Pelnora PrawoOtwórz aplikację

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2020 r., II AKa 250/19

Sąd
Sąd Apelacyjny w Warszawie
Wydział
II Wydział Karny
Sygnatura
II AKa 250/19
Data
Forma
Wyrok
Hasła
fałszerstwo (przepisy ogólne), oszustwo
Źródło
SAOS: System Analizy Orzeczeń Sądowych (ICM UW), dokument u źródła
Otwórz w aplikacji

Tekst

1 Sygn. akt II AKa 250/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 3 listopada 2020 r.

3 Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący: SSA – Rafał Kaniok

5 Sędziowie: SA – Piotr Schab

6 SO (del.) – Przemysław Filipkowski (spr.)

7 Protokolant: – sekr. sąd. Sylwester Leńczuk

8 przy udziale prokuratora Mirosława Kawalca

9 po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2020 r. sprawy

10 1) A. L. (1) urodz. (...) w W. córki P. i R. z d. Ś.

11 oskarżonej z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 310 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

12 2) P. J. (1) urodz. (...) w W. syna R. i M. z d. U.

13 oskarżonego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 310 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

14 na skutek apelacji, wniesionych przez obrońców oskarżonych

15 od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

16 z dnia 15 lutego 2019 r. sygn. akt XII K 166/18

17 I. prostuje zaskarżony wyrok w ten sposób, że odnośnie czynów przypisanych oskarżonym A. L. (1) w punkcie 1 i P. J. (1) w punkcie 2 słowa „mniej” zastępuje słowami „mniejszej”;

18 II. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że odnośnie czynów przypisanych oskarżonym A. L. (1) w punkcie 1 i P. J. (1) w punkcie 2 uzupełnia w kwalifikacji prawnej art. 286 k.k. o § 3;

19 III. utrzymuje w mocy wyrok w pozostałej zaskarżonej części;

20 IV. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. R. i na rzecz adw. H. U. – Kancelarie Adwokackie w W. kwoty po 1033,20 (jeden tysiąc trzydzieści trzy i 20/100) zł każda, w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym oraz dodatkowo na rzecz adw. P. R. kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem i 60/100) zł, w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu przed Sądem I instancji;

21 V. zwalnia oskarżonych od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając wydatkami Skarb Państwa.

Uzasadnienie

UZASADNIENIE

22 Formularz UK 2

23 Sygnatura akt

24 II AKa 250/19

25 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

26 2

27 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

28 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

29 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. XII K 166/18 z dnia 15.02.2019 r.

30 1.2. Podmiot wnoszący apelację

31 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

32 ☐ oskarżyciel posiłkowy

33 ☐ oskarżyciel prywatny

34 x obrońcy osk. A. L. (1) i P. J. (1)

35 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

36 ☐ inny

37 1.3. Granice zaskarżenia

38 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

39 x na korzyść

40 ☐ na niekorzyść

41 x w całości co do A. L. (1)

42 x w części co do P. J. (1)

43 x

44 co do winy

45 ☐

46 co do kary

47 ☐

48 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

49 1.3.2. Podniesione zarzuty

50 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

51 x

52 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

53 x

54 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

55 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

56 x

57 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

58 x

59 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

60 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

61 x

62 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

63 ☐

64 art. 439 k.p.k.

65 ☐

66 brak zarzutów

67 1.4. Wnioski

68 ☐

69 uchylenie

70 x

71 zmiana

72 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

73 2.1. Ustalenie faktów

74 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

75 Lp.

76 Oskarżony

77 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

78 Dowód

79 Numer karty

80 Nie dotyczy

81 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

82 Lp.

83 Oskarżony

84 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

85 Dowód

86 Numer karty

87 Nie dotyczy

88 2.2. Ocena dowodów

89 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

90 Lp. faktu z pkt 2.1.1

91 Dowód

92 Zwięźle o powodach uznania dowodu

93 Nie dotyczy

94 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

95 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

96 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

97 Dowód

98 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

99 Nie dotyczy

100 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

101 Lp.

102 Zarzut

103 1/

104 Obrońcy osk. A. L. (1) obrazy przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a to art. 413 § 2 pkt 1 kpk, art. 7 kpk, art. 410 kpk i art. 424 § 1 kpk poprzez:

105 - niewskazanie w sentencji wyroku dokładnego opisu czynu i znamion przestępstwa,

106 - dokonanie oceny materiału dowodowego niezgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych co do wprowadzenia pokrzywdzonej w błąd przez oskarżoną, pożyczenia kwoty 3000 zł i zrealizowania przez nią znamion art. 286 § 1 kk.

107 ☐ zasadny

108 ☐ częściowo zasadny

109 x niezasadny

110 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

111 a/ Za chybiony uznać trzeba zarzut obrońcy A. L. (1) dotyczący obrazy przepisu procesowego tj. art. 413 § 2 pkt 1 kpk, który nakazuje umieszczenie w wyroku skazującym dokładnego określenia przypisanego czynu i jego kwalifikacji prawnej. Niewątpliwie zaskarżony wyrok zawiera dokładny opis przypisanych oskarżonym czynów, które jednoznacznie wskazują na wyczerpanie ustawowych znamion przestępstwa, jak również zawierają czas, miejsce i sposób popełnienia czynu zabronionego przez oskarżonych. Nieporozumieniem jest wymaganie skarżącego, aby w sentencji wyroku powtarzać opis przypisanego czynu, jeśli Sąd Okręgowy jasno stwierdził w punkcie 1, że uznał A. L. za winną popełnienia zarzucanego jej czynu i odpowiednio w punkcie 2 uznał P. J. (1) za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu. Taki sposób redakcji wyroku jest w pełni dopuszczalny i prawidłowy /porównaj np. Kodeks Postępowania Karnego Komentarz 1998 pod red. prof. Z. Gostyńskiego, teza 12 do art. 413 i wskazane tam judykaty/.

112 b/ Sąd Okręgowy ocenił dowody z poszanowaniem reguł zawartych w art. 7 kpk i nie popełnił błędów natury faktycznej /w postaci niedostrzeżenia istotnych dowodów czy okoliczności/ ani logicznej /w postaci niezrozumienia implikacji wynikających z treści dowodów/, a tylko w takim przypadku zarzuty apelacji zasługiwałyby na uwzględnienie /tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.02.2014 r. sygn. IV KK 31/14, lex nr 1441277/. Sąd I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i właściwie je ocenił, mając na uwadze treść art. 7 kpk. Oparł się na całości przedstawionego mu materiału dowodowego i wobec tego nie naruszył art. 410 kpk, ponieważ uchybienie normie zawartej w przepisie art. 410 k.p.k. może nastąpić jedynie w wypadku nieuwzględnienia przy wyrokowaniu całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej /tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.03.2014 r. sygn. III KK 396/13, lex nr 1451526/. Istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności ujawnione w toku przewodu sądowego zostały zaś omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wskazano, które fakty uznano za udowodnione i z jakich powodów, dlatego też Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego odnośnie winy oskarżonych A. L. (1) i P. J. (1). Zatem wnioski obrońców o uniewinnienie oskarżonej oraz o dokonanie wskazanych zmian zaskarżonego wyroku są w oczywisty sposób bezzasadne.

113 c/ Natomiast niespełnienie wymogów z art. 424 kpk nie może stanowić samodzielnej podstawy zmiany lub uchylenia wyroku, skoro jest to uchybienie o charakterze procesowym /art. 438 pkt 2 k.p.k./, a więc wymaga wykazania możliwego wypływu na treść orzeczenia. Takiego wpływu obrońca A. L. nie wykazał. Kwestię te przesądza nadto art. 455a kpk, który wyklucza uchylenie wyroku z powodu niespełnienia przez uzasadnienie wymagań z art. 424 kpk.

114 d/ Skarżący nie wykazał uchybień, które miałyby wpływ na treść wydanego wyroku. Nieuprawnione jest stanowisko, że brak jest wystarczających dowodów pozwalających na przypisanie obojgu oskarżonym popełnienia wspólnie i w porozumieniu przestępstwa podrobienia weksla, posłużenia się cudzym dowodem osobistym i wyłudzenia pieniędzy. Okoliczności faktyczne sprawy są jasne i zasadniczo bezsporne, poza kwestią sumy przekazanej przez pokrzywdzoną oskarżonym. Sąd I instancji słusznie ocenił wyjaśnienia A. L. (1) i P. J. (1) za w znacznej części wiarygodne i zbieżne z analizą innych dowodów. A. L. przyznała się częściowo do udostępnienia P. J. mieszkania przy ul. (...) w celu zawarcia tam przez oskarżonego umowy pożyczki i miała być poręczycielem. Następnie zgodziła się na wzięcie tej pożyczki na siebie, okazała pokrzywdzonej dowód osobisty E. S. i wypełniła jako wystawca weksel na sumę 3000 zł oraz podpisała się na nim jako E. S.. P. J. okazał swój dowód osobisty i podpisał się na wekslu jako poręczyciel wiedząc, że oskarżona wpisała fałszywe dane. Otrzymali nadto od pokrzywdzonej umówioną sumę. A. L. nie zamierzała spłacać tej pożyczki i wyrzuciła ten dowód osobisty /k.43-44, 135-136, 144, 703v-704/. P. J. w pełni potwierdził powyższe /k.207-209, 532, 559/.

115 e/ Taki przebieg wydarzeń oraz brak spłaty pożyczki i uchylanie się oskarżonych od tej spłaty wypływa także z korespondujących zeznań pokrzywdzonej M. C. i towarzyszącego jej świadka M. O., w powiązaniu z treścią przedmiotowego weksla oraz opinią z badań pisma i dokumentów wskazującą, że weksel został wypełniony i podpisany przez A. L. jako wystawca E. S. oraz podpisany przez P. J. jako poręczyciela /k.586-588/. Niezasadny jest zarzut, że nie doszło w ten sposób do wprowadzenia w błąd pokrzywdzonej – sprawcy wprowadzili ją w błąd: po pierwsze co do osoby wystawcy weksla, a po drugie co do zamiaru spłaty zobowiązania. Brak jest podstaw do podważenia prawidłowo uargumentowanego stanowiska Sądu Okręgowego, że kwota przekazana oskarżonym wynosiła 3000 zł, skoro przemawiają za tym relacje powyższych świadków i kwota widniejąca na wekslu.

116 Lp.

117 Zarzut

118 2/

119 Obrońcy osk. A. L. (1) obrazy przepisów prawa materialnego, a to art. 28 § 2 kk i art. 54 § 1 kk poprzez:

120 - niezastosowanie art. 28 § 2 kk, kiedy oskarżona dopuściła się czynu zabronionego działając w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że podrabia dokument, o którym mowa w art. 270 § 1 i 2 kk i odpowiada na podstawie tych przepisów a nie na podstawie art. 310 § 1 kk, co spowodowało wymierzenie kary na podstawie regulacji przewidującej wyższą odpowiedzialność;

121 - niezastosowanie art. 54 § 1 kk i niewymierzenie oskarżonej jako młodocianej kary, aby ją wychować, czyli kar wychowawczych, o których jest mowa w art. 1 § 1 pkt 3 i art. 5 i 6 ustawy z 26.10.1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, co spowodowało wymierzenie rażącej niewspółmierności kary nieuwzględniającej priorytetowej dyrektywy wychowawczego oddziaływania kary z art. 54 § 1 kk do innych dyrektyw sądowego wymiaru kary określonych w art. 53 kk.

122 ☐ zasadny

123 ☐ częściowo zasadny

124 x niezasadny

125 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

126 a/ Pozbawiony podstaw jest zarzut obrońcy A. L. odnośnie obrazy art. 28 § 2 kk. Błąd z art. 28 kk dotyczy mylnego wyobrażenia o rzeczywistości, czyli sfery faktów. Musi być usprawiedliwiony, czyli sprawcy nie można przypisać niedochowania należytej staranności. Zachowanie sprawcy należy odnosić do postępowania przeciętnego obywatela i rozważyć, czy mógł on błędu uniknąć. Nie można utożsamiać nieznajomości wysokości grożącej kary za dany czyn z błędem co do znamion czynu – kara nie jest znamieniem, ale grożącą sankcją. W tym wypadku oskarżeni w pełni zdawali sobie sprawę z podejmowanych czynności w postaci podrabiania przedmiotowego weksla i celowo dążyli do tego, a więc nie można mówić, aby pozostawali w błędzie co do znamion czynu. Wiedzieli, że w ten sposób naruszają obowiązujące prawo i mieli świadomość bezprawności postępowania. Nadto żadna okoliczność nie usprawiedliwia ich działania i gdyby uznawali to za potrzebne, to bez problemu mogli sprawdzić w kodeksie karnym zagrożenie karą /porównaj np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17.11.2014 r. sygn. II KK 184/14, lex nr 1551343; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.07.2001 r. sygn. V KKN 153/01, lex nr 51846; J. Lachowski Komentarz do art. 28 kk tezy 11-14, lex 2018 r./. Zatem nie można uznać, aby właściwe było zastosowanie art. 270 § 1 i 2 kk zamiast art. 310 § 1 kk, który niewątpliwie penalizuje podrabiane weksla jako dokumentu uprawniającego do otrzymania sumy pieniężnej.

127 b/ Zarzut naruszenia art. 54 § 1 kk w istocie stanowi zarzut wymierzenia rażąco niewspółmiernej kary /art. 438 pkt 4 kpk/, a nie obrazy prawa materialnego. Przepis ten zawiera bowiem dyrektywę, aby wymierzając karę młodocianemu kierować się przede wszystkim tym, aby sprawcę wychować – tj. kierować się względami indywidualno-prewencyjnymi. Nie nakazuje jednak wymierzenia kary w określonej wysokości i pozostawia to do uznania Sądu – w ramach zakreślonych innymi przepisami. Zauważyć należy, że względem obojga oskarżonych, w tym A. L., Sąd Okręgowy przyjął, iż popełnili przestępstwo mniejszej wagi z art. 310 § 3 kk oraz zastosował dobrodziejstwo nadzwyczajnego złagodzenia kary uznając, że minimalna kara przewidziana za czyn z art. 310 § 1 kk w wysokości 5 lat pozbawienia wolności byłaby nadmiernie surowa. W rezultacie wobec oskarżonej uwzględnił status osoby młodocianej oraz orzekł karę roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności, która jest najniższą możliwą złagodzoną karą jako 1/3 kary 5 lat /art. 60 § 1 i § 6 pkt 2 kk/. Taka kara nie może być uznana za rażąco niewspółmiernie surową. Z uwagi na zmiany wprowadzone od 01.07.2015 r. nie jest możliwe warunkowe zawieszenie wykonania takiej kary jako przekraczającej rok pozbawienia wolności /art. 69 § 1 kk/ i łagodniejsze potraktowanie dotychczas niekaranej oskarżonej wymagałoby interwencji ustawodawcy. Przy tym niewątpliwie oskarżona znajduje się w bardzo trudnej sytuacji osobistej i materialnej, na co wskazał już Sąd Okręgowy.

128 c/ Niezasadny jest zarzut dotyczący niezastosowania art. 1 § 1 pkt 3 i art. 5 i 6 ustawy z 26.10.1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich. Zgodnie z art. 1 § 1 pkt 2 tej ustawy, postępowania o czyny karalne stosuje się do osób, które dopuszczając się takiego czynu nie ukończyły jeszcze 17 lat. A. L. (1) ukończyła 17 lat dnia (...), a zatem stosownie do treści art. 10 § 1 kk za czyn popełniony 03.08.2015 r. odpowiada na zasadach określonych w kodeksie karnym.

129 Wniosek

130 Obrońca osk. A. L. (1) wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej, ewentualnie o wyeliminowanie z podstawy prawnej skazania art. 286 § 1 kk i przyjęcie art. 270 § 1 i 2 kk przy zastosowaniu art. 28 § 2 kk, a co za tym idzie wymierzenie jak najniższej kary i jej zawieszenie.

131 ☐ zasadny

132 ☐ częściowo zasadny

133 x niezasadny

134 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

135 W świetle analizy zarzutów apelacji przeprowadzonej wyżej w pkt 1 i 2 wnioski te są bezzasadne. Powtórzyć można, że Sąd Okręgowy dokonał właściwej analizy zebranych dowodów i na jej podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne w sprawie odnośnie popełnienia przez A. L. zarzucanego czynu. Niewątpliwie doszło do wyczerpania znamion przestępstwa z art. 310 § 1 kk, który penalizuje podrabiane weksla jako dokumentu uprawniającego do otrzymania sumy pieniężnej. Nadto oskarżeni wyłudzili pieniądze, co stanowi przestępstwo z art. 286 § 1 kk. Posłużyli się przy tym cudzym dowodem osobistym /art. 275 § 1 kk/. W tej sytuacji prawidłowa jest także kwalifikacja prawna przypisanego czynu - za wyjątkiem pominięcia § 3 w art. 286 kk, skoro jest to czyn mniejszej wagi. Reasumując, brak jest podstaw do wyeliminowania z podstawy prawnej skazania art. 286 § 1 kk i przyjęcia art. 270 § 1 i 2 kk przy zastosowaniu art. 28 § 2 kk, a także zmiany wymierzonej kary.

136 Lp.

137 Zarzut

138 3/

139 Obrońcy osk. P. J. (1) błędu w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że:

140 - oskarżony podrobił weksel, mimo iż jedynie złożył prawdziwy podpis jako poręczyciel na wypełnionym i podpisanym fałszywym nazwiskiem przez A. L. wekslu, czyli doprowadził do puszczenia go w obieg i popełnił czyn z art. 310 § 2 kk,

141 - oskarżony posługiwał się dowodem osobistym E. S., gdy posługiwała się nim A. L..

142 ☐ zasadny

143 ☐ częściowo zasadny

144 x niezasadny

145 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

146 a/ Powyższy zarzut skarżącego nie jest zasadny. Odwołać się tu należy do przeprowadzonej wyżej oceny zarzutów naruszenia prawa procesowego z pkt 1. Powtórzyć należy, że Sąd Okręgowy dokonał właściwej analizy zebranych dowodów i na jej podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne w sprawie odnośnie popełnienia przez osk. P. J. zarzucanego czynu. W istocie obrońca stawiając zarzut błędu w ustaleniach faktycznych odwołuje się do wadliwej /jego zdaniem/ oceny roli oskarżonego i kwestionuje przypisanie mu współsprawstwa, co nie może odnieść zamierzonego skutku.

147 b/ Zauważyć należy, że współsprawstwo polega na wspólnym wykonaniu czynu zabronionego przez co najmniej dwie osoby pozostające w porozumieniu. Ratio legis tej konstrukcji jest umożliwienie przypisania każdemu ze współsprawców tego, co popełnili inni współsprawcy. Podstawowymi elementami współsprawstwa są 1) wspólne wykonanie znamion czynu zabronionego oraz 2) porozumienie zachodzące między współsprawcami. Porozumienie powinno obejmować realizację całości ustawowych znamion czynu zabronionego i winno istnieć w czasie popełniania czynu zabronionego, może zaś zostać zawarte przedtem lub nawet w trakcie czynu /tak np. M. Kulik Komentarz do art. 18 kk tezy 3-5, V. Konarska-Wrzosek Komentarz do art. 18 kk tezy 3-5, lex 2018/. Podzielić należy utrwalony w orzecznictwie pogląd, iż współsprawstwo od strony przedmiotowej nie musi polegać na realizacji przez każdego ze sprawców wszystkich czy nawet części znamion czasownikowych ujętych w opisie czynu zabronionego. Wymaga natomiast, by dany sprawca podjął takie zachowanie, które na gruncie przyjętego porozumienia stanowiło istotny warunek realizacji przez innego współsprawcę znamion czynu zabronionego. Wystarczy więc, że sprawcy w ramach podziału ról podejmowali takie działania, które zmierzały do dokonania przypisanego czynu. Możliwe jest takie postępowanie danego sprawcy, które dopełnia zachowanie innego uczestnika. Decydujące jest to, czy współdziałający dążyli do tego samego celu wspólnymi siłami w ramach wspólnego porozumienia. Porozumienie nie wymaga żadnej szczególnej formy, co oznacza, że może być ono nawet dorozumiane, czyli nastąpić per facta concludentia /tak np. wyrok Sądu Najwyższego z 15.01.2014 r. sygn. V KK 241/13, lex nr 1422128; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 18.10.2018 r. sygn. II AKa 169/18 , lex nr 2622690/. W tym przypadku przebieg wydarzeń jednoznacznie przekonuje, że A. L. i P. J. w pełni współdziałali ze sobą. Oboje nawzajem w pełni akceptowali swoje zachowanie i działali we wspólnym celu uzyskania pieniędzy od pokrzywdzonej. Oboje byli przy tym cały czas obecni i brali aktywny udział w wypełnianiu i podpisywaniu weksla oraz otrzymaniu środków pieniężnych. Przyjąć trzeba, że sprawcy ci działali we wspólnym porozumieniu, które nie musiało być uzgodnione we wszystkich szczegółach wcześniej. Jednakże P. J. wiedział, że oskarżona posiadała i posłużyła się cudzym dowodem osobistym oraz wpisała fałszywe dane na wekslu, a mimo to podpisał się na nim jako poręczyciel. Oboje działali w ramach podziału ról i dopełniali swoje zachowania, które były konieczne dla powodzenia przestępstwa wyłudzenia. Nie ma więc znaczenia, że to A. L. wypełniła i wpisała fałszywe dane na wekslu oraz podpisała się jako E. S., a nadto posłużyła się jej dowodem osobistym - których to czynności nie wykonał P. J.. Nie jest istotne, które czynności wykonało jedno z oskarżonych, a które drugie z nich, albowiem oboje zgodzili się na ich przeprowadzenie i odpowiadają za ich całość /tak też Kodeks Karny Komentarz Gdańsk 2002/2003, A. Wąsek teza 13 do art. 18 kk/.

148 c/ Wbrew zarzutowi obrońcy P. J. nie można uznać, aby o czym innym niż współsprawstwie świadczyło uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia. Na str. 13-14 Sąd Okręgowy wyraźnie wskazuje na wspólne i w porozumieniu postępowanie oskarżonych i ich całkowitą świadomość tak co do posłużenia się dowodem osobistym E. S., jak i podrobienia weksla.

149 d/ W tej sytuacji prawidłowa jest także kwalifikacja prawna przypisanego czynu - za wyjątkiem pominięcia § 3 w art. 286 kk, skoro jest to czyn mniejszej wagi.

150 Lp.

151 Zarzut

152 4/

153 Obrońcy osk. P. J. (1) rażącej niewspółmierności kary.

154 ☐ zasadny

155 ☐ częściowo zasadny

156 x niezasadny

157 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

158 a/ Stosownie do brzmienia art. 438 pkt 4 kpk Sąd odwoławczy zmienia lub uchyla orzeczenie w zakresie kary tylko w przypadku stwierdzenia jej rażącej niewspółmierności. Rażąca niewspółmierność zachodzi wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności mających wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, że powstałaby znaczna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez Sąd I instancji a karą, którą należałoby orzec w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary. Nie każda różnica w zakresie oceny wymiaru kary uzasadnia zarzut rażącej niewspółmierności kary, przewidziany w art. 438 pkt 4 k.p.k., ale tylko taka, która ma charakter zasadniczy, a więc jest niewspółmierna w stopniu nie dającym się zaakceptować /tak np. wyrok Sądu Najwyższego z 16.02.2009 r. II KK 132/05, LEX nr 725034/. Nie chodzi tu o wszelkie możliwe różnice co do wymiaru kary, lecz wyłącznie o tak istotne, że powodowałyby uznanie orzeczonej kary za niesprawiedliwą.

159 b/ Apelacja nie zawiera argumentów, które prowadziłyby do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji odnośnie wymiaru kary 2 lat pozbawienia wolności i kary 150 stawek dziennych grzywny po 20 zł. Podniesione przez obrońcę okoliczności dotyczące nieprawidłowej /jego zdaniem/ kwalifikacji prawnej czynu nie wpływają na obniżenie wysokości wymierzonych kar. Sąd Okręgowy jasno uzasadnił swoje stanowisko co do wymiaru kar i należy je podzielić. Nadmienić można, że zastosowano wobec oskarżonych, w tym P. J., dobrodziejstwo nadzwyczajnego złagodzenia kary uznając, że minimalna kara przewidziana za czyn z art. 310 § 1 kk w wysokości 5 lat pozbawienia wolności byłaby nadmiernie surowa. Kara 2 lat jest tylko minimalnie wyższa od najniższej możliwej kary roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności /art. 60 § 1 i § 6 pkt 2 kk/. Taka kara nie może być uznana za rażąco niewspółmiernie surową przy uwzględnieniu dotychczasowego trybu życia oskarżonego. Prawidłowo uwzględniono przy tym stopień szkodliwości społecznej czynu i winy oskarżonego.

160 c/ Reasumując, orzeczone kary nie są nadmiernie surowe i ich ukształtowanie czyni zadość potrzebom prewencji indywidualnej i generalnej oraz odpowiada dyrektywom zamieszczonym w art. 53 § 1 i 2 kk. Całokształt okoliczności sprawy przekonuje, że tylko kara bezwzględnego pozbawienia wolności jest właściwa i celowa. W konsekwencji wymierzone kary są sprawiedliwe.

161 Wniosek

162 Obrońca osk. P. J. (1) wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

163 a/ zmianę kwalifikacji prawnej przypisanego czynu na art. 310 § 2 kk w zw. z art. 310 § 3 kk w zb. z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i wyeliminowanie art. 275 § 1 kk,

164 b/ złagodzenie kary pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania.

165 ☐ zasadny

166 ☐ częściowo zasadny

167 x niezasadny

168 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

169 W świetle analizy zarzutów apelacji przeprowadzonej w pkt 3 i 4 nie zasługują na uwzględnienie wnioski o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę kwalifikacji prawnej przypisanego czynu ani złagodzenie kary pozbawienia wolności. Brak jest także podstaw do warunkowego zawieszenie wykonania tej kary, gdyż stoi temu na przeszkodzie tak treść art. 69 § 1 kk /możliwe jest warunkowe zawieszenie kary jedynie do roku bawienia wolności/, jak i dotychczasowa karalność oskarżonego.

170 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

171 Nie dotyczy

172 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

173 Nie dotyczy

174 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

175 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

176 1.

177 Przedmiot utrzymania w mocy

178 W pkt III - utrzymano w mocy wyrok w pozostałej zaskarżonej części odnośnie osk. A. L. (1) i P. J. (1) tj. pkt 1-5 sentencji wyroku co do winy, kwalifikacji prawnej czynów i wymierzonych kar, zaliczenia okresu pozbawienia wolności i przepadku dowodu rzeczowego.

179 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

180 Powody wskazano w części 3 – tj. niepodważenie analizy dowodów i pozostałych okoliczności przeprowadzonej przez Sąd Okręgowy.

181 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

182 1.

183 Przedmiot i zakres zmiany

184 W pkt I - sprostowano zaskarżony wyrok w ten sposób, że odnośnie czynów przypisanych oskarżonym A. L. (1) w punkcie 1 i P. J. (1) w punkcie 2 słowa „mniej” zastąpiono słowami „mniejszej”.

185 Zwięźle o powodach zmiany

186 Sprostowanie wynika z użycia przez Sąd Okręgowy błędnego słowa „mniej” zamiast prawidłowego słowa „mniejszej” tj. wagi.

187 2.

188 Przedmiot i zakres zmiany

189 W pkt II - zmieniono zaskarżony wyrok w ten sposób, że odnośnie czynów przypisanych osk. A. L. (1) w punkcie 1 i P. J. (1) w punkcie 2 uzupełniono w kwalifikacji prawnej art. 286 k.k. o § 3.

190 Zwięźle o powodach zmiany

191 Uzupełnienie w kwalifikacji prawnej art. 286 k.k. o § 3 wypływa z przyjęcia, że popełniony czyn stanowi wypadek mniejszej wagi z art. 310 § 1 i 3 kk. W tej sytuacji konieczne było zastosowanie § 3 art. 286 kk, który także dotyczy wypadku mniejszej wagi.

192 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

193 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

194 1.1.

195 Nie dotyczy

196 ☐ art. 439 k.p.k.

197 Zwięźle o powodach uchylenia

198 Nie dotyczy

199 2.1.

200 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

201 Nie dotyczy

202 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

203 Zwięźle o powodach uchylenia

204 Nie dotyczy

205 3.1.

206 Konieczność umorzenia postępowania

207 Nie dotyczy

208 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

209 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

210 Nie dotyczy

211 4.1.

212 Nie dotyczy

213 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

214 Zwięźle o powodach uchylenia

215 Nie dotyczy

216 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

217 Nie dotyczy

218 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

219 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

220 Przytoczyć okoliczności

221 IV.

222 Zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. R. i na rzecz adw. H. U. – Kancelarie Adwokackie w W. kwoty po 1033,20 zł każda, w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonych z urzędu w postępowaniu odwoławczym - na podstawie § 17 ust. 2 pkt 5 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

223 Dodatkowo zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. R. kwotę 147,60 zł, w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu przed Sądem I instancji na podstawie § 20 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03.10.2016 r. uwzględniając zarzut obrońcy co do pominięcia 1 terminu rozprawy, na który się stawił.

224 6. Koszty Procesu

225 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

226 Przytoczyć okoliczności

227 V.

228 Z uwagi na trudną sytuację majątkową oskarżonych i orzeczone kary bezwzględnego pozbawienia wolności, na podstawie art. 624 § 1 kpk zwolniono ich od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wydatkami obciążając Skarb Państwa.

229 7. PODPIS

230 Rafał Kaniok

231 Piotr Schab Przemysław Filipkowski

232 1.3. Granice zaskarżenia

233 Kolejny numer załącznika

234 1

235 Podmiot wnoszący apelację

236 Obrońca osk. A. L. (1)

237 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

238 Punkty 1, 4, 5 wyroku

239 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

240 x na korzyść

241 ☐ na niekorzyść

242 x w całości

243 ☐ w części

244 ☐

245 co do winy

246 ☐

247 co do kary

248 ☐

249 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

250 1.3.2. Podniesione zarzuty

251 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

252 x

253 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

254 x

255 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

256 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

257 x

258 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

259 ☐

260 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

261 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

262 ☐

263 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

264 ☐

265 art. 439 k.p.k.

266 ☐

267 brak zarzutów

268 1.4. Wnioski

269 ☐

270 uchylenie

271 x

272 zmiana

273 1.3. Granice zaskarżenia

274 Kolejny numer załącznika

275 2

276 Podmiot wnoszący apelację

277 Obrońca osk. P. J. (1)

278 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

279 Punkty 2, 3 i 5 wyroku

280 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

281 x na korzyść

282 ☐ na niekorzyść

283 ☐ w całości

284 x w części

285 x

286 co do winy

287 ☐

288 co do kary

289 ☐

290 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

291 1.3.2. Podniesione zarzuty

292 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

293 ☐

294 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

295 ☐

296 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

297 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

298 ☐

299 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

300 x

301 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

302 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

303 x

304 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

305 ☐

306 art. 439 k.p.k.

307 ☐

308 brak zarzutów

309 1.4. Wnioski

310 ☐

311 uchylenie

312 x

313 zmiana

Powołane przepisy