej powyżej;

19 2. w pozostałym zakresie utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

20 3. obciąża oskarżyciela posiłkowego M. N. poniesionymi przez niego wydatkami na ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym i zwalnia go z obowiązku zapłaty kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze wydatkami obciążając Skarb Państwa;

21 4. orzeka wobec oskarżonej opłatę za obie instancję w wysokości 180 (sto osiemdziesiąt) złotych.

Uzasadnienie

22 Formularz UK 2

23 Sygnatura akt

24 VI Ka 800/21

25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

26 1

27 1CZĘŚĆ WSTĘPNA

28 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

29 wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2021 roku, sygn. IX K 627/20

30 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

31 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

32 ☒ oskarżyciel posiłkowy

33 ☐ oskarżyciel prywatny

34 ☐ obrońca

35 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

36 ☐ inny

37 0.11.3. Granice zaskarżenia

38 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

39 ☐ na korzyść

40 ☒ na niekorzyść

41 ☐ w całości

42 ☒ w części

43 ☐

44 co do winy

45 ☒

46 co do kary

47 ☒

48 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

49 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

50 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

51 ☐

52 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

53 ☐

54 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

55 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

56 ☐

57 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

58 ☐

59 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

60 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

61 ☒

62 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

63 ☐

64 art. 439 k.p.k.

65 ☐

66 brak zarzutów

67 0.11.4. Wnioski

68 ☐

69 uchylenie

70 ☒

71 zmiana

72 1Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

73 0.12.1. Ustalenie faktów

74 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

75 Lp.

76 Oskarżony

77 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

78 Dowód

79 Numer karty

80 2.1.1.1.

81 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

82 Lp.

83 Oskarżony

84 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

85 Dowód

86 Numer karty

87 2.1.2.1.

88 0.12.2. Ocena dowodów

89 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

90 Lp. faktu z pkt 2.1.1

91 Dowód

92 Zwięźle o powodach uznania dowodu

93 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

94 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

95 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

96 Dowód

97 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

98 1STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

99 Lp.

100 Zarzut

101 3.1.

102 rażąca niewspółmierność orzeczonej kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat oraz niesłuszne niezastosowanie środka kompensacyjnego w oparciu o art. 46 § 2 k.k. w sytuacji gdy działania oskarżonej wywołały ogromną szkodę w majątku pokrzywdzonego

103 ☐ zasadny

104 ☐ częściowo zasadny

105 ☒ niezasadny

106 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

107 W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzut sformułowany w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego M. N. rozpoznany mógł być jedynie w części odnoszącej się do przypisanego oskarżonej w punkcie 1 zaskarżonego wyroku czynu z art. 276 k.k. polegającego na ukrywaniu dokumentów w postaci sprawozdań finansowych firmy (...) i (...) sp. z o.o., której reprezentantem jest oskarżyciel posiłkowy. Zważywszy na fakt, że w przypadku przestępstwa z art. 276 k.k. przedmiotem ochrony jest nie tylko integralność dokumentów, ale również swoboda dysponowania nimi przez osoby uprawnione, nie budzi wątpliwości przysługujący M. N. status osoby pokrzywdzonej przestępstwem w rozumieniu art. 49 § 1 k.p.k. jako osoby, której dobra zostały bezpośrednio naruszone czynem oskarżonej. Jednakże w przypadku pozostałych czynów przypisanych oskarżonej zaskarżonym wyrokiem stwierdzić należy, że przestępstwa ten nie naruszały bezpośrednio dóbr chronionych M. N. ani bezpośrednio nie zagrażały tym dobrom. Czyny z art. 286 § 1 k.k. popełnione zostały na szkodę A. K. i T. S. (1). Z kolei czyny z art. 270 § 1 k.k. w postaci przypisanej oskarżonej i przy niekwestionowanych przez skarżącego ustaleniach faktycznych nie wiązały się z bezpośrednim naruszeniem czy zagrożeniem dla dóbr M. N.. Sąd odwoławczy ma świadomość rozbieżność poglądów w kwestii możliwości traktowania osoby, której podpis podrobiono, jako osoby pokrzywdzonej czynem z art. 270 § 1 k.k. (patrz: M. Gabriel-Węglowski, Podmiot pokrzywdzony przestępstwem z art. 270 § 1 kk , LEX/el. 2019. https://sip.lex.pl/#/publication/419614980/gabriel-weglowski-michal-podmiot-pokrzywdzony-przestepstwem-z-art-270-1-kk?cm=URELATIONS (dostęp: 2022-01-20 13:22)), to jednak stoi na gruncie utrwalonej już licznymi judykatami linii orzeczniczej Sądu Najwyższego (ostatnio postanowienie Sądu Najwyższego z 24.08.2016 r., I KZP 5/16, LEX nr 2093028), zgodnie z którą przestępstwo określone w art. 270 § 1 k.k. samo w sobie nie godzi bezpośrednio w dobro prawne osoby, której podpis został podrobiony w dokumencie, gdyż przedmiotem ochrony w przypadku tego czynu zabronionego jest dobro prawne ogólnej natury, jakim jest wiarygodność dokumentów, nie zaś indywidualne interesy i prawa z nimi związane. Nie negując zapatrywań skarżącego, że pozostałe poza czynem z art. 276 k.k. czyny wywołały szkody w majątku oskarżyciela posiłkowego, uznać należy, że szkody te nie były bezpośrednim następstwem podrobienia podpisu M. N. na dokumentach czy też bezpośrednim następstwem użycia tych dokumentów. Konsekwencją powyższych zapatrywań jest stwierdzenie, że zaskarżony wyrok w części, w jakiej dotyczy czynów niepopełnionych na szkodę M. N. nie mógł być przez niego zaskarżony z uwagi na treść art. 425 § 3 k.p.k., zgodnie z którą odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub ustalenia naruszające jego prawa lub szkodzące jego interesom.

108 Odnosząc się merytorycznie z przyczyn wskazanych wyżej do zarzutu rażącej niewspółmierności kary orzeczonej wobec oskarżonej wyłącznie za czyn z art. 276 k.k. wskazać należy, że orzeczona za ten czyn kara 3 miesięcy pozbawienia wolności nie razi swoją łagodnością, gdy uwzględnić stopień winy oskarżonej, stopień społecznej szkodliwości jej czynu, jak też względy związane z zapobiegawczym oddziaływaniem na oskarżoną oraz prawidłowym kształtowaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Wypada wskazać, że czyn z art. 276 k.k. ustawowo zagrożony jest karą grzywny, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2., co świadczy o tym, że zaskarżonym wyrokiem wymierzono oskarżonej karę rodzajowo najsurowszą. Jednoznacznie kara orzeczona wobec oskarżonej nie może więc być postrzegana jako łagodna. Gdy uwzględnić rodzaj i wagę dokumentów ukrywanych przez oskarżoną w istotnym zakresie wyznaczających stopień społecznej szkodliwości czynu, jak również uprzednią niekaralność oskarżonej, świadczącą o braku konieczności zaostrzania kary dla osiągnięcia przez nią celów zapobiegawczych, teza o rażącej łagodności wymierzonej zaskarżonym wyrokiem kary jawi się jako daleko nieuzasadniona.

109 W zakresie w jakim zarzut niesłusznego niezastosowania przez sąd środka kompensacyjnego może zostać odniesiony do czynu z art. 276 k.k. wskazać należy, że orzeczenie tego środka mogło znaleźć uzasadnienie jedynie w sytuacji wykazania, że ukrywanie przez oskarżoną wskazanych dokumentów skutkowało bezpośrednio konkretną szkodą majątkową pokrzywdzonego. Szkoda taka nie została w żaden sposób wykazana w toku postępowania karnego w odniesieniu do tego konkretnego czynu oskarżonej. Problematyzowane w uzasadnieniu apelacji szkody wyrządzone w majątku M. N. to przecież szkody wynikające z przywłaszczenia przez oskarżoną pieniędzy firm (...). Czyny przypisane oskarżonej zaskarżonym wyrokiem nie dotyczyły jednak tego zagadnienia. Nie sposób doszukiwać się również podstaw orzeczenia nawiązki w oparciu o art. 46 § 2 k.k. w krzywdzie pokrzywdzonego. Czyn oskarżonej z pewnością nie mógł być źródłem cierpień pokrzywdzonego wynikających z doznania uszczerbku cielesnego (art. 445 k.c.) ani wynikających z naruszenia jego dobra osobistego (art. 448 k.c.) W ocenie sądu odwoławczego dopuszczalności orzeczenia w oparciu o art. 46 § 1 k.k. zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną przez przestępstwo bądź też w oparciu o art. 46 § 2 k.k. nawiązki, odnieść należy jedynie do sytuacji, w których przepisy prawa cywilnego wprost przewidują możliwość kompensacji krzywdy, a zatem tylko w razie naruszenia dóbr osobistych, o których mowa w art. 445 i 448 k.c. (postanowienie SN z 28.04.2008 r., I KZP 6/08, OSNKW 2008/6, poz. 42; T. Grzegorczyk, Zobowiązywanie sprawcy przestępstwa do naprawienia szkody lub uiszczenia nawiązki w trybie art. 46 k.k., PS 2009/1, s. 48 i n.),

110 Wniosek

111 o zmianę wyroku i orzeczenie wobec oskarżonej surowszej kary oraz nawiązki na rzecz pokrzywdzonego w oparciu o art. 46 § 2 k.k.

112 ☐ zasadny

113 ☐ częściowo zasadny

114 ☒ niezasadny

115 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

116 brak uchybienia wskazanego w zarzucie

117 1OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

118 4.1.

119 Niesłuszne skazanie oskarżonej za czyn z art. 233 § 1a kk

120 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

121 Zgodnie z ustaleniami sądu I instancji, jak też treścią zarzutu, złożenie przez oskarżoną fałszywych zeznań w charakterze świadka miało miejsce w dniu 24 kwietnia 2019 roku w toku postępowania przygotowawczego wszczętego na skutek zawiadomienia złożonego przez M. N., w którym to postępowaniu ostatecznie przedstawiono oskarżonej zarzuty popełnienia przestępstwa. Przedmiotem przesłuchania oskarżonej w charakterze świadka w postępowaniu przygotowawczym były niewątpliwie okoliczność dotyczące czynów, których zarzut popełnienia przedstawiono ostatecznie oskarżonej. Nie ma jakiegokolwiek pola dla wątpliwości, że podając w toku przesłuchania w charakterze świadka nieprawdziwe informacje, negując podrabianie podpisu M. N., podając, że sfałszowane referencje otrzymała od E. T. oraz że nie pobierała wpłat na poczet ubezpieczenia grupowego od A. K. i T. S. (2), oskarżona realizowała swoje uprawnienia do obrony. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2021 r. I KZP 5/21 nie popełnia przestępstwa z art. 233 § 1a k.k. świadek składający fałszywe zeznanie z obawy przed grożącą mu odpowiedzialnością karną, jeśli - realizując prawo do obrony - zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, nie wyczerpując jednocześnie swoim zachowaniem znamion czynu zabronionego określonego w innym przepisie ustawy. W pełni podzielając stanowisko Sądu Najwyższego w tej materii i jego uzasadnienie, odsyłając do jego treść i uznając jego przytoczenie w tym miejscu za zbędne, sąd odwoławczy uznał, że skazanie oskarżonej za przypisany w punkcie 5 zaskarżonego wyroku czyn z art. 233 § 1a k.k. skutkuje rażąca niesprawiedliwością wyroku w rozumieniu art. 440 k.p.k. będącą efektem naruszenia prawa materialnego, a to art. 233 § 1 a k.k. Uchybienie to sąd odwoławczy musiał uwzględnić z urzędu i to zgodnie z art. 434 § 2 k.p.k. mimo kierunku zaskarżenia wyroku wyłącznie na niekorzyść oskarżonej.

122 1ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

123 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

124 0.15.1.1.

125 Przedmiot utrzymania w mocy

126 skazanie oskarżonej za czynu z art. 276 k.k., art. 270 § 1 k.k. oraz z art. 286 § 1 k.k., orzeczone za nie kary jednostkowe, zastosowany środek probacyjny, obowiązek probacyjny i środki kompensacyjne oraz rozstrzygnięcie o kosztach procesu

127 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

128 Brak uchybień wskazanych w apelacji, jak też innych uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu przez sąd odwoławczy (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k. i art. 455 k.p.k.)

129 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

130 0.0.15.2.1.

131 Przedmiot i zakres zmiany

132 uniewinnienie oskarżonej o czynu z art. 233 § 1 a k.k.

133 Zwięźle o powodach zmiany

134 Patrz: wywody z sekcji 4.1 niniejszego uzasadnienia

135 0.0.15.2.2.

136 Przedmiot i zakres zmiany

137 uchylenie orzeczenia o karze łącznej z punktu 6 i orzeczenie nowej kary łącznej

138 Zwięźle o powodach zmiany

139 Konieczność uchylenia rozstrzygnięcia o karze łącznej wynikała z uniewinnienia oskarżonej od czynu z art. 233 § 1 a k.k., a więc równoczesnego uchylenia kary jednostkowej objętej orzeczoną przez sąd I instancji karą łączną. Orzekając nową karę łączną w wysokości 1 roku pozbawienia wolności sąd kierował się wynikającą z art. 434 § 1 k.k. zasadą zakazującą pogorszenia sytuacji oskarżonej, co do której rozstrzygnięcie o karze łącznej nie zostało skutecznie zaskarżone. Z tego też powodu wymiar kary łącznej ustalono kierując się zastosowaną przez sąd I instancji w zaskarżonym wyroku zasadą asperacji zbliżoną do pełnej absorpcji.

140 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

141 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

142 5.3.1.1.1.

143 ☐ art. 439 k.p.k.

144 Zwięźle o powodach uchylenia

145 5.3.1.2.1.

146 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

147 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

148 Zwięźle o powodach uchylenia

149 5.3.1.3.1.

150 Konieczność umorzenia postępowania

151 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

152 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

153 5.3.1.4.1.

154 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

155 Zwięźle o powodach uchylenia

156 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

157 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

158 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

159 Przytoczyć okoliczności

160 1Koszty Procesu

161 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

162 Przytoczyć okoliczności

163 3

164 Wobec nieuwzględnienia apelacji wywiedzionej wyłącznie przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego w myśl art. 636 § 1 k.p.k. kosztami procesu, w części w jakiej obejmowały one wydatki oskarżyciela posiłkowego na ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym, należało obciążyć M. N.

165 4

166 Mimo że z przyczyn wskazanych wyżej nieskuteczność apelacji winna prowadzić do obciążenia oskarżyciela posiłkowego także kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze, kierując się zasadami słuszności w myśl art. 624 § 1 k.p.k. zwolniono oskarżyciela posiłkowego z obowiązku zapłaty wydatków Skarbu Państwa w tym postępowaniu oraz opłaty, uznając że wynikające z przeprowadzonych dowodów ewidentne pokrzywdzenie oskarżyciela posiłkowego, choć niemające charakteru szkody wyrządzonej bezpośrednio czynami oskarżonej, sprawiłoby, że obciążenie go tymi kosztami odczuwalne było jako niesprawiedliwe.

167 5

168 Wobec zmiany zawartego w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięcia o karze w myśl art. 10 ust. 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych (Dz.U.1983.49.223 t.j. z dnia 1983.08.31) obciążono oskarżoną opłatą obejmującą obie instancje, wysokość tej opłaty ustalając zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3) powołanej ustawy na poziomie 180 złotych należnych przy skazaniu na karę pozbawienia wolności do 1 roku

169 1PODPIS

170 0.11.3. Granice zaskarżenia

171 Kolejny numer załącznika

172 1

173 Podmiot wnoszący apelację

174 oskarżyciel posiłkowy

175 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

176 Wysokość orzeczonych kar, brak orzeczenia na rzecz oskarżyciela posiłkowego środka kompensacyjnego w postaci nawiązki

177 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

178 ☐ na korzyść

179 ☒ na niekorzyść

180 ☐ w całości

181 ☒ w części

182 ☐

183 co do winy

184 ☒

185 co do kary

186 ☒

187 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

188 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

189 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

190 ☐

191 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

192 ☐

193 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

194 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

195 ☐

196 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

197 ☐

198 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

199 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

200 ☒

201 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

202 ☐

203 art. 439 k.p.k.

204 ☐

205 brak zarzutów

206 0.11.4. Wnioski

207 ☐

208 uchylenie

209 ☒

210 zmiana