Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2017 r., I ACa 352/17

wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2017 r., I ACa 352/17

Tekst

1 Sygn. akt I ACa 352/17

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 26 października 2017 roku

3 Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny

4 w składzie następującym:

5 Przewodniczący:

6 SSA Danuta Jezierska

7 Sędziowie:

8 SSA Edyta Buczkowska-Żuk (spr.)

9 SSA Małgorzata Gawinek

10 Protokolant:

11 starszy sekretarz sądowy Piotr Tarnowski

12 po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 roku na rozprawie w Szczecinie

13 sprawy z powództwa M. K. (1)

14 przeciwko (...) spółce akcyjnej w W.

15 o zapłatę i ustalenie

16 na skutek apelacji pozwanego

17 od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim

18 z dnia 27 stycznia 2017 roku, sygn. akt I C 773/15

19 I. zmienia zaskarżony wyrok w punktach I, II, IV i VI w ten sposób, że:

20 1. w punkcie pierwszym tylko o tyle, że obniża zasądzoną od pozwanego (...) spółki akcyjnej w W. na rzecz powoda M. K. (1) kwotę do wysokości 32.000 (trzydzieści dwa tysiące) złotych, a w pozostałej części powództwo oddala,

21 2. w punkcie drugim ustala, że pozwany ponosi odpowiedzialność wobec powoda w 70% za skutki zdarzenia z dnia 26 lutego 2013 roku,

22 3. w punkcie czwartym ustala, że pozwany ponosi 42% kosztów procesu należnych powodowi oraz 42% opłaty sądowej od pozwu, od której powód był zwolniony, a powód ponosi 58% kosztów zastępstwa procesowego należnych pozwanemu, przy czym szczegółowe wyliczenie tych kosztów pozostawia referendarzowi sądowemu w Sądzie I instancji,

23 II. oddala apelację w pozostałej części;

24 III. znosi wzajemnie między stronami koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym;

25 IV. odstępuje od obciążania powoda kosztami sądowymi postępowania apelacyjnego należnymi pozwanemu.

26 Małgorzata Gawinek Danuta Jezierska Edyta Buczkowska – Żuk

27 I ACa 352/17

Uzasadnienie

28 Powód M. K. (1) wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego (...)

29 Towarzystwa Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 76 000 zł tytułem

30 zadośćuczynienia wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia

31 zapłaty; ustalenie odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości

32 oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa

33 prawnego oraz opłaty od pełnomocnictwa według norm przepisanych.

34 W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż w dniu 26.02.2013 r. około godziny 18.00

35 w O. A. Z. kierujący samochodem dostawczym marki

36 V. o nr rej. (...) nie dostosował prędkości do panujących warunków

37 drogowych, w wyniku czego doprowadził do potrącenia powoda. W wyniku tego zdarzenia

38 powód poniósł wielonarządowe obrażenia ciała w postaci: złamania trzonu lewej kości

39 udowej, rany tłuczonej głowy w okolicy czołowej, stłuczenia nerek, a także krwiaka

40 zaotrzewnego.

41 W odpowiedzi na pozew (k.411-413) pozwany (...) Towarzystwo Ubezpieczeń

42 Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz

43 zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, a tym kosztów zastępstwa

44 procesowego według norm przepisanych oraz zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w

45 wysokości 17 zł.

46 W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany podał, iż w dniu zdarzenia jego

47 sprawca objęty był ochroną ubezpieczeniową w zakresie odpowiedzialności cywilnej

48 posiadaczy pojazdów mechanicznych na podstawie umowy ubezpieczenia zawartej z

49 pozwanym. Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, z uwagi na to że w ocenie

50 pozwanego powód przyczynił się do powstania szkody poprzez przejście przez ulicę poza

51 wyznaczonym przejściem dla pieszych w odległości ok. 20 metrów od przejścia, poprzez

52 nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu dla kierującego oraz wobec stanu nietrzeźwości,

53 pozwany umniejszył wysokość przyznanego świadczenia o 50 %. Pozwany wypłacił

54 powodowi: 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia; kwotę 588 zł tytułem zwrotu kosztów opieki;

55 kwotę 2 631,11, zł tytułem zwrotu kosztów dojazdów do placówek medycznych. Pozwany

56 wskazał, iż kwestionuje żądanie pozwu, gdyż wszelkie uzasadnione roszczenia powoda

57 zostały już przez niego zaspokój one.

58 Na rozprawie w dn. 16.10.2015 r. (k.821) powód wskazał, iż jego żądanie obejmuje

59 zadośćuczynienie oraz ustalenie odpowiedzialności na przyszłość. Powód podał, że nie

60 kwestionuje opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków, która znajduje się w aktach

61 sprawy karnej. Pozwany wniósł jak w odpowiedzi na pozew.

62 Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2017 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego (...)

63 Towarzystwa Ubezpieczeń S.A. w W. na rzecz powoda M. K. (1) kwotę

64 44.000 zł (czterdzieści cztery tysiące złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia

65 30 lipca 2015 r. do dnia zapłaty; ustalił odpowiedzialność pozwanego na przyszłość wobec

66 powoda za skutki zdarzenia z dnia 26.02.2013 r.; w pozostałym zakresie powództwo oddalił i

67 orzekł o kosztach procesu

68 Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 26.02.2013 r. po godzinie 18.00 powód M.

69 K. znajdując się w stanie po użyciu alkoholu (0,11 mg/l zawartości alkoholu w

70 wydychanym powietrzu) przechodził przez ul. (...) w O. w kierunku ul.

71 K. poza wyznaczonym przejściem dla pieszych. W tym samym czasie ul. (...) w

72 kierunku skrzyżowania z ul. (...) poruszał się kierujący samochodem marki

73 V. (...) A. Z.. Samochód prowadzony przez A.

74 Z. poruszał się z prędkością 59 km/h, prędkość dopuszczalna w miejscu zdarzenia

75 wynosiła 30 km/h. Po przejściu przez powoda M. K. (1) odcinka drogi o długości

76 ok. 3,5 m, A. Z. kierując samochodem potrącił powoda. Miejsce zdarzenia

77 było oświetlone.

78 Powód jako osoba piesza zobowiązany był wówczas do korzystania

79 z przejścia dla pieszych oraz do zachowania szczególnej ostrożności przy przechodzeniu

80 przez jezdnię. Powód mógł jednak przechodzić przez jezdnię poza przejściem dla pieszych,

81 gdyż przechodził po skrzyżowaniu które jest w odległości mniejszej niż 100 metrów od

82 wyznaczonego przejścia. M. K. (1) przechodząc na skrzyżowaniu poza

83 wyznaczonym przejściem dla pieszych zobowiązany był do ustąpienia pierwszeństwa

84 przejazdu kierującemu samochodem A. Z.. Wejście powoda na

85 jezdnię w chwili, gdy pojazd kierowany przez A. Z. znajdował się w

86 odległości około 39 metrów mieści się w pojęciu wtargnięcia na jezdnię. Do wypadku doszło

87 w wyniku nieprawidłowego zachowania się obu uczestników zdarzenia kierującego

88 A. Z. oraz pieszego M. K. (1). Powód M. K. (1)

89 przyczynił się do wystąpienia wypadku, gdyż nie ustąpił pierwszeństwa przejazdu

90 kierującemu, do czego był zobowiązany przechodząc poza przejściem dla pieszych.

91 Przekroczenie przez kierującego pojazdem prędkości w miejscu zdarzenia w pobliżu

92 szkoły i wyznaczonego miejsca przejścia dla pieszych było naruszeniem zasad

93 bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Kierujący samochodem nie zachował także szczególnej

94 ostrożności zbliżając się do skrzyżowania i nie reagował na obecność osoby pieszej, która

95 przechodziła przez jezdnię. Zaczął hamować dopiero wtedy, gdy zorientował się, że w coś

96 uderzył. Gdyby kierujący tym pojazdem obserwował należycie drogę przed sobą, to

97 uniknąłby potrącenia osoby pieszej, gdyż droga zatrzymania pojazdu była krótsza niż droga

98 którą dysponował w chwili wejścia osoby pieszej na jezdnię. W momencie potrącenia powód

99 prawie przeszedł przez drogę. Osoba piesza tj. powód zobowiązany był do korzystania z

100 przejścia dla pieszych. M. K. (1) wszedł na jezdnię w odległości ok. 20 metrów

101 poza wyznaczonym przejściem dla pieszych i nie ustąpił pierwszeństwa dla kierującego

102 samochodem, co było naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

103 Sąd Rejonowy w Międzyrzeczu VII Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą

104 w Sulęcinie wyrokiem z dn. 02.10.2013 r. uznał A. Z. za winnego

105 popełnienia czynu stanowiącego przestępstwo z art. 177 § 1 k.k. i wymierzył mu karę 4

106 miesięcy pozbawienia wolności warunkowo zawieszając wykonanie orzeczonej kary

107 pozbawienia wolności na okres dwóch lat próby. Wyrok ten jest prawomocny

108 z dniem 20.11.2013 r.

109 M. K. (1) po wypadku trafił do szpitala w S. (Oddział Chirurgii

110 Urazowo-Ortopedycznej). W oddziale tym przebywał od dnia 26.02.2013 r. do dnia

111 08.03.2013 r. z rozpoznaniem złamania kości udowej lewej. W wyniku konsultacji

112 chirurgicznej stwierdzono u powoda ranę tłuczoną czoła, wielomiejscowe otarcie naskórka.

113 Wykonano KT jamy brzusznej nie stwierdzając uszkodzeń narządów jamy brzusznej.

114 Wykonano KT głowy, nie stwierdzono zmian w obrębie mózgowia i kości czaszki. W dn.

115 01.03.2013 r. wykonano zabieg operacyjny, nastawiono i zespolono złamanie gwoździem

116 śródszpikowym ryglowanym. Powód został wypisany ze szpitala w dn. 08.03.2013 r., jednak

117 ze względu na złe samopoczucie został ponownie przyjęty do szpitala, gdzie przebywał do

118 13.03.2013 r. z rozpoznaniem złamania kości udowej lewej, kamicy nerkowej z infekcją

119 układu moczowego oraz krwiomoczu. Wówczas wykonano badanie USG jamy brzusznej,

120 stwierdzono złogi w nerce lewej. W Oddziale Urologicznym w G. rozpoznano

121 stan po urazie wielonarządowym, złamanie kości udowej lewej, stłuczenie nerek, krwiak

122 zaotrzewnowy. Następnie powód zgłaszał się do kontroli w poradni ortopedycznej oraz

123 poradni urologicznej. W dn. 06.05.2013 r. - 13.05.2013 r. przebywał w Oddziale

124 Urologicznym w Z. z rozpoznaniem kamicy moczowodowej prawostronnej,

125 kamicy nerkowej w wywiadzie. Następnie leczony był ambulatoryjnie w Poradni

126 Urologicznej w Z.. Podczas kontroli radiologicznej w poradni ortopedycznej

127 stwierdzono u powoda brak zrostu złamania i skierowano do Oddziału Urazowo-

128 Ortopedycznego w S., gdzie przebywał od 17.06.2013 r. do 19.06.2013 r. W dniu

129 18.06.2013 r. wykonano dynamizację zespolenia usuwając śruby ryglujące w odcinku

130 bliższym. Od 24.10.2013 r. do 16.11.2013 r. powód przebywał na turnusie rehabilitacyjnym.

131 Po kompleksowym leczeniu usprawniającym uzyskano pełny ruch w stawie kolanowym oraz

132 pełne zgięcie i rotację biodra lewego. Pozostało niewielkie ograniczenie przywodzenia uda.

133 W kontrolnym badaniu rtg kości udowej nie stwierdzono zrostu złamania. Później powód

134 przebywał w Oddziale Urazowo-Ortopedycznym w S. w dn. 20.02.2014 r. -

135 21.02.2014 r. z rozpoznaniem zrost przedłużony złamania kości udowej lewej. Wykonano KT

136 kości udowej stwierdzając słaby zrost, odłamy bez przemieszczeń. W dn. 05.03.2014 r. -

137 09.03.2014 r. powód przebywał w Oddziale Urazowo-Ortopedycznym w P. z

138 rozpoznaniem stawu rzekomego hipertroficznego trzonu kości udowej lewej. W dn.

139 06.03.2014 r. wykonano zabieg operacyjny polegający na usunięciu gwoździa

140 śródszpikowego, rozwierceniu kanału szpikowego i ponownym założeniu gwoździa

141 śródszpikowego ryglowanego. W dn. 05.06.2014 r. - 30.06.2014 r. powód przebywał w

142 Oddziale Rehabilitacyjnym w S.. Następnie wobec powoda prowadzono leczenie

143 usprawniające ambulatoryjne oraz powód zgłaszał się do poradni ortopedycznej. Ortopeda

144 wykonywał blokady okolicy krętarza dużego z diprophosem oraz zlecał leki przeciwbólowe.

145 Powód korzysta też z opieki Poradni Neurologicznej w S. z uwagi na dolegliwości

146 bólowe związane z biodrem.

147 W związku z wypadkiem powód był niezdolny do pracy przebywając przez sześć

148 miesięcy na zwolnieniu lekarskim (od 26.02.2013 r. do 26.08.2013 r.),

149 a następnie pobierał świadczenie rehabilitacyjne (od 27.08.2013 r. do 21.08.2014 r.). Powód

150 jest zdolny do pracy od dnia 22.08.2014 r.

151 W wyniku wypadku, z dn. 26.02.2013 r. powód doznał złamania trzonu kości udowej

152 lewej, rany czoła, stłuczenia nerek i krwiaka zaotrzewnowego. Ranę czoła zszyto doraźnie,

153 pozostała blizna nie powoduje zaburzeń funkcjonalnych. Złamanie kości udowej wymagało

154 doraźnego postępowania wyciągowego, następnie operacyjnego zespolenia odłamów

155 gwoździem śródszpikowym ryglowanym. W przebiegu leczenia wystąpiły objawy zrostu

156 opóźnionego wymagającego zabiegu operacyjnego tj. dynamizacji zespolenia (usunięcia

157 śruby ryglującej). Pomimo tego zabiegu rozwinęły się objawy radiologiczne stawu rzekomego

158 wymagające kolejnego zabiegu operacyjnego. Wykonano operacyjne usunięcie gwoździa

159 śródszpikowego , rozwiercono kanał szpikowy i ponownie zespolono odłamy gwoździem

160 śródszpikowym. Uzyskano poprawę, w czerwcu 2014 r. rtg wykazało wyraźne odczyny

161 zrastania złamania. Równocześnie prowadzono leczenie usprawniające. Dolegliwości

162 bólowe mogły być znaczne przez okres około czterech tygodni po wypadku oraz po zabiegu

163 wymiany gwoździ przez okres około trzech tygodni, następnie dolegliwości te były

164 umiarkowane. Powód wymagał częściowej pomocy w pełnieniu niektórych czynności

165 życiowych przez około cztery tygodnie po wypadku przez około trzy godziny dziennie, przez

166 następne osiem tygodni przez około dwie godziny dziennie, po wymianie gwoździa przez

167 okres około trzech tygodni przez dwie godziny dziennie. Powolne zrastanie się kości mogło

168 wywoływać u powoda dolegliwości bólowe.

169 Dzięki systematycznie prowadzonemu leczeniu usprawniającemu uzyskano dobrą

170 sprawność kończyny z niewielkim ograniczeniem rotacji uda. Pozostał deficyt masy

171 mięśniowej uda. Są to zmiany utrwalone. Lewa noga powoda jest krótsza od prawej o 0,5 cm.

172 Noga powoda została zespolona za pomocą tytanowego gwoździa śródszpikowego, który

173 umieszczony jest w nodze w zasadzie na stałe. Wyjątkowo może dość do obluzowania śrub

174 mocujących gwóźdź, wówczas zaistniałaby konieczność jego usunięcia. Siła mięśniowa

175 mięśnia czworogłowego uda pozwala na wykonywanie pracy jak przed wypadkiem,

176 swobodne przemieszczanie się, jazdę rowerem. Powód nie wymaga obecnie stosowania

177 leków przeciwbólowych ani specjalnego leczenia usprawniającego. Odczucie ograniczenia

178 ruchowego u powoda jest odczuciem subiektywnym, w badaniu ruchomość jest pełna. Powód

179 może odczuwać ból nogi np. gdy będzie długo chodził czy stał, gdy się zmęczy. Może

180 odczuwać ból przy podnoszeniu się. Ból ten nie powoduje upośledzenia funkcji, nie ogranicza

181 ruchomości. Trwały uszczerbek na zdrowiu ustalony według tabeli uszczerbków na zdrowiu

182 powstały w wyniku wypadku z dn. 26.02.2013 r. wynosi łącznie 15 % (14 % - punkt 147a

183 oraz 1 % - punkt 19a).

184 M. K. (1) po powrocie do domu w wyniku odbytego leczenia związanego z

185 wypadkiem musiał dużo leżeć oraz wymagał pomocy ze strony żony

186 i syna, głównie przy jedzeniu oraz czynnościach fizjologicznych. Po 3 miesiącach zaczął

187 wstawać z łóżka, następnie chodził o kulach. Obecnie chodzi bez użycia kul. Ma bliznę na

188 nodze, która mu przeszkadza. Powód odczuwa również dyskomfort

189 z uwagi na to, że jego lewa noga została zespolona za pomocą gwoździa śródszpikowego

190 umieszczonego w nodze. Powoda boli biodro, gdy położy się na boku oraz gdy dłużej chodzi.

191 Po wypadku M. K. (1) miał bóle głowy. Od czasu do czasu bierze leki

192 przeciwbólowe. Po wypadku był przygnębiony oraz miał obawy, że utraci pracę. Powód

193 jednakże powrócił do wykonywania tej samej pracy. Powód obecnie nie spędza aktywnie

194 czasu z wnukami, co robił przed wypadkiem. Powód ma problemy z wchodzeniem po

195 schodach, nie może biegać. Przed wypadkiem był aktywny fizycznie, teraz po przejściu 200-

196 300 metrów musi usiąść na ławce. Obecnie korzysta z rehabilitacji dwa razy w roku w

197 cyklach po 10 zabiegów.

198 Powód zgłosił szkodę pozwanemu w dniu 17.12.2013 r. Powód wystąpił

199 z roszczeniem do pozwanego w wysokości 45 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną

200 krzywdę. Ponadto wniósł o wypłatę kwoty bezspornej zadośćuczynienia

201 w wysokości 30 000 zł w terminie 30 dni od zgłoszenia szkody. Dodatkowo powód wniósł o

202 wypłatę na jego rzecz kwoty 5 400 zł z tytułu opieki osób trzecich. Pozwany decyzją z dn.

203 16.01.2014 r. przyznał powodowi kwotę 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwotę 588

204 zł tytułem odszkodowania (przy uwzględnieniu 50 % przyczynienia powoda do powstałej

205 szkody). W dn. 27.01.2014 r. powód wniósł o dopłatę kwoty 18 000 zł tytułem

206 zadośćuczynienia. W dniu 07.02.2014 r. powód wskazał pozwanemu, że zasadnym jest

207 przyznanie na jego rzecz kwoty 60 000 zł tytułem zadośćuczynienia. Decyzją z dn.

208 12.02.2014 r. pozwany przyznał na rzecz powoda kwotę 2 631,11 zł tytułem odszkodowania.

209 W dniu 18.03.2014 r. powód wystąpił do pozwanego o ponowne rozpatrzenie sprawy i

210 weryfikację przyznanych kwot wskazując, że zasadnym jest zadośćuczynienie w wysokości

211 35 000 zł. Decyzją z dn. 02.04.2014 r. pozwany odmówił wypłaty.

212 Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Okręgowy uznał, że powództwo okazało się

213 częściowo zasadne.

214 Powód wnosił o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kwoty 76 000 zł tytułem

215 zadośćuczynienia, a także ustalenie odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące

216 powstać w przyszłości.

217 Pozwany natomiast wniósł o oddalenie powództwa w całości. W ocenie pozwanego

218 powód przyczynił się do powstania szkody, pozwany umniejszył wysokość przyznanego

219 świadczenia o 50 %. Pozwany wypłacił powodowi 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia.

220 Pozwany wskazał, iż kwestionuje żądanie pozwu, gdyż wszelkie uzasadnione roszczenia

221 powoda zostały już przez niego zaspokojone. Żądanie ustalenia odpowiedzialności na

222 przyszłość nie zasługuje na uwzględnienie.

223 Sąd wskazał, że odpowiedzialność przewidzianą w artykule 435 § 1 k.c. ponosi

224 również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił

225 przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne,

226 odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny (art. 436 § 1 k.c). Zgodnie z art. 445 § 1 k.c. w

227 zw. z art. 444 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może

228 przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za

229 doznaną krzywdę. Zgodnie z treścią art. 415 k.c. kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę,

230 obowiązany jest do jej naprawienia. W myśl art. 362 k.c. jeżeli poszkodowany przyczynił się

231 do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu

232 zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

233 Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności

234 swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w

235 umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę (art. 805 § 1 k.c).

236 Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do

237 zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim,

238 wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony (art.

239 822 § 1 k.c). Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności

240 cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1, będące następstwem przewidzianego w

241 umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia (art. 822 § 2 k.c). Strony

242 mogą postanowić, że umowa będzie obejmować szkody powstałe, ujawnione lub zgłoszone w

243 okresie ubezpieczenia (art. 822 § 3 k.c). Uprawniony do odszkodowania w związku ze

244 zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić

245 roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (art. 822 § 4 k.c).

246 Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje

247 odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do

248 odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą

249 następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub

250 uszkodzenia mienia (art. 34 ust. 1 ustawy z dn. 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach

251 obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze

252 Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2060).

253 Dla ustalenia, że doznana krzywda jest następstwem zdarzeń, o których stanowi art.

254 445 k.c. i przypisania pozwanemu odpowiedzialności, istotne jest także powszechne

255 zastosowanie oznaczonej art, 361 § 1 k.c. koncepcji związku przyczynowego. Określone tą

256 konstrukcją reguły kauzalności obowiązują więc niezależnie od zdarzeń, z którymi system

257 prawny wiąże odpowiedzialność odszkodowawczą. Dotyczy to zarówno odpowiedzialności

258 za szkodę majątkową, jak i niemajątkową. Krzywda powinna być normalnym następstwem

259 czynu sprawcy (por. wyrok SN z 7 lutego 2006 r., I PK 272/05, LEX nr 281244). Trzeba

260 jednocześnie zauważyć, że także w przypadku kompensaty krzywdy adekwatny związek

261 przyczynowy stanowi nie tylko przesłankę odpowiedzialności, ale wyznacza zakres

262 naprawienia uszczerbku. Przy dokonywaniu oceny normalności nie jest konieczne ustalenie,

263 że każdorazowemu zaistnieniu danej przyczyny towarzyszy krzywda (por. wyrok SN

264 z 28 lutego 2006 r., III CSK 135/05, LEX nr 201033). Nie jest też konieczne stwierdzenie, że

265 jest to skutek typowy, zazwyczaj występujący. Wystarczy stwierdzenie, że zwiększa się

266 prawdopodobieństwo jego wystąpienia. Zwiększenie prawdopodobieństwa określa się,

267 porównując możliwość wystąpienia danego skutku w dwóch sytuacjach: gdy dana przyczyna

268 zaistnieje i gdy jej zabraknie.

269 Uszkodzenie ciała stanowi naruszenie integralności fizycznej człowieka poprzez

270 zniszczenie - zerwanie ciągłości jego tkanek lub organów. Rozstrój zdrowia to zakłócenie

271 funkcjonowania określonych układów organizmu ludzkiego. Krzywda, której naprawienia

272 może domagać się podmiot na podstawie art. 445 k.c., stanowi niemajątkowy skutek

273 naruszenia dóbr osobistych, wywołany uszkodzeniem ciała, rozstrojem zdrowia itd.

274 Uszczerbki te mogą polegać na fizycznych dolegliwościach i psychicznych cierpieniach

275 bezpośrednio związanych ze stanem zdrowia, ale też z jego dalszymi następstwami w postaci

276 odczuwanego dyskomfortu w wyglądzie, mobilności, poczuciu osamotnienia, nieprzydatności

277 społecznej bądź nawet wykluczenia. W judykaturze i doktrynie dość powszechnie przyjmuje

278 się wyłącznie kompensacyjny charakter ochrony majątkowej udzielanej pokrzywdzonemu

279 i- niedopuszczalność przypisywania jej funkcji represyjnych. Kompensata majątkowa ma na

280 celu przezwyciężenie przykrych doznań. Służyć temu ma nie tylko udzielenie

281 pokrzywdzonemu należnej satysfakcji moralnej w postaci uznania jego krzywdy wyrokiem

282 sądu, ale także zobowiązanie do świadczenia pieniężnego, które umożliwi pełniejsze

283 zaspokojenie potrzeb i pragnień pokrzywdzonego lub wesprze realizację wskazanego przez

284 niego celu społecznego (por. uchwała Pełnej Izby Cywilnej SN z 8 grudnia 1973 r., sygn. akt

285 III CZP 37/73, (OSN 1974, nr 9, poz. 145); wyrok SN z 22 maja 1990 r., sygn. akt II CR

286 225/90; wyrok SN z 18 listopada 2004 r., I CK 219/04. Ustalenie krzywdy ma podstawowe

287 znaczenie dla określenia odpowiedniej sumy, która miałaby stanowić jej pieniężną

288 kompensatę. W żadnym razie ustalony stopień utraty zdrowia nie jest równoznaczny z

289 rozmiarem krzywdy i wielkością należnego zadośćuczynienia por. wyrok SN z 5 października

290 2005 r., I PK 47/05 (Monitor Prawa Pracy rok 2006, nr 4, s. 208). Przy oznaczeniu zakresu

291 wyrządzonej krzywdy za konieczne uważa się uwzględnienie: rodzaju naruszonego dobra,

292 zakresu (natężenie i czas trwania) naruszenia, trwałości skutków naruszenia i stopnia ich

293 uciążliwości, a także stopnia winy sprawcy i jego zachowania po dokonaniu naruszenia (por.

294 wyrok SN z 20 kwietnia 2006 r., IV CSK 99/05; wyrok SN z 1 kwietnia 2004 r., II CK

295 131/03; wyrok SN z 19 sierpnia 1980 r., IV CR 283/80, (OSN 1981, nr 5, poz. 81); wyrok SN

296 z 9 stycznia 1978 r., IV CR 510/77, (OSN 1978, nr 11, poz. 210). Okoliczności indywidualne,

297 związane z pokrzywdzonym, powinny zostać uwzględnione przy zastosowaniu

298 zobiektywizowanych kryteriów oceny (np. sytuacja rodzinna - osoba samotna,jedno dziecko,

299 rodzina wielodzietna, czy wiek pokrzywdzonego - młody, dojrzały, starszy). Wpływ na

300 odczuwanie dyskomfortu, zwłaszcza związanego z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem

301 zdrowia, może mieć sytuacja majątkowa pokrzywdzonego (np. warunki mieszkaniowe,

302 dochody z pracy lub kapitału), wyznaczając poziom wydatków konsumpcyjnych, mogących

303 zrównoważyć mu doznane cierpienia. Z uwagi na kompensacyjny charakter zadośćuczynienia

304 za krzywdę powszechnie uważa się, że ustalenie odpowiedniej sumy nie może polegać na

305 przyznaniu wyłącznie symbolicznej kwoty pieniędzy, chyba że' sam pokrzywdzony domaga

306 się raczej satysfakcji moralnej. Przy określaniu wysokości zadośćuczynienia znajomość

307 poziomu życia pokrzywdzonego i społeczeństwa powinna służyć ustaleniu zakresu potrzeby i

308 pragnień pokrzywdzonego, których kompensata sprawi mu satysfakcję. Nie ma natomiast

309 żadnych szczególnych podstaw do miarkowania zadośćuczynienia, a za „odpowiednią sumę"

310 należy uznać świadczenie odpowiadające wielkości wyrządzonej krzywdy.

311 Sąd dokonał analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie, dokumentów z akt

312 sprawy karnej, w tym istotnego dowodu w postaci opinii biegłego sądowego I.

313 G.. Sąd doszedł do wniosku, iż przebieg zdarzenia był zgodny z tym, który opisano w

314 tej opinii biegłego. Wnioski z opinii nie były kwestionowane przez żadną ze stron, ostatecznie

315 pełnomocnik pozwanego cofnął wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego celem

316 dokonania rekonstrukcji zdarzenia z dn. 26.02.2013 r. (k.95'5). Z opinii powyższej wynika, że

317 prędkość kierującego samochodem A. Z. w miejscu zdarzenia wynosiła

318 ok. 59 km/h. Prędkość dopuszczalna w miejscu zdarzenia wynosiła 30 km/h. Przekroczenie

319 prędkości w miejscu zdarzenia w pobliżu szkoły i wyznaczonego miejsca przejścia dla

320 pieszych było naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Kierujący

321 samochodem nie zachował szczególnej ostrożności zbliżając się do skrzyżowania i nie

322 reagował na obecność osoby pieszej, która przechodziła przez jezdnię. Co istotne, gdyby

323 kierujący tym pojazdem obserwował należycie drogę przed sobą, to uniknąłby potrącenia

324 osoby pieszej, gdyż droga zatrzymania pojazdu była krótsza niż droga którą dysponował

325 w chwili wejścia osoby pieszej na jezdnię. Osoba piesza tj. powód zobowiązany był do

326 korzystania z przejścia dla pieszych. M. K. (1) wszedł na jezdnię

327 w odległości ok. 20 metrów poza wyznaczonym przejściem dla pieszych i nie ustąpił

328 pierwszeństwa dla kierującego samochodem, co było naruszeniem zasad bezpieczeństwa w

329 ruchu drogowym. Twierdzenia tej opinii były podstawą do wydania wyroku w sprawie karnej.

330 Odpowiedzialność A. Z. została stwierdzona prawomocnym wyrokiem

331 skazującym, wobec tego nie może być kwestionowana (art. 11 k.p.c).

332 Istotną kwestią wynikającą z treści odpowiedzi na pozew jest kwestia przyczynienia

333 się powoda do przebiegu wypadku z dn. 26.02.2013 r. i w konsekwencji do skutków tego

334 zdarzenia dla jego zdrowia. W myśl art. 362 k.c. jeżeli poszkodowany przyczynił się do

335 powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu

336 zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. Przepis ten

337 ma zastosowanie bez względu na podstawę prawną odpowiedzialności za szkodę.

338 Przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody nie może pozostać bez wpływu na

339 wysokość roszczenia (por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I CSK

340 660/11).

341 W orzecznictwie przyjęto, że przyczynieniem się poszkodowanego do powstania

342 szkody jest każde jego zachowanie pozostające w normalnym związku przyczynowym ze

343 szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna osoba. Przy czym o przyczynieniu się

344 poszkodowanego można mówić wyłącznie w przypadku, gdy jego określone zachowanie

345 pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, a nie w jakimkolwiek innym

346 powiązaniu przyczynowym. Innymi słowy - zachowanie się poszkodowanego musi stanowić

347 adekwatną współprzyczynę powstania szkody lub jej zwiększenia, czyli włączać się musi jako

348 dodatkowa przyczyna szkody. Stąd przyjmuje się, że zastosowanie art. 362 k.c. może nastąpić

349 dopiero po ustaleniu istnienia związku przyczynowego. Mając na względzie twierdzenia

350 zawarte w powyższej opinii biegłego sądowego Sąd uznał, że przyczynienie po stronie

351 powoda występuje. Przyczynienie wynika z faktu nieustąpienia pierwszeństwa przez powoda

352 nadjeżdżającemu pojazdowi w związku z przechodzeniem przez powoda przez jezdnię poza

353 przejściem dla pieszych. Sąd wziął pod uwagę to, że powód był wówczas po spożyciu

354 alkoholu. Niemniej postępowanie nie wykazało wpływu tej okoliczności na przebieg

355 zdarzenia. Sąd uznał, że stopień przyczynienia wynosić winien 10 %, a zatem znacznie mniej

356 niż twierdziła strona pozwana (według pozwanego stopień przyczynienia wynosił 50 %).

357 Zadaniem Sądu było zbadanie ostatecznie, jakie skutki to niewłaściwe zachowanie powoda

358 miało dla przebiegu tego zdarzenia. W ocenie Sądu mając na uwadze twierdzenia opinii

359 biegłego, gdyby tylko kierujący zareagował należycie na to, że na drodze znajduje się osoba

360 piesza i należycie obserwował tą drogę i gdyby hamował, to zapewne w ogóle nie doszłoby

361 do tego zdarzenia. Podkreślenia wymaga, iż kierowca auta jechał z prawie dwukrotnie

362 większą prędkością niż dopuszczalna. Nadjechał szybciej niż można było się spodziewać w

363 tamtym miejscu. Mając na uwadze fakt, że powód przechodził przez jezdnię poza

364 wyznaczonym przejściem dla pieszych, że mógł w tym miejscu przechodzić, ale zobowiązany

365 był do ustąpienia pierwszeństwa, czego nie uczynił, Sąd nie mógł przypisać powodowi

366 większego przyczynienia niż 10 %. W niniejszej sprawie nie zostało wykazane w ocenie

367 Sądu, by fakt znajdowania się wówczas powoda w stanie po użyciu alkoholu miał istotne

368 znaczenie dla przebiegu tego zdarzenia. Sąd uznał, iż powód przechodząc przez jezdnię nie

369 był widziany przez kierującego pojazdem. Kierowca w ogóle nie widział powoda. Kierujący

370 pojazdem nie zareagował na jego obecność, doszło do uderzenia lewym bokiem, lewym

371 przednim narożnikiem samochodu, co wskazuje na to, że powód prawie już przeszedł przez

372 jezdnię i gdyby kierujący pojazdem hamował ( a zaczął hamować dopiero gdy poczuł że w

373 coś uderzył ), to powód zdążyłby przejść przez jezdnię. Ostatecznie zatem należało przyjąć,

374 że zachowanie powoda mieści się w 10 % przyczynienia, jeżeli chodzi o przebieg tego

375 zdarzenia. Miało to odzwierciedlenie w wyliczeniu należnego powodowi zadośćuczynienia.

376 Sąd w kontekście żądania zadośćuczynienia wziął pod uwagę to, że trwały uszczerbek

377 na zdrowiu powoda wyliczony przez biegłego sądowego zgodnie ze sporządzoną opinią

378 wynosi łącznie 15 %. Nie jest to jedyna wskazówka dla Sądu, która była brana pod uwagę

379 przy ustalaniu należnego zadośćuczynienia. Sąd wziął pod uwagę, że leczenie powoda było

380 bardzo długie, powód był przez 18 miesięcy niezdolny do pracy. Powód w sumie przebył trzy

381 operacje. Po każdej z operacji powód musiał przebyć rehabilitację, był unieruchomiony.

382 Powód doznawał dyskomfortu związanego z jego stanem po każdej z tych operacji. W czasie

383 leczenia powoda były okresy, kiedy powód w ogóle nie mógł się poruszać, wymagał wówczas

384 pomocy innych osób. Były okresy, kiedy powód poruszał się o dwóch kulach, następnie przy

385 pomocy jednej kuli, aż stopniowo dochodził za każdym razem (trzykrotnie) do takiego stanu,

386 że mógł się poruszać bez kul. W trakcie leczenia powoda wystąpiły problemy ze zrostem

387 kości. Ostatecznie powód ma w nodze na zawsze obce ciało tj. szynę, co powoduje że ma

388 krótszą nogę. Jest takie miejsce w nodze powoda, które powoduje szczególny dyskomfort, w

389 miejscu tym zostało umiejscowione ciało obce. Powód nie może się kłaść na tę stronę. Sąd

390 wziął pod uwagę również to, że cierpienie powoda było nie tylko związane ze złamaniem

391 trzonu lewej kości udowej, ale również miała miejsce rana tłuczona głowy w okolicy

392 czołowej, co skutkowało długotrwałym bólem głowy powoda. Miało miejsce też stłuczenie

393 nerek i krwiak zaotrzewnowy. W sprawie nie było co prawda wniosku o przeprowadzenie

394 opinii biegłego z zakresu nefrologii, aby kwestia stłuczenia nerek była dogłębnie zbadana, to

395 jednak w świetle dokumentacji zgromadzonej w sprawie oczywistym było dla Sądu, że na

396 skutek tego wypadku u powoda pojawiły się problemy związane z nerkami. Leczenie powoda

397 było zatem wydłużone z powodu doznanego urazu nerek. Z dokumentacji medycznej

398 sporządzonej po wypadku wynika, że w wyniku wypadku powód doznał stłuczenia nerek i

399 dolegliwości z tym związanych. Sąd wziął pod uwagę także to, że po wypadku ze względu na

400 długi proces leczenia miały miejsce również psychiczne dolegliwości powoda. Powód czuł

401 duży dyskomfort, zamartwiał się, nie wiedział, kiedy zakończy się jego leczenie. Powód

402 martwił się" również, czy nie straci pracy, czy wobec braku zrostu kości będzie mógł do niej

403 powrócić. Sąd wziął pod uwagę te wszystkie negatywne konsekwencje psychiczne przy

404 ustalaniu zasadnego zadośćuczynienia. W ocenie Sądu powoduje to, że ostatecznie

405 zadośćuczynienie jako kwota wyjściowa winno wynosić 60 000 zł. Odejmując od tej kwoty

406 10 % daje to kwotę 54 000 zł. Odejmując od tej kwoty 10 000 zł, które powód otrzymał od

407 pozwanego, daje to kwotę 44 000 zł, którą Sąd zasądził z ustawowymi odsetkami za

408 opóźnienie od dnia 30 lipca 2015 r. (tj. od dnia doręczenia pozwu - k.410).

409 Podstawą roszczenia odsetkowego jest przepis art. 481 § 1 k.c, zgodnie z którym

410 jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać

411 odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było

412 następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Mając na

413 względzie okoliczności sprawy, przebieg leczenia, pozwany mógł przed doręczeniem pozwu

414 ustalić wszelkie okoliczności wynikające ze sprawy i wypłacić brakujące stosowne

415 zadośćuczynienie, stąd ustawowe odsetki za opóźnienie należą się od dnia doręczenia pozwu.

416 Sąd orzekł zatem jak w punkcie I sentencji wyroku.

417 Sąd w punkcie II sentencji wyroku ustalił odpowiedzialność pozwanego na przyszłość

418 wobec powoda za skutki zdarzenia z dn. 26.02.2013 r. Zgodnie z przepisem art. 189 k.p.c.

419 powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub

420 prawa, gdy ma w tym interes prawny. Co prawda, z opinii biegłego nie wynika wprost, że

421 powoda na pewno spotkają na przyszłość jakieś konkretne, dodatkowe negatywne skutki

422 stanu zdrowia po tym wypadku, ale z twierdzeń biegłego sądowego wynika, że nie można

423 wykluczyć, że dodatkowe negatywne skutki wystąpią. Kwestia dotyczy również stawu

424 biodrowego, dotyczy tego że w nodze powoda jest zamieszczony specjalny gwóźdź, który

425 teoretycznie może się obluzować, co skutkowałoby koniecznością jego usunięcia. Generalnie

426 gwóźdź ten jest nieusuwalny, ale czasem może zdarzyć się tak, że gwóźdź ten musi być

427 usunięty. W kontekście odbytego leczenia powoda, posiadania w nodze specjalnego

428 gwoździa, odczuwanego przez niego obecnie bólu, w ocenie Sądu może być taka sytuacja, że

429 wystąpi w przyszłości jakieś leczenie powoda, które zdaniem Sądu może rodzić zasadne

430 zadośćuczynienie, które powinno być również wypłacone na rzecz powoda. Sąd podkreśla, że

431 podczas ustnej uzupełniającej opinii biegłego sądowego biegły był rozpytywany co do kwestii

432 odczuwanego bólu przez powoda. Z twierdzeń biegłego wynika, że odczuwanie bólu jest

433 kwestią subiektywną, indywidualną w odniesieniu do każdego człowieka. Jednocześnie

434 jednak biegły nie zaprzeczył i nie wykluczył, że może być tak że faktycznie powód do dzisiaj

435 odczuwa ból nogi na skutek tego wypadku. Przed wypadkiem powód był sprawną osobą,

436 jeździł rowerem, mógł kucać i biegać. Był osobą, która nie odczuwała żadnych dolegliwości

437 bólowych. Dzisiaj powód odczuwa dolegliwości bólowe, co ogranicza jego aktywność.

438 Biegły wskazał, że mimo bólu powód może być aktywny fizycznie i poruszać się w pełnym

439 zakresie. Jednakże dla Sądu jest oczywistym, że jeżeli jakimś czynnościom towarzyszy ból, to

440 w tym zakresie odczuwa się dyskomfort i ograniczenia, ma się ze względu na ból barierę

441 przed ich wykonywaniem.

442 Wobec powyższego ostatecznie Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 44 000 zł

443 tytułem zadośćuczynienia, w pozostałym zakresie powództwo oddalił (punkt III sentencji

444 wyroku).

445 Sąd dokonując powyższej oceny przeprowadził postępowanie dowodowe opierając się

446 na zgromadzonych w aktach sprawy dokumentach, na dokumentach znajdujących się w

447 aktach sprawy karnej o sygn. VII K 459/13, na dokumentacji z akt szkody pozwanego oraz na

448 zeznaniach świadków i na przesłuchaniu powoda. Sąd za niepozbawione mocy dowodowej

449 uznał zgromadzone w toku procesu dokumenty. Strony nie kwestionowały ich prawdziwości i

450 wiarygodności, a Sąd nie dopatrzył się przyczyn, dla których miałby czynić to z urzędu.

451 Dokumenty urzędowe korzystają z domniemania prawnego z art. 244 k.p.c, które nie zostało

452 obalone. Sąd celem pozyskania wiadomości specjalnych z uwagi na konieczność ustalenia

453 następstw wypadku dla stanu zdrowia powoda dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego

454 chirurga ortopedy (opinia sądowo-lekarska z dn. 14.01.2016 r. - k.875-878, ustna opinia

455 uzupełniająca biegłego sądowego - k.955-956). Opinie te Sąd uznał za w pełni wartościowe

456 dla poczynienia ustaleń w sprawie uznając je za profesjonalne i wyczerpujące. Pozwalają one

457 na rozstrzygnięcie w sprawie kwestii wymagających wiadomości specjalnych i tym samym

458 Sąd oparł się na nich, ustalając stan faktyczny niniejszej sprawy. W oparciu o powyższe

459 opinie Sąd ustalił jakiego uszczerbku na zdrowiu doznał powód w wyniku wypadku z dnia

460 26.02.2013 r. Opinia z dn. 14.01.2016 r. została wydana zgodnie z Rozporządzeniem Ministra

461 Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub

462 długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku

463 oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania z dnia 18 grudnia 2002 r. (t.j.

464 Dz.U. z 2013 r. poz. 954), w tym na podstawie Oceny procentowej stałego lub długotrwałego

465 uszczerbku na zdrowiu stanowiącej załącznik do tego rozporządzenia. Dokumenty zebrane w

466 sprawie oraz opinie biegłego tworzyły spójną podstawę ustaleń tut. Sądu, dowody te

467 wzajemnie ze sobą korelowały. Biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego, Sąd

468 uznał za wiarygodny dowód z przesłuchania powoda co do podawanych przez niego

469 okoliczności dotyczących doznanej krzywdy w związku z wypadkiem oraz co do stanu jego

470 zdrowia mając jednakże na uwadze, że żądanie powoda było tylko częściowo zasadne w

471 zakresie wysokości zadośćuczynienia. Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadków, które

472 były spójne z całokształtem materiału dowodowego sprawy. Zeznania żony powoda

473 potwierdzają stan powoda po operacjach, dochodzenie do sprawności, jego niepokoje.

474 Wynika z nich, iż powód nie przejaskrawiał opisywanych przez siebie sytuacji. Z kolei

475 zeznania A. Z. potwierdzają słuszność opinii biegłego, w tym to, że

476 kierowca nie widział powoda, zaczął hamować dopiero gdy poczuł, że w coś uderzył.

477 O kosztach procesu Sąd Okręgowy postanowił działając na podstawie art. 100 k.p.c. w

478 zw. z § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w

479 sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

480 pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r.,

481 Nr 163, poz. 1349), w zw. z § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28

482 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb

483 Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163,

484 poz. 1348) oraz na podstawie art. 102 k.p.c.

485 W punkcie V sentencji Sąd na podstawie przepisu art. 102 k.p.c. nie obciążył powoda

486 brakującymi kosztami sądowymi. Sąd wziął pod uwagę charakter przedmiotowej sprawy,

487 aktualną sytuację życiową i zdrowotną powoda.

488 W punkcie VI sentencji Sąd nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa

489 - Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. kwotę 1 311 zł tytułem kosztów sądowych. Kwota ta

490 wynika z brakującej opłaty sądowej od pozwu. Opłata sądowa od pozwu wynosiła 3 800 zł,

491 powód uiścił opłatę w kwocie 1 500 zł (powód był częściowo zwolniony od kosztów

492 sądowych tj. od opłaty od pozwu ponad kwotę 1 500 zł - k.388-389). Brakująca opłata

493 sądowa wyniosła zatem 2 300 zł. Zgodnie z przepisem art. 113 ust. 1 u.k.s.c. kosztami

494 sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić

495 kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży

496 przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad

497 obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Mając na uwadze, w jakim zakresie pozwany

498 przegrał proces (tj. w 57 %), winien on uiścić brakującą opłatę sądową w kwocie 1 311 zł (57

499 % z kwoty 2 300 zł).

500 Powyższy wyrok zaskarżył apelacją pozwany w części, tj.:

501 w punkcie I. wyroku w części co do kwoty 22.500,00 zł wraz z ustawowymi

502 odsetkami od dnia 30.07.2015r. do dnia zapłaty,

503 w punkcie II. wyroku w całości,

504 w punkcie IV. i VI. wyroku w całości.

505 Skarżący wyrokowi zarzucił:

506 I. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. poprzez

507 jego błędną wykładnię i uznanie, że kwota 60.000,00 zł stanowi odpowiednią sumę tytułem

508 zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę doznaną przez powoda, w sytuacji w której przy

509 uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy i stosunków majątkowych panujących w

510 społeczeństwie za odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę

511 należałoby uznać łącznie sumę 45.000,00 zł, natomiast kwotę ustaloną przez Sąd należy

512 uznać za rażąco wygórowaną;

513 II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 362 k.c. poprzez jego nieprawidłowe

514 zastosowanie i uznanie, że swoim zachowaniem powód przyczynił się do zaistnienia

515 zdarzenia z dnia 26.02.2013r. w 10%, podczas gdy w świetle wszystkich okoliczności sprawy

516 uznać należy, że powód swoich zachowaniem przyczynił się do zaistnienia zdarzenia w

517 stopniu wynoszącym co najmniej 30%;

518 III. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 189 k.p.c, poprzez uznanie, że powód ma

519 interes prawny, o jakim mowa w ww. przepisie, podczas gdy interes ten musi mieć charakter

520 obiektywny i rzeczywisty;

521 IV. naruszenie prawa procesowego tj. art. 189 k.p.c. w zw. z art. 362 k.c. poprzez

522 przyjęcie, że za skutki wypadku z dnia 26.02.2013r. pozwany ponosić będzie

523 odpowiedzialność na przyszłość, gdy tymczasem powód przyczynił się do szkody w stopniu

524 uzasadniającym zmniejszenie odpowiedzialności na przyszłość pozwanego o 30 %, co

525 powinno mieć wyraz w sentencji wyroku;

526 V. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym

527 poprzez jego błędną wykładnię i nieuwzględnienie, że przechodzenie przez jezdnię poza

528 przejściem dla pieszych jest dozwolone tylko pod warunkiem, że nie spowoduje zagrożenia

529 bezpieczeństwa w ruchu, podczas gdy zachowanie powoda naruszyło ww. regulację w stopniu

530 znacznym;

531 VI. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 14 pkt la) i pkt 4 ustawy Prawo o ruchu

532 drogowym poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy powoda obowiązywał zakaz

533 wchodzenia na jezdnię bezpośrednio pod jadący pojazd, a nadto, gdy powoda obowiązywał

534 zakaz przebiegania przez jezdnię, podczas gdy rekonstrukcja zdarzenia z dnia 26.02.2013r.

535 wskazuje, że zachowanie powoda nosiło powyższe znamiona,

536 VII. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 k.p.c. poprzez nieprawidłową ocenę

537 zebranego w toku postępowania materiału dowodowego przejawiającą się:

538 uznaniem, że powód przyczynił się swoim zachowaniem do zaistnienia zdarzenia w

539 10%, podczas, gdy jego zachowanie uzasadniało przyjęcie przyczynienia się powoda do

540 zdarzenia co najmniej na poziomie 30%,

541 pominięciem przez Sąd przy ustaleniu odpowiedzialności pozwanego na przyszłość

542 stopnia przyczynienia się powoda do zaistnienia zdarzenia na poziomie 30%,

543 pominięciem przez Sąd wniosków wynikających z rekonstrukcji zdarzenia, której

544 strony nie kwestionowały, że do wypadku doszło w wyniku nieprawidłowego zachowania się

545 obu uczestników zdarzenia,

546 pominięciem przez Sąd wniosków wynikających z rekonstrukcji zdarzenia, której

547 strony nie kwestionowały, że wejście pieszego na jezdnię w chwili, gdy pojazd marki V.

548 (...) znajdował się w odległości około 39 metrów, mieści się w pojęciu wtargnięcia

549 osoby pieszej na jezdnię,

550 przyjęciem, że stan po spożyciu alkoholu w połączeniu z naruszeniem przez powoda

551 reguł ostrożności podczas przekraczania jezdni poza wyznaczonym przejściem dla pieszych

552 uprawnia do ustalenia przyczynienia powoda w 10%, co nie odpowiada zakresowi naruszenia

553 przez powoda przepisów ruchu drogowego,

554 pominięciem przez Sąd, że powód dzięki prowadzonemu leczeniu usprawniającemu

555 powrócił do zdrowia, może swobodnie przemieszczać się, jeździć na rowerze, wykonywać

556 pracę jak przed wypadkiem, nie wymaga obecnie stosowania leków ani specjalnego leczenia

557 usprawniającego, ograniczenie ruchowe jest subiektywnym odczuciem powoda, bowiem

558 ruchomość kończyny ma zachowaną praktycznie w pełnym zakresie,

559 w okolicznościach sprawy odpowiednią sumą należną tytułem zadośćuczynienia za

560 doznaną przez powoda krzywdę będzie kwota 60.000,00 zł. podczas gdy kwota ta jest rażąco

561 wygórowana;

562 VIII. naruszenie prawa procesowego tj, art. 228 § 1 k.p.c. i art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art.

563 232 k.p.c. poprzez uznanie, że wystarczającym jest ustalenie skutków stłuczenia nerek w

564 wyniku zdarzenia na podstawie dokumentacji medycznej, podczas gdy ich ocena powinna

565 zostać dokonana przez biegłego sądowego lekarza, o którego strona powoda nie wnioskowała.

566 Podnosząc powyższe zarzuty pozwany wniósł o:

567 1) zmianę zaskarżonego wyroku w części, tj.:

568 - w punkcie I. wyroku w . części poprzez oddalenie powództwa również co do kwoty

569 22.500,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30.07.2015r.,

570 w punkcie II. wyroku w całości poprzez oddalenie powództwa o ustalenie

571 odpowiedzialności pozwanego na przyszłość wobec powoda za skutki zdarzenia z dnia

572 26.02.2013r„

573 w punkcie IV. i VI. wyroku w całości poprzez stosunkowe rozdzielenie kosztów

574 postępowania w I instancji i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w

575 tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w postępowaniu przed

576 Sądem I instancji;

577 2) zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa

578 procesowego, według norm przepisanych w postępowaniu przed sądem II instancji.

SĄD APELACYJNY ZWAŻYŁ CO NASTĘPUJE:

579 Apelacja pozwanego okazała się częściowo uzasadniona.

580 W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia

581 faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie i przyjmuje je za własne, bez

582 ponownego przytaczania w tej części uzasadnienia gdyż tylko na podstawie niewadliwie

583 ustalonego stanu faktycznego można dokonać analizy poprawności zastosowania prawa

584 materialnego, a właśnie do tej kwestii de facto sprowadza się apelacja.

585 Rozważając zasadność zarzutu naruszenia normy art. 233 k.p.c. przypomnieć należy,

586 że sąd orzekający ma zapewnioną ustawową swobodę w ocenie wiarygodności i mocy

587 dowodów według własnego przekonania powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się

588 z dowodami. Jeżeli więc z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski

589 logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów

590 nie narusza art. 233 § 1 k.p.c. i musi się ostać, choćby nawet w równym stopniu, na podstawie

591 tego samego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Oczywistym jest,

592 że dla skutecznego postawienia wskazanego zarzutu nie wystarcza samo twierdzenie strony

593 skarżącej o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu

594 faktycznego, który jej zdaniem odpowiada rzeczywistości (przedstawienie przez skarżącego

595 odmiennej oceny materiału procesowego i poszczególnych dowodów). Zarzucenie naruszenia

596 zasady swobodnej oceny dowodów musi polegać na podważeniu podstaw tej oceny z

597 wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna (por. wyrok Sądu

598 Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2004 r. IV CK 274/03, Lex nr 164852). Konieczne jest przy

599 tym wskazanie przez skarżącego konkretnych przyczyn dyskwalifikujących wywody sądu I

600 instancji w tym zakresie. W szczególności strona skarżąca powinna wskazać, jakie kryteria

601 oceny naruszył sąd analizując materiał dowodowy, uznając brak wiarygodności i mocy

602 dowodowej poszczególnych dowodów lub niesłusznie im ją przyznając (por. wywody Sądu

603 Najwyższego m.in. w orzeczeniach z dnia 23 stycznia 2001r. IV CKN 970/00, LEX nr 52753;

604 z dnia 12 kwietnia 2001r., II CKN 588/99, LEX nr 52347; z dnia 10 stycznia 2002r.s II CKN

605 572/99, LEX nr 53136). Jako zasadnicze kryteria tej oceny wyróżnia się zgodność wniosków

606 sądu z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz komplementarność (spójność)

607 argumentacji polegającą na wyprowadzaniu poprawnych wniosków z całokształtu materiału

608 procesowego. Spójność ta będzie więc naruszana w przypadku nieuzasadnionego pominięcia

609 przez Sąd wniosków przeciwnych wynikających z części dowodów.

610 Dla podważenia prawidłowości oceny dowodów przedstawionej przez Sąd I instancji

611 skarżący winien zatem był wskazać, w jakich konkretnie fragmentach argumentacja Sądu I

612 instancji jest sprzeczna z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego względnie, które

613 elementy materiału dowodowego (dowody) zostały przez Sąd I instancji wadliwie pominięte i

614 jakie wnioski faktyczne, z tychże fragmentów materiału procesowego powinny być w sposób

615 poprawny wyprowadzone.

616 W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy dokonał ustalenia stanu faktycznego na

617 podstawie wszystkich zgromadzonych w postępowaniu dowodów. Wziął pod uwagę również

618 materiał zgromadzony w toczącym się wcześniej przeciwko kierowcy samochodu,

619 ubezbieczonemu u pozwanego, postępowaniu karnym, w szczególności opinię biegłego,

620 sporządzoną na użytek postępowania karnego, której żadna ze stron nie kwestionowała.

621 Ocena tych dowodów przez Sad Okręgowy jest kompleksowa, spójna i logiczna. Sąd wziął

622 pod uwagę całokształt materiału dowodowego i na jego podstawie w sposób prawidłowy

623 kompletny i jednoznaczny odtworzył przebieg zdarzenia. Stąd też brak jest podstaw do

624 odmiennej oceny znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego. Argumentacja

625 pozwanego w przedmiocie naruszenia art. 233 §1 k.p.c. określona jako przekroczenie granic

626 swobodnej oceny materiału dowodowego w istocie nie ma związku z oceną dowodów

627 przeprowadzonych w sprawie, ale ze stosowaniem prawa materialnego.. Z tych względów

628 argumentacja co do naruszenia art. 233 §1 k.p.c. jako błędna nie zasługiwała na aprobatę,

629 niemniej jednak wobec słuszności argumentacji co do naruszenia art. 362 k.p.c. apelacja

630 pozwanego została częściowo uwzględniona.

631 Brak jest także podstaw do zakwestionowania wyjściowej kwoty zadośćuczynienia,

632 należnego powodowi za krzywdę wywołaną zdarzeniem z dnia 26.02.2013 r.

633 Na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że w ślad za stanowiskiem powszechnie

634 prezentowanym w judykaturze, określenie wysokości żądanego zadośćuczynienia za doznaną

635 krzywdę stanowi istotny atrybut sądu merytorycznie rozstrzygającego sprawę w pierwszej

636 instancji. Sąd odwoławczy może więc korygować tę wysokość wtedy tylko, gdy przy

637 uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy mających na to wpływ jest ono

638 niewspółmiernie nieodpowiednie, jako rażąco wygórowane łub rażąco niskie (vide: wyroki

639 Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2000 r., II CKN 651/98, LEX nr 51063; z dnia 9 lipca

640 1970 r., III PRN 39/70, OSNC 1971/3/53; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27

641 września 2012 r., sygn. III APa 16/12, OSA 2012/12/103-135). Ingerencja Sądu drugiej

642 instancji na płaszczyźnie wysokości zadośćuczynienia zasądzonego przez Sąd pierwszej

643 instancji jest zatem możliwa dopiero wtedy, gdy sąd pominął jakieś istotne okoliczności

644 wpływające na szacowanie odpowiedniego zadośćuczynienia lub nie nadał im takiego

645 należytego znaczenia. Skoro wszak pojęcie „odpowiedniej sumy" tytułem zadośćuczynienia

646 za doznaną krzywdę jest niedookreślone, to przyjmuje się, że ustawodawca celowo

647 pozostawił sądom pewną swobodę decyzyjną w tym zakresie. Nie można więc oczekiwać od

648 Sądu II instancji ingerencji w orzeczenie Sądu I instancji w sytuacji, gdy zadośćuczynienie

649 mieści się w rozsądnych granicach uznania sędziowskiego. Wobec tego zarzuty, których

650 intencją jest wykazanie wadliwości rozstrzygnięcia poprzez zaniżenie, czy zawyżenie kwoty

651 zadośćuczynienia za krzywdę, mogą być uznane za skuteczne jedynie w tych sprawach, w

652 których zapadłe rozstrzygnięcie w sposób oczywisty i rażący narusza przesłanki ustalenia

653 zadośćuczynienia.

654 Jednocześnie trzeba podkreślić, że zadośćuczynienie pieniężne stanowi formę

655 naprawienia szkody niematerialnej, tak więc już ze swej natury jest niemożliwe do ścisłego

656 wymierzenia. Brak jest podstaw do wzruszenia przyjętej przez Sąd pierwszej instancji

657 „odpowiedniej" kwoty zadośćuczynienia, jeśli stanowi ona wynik rozważenia wszystkich

658 okoliczności sprawy, stanowiących o krzywdzie powoda oraz ijej wpływu na wysokość

659 świadczenia. Przy tym z jednej strony zadośćuczynienie musi przedstawiać wartość

660 ekonomicznie odczuwalną, z drugiej zaś strony powinno być utrzymane w rozsądnych

661 granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej. Jednak, co

662 szczególnie akcentuje się w judykaturze w ostatnim okresie, to drugie kryterium ma

663 uzupełniający charakter w stosunku do kwestii zasadniczej, jaką jest rozmiar szkody

664 niemajątkowej, więc nie może prowadzić do podważenia kompensacyjnej funkcji

665 zadośćuczynienia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 10 marca 2006 r., IV CSK 80/05, OSNC

666 2006/10/175).

667 W realiach rozpatrywanej sprawy Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, iż przy

668 określaniu kwoty należnej powodowi Sąd Okręgowy nie pominął żadnych istotnych

669 okoliczności i szczegółowo uargumentował swoje stanowisko w tej mierze. Biorąc pod uwagę

670 rozmiar uszkodzeń ciała powoda, czas leczenia i skutki trwałe, jakie wypadek pozostawił,

671 kwota 60 000 zł. rekompensująca cierpienia jawi się jako adekwatna. Co prawda istotnie nie

672 zostało do końca wyjaśnione czy stłuczenie nerek miało bezpośredni związek przyczynowy ze

673 zdarzeniem czy też nie. Jednakże nawet powołany w tej materii biegły mógłby się oprzeć w

674 swojej opinii jedynie na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Z tego

675 zaś materiału w żaden sposób nie wynika, iż pomiędzy 26. 02. a 8. 03. 2013 r., kiedy to u

676 powoda rozpoznano stłuczenie nerek, wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia w życiu powoda,

677 które to ostatnie schorzenie mogłyby uzasadnić, zwłaszcza, ze w tym okresie przebywał on w

678 szpitalu. Braku rozpoznania tego urazu w momencie przyjęcia do szpitala po wypadku należy

679 raczej upatrywać w tym, że powód trafił tam jako pacjent ze schorzeniami ortopedycznymi i

680 w tym kierunku bezpośrednio po zdarzeniu był leczony. Nawet jednak eliminacja tego

681 schorzenia z ustaleń dotyczących krzywdy powoda, nie czyni kwoty 60 000 zł. przyjętej przez

682 sąd pierwszej instancji jako adekwatnego zadośćuczynienia za cierpienia powoda na skutek

683 wypadku za wygórowaną.

684 Natomiast za zasadny należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 362

685 k.c. Jak wskazuje się w doktrynie, art. 362 k.c. stanowi podstawę ograniczenia obowiązku

686 naprawienia szkody z uwagi na przyczynienie się poszkodowanego do jej wyrządzenia.

687 Dłużnik nie powinien ponosić ciężaru kompensowania szkody w zakresie, w jakim

688 spowodowanie uszczerbku przypisać można wierzycielowi. Interpretacja art. 362 k.c. rodzi

689 wiele kontrowersji w doktrynie i judykaturze, w szczególności dotyczących zdefiniowania

690 „przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody". Ukształtowały

691 się cztery stanowiska.

692 Pierwsze sprowadza się do wskazania na adekwatny związek przyczynowy jako

693 wyłączną przesłankę kwalifikowania przyczynienia. Zachowanie poszkodowanego

694 przyczynia się do wyrządzenia szkody, jeżeli zachodzi wskazana więź kauzalna między tym

695 zachowaniem a szkodą; zachowanie poszkodowanego stanowi cansam concurrens wobec

696 zdarzenia przypisanego dłużnikowi (por. wyrok SN z dnia 12 sierpnia 1998 r., II UKN

697 174/98, OSNP 1999, nr 16, poz. 524; wyrok SN z dnia 2 marca 1973 r., I PR 341/72, OSN

698 1974, nr 1, poz. 15; por. także Z. Banaszczyk (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. I, 2011,

699 art. 362, nb 8; T. Dybowski (w:) System prawa cywilnego, t. III, cz. 1, s. 297 i n.; M. Kaliński,

700 Szkoda na mieniu i jej naprawienie, Warszawa 2008, s. 557; R. Longchamps de Berier,

701 Zobowiązania, Poznań 1948, s. 292). Drugie stanowisko wymaga, aby poza istnieniem

702 adekwatnego związku przyczynowego, zachowanie poszkodowanego było obiektywnie

703 nieprawidłowe, naruszające normy prawne, zasady współżycia społecznego lub

704 prakseologiczne reguły postępowania (koncepcja ta jest silnie reprezentowana w judykaturze;

705 por. wyrok SN z dnia 14 lutego 2001 r., I PKN 248/00, OSNP 2002, nr 21, poz. 522; uchwała

706 SN (7) z dnia 20 września 1975 r., III CZP 8/75, OSNC 1976, nr 7-8, poz. 151; por. także W.

707 Czachórski, Zarys części ogólnej zobowiązań, Warszawa 1963, s. 108; E. Łętowska,

708 Przyczynienie się małoletniego..., s. 135). Trzecia koncepcja, obok więzi kauzalnej, wymaga

709 stwierdzenia winy poszkodowanego (rozwijana głównie na podstawie przepisów kodeksu

710 zobowiązań; por. A. Ohanowicz, Zobowiązania - część ogólna, Warszawa 1958, s. 47; por.

711 także wyrok SN z dnia 12 stycznia 1976 r., II CR 690/75, OSPiKA 1977, z. 3, poz. 56, z glosą

712 A. Rembielińskiego tamże). Ostatnie stanowisko uzależnia przesłankę przyczynienia od

713 zasady odpowiedzialności dłużnika (por. wyrok SN z dnia 31 marca 1998 r., II CKN 663/97,

714 LEX nr 1224936; wyrok SN z dnia 13 października 1998 r., II UKN 259/98, OSNP 1999, nr

715 21, poz. 698; por. także A. Koch, Związek przyczynowy..., s. 251-252; A. Szpunar, Wina

716 poszkodowanego w prawie cywilnym, Warszawa 1971, s. 116 i n. oraz tegoż, Przyczynienie

717 się poszkodowanego do wypadku drogowego, KPP 1993, z. 3, s. 245). Według tej koncepcji,

718 poza wymaganym zawsze adekwatnym związkiem przyczynowym, konieczne jest ustalenie

719 winy poszkodowanego, jeżeli dłużnik odpowiada na zasadzie winy. Natomiast gdy

720 odpowiedzialność dłużnika jest niezależna od winy (ryzyko, zasada słuszności), wówczas dla

721 stwierdzenia przyczynienia się poszkodowanego do wyrządzenia szkody wystarczy

722 obiektywna nieprawidłowość jego zachowania.

723 Istnienie adekwatnego związku przyczynowego między zachowaniem

724 poszkodowanego a szkodą stanowi wystarczającą przesłankę do uznania, że ten przyczynił się

725 do powstania szkody, co umożliwia sądowi szczególne ukształtowanie obowiązku

726 odszkodowawczego: odpowiednie zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody, stosownie

727 do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

728 Brzmienie językowe przepisu art. 362 k.c. wskazuje, że dla sądu dokonującego oceny

729 zasadności zmniejszenia odszkodowania „stosownie do okoliczności" ustawodawca nie

730 wprowadza żadnych kryteriów selekcji dla zachowań poszkodowanego, które pozostają w

731 adekwatnym związku przyczynowym („przyczynił się") ze szkodą. Zwłaszcza że w polskim

732 systemie prawnym brak ogólnego obowiązku dbania o własne interesy, stąd nieuprawnione

733 jest uznawanie naruszenia tego obowiązku za bezprawne zachowanie poszkodowanego. Z

734 kolei sięganie do kryterium winy jest uzasadnione, jednak art. 362 k.c. wskazuje je wyłącznie

735 dla ustalenia stopnia obniżenia odszkodowania, przy czym ma być to jedno z kryteriów, co

736 powinno pozwolić stosować przepis także przy braku winy poszkodowanego. Zwłaszcza gdy

737 stopień zawinienia dłużnika jest nieznaczny, a skala przyczynienia się poszkodowanego -

738 bardzo poważna. Szkoda nie jest normalnym następstwem takich zachowań poszkodowanego,

739 które stanowią wyłącznie warunek zaistnienia szkody {conditio sine qua non, np. użycie

740 samochodu, którego wada doprowadziła do wypadku, czy uszkodzenie ciała w następstwie

741 wejścia na ulicę w dozwolonym miejscu). Poszkodowany może przyczynić się do powstania

742 lub zwiększenia szkody (art. 362 in principio k.c). Jeżeli jego zachowanie współistnieje od

743 początku z przyczyną, za którą odpowiada dłużnik, wówczas poszkodowany przyczynia się

744 do powstania szkody. Natomiast przyczynia się do zwiększenia szkody, jeżeli ponosząc już

745 uszczerbek, za który odpowiada dłużnik, poszkodowany podejmuje działania lub zaniechania

746 (częściej), wpływające na wielkość szkody w ten sposób, że ich brak byłby równoznaczny z

747 mniejszym rozmiarem uszczerbku niż ten, jakiego doznał (np. zaniedbuje leczenie zalecone

748 mu w związku z chorobą, stanowiącą konsekwencje deliktu). Od okoliczności konkretnego

749 przypadku, zwłaszcza indywidualnej sytuacji poszkodowanego (osobistej, majątkowej),

750 zależy ocena jego zachowania. Powinny być one rozważone po stwierdzeniu przyczynienia

751 poszkodowanego, w ramach rozstrzygania na podstawie art. 362 k.c, o zasadności i stopniu

752 zmniejszenia odszkodowania. Jednocześnie w orzecznictwie wyrażono pogląd, że samo

753 porównanie przyczynienia się poszkodowanego z przyczynami szkody obciążającymi osobę

754 sprawcy nie pozwala na uznanie wysnutej z tego porównania skali za wyłączne kryterium

755 zmiarkowania należnego poszkodowanemu odszkodowania. Miarkowanie odszkodowania

756 powinno bowiem następować „stosownie do okoliczności" (wyrok SN z dnia 13 lutego 1997

757 r., I CKN 82/96, Wokanda 1997, nr 7, s. 3; tak również Z. Banaszczyk (w:) Kodeks..., s. 735).

758 Niezwykle istotną okolicznością, którą sąd musi wziąć pod uwagę przy ustalaniu stopnia

759 przyczynienia się poszkodowanego do szkody lub jej zwiększenia jest stopień winy obu stron.

760 Jest to jedyna okoliczność, wprost wyartykułowana w art. 362 k.c. Przyjmuje się więc, że

761 element ten został wyraźnie uznany i podkreślony (zob. A. Ohanowicz, Zobowiązania..., s.

762 98). Słusznie podkreśla się, że z użycia przez ustawodawcę zwrotu, iż dla określenia poziomu

763 zmniejszenia odszkodowania uwzględnia się w szczególności „stopień winy obu stron", nie

764 wynika w żadnym razie, że przyczynienie się poszkodowanego do szkody uzasadnia

765 zmniejszenie odszkodowania jedynie wtedy, gdy jest zawinione. Natomiast zwrot ten należy

766 odczytywać wyłącznie w ten sposób, że w razie jednoczesnej winy sprawcy szkody i

767 poszkodowanego, zestawienie ich winy ma stanowić nader ważką okoliczność dla oceny skali

768 obniżenia odszkodowania. Z kolei wskazanie to będzie bezprzedmiotowe, gdy sprawca

769 szkody odpowiadał będzie na innej zasadzie niż wina (T. Wiśniewski (w:) Komentarz..., s.

770 67).

771 Przepis art. 362 k.c. zaliczany jest do tzw. prawa sędziowskiego, którego istotą jest

772 pozostawienie sądowi pewnego marginesu swobody, co nie zwalnia z obowiązku

773 uwzględnienia i wnikliwego rozważenia wskazówek zawartych w przepisie. Podkreśla się

774 także słusznie w piśmiennictwie, że uznanie sądu nie jest swobodne, bowiem wymaga

775 bliższego uzasadnienia z powołaniem się na konkretne czyny poszkodowanego i

776 odpowiedzialnego za szkodę oraz na związek przyczynowy pomiędzy tymi czynami a

777 powstaniem szkody (K. Zagrobelny (w:) Kodeks..., s. 577; wyrok SN z dnia 10 lutego 1972 r.,

778 IPR 106/70, niepubl.).

779 W niniejszej sprawie bez wątpienia kierujący samochodem nie odpowiadał w stosunku

780 do powoda na zasadzie winy lecz na zasadzie ryzyka. Jednakże powód swoim zachowaniem

781 w sposób znaczący przyczynił się do zaistnienia wypadku, a tym samym do szkody, w tym do

782 szkody niemajątkowej jaką stanowi krzywda, rekompensowana zadośćuczynieniem. Przyjęcie

783 przez Sad Okręgowy jedynie 10% przyczynienia się powoda do zdarzenia uznać należy za

784 rażąco zaniżone. Przyznać także należy skarżącemu rację, że argumentacja sądu pierwszej

785 instancji o braku wpływu używania przez powoda alkoholu przed zdarzeniem na szkodę jest

786 swoistym premiowaniem powoda. Wskazać należy, że co prawda pieszy nie ma obowiązku

787 poruszania się w całkowitej trzeźwości, jak ma to miejsce w stosunku do kierowcy pojazdu

788 mechanicznego, jednakże każdy czynnik zmniejszający percepcję danej osoby, na którego

789 istnienie ta osoba ma wpływ, stanowi o jej przyczynieniu się do konkretnego zdarzenia. W

790 niniejszej sprawie powód nie tylko przekraczał jezdnię poza wyznaczonym miejscem, ale

791 dodatkowo poruszał się po drodze omijając zainstalowane barierki, które miały zapobiegać

792 znalezieniu się pieszych na torze ruchu pojazdów mechanicznych. Tłumaczenie powoda w

793 tym zakresie, że wszyscy tak robią, w żaden sposób nie usprawiedliwia jego zachowania.

794 Skrzyżowanie, na którym miał miejsce wypadek jest istotnie bardzo niebezpieczne, stąd też

795 nie przypadkowo organy odpowiedzialne za bezpieczeństwo w ruchu lądowym zdecydowały

796 o zainstalowaniu przeszkód, uniemożliwiających pieszym niekontrolowane wtargnięcie na

797 jezdnię. Omijanie ich, poruszając się wzdłuż zabezpieczeń już samo w sobie stanowi istotny

798 czynnik zawinienia po stronie powoda. Dodatkowo pozostawanie pod wpływem alkoholu

799 obniża, co jest faktem notoryjnym nie wymagającym dowodu, koncentrację człowieka i

800 racjonalność podejmowania decyzji. Upośledza także percepcję, szybkość reakcji, właściwą

801 ocenę sytuacji, zborność psychomotoryczną oraz ogranicza racjonalizm zachowania i utrudnia

802 właściwą ocenę sytuacji na drodze. Korelując te okoliczności z faktem wtargnięcia powoda na

803 jezdnię praktycznie bezpośrednio przed zbliżający się pojazd, nie sposób uznać, że stan

804 powoda pozostawał bez związku z wypadkiem. Uwzględniając powyższe oraz zarzuty

805 apelacji nie sposób nie podzielić argumentacji pozwanego, iż powód co najmniej w 30%

806 przyczynił się do doznanej szkody.

807 Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że powodowi wypłacono przed procesem

808 kwotę 10 000 zł, a należne mu zadośćuczynienie powinno wynieść 60 000 zł., po potrąceniu

809 18 000 zł. tytułem przyczynienia zasadne roszczenie powoda wyniosło 32 000 zł. i w tej

810 materii Sąd Apelacyjny skorygował rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji na podstawie art.

811 386 §1 k.p.c, a powództwo ponad tę kwotę oddalił.

812 Za zasadne także należało uznać żądanie apelującego dotyczące uwzględnienia

813 przyczynienia w zakresie odpowiedzialności na przyszłość za skutki zdarzenia z dnia 26

814 lutego 2013 r. Celem rozstrzygnięcia o odpowiedzialności zobowiązanego na przyszłość jest

815 bowiem istotnie potrzeba wyeliminowania ponownego ustalania tej kwestii, o ile ujawnią się

816 nowe szkody, nieznane w momencie pierwszego wyrokowania. Skoro zaś ma zostać usunięta

817 wszelka niepewność w tej materii należy także określić zakres tej odpowiedzialności, jeżeli

818 nie jest ona pełna np. wskutek przyczynienia się poszkodowanego. Pamiętać przy tym należy,

819 że jedynie sentencja wyroku wiąże inne sądy i inne podmioty (art. 365 k.p.c), a nie

820 uzasadnienie orzeczenia. Skoro więc w 30% powód przyczynił się do wyrządzenia mu

821 szkody, pozwany odpowiada jedynie w 70 za skutki zdarzenia i aby usunąć w tym zakresie

822 wszelką niepewność wskazanym jest zakres odpowiedzialności pozwanego zamieścić w treści

823 sentencji. Stąd też także punkt drugi zaskarżonego wyroku został skorygowany przez sąd

824 odwoławczy na podstawie art. 386 §1 k.p.c.

825 Natomiast nie sposób się zgodzić z pozwanym, że powód nie wykazał interesu

826 prawnego w żądaniu ustalenia. Powód doznał znaczących obrażeń ciała na skutek zdarzenia z

827 dnia 26 lutego 2013 r., które wywołały u niego trwały uszczerbek na zdrowiu. Nikt nie jest w

828 stanie przewidzieć czy te obrażenia nie spowodują dalszego rozstroju zdrowia powoda bądź

829 nie przyczynią się do pogorszenia tego stanu w przyszłości, Ta okoliczność całkowicie

830 uzasadnienia interes prawny powoda w zamieszczeniu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o

831 odpowiedzialności pozwanego na przyszłość. Podkreślić przy tym należy, że istnienie takiego

832 ustalenia w żaden sposób nie zwolni powoda od wykazania istnienia adekwatnego związku

833 przyczynowego pomiędzy ewentualnymi nowymi szkodami a wypadkiem, jednak

834 definitywnie zamyka kwestie ustalenia osoby odpowiedzialnej i w tym zakresie chroni

835 powoda.

836 Konsekwencjami zmian orzeczenia sądu pierwszej instancji była zmiana rozstrzygnięć

837 o kosztach procesu, gdyż zmianie uległ procent w jakim powód wygrał proces. W tej materii

838 Sąd Apelacyjny ustalił jedynie procentowo zakres w jakim strony ponoszą koszty

839 postępowania, kierując się art. 100 k.p.c, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie

840 referendarzowi sądowemu po myśli art. 108 §1 zdanie drugie k.p.c.

841 W pozostałym zakresie apelację oddalono na podstawie art. 385 k.p.c.

842 Biorąc pod uwagę fakt, że pozwany wygrał swoją apelację częściowo w około 50%

843 oraz fakt, że przedmiotem sporu było zadośćuczynienie, którego wysokość w znacznej mierze

844 zależy od uznania sądu, koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym między

845 stronami zostały zniesione na podstawie art. 100 k.p.c, natomiast na podstawie art. 102 k.p.c.

846 sąd uznał za celowe nieobciążanie powoda kosztami sądowymi należnymi apelującemu.