Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2026 r., I ACa 941/25

wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2026 r., I ACa 941/25

Tekst

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 Dnia 31 marca 2026 r.

2 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu I Wydział Cywilny w składzie:

3 Przewodniczący: SSO del. Aneta Fiałkowska - Sobczyk

4 Protokolant: Piotr Józwik

5 po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. we Wrocławiu na rozprawie

6 sprawy z powództwa J. D., P. D., M. D., L. B. i Z. D.

7 przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w N.

8 o ustalenie i zapłatę

9 na skutek apelacji strony pozwanej

10 od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy

11 z dnia 15 stycznia 2025 r. sygn. akt I C 593/23

12 1. zmienia postanowienie o kosztach zawarte w punkcie IV wyroku w ten sposób, że zasądza od strony pozwanej Banku (...) S.A. z siedzibą w N. tytułem zwrotu kosztów procesu na rzecz powodów J. D. i P. D. łącznie kwotę 2 594 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty oraz na rzecz każdego z pozostałych powodów M. D., L. B. i Z. D. kwoty po 1 297 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

13 2. w pozostałym zakresie oddala apelację;

14 3. zasądza od strony pozwanej Banku (...) S.A. z siedzibą w N. tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego na rzecz powodów J. D. i P. D. łącznie kwotę 1 620 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się tego punktu do dnia zapłaty, oraz na rzecz każdego z pozostałych powodów M. D., L. B. i Z. D. kwoty po 810 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się tego punktu do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

15 Wyrokiem z 15 stycznia 2025 r. Sąd Okręgowy w Legnicy ustalił, że stosunek prawny wynikający z umowy kredytu numer (...), zawartej

16 31 maja 2006 roku, pomiędzy J. D., P. D., M. D. i X. D. a Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w L., którego następcą prawnym jest strona pozwana, nie istnieje (pkt I); zasądził od strony pozwanej Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w N. łącznie na rzecz powodów J. D. i P. D. kwotę 147 843,54 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 24 marca 2023 r. do dnia zapłaty (pkt II); oddalił dalej idące powództwo (pkt III) oraz zasądził od strony pozwanej Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w N. łącznie na rzecz powodów J. D. i P. D. kwotę 6 434 złote oraz na rzecz powodów M. D., L. B. i Z. D. kwoty po 5 417 złotych dla każdego z powodów, tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt IV).

17 Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, jak na stronach 3-7 uzasadnienia (k. 299-301 akt sprawy).

18 Apelację od wyroku wywiodła strona pozwana, zaskarżając wyrok w części, tj. w zakresie pkt I, II i IV. Zaskarżonemu wyrokowi strona pozwana zarzuciła:

19 I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

20 

21 art. 327¹ § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.;

22 

23 art. 235² § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c.;

24 

25 art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c.;

26 

27 art. 233 § 1 k.p.c.;

28 

29 art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 15 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r.;

30 II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

31 

32 art. 353¹ k.c. w zw. z art. 58 § 2 k.c.;

33 

34 art. 58 § 2 k.c.;

35 

36 art. 385¹ § 1 i 2 k.c.;

37 

38 art. 385¹ § 1 i § 2 k.c. w zw. art. 58 § 3 k.c., art. 69 Prawa Bankowego i w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13 z dnia 5 kwietnia 1993 r., w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich;

39 

40 art. 56 w zw. z art. 65 § 2 w zw. z art. 358 § 2 w zw. z art. 385¹ § 1 i 2 k.c.;

41 Zarzuty szczegółowo opisane zostały w apelacji (k. 312v-314v).

42 W oparciu o powyższe zarzuty strona pozwana wniosła o:

43 1. zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie powództwa również w zaskarżonej części;

44 2. zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu, tj. zasądzenie solidarnie od powodów na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

45 3. zasądzenie solidarnie od powodów na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

46 Ponadto, na podstawie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 162 k.p.c. , strona pozwana wniosła o rozpoznanie postanowienia Sądu I instancji z dnia 22 lipca 2024r., w przedmiocie pominięcia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu bankowości i rachunkowości na fakty wskazane w odpowiedzi na pozew.

47 W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o oddalenie apelacji w całości oraz podtrzymali wniosek o zasadzenie od strony pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego waz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od uprawomocnienia się orzeczenia którym je zasądzono do dnia zapłaty.

48 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

49 Apelacja strony pozwanej zasługiwała na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej postanowienia o kosztach procesu zaś w pozostałym zakresie podlegała oddaleniu.

50 Podstawą rozpoznania apelacji były ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy, ujęte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jako że znajdowały one pełne oparcie w zebranym w niniejszym postępowaniu materiale dowodowym. Sąd pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe i poczynił szczegółowe, a przede wszystkim prawidłowe ustalenia faktyczne, które przedstawiają fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Powtarzanie ustaleń Sądu pierwszej instancji nie było konieczne i Sąd Apelacyjny przy zastosowaniu art. 387 § 2¹ pkt 1 k.p.c. władny był poprzestać na stwierdzeniu, że ustalenia te uznaje w całości za własne.

51 Mając na uwadze treść podniesionych w apelacji zarzutów, w pierwszym rzędzie koniecznym było odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych, gdyż wnioski w tym zakresie z istoty swej determinują rozważania co do pozostałych zarzutów apelacyjnych, albowiem jedynie pozbawione błędów ustalenia faktyczne, będące wynikiem należycie i starannie przeprowadzonego postępowania mogą być podstawą oceny skarżonego rozstrzygnięcia w kontekście twierdzeń o naruszeniu przepisów prawa materialnego. Przypomnieć nadto należy, że Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego (tak uchwała SN (7) z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt III CZP 49/07 – zasada prawna).

52 Przede wszystkim Sąd Okręgowy nie uchybił dyspozycji art. 235² § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez pominięcie wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu bankowości i rachunkowości. W ocenie Sądu II instancji wobec prezentowanego poglądu prawnego dowód ten był zupełnie nieprzydatny, a jego przeprowadzenie prowadziłoby jedynie do niepotrzebnego przedłużenia postępowania. Okoliczność, czy kursy publikowane przez Bank w tabeli kursów były rynkowe nie ma znaczenia, bowiem istotne dla rozstrzygnięcia są postanowienia zawartej umowy, a nie sposób jej wykonywania.

53 W związku z powyższym Sąd I instancji prawidłowo nie uwzględnił omówionych wyżej wniosków dowodowych strony pozwanej, co czyni niezasadnym zarówno wnioski z art. 380 k.p.c., jak również zarzuty naruszenia art. art. 235² § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. Z tożsamych przyczyn Sąd Apelacyjny pominął ww. wnioski dowodowe w toku postępowania apelacyjnego.

54 Chybiony był też zarzut strony pozwanej co do braku dokonania prawidłowej oceny dowodów. Wbrew temu, co zdaje się twierdzić skarżąca, Sąd w uzasadnieniu wyroku nie ma obowiązku dokonywania oceny każdego dowodu – jak stanowi bowiem art. 327¹ § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie wyroku sporządzone przez Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie zawierało wszystkie wymienione elementy. Z uwagi na powyższe, Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie naruszył dyspozycji art. 327¹ § 1 i 2 k.p.c.

55 Bezpodstawne jest również kwestionowanie dowodu z przesłuchania powodów jako podstawy ustaleń faktycznych w zakresie odnoszącym się do uzgodnienia postanowień umowy kredytu. Strona pozwana nie przedstawiła bowiem żadnych miarodajnych dowodów, które pozwalałyby uznać, że treść zeznań powodów jest niewiarygodna oraz że postanowienia umowne były indywidualnie negocjowane z powodami. Złożenie wniosku kredytowego o określonej treści, nie jest tożsame z indywidualnym uzgodnieniem postanowień umowy kredytu. W szczególności nie zostały indywidualnie uzgodnione zasady denominacji kredytu, w tym zasady ustalania kursów walut przyjmowanych do przeliczeń na etapie wypłaty i spłaty kredytu. Zatem zarzut naruszenie dyspozycji art. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 299 k.p.c. okazał się chybiony.

56 Ostatecznie po dokonaniu ponownej lektury akt sprawy i po szczegółowym zapoznaniu się z treścią zgromadzonego materiału dowodowego Sąd Apelacyjny ocenił, że do skutecznego podważenia ustaleń i ocen Sądu Okręgowego nie mógł prowadzić zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Skuteczne postawienie powyższego zarzutu wymaga wykazania naruszenia kryteriów swobodnej oceny dowodów, tj. zasad logiki i doświadczenia życiowego. Sama polemika ze stanowiskiem Sądu nie jest w tym zakresie wystarczająca. Tymczasem skarżąca koncentrowała się na prezentacji własnej oceny poszczególnych dowodów i ich doniosłości w sprawie. W szczególności skarżący Bank dążył do wykazania jakoby z dowodów tych wynikały okoliczności świadczące o braku abuzywności poszczególnych postanowień umownych. W ocenie Banku miało na to wskazywać przede wszystkim prawidłowe poinformowanie powodów o ryzyku kursowym o. Z oceną tą nie można się zgodzić. Wbrew powyższym zarzutom Sąd Okręgowy nie dopuścił się naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w żadnym aspekcie niniejszej sprawy i przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, nie przekraczając jej granic. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika takie rozumowanie Sądu Okręgowego, które ignorowałoby zasady logiki, doświadczenia życiowego, czy też prowadziłoby do wniosków niewynikających z powyższego materiału.

57 Przy prawidłowo ustalonej podstawie faktycznej rozstrzygnięcia Sąd I instancji nie dopuścił się też naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób przedstawiony w apelacji strony pozwanej.

58 Sporna umowa zawiera postanowienia abuzywne, które prowadzą do bezskuteczności umowy. Po pierwsze, umowa zastrzega dla strony pozwanej prawo do swobodnego kształtowania wysokości zobowiązania powodów przez brak precyzyjnego opisu mechanizmu ustalania kursu waluty obcej. Według treści umowy bank miał niczym nieskrępowaną swobodę w ustaleniu kursu waluty, wedle której ustalane było zobowiązanie powodów. Po drugie, w umowie brak jest precyzyjnego pouczenia powodów o ryzyku związanym z wyrażeniem jego zobowiązania czynnikiem losowym, jakim jest kurs waluty obcej. Po trzecie, umowa obciąża ryzykiem deprecjacji waluty obcej wyłącznie powodów. Nałożenie przez treść umowy wyłącznie na powodów ryzyka związanego z deprecjacją waluty pozostaje w sprzeczności z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumenta (art. 385¹§ 1 k.p.c.).

59 Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że strony mogły umówić się na kredyt denominowany (art. 353¹ k.c.). Istotne było jednak to, czy obie miały realny wpływ na treść umowy, jaką się związały. To, że jedna ze stron jest konsumentem, a druga bankiem - przedsiębiorcą – czyli podmiotem silniejszym, nie uprawniało do kształtowania treści stosunku prawnego w sposób korzystniejszy dla strony silniejszej w tym sensie, że tylko bankowi znany był mechanizm ustalania kursu waluty, który wpływał zarówno na wysokość powstałego zobowiązania, jak i na koszty kredytowe ponoszone przez powodów. Wskazane klauzule waloryzacyjne były sformułowane w taki sposób, że powodowie nie mieli możliwości zdekodowania zasad działania tego mechanizmu, a w konsekwencji nie byli w stanie ocenić ostatecznej wysokości własnego zobowiązania i tym samym skutków ekonomicznych wynikających z zawartej umowy kredytu oraz rzeczywistego ryzyka związanego z zawarciem spornej umowy. Klauzule waloryzacyjne zawarte w przedmiotowej umowie kredytowej regulowały zaś główne świadczenia stron, skoro od nich uzależniona była finalnie wysokość zobowiązania powodów (tak też SN w wyroku z 30 września

60 2020 r., I CSK 556/18 i w wyroku z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21 oraz TSUE w wyroku z 14 marca 2019 r., C – 118/17).

61 Okoliczności sprawy dawały podstawę do przyjęcia, że klauzule te nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Powodom jako konsumentom nie dano możliwości poznania kryteriów mechanizmu, według którego przeliczane było ich świadczenie i zobowiązanie kredytowe. Niejednoznaczność kwestionowanych postanowień umownych, które – jak wyżej wskazano – określały główne świadczenia stron, otwierała możliwość ich kontroli pod kątem abuzywności na podstawie art. 385¹ § 1 k.c.

62 Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, by powodowie mieli realny wpływ na taki sposób sformułowania klauzul waloryzacyjnych, by zostały one z nimi indywidualnie uzgodnione. Okoliczność indywidualnego uzgodnienia z konsumentem treści kwestionowanych klauzul spoczywała na banku. Rozkład ciężaru dowodowego w tym względzie reguluje art. 385¹ § 4 k.c. Zgodnie z tą regulacją ciężar dowodu, że postanowienie zostało indywidualnie uzgodnione, spoczywa na tym, kto się na to powołuje. Nie przekonuje podniesiona w tym względzie przez bank argumentacja, że na indywidualne uzgodnienie z powodami treści umowy, w tym klauzul waloryzacyjnych, wskazuje okoliczność, iż to sami powodowie zdecydowali się na wybór kredytu denominowanego. Sam fakt wyboru kredytu denominowanego, czy podpisania oświadczenia o zapoznaniu się z ryzykiem kursowym nie rzutuje w żaden sposób na ocenę kwestionowanych klauzul pod kątem spełnienia wymogu indywidualnego uzgodnienia ich treści z konsumentem. W oparciu o te okoliczności nie można nawet domniemywać (art. 231 k.p.c.), by takie uzgodnienia z powodami były prowadzone. Z samego bowiem faktu niejasności i braku faktycznego doprecyzowania mechanizmu denominacji pośrednio wywodzić można, iż kwestia ta w ogóle nie była poruszana, a tym bardziej wyjaśniana powodom. Trudno zakładać, iż strona, która stoi przed decyzją zawarcia umowy kredytu na okres 20 lat, świadomie zgodziłaby się na warunki umowy, które są dla niej niejasne i nie dają się zweryfikować według przewidywalnych kryteriów.

63 Co więcej, w przedmiotowej sprawie strona pozwana nie wykazała, a to na niej spoczywał ciężar dowodu, że powodowie mieli możliwość negocjowania treści umowy w zakresie rozłożenia ryzyka związanego z deprecjacją waluty polskiej na obie strony stosunku prawnego. Przedmiotowa umowa została tak skonstruowana, że pełne ryzyko deprecjacji waluty polskiej ponosili powodowie, strona pozwana z umowy czerpała wyłącznie korzyści. Strona pozwana nie wykazała, że w trakcie zawarcia umowy kwestia rozłożenia ryzyka deprecjacji waluty polskiej mogła być przedmiotem negocjacji, zaś powodowie świadomie zrezygnowali z rozłożenia tego ryzyka na obie strony w zamian za dodatkowe korzyści, chociażby zwolnienie z prowizji, marży lub też obniżenie oprocentowania. Ciężar wykazania, że określone postanowienie umowne, tu ryzyko deprecjacji waluty polskiej, podlegało negocjacji, spoczywa na stronie pozwanej. Tymczasem to właśnie brak rozłożenia ryzyka związanego z deprecjacją waluty ma zasadnicze znaczenie dla oceny abuzywności postanowień umowy opierającej się na konstrukcji, w której ww. ryzyko ponosi wyłącznie konsument, zaś strona pozwana bez ponoszenia ryzyka uzyskuje korzyść. Takie ukształtowanie umowy, bez możliwości jej negocjacji ze strony konsumenta, pozostaje w oczywistej sprzeczności z dobrymi obyczajami rażąco naruszając interes konsumenta, co wypełnia przesłanki abuzywnego postanowienia umownego (art. 385¹§ 1 k.p.c.).

64 W rezultacie, okoliczności sprawy dawały podstawy do uznania, że klauzule te naruszały dobre obyczaje rażąco naruszając interes konsumenta i nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

65 Zgodnie z art. 385¹ § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione nie wiążą go, jeżeli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Oceny tego, czy nieuzgodnione indywidualnie klauzule umowne są zgodne z dobrymi obyczajami (art. 385¹ § 1 k.c.) należało dokonywać według stanu z chwili zawarcia umowy. Ten moment, w myśl art. 385² k.c., jest miarodajny dla dokonywania oceny w zakresie zgodności postanowień umowy z dobrymi obyczajami (tak też Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019/1/2).

66 Sporne klauzule nie spełniają powyższych wymogów. Zastrzeżenie możliwości przeliczania kredytów wg własnego kursu z tabel banku niewątpliwie kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają interesy powodów. Kwestionowane przez powodów klauzule zawarte w ust. 2 pkt 1-4 załącznika nr 7 do umowy kredytu, w zakresie regulującym powiązanie przedmiotu umowy i świadczenia powodów z walutą CHF, cechują się rażącym brakiem jednoznaczności. Przez niejednoznaczne zapisy strona pozwana przyznała sobie prawo do ustalania kursu waluty wg ustalonych przez siebie kryteriów, których w umowie nie wskazano w pełny sposób. Tym samym powodowie pozbawieni zostali możliwości samodzielnego określenia wielkości swojego aktualnego zobowiązania.

67 Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, jakimi kryteriami kierował się bank ustalając wartość marży, która przekładała się na wartość waluty. Istotne jest to, że ustalając kurs waluty czynił to w sposób jednostronny bez jednoznacznego (dającego jeden wynik), obiektywnego i sprawdzalnego kryterium, dopuszczając możliwość kształtowania kursu w sposób dowolny. Możliwe było umówienie się na kurs zmienny przykładowo przez odniesienie do kursu ogłaszanego przez NBP z zastrzeżeniem konkretnej wartości procentowej marży dla banku. Takich postanowień umowa jednak nie zawiera, dając możliwość bankowi na swobodne jednostronne kształtowanie wysokości zobowiązania kredytobiorcy przez zastrzeżenie bliżej nie określonej marży, co pozostaje w sprzeczności z naturą zobowiązania. W umowie brak jest opisu wartości marży banku, co oznacza, że Bank miał prawo do swobodnego kształtowania zobowiązania.

68 W wyroku połączonych spraw C-80/21, C-81/21 i C-82/21 TSUE wskazał, iż art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może stwierdzić nieuczciwy charakter nie całości warunku umowy zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, lecz jedynie elementów tego warunku, które nadają mu nieuczciwy charakter, w związku z czym warunek ten pozostaje, po usunięciu takich elementów, częściowo skuteczny, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany treści tego warunku, który ma wpływ na jego istotę, czego zweryfikowanie należy do sądu odsyłającego (por. pkt 64 oraz pkt 1 sentencji). Ponadto, art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym sąd krajowy może, po stwierdzeniu nieważności nieuczciwego warunku znajdującego się w umowie zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, która to nieważność nie pociąga za sobą nieważności tej umowy w całości, zastąpić ten warunek przepisem dyspozytywnym prawa krajowego (por. pkt 69 oraz pkt 2 sentencji).

69 Art. 5 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że treść klauzuli umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem ustalającej cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt jest indeksowany/denominowany, powinna, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, w taki sposób, aby konsument miał możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez przedsiębiorcę (por. pkt 55 oraz pkt 1 sentencji).

70 W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd Okręgowy słusznie uznał, że eliminacja ze stosunku prawnego postanowień uznanych za abuzywne (zgodnie z sankcją przewidzianą w art. 385¹ k.c. i art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13) w realiach rozpoznawanej sprawy prowadzić musiała do zniweczenia całego stosunku prawnego.

71 W sprawie nie jest możliwe zastąpienie abuzywnych postanowień umowy przepisem o charakterze dyspozytywnym. Odnosi się to w szczególności do art. 358 § 2 k.c., który nie znajdzie zastosowania w niniejszej sprawie. W przedmiotowej umowie był przewidziany mechanizm denominacji. W takim więc przypadku wskazany przepis nie mógł mieć zastosowania. Nie można też pominąć faktu, że art. 358 § 2 k.c. nie obowiązywał w chwili zawierania przez strony umowy, co przy uwzględnieniu regulacji ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny (art. XXVI-LXIV ustawy) wyklucza jego stosowanie. Podobnie, Sąd Apelacyjny nie znajduje jakichkolwiek podstaw dla stosowania innych przepisów prawa krajowego, dla rekonstrukcji stosunku zobowiązaniowego (umowy kredytowej), z treści którego wyeliminowano abuzywne klauzule przeliczeniowe.

72 Ostatecznie uznać więc należało za niedopuszczalne zastępowanie abuzywnych postanowień umowy łączącej strony innym mechanizmem wyliczenia kwot kapitałowo – odsetkowych. Niezależnie od tego, że żaden przepis prawa krajowego nie daje podstaw do zastąpienia owych klauzul abuzywnych innym postanowieniem, uzupełnienie lub wyeliminowanie klauzul stanowiłoby zbyt daleko idąca modyfikację umowy, które w istocie służyłoby ratowaniu sytuacji prawnej banku, który stosował niedozwolone postanowienia umowne.

73 Reasumując, prawidłowa była konstatacja Sądu Okręgowego, zgodnie z którą zapisy umowy zawartej przez strony były abuzywne w zakresie denominacji kwoty kredytu, a wyeliminowanie wskazanych klauzul abuzywnych powodowało upadek całej umowy kredytowej.

74 Nieważność umowy powodowała konieczność rozliczenia stron, w oparciu o treść art. 410 § 1 k.c. Nieważność umowy uprawniała powodów J. i P. D. do żądania zwrotu świadczeń dokonanych w wykonaniu tej umowy, zaś strona pozwana zyskała uprawnienie do żądania zwrotu wypłaconego kapitału – jako świadczeń nienależnych, a to w oparciu o art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Umowa kredytu okazała się nieważna ex tunc, powodom przysługuje więc roszczenie – kondykcja – o zwrot spełnionych przez nich na poczet nieważnej umowy świadczeń, a stronie pozwanej roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału. Roszczenie majątkowe powodowie oparli na akceptowanej przez Sąd teorii dwóch kondykcji, zgodnie z którą roszczenie każdej ze stron nieważnej umowy o zwrot spełnionych przez nie nienależnie świadczeń traktuje się jako roszczenia niezależne od siebie. Wysokość rat uiszczonych przez powodów na poczet spłaty kredytu wynikała z zaświadczenia pozwanego Banku i nie była kwestionowana (k. 40-42).

75 Stąd też rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji odpowiadało prawu, a apelacja strony pozwanej w tym zakresie podlegała oddaleniu, na podstawie art. 385 k.p.c., o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku.

76 Na uwzględnienie zasługiwał natomiast podlegał podniesiony przez skarżącego w apelacji zarzut naruszenia art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 15 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r.

77 Zgodnie z art. 98 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Jednocześnie wysokość kosztów zastępstwa procesowego ustala się według stawek określonych w rozporządzeniu Ministra sprawiedliwości, przy czym § 15 tego rozporządzenia reguluje sposób ustalania opłaty stanowiącej podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego.

78 W realiach niniejszej sprawy Sąd Okręgowy wadliwie zastosował powyższe przepisy zasądzając koszty procesu odrębnie na rzecz każdego z powodów. Z akt sprawy nie wynika, aby został zgłoszony wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego osobno na rzecz każdego ze współuczestników. Brak takiego wniosku zdaniem Sądu Apelacyjnego, wykluczał możliwość zasądzenia wielokrotności kosztów zastępstwa procesowego, albowiem zasadą jest przyznanie jednego wynagrodzenia odpowiadającego jednemu pełnomocnikowi reprezentującemu współuczestników, chyba że zachodzą szczególne przesłanki uzasadniające odstępstwo od tej reguły.

79 Sąd Apelacyjny zważył ponadto, że rzeczywisty ciężar prowadzenia sporu oraz interes ekonomiczny w dochodzeniu roszczenia spoczywał przede wszystkich na powodach – J. D. i P. D., którzy dokonywali spłat zobowiązania będącego przedmiotem sporu. W tych okolicznościach, brak było podstaw do zróżnicowania sytuacji powodów w zakresie kosztów procesu poprzez przyznanie każdemu z nich odrębnego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego a prawidłowe zastosowanie art. 98 k.p.c. w zw. z § 15 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2022 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych prowadzi do wniosku, ze koszty te powinny zostać ustalone łącznie jako jedno wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego wszystkich powodów.

80 Stąd też zawarte w punkcie IV wyroku Sądu Okręgowego postanowienie o kosztach procesu, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., podlegało zmianie o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.

81 O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 98 § 1, § 1¹ i § 3 k.p.c. oraz § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Na koszty postępowania odwoławczego składało się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu apelacyjnym w wysokości 4 050 zł, która to kwota została podzielona na wszystkich powodów.

82 Aneta Fiałkowska - Sobczyk

ZARZĄDZENIE

83 1. (...);

84 2. (...);

85 3. (...).