Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r., II AKa 66/22

wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r., II AKa 66/22

Tekst

1 Sygn. akt II AKa 66/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 23 listopada 2022 r.

3 Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący: SSA – Przemysław Filipkowski

5 Sędziowie: SA – Anna Nowakowska (spr.)

6 SA – Katarzyna Wróblewska

7 Protokolant: – Klaudia Kulbicka

8 przy udziale prokuratora Stanisława Wieśniakowskiego

9 po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r.

10 sprawy S. N.

11 w przedmiocie zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie w dniu 28 marca 2020 roku

12 na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika Komendanta Stołecznego Policji

13 od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie

14 z dnia 29 listopada 2021 r. sygn. akt V Ko 160/21

15 I. zmienia wyrok w zaskarżonej części tj. w punkcie I w ten sposób, że obniża zasądzoną kwotę do kwoty 2 000,00 (dwa tysiące) złotych;

16 II. utrzymuje w mocy wyrok w pozostałej zaskarżonej części;

17 III. wydatkami za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

UZASADNIENIE

18 Formularz UK 2

19 Sygnatura akt

20 II AKa 66/22

21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

22 1

23 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

24 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

25 Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, wyrok z dnia 29 listopada 2021r., sygn. akt V Ko 160/21.

26 1.2. Podmiot wnoszący apelację

27 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

28 ☐ oskarżyciel posiłkowy

29 ☐ oskarżyciel prywatny

30 ☐ obrońca

31 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

32 ☒ inny – pełnomocnik Komendanta Stołecznego Policji

33 1.3. Granice zaskarżenia

34 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

35 ☐ na korzyść

36 ☒ na niekorzyść

37 ☐ w całości

38 ☒ w części

39 ☐

40 co do winy

41 ☐

42 co do kary

43 ☒

44 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

45 1.3.2. Podniesione zarzuty

46 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

47 ☐

48 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu – zarzut przedawnienia

50 ☒

51 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

52 ☐

53 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

54 ☐

55 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

56 ☐

57 art. 439 k.p.k.

58 ☐

59 brak zarzutów

60 1.4. Wnioski

61 ☐

62 uchylenie

63 ☒

64 zmiana

65 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

66 2.1. Ustalenie faktów

67 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

68 Lp.

69 Oskarżony

70 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

71 Dowód

72 Numer karty

73 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

74 Lp.

75 Oskarżony

76 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

77 Dowód

78 Numer karty

79 2.2. Ocena dowodów

80 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

81 Lp. faktu z pkt 2.1.1

82 Dowód

83 Zwięźle o powodach uznania dowodu

84 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

85 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

86 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

87 Dowód

88 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

89 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

90 Lp.

91 Zarzut

92 Obrazy przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:

93 1.art. 552 § 1 i 4 k.p.k., gdy faktycznie wniosek dotyczy roszczenia z art. 14 k.p.w. i art. 558 k.p.k. w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. poprzez przyjęcie, że wnioskodawca wykazał, że w wyniku zatrzymania doznał krzywdy w rozmiarze uzasadniającym przyznanie mu kwoty w wysokości 5 000 PLN podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie uzasadniał przyznania mu zadośćuczynienia w takiej wysokości,

94 2.art. 554 k.p.k. w zw. z art. 116 k.p.k. przez co należy przyjąć, że organ reprezentujący Skarb Państwa nie jest stroną postępowania o odszkodowanie /zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie, gdy jego powodem jest podejrzenie popełnienia wykroczenia.

95 Ponadto skarżący zgłosił zarzut przedawnienia, wskazując, że roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie wywiedzione w skardze przedawniają się z upływem 6 miesięcy od daty zwolnienia zatrzymanego, zatem termin do wniesienia przedmiotowego wniosku minął 28 września 2021r., co oznacza, że wniosek złożony w listopadzie 2021r. został złożony z przekroczeniem terminu.

96 ☐ zasadny

97 ☒ częściowo zasadny - zarzut opisany w pkt 1

98 ☐ niezasadne -pozostałe zarzuty

99 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

100 Ad. 1

101 Na wstępie zauważyć należy, że zarzut skarżącego rozmija się z treścią wniosku, bowiem skarżący zarzuca, że materiał dowodowy nie uzasadniał przyznania wnioskodawcy S. N. zadośćuczynienia w takiej wysokości, że określono je w kwocie zawyżonej, a następnie wnosił o oddalenie wniosku w zakresie zasadzonego zadośćuczynienia.

102 Nie sposób podzielić wniosku skarżącego o oddalenie w całości wniosku S. N. o zadośćuczynienie, uznając, że słusznie uznano zatrzymanie za niewątpliwie niesłuszne.

103 Postawiony zarzut pozwalał natomiast uznać, że określono je w kwocie rażąco wysokiej, a w konsekwencji obniżono zasądzoną kwotę do 2 tys. złotych, gdyż okoliczności sprawy nie pozwalały na zasądzenie kwoty wyższej, a ta kwota jest adekwatna do pokrzywdzenia wnioskodawcy.

104 Trafnie bowiem wywiódł Sąd pierwszej instancji uprawnienie wnioskodawcy do dochodzenia zadośćuczynienia w oparciu o rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego dla W. (...) w W. zawarte w postanowieniu z dnia 12 sierpnia 2020 roku z którego wynika, że zatrzymanie S. N. dokonane przez funkcjonariuszy Policji w dniu 28 marca 2020r. było nielegalne, niezasadne i nieprawidłowe. Przesłanka ustawowej niewątpliwej niesłuszności zatrzymania wynika nie tylko z samej semantyki tych określeń, ale w jednoznaczny sposób wyjaśnił je w uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy i w pełni zaakceptował przedstawioną argumentacje Sąd Okręgowy, jak też Sąd Apelacyjny. Wynika z niej, że nie zaistniała przesłanka do zatrzymania w postaci popełnienia wykroczeń przez wnioskodawcę. W konsekwencji nie przypisano mu ich popełnienia. Wnioskodawcę zatrzymano pomimo ustalenia jego personaliów. Zatrzymanie było nieuzasadnione i stanowiło niepotrzebną represję dla wnioskodawcy, który został zatrzymany w okresie pandemii, podczas pikiety, przetransportowany do odległego od miejsca zatrzymania Komisariatu Policji, skąd zażądano jego odebrania przez inną osobę. Niewątpliwie wnioskodawca, który nie był osobą karaną, doznał upokorzenia, poczucia wstydu przed odbierającym go z Komisariatu znajomym. Jednak Sąd pierwszej instancji nie nadał właściwego znaczenia okresowi zatrzymania wnioskodawcy dnia 28 marca 2020r. trwającemu niewiele ponad 2 godziny, co – w powiązaniu z powyższym – nie uzasadnia przyznania kwoty 5 000 złotych. Zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem, zadośćuczynienie za doznaną krzywdę ma odzwierciedlać faktycznie doznaną krzywdę i ją rekompensować. Winno być jednocześnie utrzymane w rozsądnych granicach i dostosowane do stosunków majątkowych panujących w społeczeństwie. Uzasadnia to miarkowanie zadośćuczynienia w oparciu o kryteria obiektywne, związane z przyjętymi w społeczeństwie ocenami. Przyznanie więc kwoty odpowiadającej zwykle połowie miesiąca pozbawienia wolności musi być uznane za rażąco wygórowane, zważywszy na brak ustaleń nadających zatrzymaniu i wynikłej z niego krzywdzie cech szczególnych, jak związanych ze stanem zdrowia, czy szczególnymi przeżyciami psychicznymi wynikającymi z okoliczności zatrzymania.

105 Bezzasadne są kolejne zarzuty skarżącego.

106 I tak: ponieważ w protokole zatrzymania wnioskodawcy w punkcie dotyczącym pouczenia wskazano przepis art. 15 ust. 2 ustawy o Policji, zastosowanie w niniejszym postępowaniu mają przepisy Kodeksu postępowania karnego – do których przepis ten odsyła, zatem prawidłowo swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji oparł na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. oraz art. 554 § 4 k.p.k.

107 W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 554 k.p.k. w zw. z art. 116 k.p.k. należy w całości podzielić jako słuszne stanowisko wyrażone przez pełnomocnika wnioskodawcy w odpowiedzi na apelację, gdzie zasadnie podniósł, że wobec treści art. 116 k.p.k., trudno nawet domyślić się, w jaki sposób zdaniem apelanta ten przepis miałby zostać naruszony. Tak samo odnośnie obrazy art. 554 k.p.k., który dotyczy właściwości i składu sądu oraz rozprawy, w tym wprost wskazuje, że stronami w postępowaniu są: wnioskodawca, prokurator oraz Skarb Państwa (art. 554 § 2a), nie sposób podzielić zasadności zarzutu, że organ reprezentujący Skarb Państwa nie jest stroną postępowania.

108 Także jeśli chodzi o zarzut przedawnienia, to jest on oczywiście bezzasadny, gdyż ustalono w toku niniejszego postępowania, że wnioskodawca nie popełnił ani wykroczenia, ani przestępstwa. Z tego powodu nie znajduje zastosowania termin szczególny wskazany w art. 115 § 2 k.p.w. – 6 miesięczny od daty zwolnienia zatrzymanego, ale zasady ogólne wskazane w Rozdziale 58 Kodeksu postępowania karnego, w tym w szczególności roczny termin wynikający z art. 555 k.p.k., co Sąd Okręgowy dostrzegł i uzasadnił. W odniesieniu do tego zarzutu Sąd odwoławczy podzielił też zasadność argumentacji pełnomocnika wnioskodawcy, który z ostrożności procesowej wskazał na spóźniony charakter tego zarzutu, który nie został podniesiony w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji, a skarżący nie wykazał ponadto sprzeczności z zasadami współżycia społecznego złożenia wniosku o odszkodowanie po terminie (art. 5 k.c.).

109 W tej sytuacji Sąd Apelacyjny częściowo zgodził się z zarzutem apelującego, iż zasądzona kwota 5 000 zł jest kwotą zawyżoną i nie odpowiadającą jednocześnie przeciętnej stopie życiowej. Powyższe spowodowało częściową zmianę zaskarżonego wyroku poprzez obniżenie zasądzonego zadośćuczynienia do kwoty 2 000zł.

110 Wniosek

111 O zmianę wyroku poprzez oddalenie wniosku S. N.

112 ☐ zasadny

113 ☐ częściowo zasadny

114 ☒ niezasadny

115 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

116 Powody uznania wniosku za bezzasadny są tożsame z omówionymi wyżej w części 3 uzasadnienia.

117 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

118 1.

119 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

120 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

121 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

122 2.

123 Przedmiot utrzymania w mocy

124 Wyrok został utrzymany w mocy w tej części, w jakiej nie został

125 Zmieniony.

126 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

127 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

128 1.

129 Przedmiot i zakres zmiany

130 Obniżenie zasądzonego zadośćuczynienia do kwoty 2 000 zł

131 Zwięźle o powodach zmiany

132 Powody zmiany są tożsame z omówionymi w cz. 3 uzasadnienia.

133 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

134 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

135 1.1.

136 ☐ art. 439 k.p.k.

137 Zwięźle o powodach uchylenia

138 2.1.

139 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

140 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

141 Zwięźle o powodach uchylenia

142 3.1.

143 Konieczność umorzenia postępowania

144 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

145 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

146 4.1.

147 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

148 Zwięźle o powodach uchylenia

149 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

150 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

151 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

152 Przytoczyć okoliczności

153 6. Koszty Procesu

154 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

155 Przytoczyć okoliczności

156 3.

157 Wydatkami postępowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa, gdyż zgodnie z treścią art. 553 § 4 k.p.k. przedmiotowe postępowanie jest wolne od kosztów sądowych.

158 7. PODPIS

159 Anna Nowakowska Przemysław Filipkowski Katarzyna Wróblewska

160 1.3. Granice zaskarżenia

161 Kolejny numer załącznika

162 1

163 Podmiot wnoszący apelację

164 pełnomocnik Komendanta Stołecznego Policji

165 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

166 wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 29 listopada 2021r. sygn. akt V Ko 160/21

167 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

168 ☐ na korzyść

169 ☒ na niekorzyść

170 ☐ w całości

171 ☒ w części

172 ☐

173 co do winy

174 ☐

175 co do kary

176 ☒

177 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

178 1.3.2. Podniesione zarzuty

179 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

180 ☐

181 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

182 ☐

183 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu – zarzut przedawnienia

184 ☒

185 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

186 ☐

187 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

188 ☐

189 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

190 ☐

191 art. 439 k.p.k.

192 ☐

193 brak zarzutów

194 1.4. Wnioski

195 ☐

196 uchylenie

197 ☒

198 zmiana