Art. 108

Pokaż w całym akcie

Art. 108 Kodeksu pracy
Art. 108.
§ 1. Za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy, pracodawca może stosować:
1) karę upomnienia;
2) karę nagany.
§ 2. Za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu lub spożywanie alkoholu lub zażywanie środka działającego podobnie do alkoholu w czasie pracy – pracodawca może również stosować karę pieniężną.
§ 3. Kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty, po dokonaniu potrąceń, o których mowa w art. 87 § 1 pkt 1–3.
§ 4. Wpływy z kar pieniężnych przeznacza się na poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.

art. 108 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2026 r. poz. 1245)

art. 108 k.p.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 października 1998 r., III ZP 28/98

   …za przewinienia służbowe jest właściwym dla stosunków pracy z mianowania, swoistym rodzajem odpowiedzialności, różnym od przewidzianej w art. art. 108 - 113 1 KP odpowiedzialności porządko- wej za przekroczenia pracownicze. Różnice między nimi są istotne. Przede wszystkim, inne są zakresy…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 grudnia 2018 r., I PK 194/17

   …który – choć nie został wyrażony expressis verbis w treści Kodeksu pracy – należy zaliczyć do podstawowych powinności pracownika. W art. 108 § 2 k.p. wymienia się wprost jako jedno z naruszeń o charakterze porządkowym stawienie się pracownika do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 lipca 2008 r., I PK 315/07

   …dla umów cywilnoprawnych, która nie może być stosowana wobec osób zatrudnionych w ramach stosunku pracy, skoro jest to kara przewidziana w art. 108 § 2 k.p. Z kolei naliczanie wynagrodzenia w sposób charakterystyczny dla umów cywilnoprawnych (odpowiednio do liczby godzin i bez prawa do…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 maja 2009 r., III PK 2/09

   …jako kary dyscyplinarnej. Nałożenie na pracownika kary pieniężnej możliwe jest tylko w ściśle określonych sytuacjach unormowanych w art. 108 § 2 k.p. Przewinienia, za które obniżono powodowi premię, nie wchodzą do katalogu zawartego w tym przepisie. Z kolei zarzuty apelacji dotyczące…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 marca 2009 r., I KZP 39/08
6. Sąd Najwyższy, wyrok z 17 lutego 2004 r., I PK 217/03

   …do sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych, zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi oraz kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 k.p. Według skarżącego, ratio legis przepisu jest oczywista; brak ustawowego ograniczenia możliwości dokonywania przez pracodawcę potrąceń…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 17 stycznia 2013 r., II PZP 4/12

   …mowa w art. 87 § 1 pkt 1 i 2 k.p.) lub podlegających zaspokojeniu, jeżeli przepis tak stanowi, bez tytułu wykonawczego (kary pieniężne z art. 108 k.p., pobierane z mocy art. 87 § 1 pkt 4 k.p.); oraz 3) odliczenia, czyli pomniejszenie wynagrodzenia o kwoty danin publicznych, jakimi są zaliczki…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 29 stycznia 2007 r., II PK 181/06

   …na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, 3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi, 4) kary pieniężne przewidziane w art. 108 k.p. Inne należności mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie (art. 91 k.p.). Przepis ten nie podlega…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 lutego 2006 r., II PK 160/05

   …umowy o pracę, stanowić podstawę do zastosowania środków odpowiedzialności porządkowej (o ile są to przekroczenia, o których mowa w art. 108 k.p.), względnie uzasadniać odpowiedzialność materialną pracownika. Nieodzowną przesłanką tej ostatniej, jak już podkreślono, jest powstanie…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 lipca 2014 r., I PK 316/13

    …pracodawcę cech takich jak: kreatywność, odpowiedzialność i gospodarność. Co do zastosowanej kary nagany Sąd Rejonowy wskazał, że zgodnie z art. 108 § 1 k.p. za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 108 (537)

Historia zmian

Bez zmian od 27 stycznia 2026 r.