Art. 68

Pokaż w całym akcie

Art. 68 Prawa o ustroju sądów powszechnych
Art. 68.
§ 1. Stosunek służbowy sędziego rozwiązuje się z mocy prawa, jeżeli sędzia zrzekł się urzędu. Zrzeczenie się urzędu jest skuteczne po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia na ręce Ministra Sprawiedliwości oświadczenia, chyba że na wniosek sędziego Minister Sprawiedliwości określi inny termin. O zrzeczeniu się urzędu przez sędziego Minister Sprawiedliwości zawiadamia Krajową Radę Sądownictwa i Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 2. Prawomocny wyrok sądu dyscyplinarnego o złożeniu sędziego z urzędu oraz prawomocne orzeczenie przez sąd środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych lub zakazu zajmowania stanowiska sędziego pociąga za sobą, z mocy prawa, utratę urzędu i stanowiska sędziego; stosunek służbowy sędziego wygasa z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia lub wyroku.
§ 3. Stosunek służbowy sędziego wygasa z dniem utraty przez niego obywatelstwa polskiego.

art. 68 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 i 1907, z 2025 r. poz. 526, 820, 1172, 1178 i 1609 oraz z 2026 r. poz. 370)

art. 68 u.s.p.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 29 września 2004 r., I KZP 20/04

   …publicznej, aniżeli zostało to sformułowane w art. 18a ust. 5 zd. 1 ust. lustr. (np. nazywając tę inicjatywę zrzeczeniem się urzędu, jak w art. 68 § 1 u.s.p.). W rezultacie prowadziłoby to więc do nierównego traktowania podmiotów odznaczających się taką samą cechą prawnie relewantną (tj. osób…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 4 września 2014 r., I UZP 2/14

   …do okresu trwania stosunku służbowego. Jeżeli doszło do rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego w sposób, o którym mowa w art. 68 u.s.p. – czyli wskutek zrzeczenia się urzędu przez sędziego (art. 68 § 1), prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego o złożeniu sędziego z urzędu…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 grudnia 2003 r., III PZP 15/03

   …przez sędziego oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu sędziego, złożonego przed terminem rozwiązania stosunku służbowego określonym w art. 68 § 1 u.s.p. (trzymiesięcznym albo innym uzgodnionym przez sędziego z Ministrem Sprawiedliwości). Rolą Ministra Sprawiedliwości jest przyjęcie…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 sierpnia 2014 r., I UK 5/14

   …się tylko do okresu trwania stosunku służbowego sędziego. Po jego ustaniu, w tym po orzeczeniu dyscyplinarnym o złożeniu sędziego z urzędu (art. 68 § 2 usp), sędzia nie zachowuje prawa do przysługującego mu w okresie służby szczególnego systemu zaopatrzenia społecznego. Uprawnione jest…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 listopada 2003 r., SNO 72/03

   …widzenia rozstrzygnięcia sprawy, jest rozważanie czy powinno być ono kwalifikowane jako przewinienie służbowe z art. 86 § 3 pkt 5 u.s.p. czy z art. 68 § 1, 2 i 3 u.s.p. z 1985 r. Istotnie, § 3 art. 86 u.s.p. jest przepisem nowym, który nie miał odpowiednika w u.s.p. z 1985 r. Jednakże na gruncie…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 12 września 2008 r., SNO 71/08

   …prawomocne i nie podlega zaskarżeniu. Konsekwencją tego jest wygaśnięcie stosunku służbowego sędziego Sądu Rejonowego, a to na podstawie art. 68 § 2 u.s.p. Z tych powodów należy stwierdzić, że osoba wobec której prawomocnie orzeczono taką karę nie pozostaje pod ochroną immunitetu sędziowskiego,…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 4 grudnia 2003 r., SNO 77/03

   …przez sędziego przestępstwa lub przewinienia dyscyplinarnego i niedopuszczalności orzeczenia kary (zwłaszcza jednej z wymienionych w art. 68 § 2 u.s.p.) z powodu formalnej przeszkody procesowej. Trzeba uznać za oczywiste, że przyczyny nieorzekania kary nie muszą wcale eliminować jednocześnie…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 16 listopada 2007 r., SNO 69/07

   …Czyn obwinionego polegał na tym, że „będąc sędzią w stanie spoczynku bez uzyskania uprzedniej zgody prezesa właściwego sądu wymaganej przepisem art. 68 § 1 w zw. z art. 683 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych wykonywał zawód adwokata, pobierając jednocześnie (...) uposażenie sędziego w…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 13 marca 2008 r., SNO 12/08

   …kary (art. 108 § 2 zd. 2). Tego typu obostrzeń w biegu terminu przedawnienia nie znają niektóre inne przepisy dyscyplinarne (zob. np. art. 68 ust. 3 9 ustawy – Prawo o prokuraturze, art. 88 ust. 1 i 4 ustawy o adwokaturze, czy art. 70 ust. 3a ustawy o radcach prawnych), choć także…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 marca 2004 r., SNO 1/04

    …sędziego po przejściu w stan spoczynku. Stosownie do art. 683 u.s.p. z 1985 r. do sędziów w stanie spoczynku stosuje się odpowiednio przepis art. 68. Artykuł 68 przewidywał, że sędzia sądu rejonowego oraz sędzia sądu wojewódzkiego (okręgowego) nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia bez…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 68 (38)

Historia zmian

Bez zmian od 3 kwietnia 2026 r.