Art. 389

Pokaż w całym akcie

Art. 389 Kodeksu postępowania karnego
Art. 389.
§ 1. Jeżeli oskarżony nie stawił się na rozprawę, odmawia wyjaśnień lub wyjaśnia odmiennie niż poprzednio albo oświadcza, że pewnych okoliczności nie pamięta, wolno na rozprawie odczytywać tylko w odpowiednim zakresie protokoły jego wyjaśnień złożonych poprzednio w charakterze oskarżonego w tej lub innej sprawie w postępowaniu przygotowawczym lub przed sądem albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę.
§ 2. Po odczytaniu protokołu przewodniczący zwraca się do oskarżonego o wypowiedzenie się co do jego treści i o wyjaśnienie zachodzących sprzeczności.
§ 3. Wolno na rozprawie odczytać wyjaśnienia współoskarżonego, który zmarł.

art. 389 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 389 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 grudnia 2006 r., III KK 181/06

   …to, że przepis ten nie może mieć zastosowania jeśli w sprawie ujawniła się podstawa od odczytania stosownych protokołów, wynikająca z treści art. 389 k.p.k. bądź 391 k.p.k. (por. T. Grzegorczyk: Odstępstwa od zasady bezpośredniości w kodeksie postępowania karnego, NP 1973 r., z. 7 – 8, s. 1040 –…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 stycznia 2006 r., II KK 29/05

   …i Daniela S. czynności. Tymczasem Sąd Okręgowy wypowiedzi Roberta K. zaprotokołowanej w trakcie posiedzenia przed Sądem Rejonowym, z naruszeniem art. 389 § 1 i 2 k.p.k., nie odczytał ani nie wezwał oskarżonego do wypowiedzenia się na temat sprzeczności zachodzących pomiędzy treścią tego…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 października 2014 r., V KK 144/14

   …r.; 3. nierozpoznaniu zarzutu zawartego w pkt 8 apelacji obrońcy K. A., dotyczącego naruszenia przepisów art. 391 § 1 i § 3 k.p.k. oraz art. 389 § 2 k.p.k. poprzez brak odczytania protokołów zeznań świadka D. K. w sprawie rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy w K., sygn. akt I C …/09 i w…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 grudnia 2020 r., I KK 58/19

   …jest odczytywanie zeznań złożonych w charakterze świadka przez osobę, która następnie ma w postępowaniu status oskarżonego (art. 389 § 1 k.p.k. a contrario). Nie wolno zastępować wyjaśnień oskarżonego uprzednio złożonymi przez niego zeznaniami, jest to bowiem wprost sprzeczne z…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 22 czerwca 2006 r., WA 20/06

   …odmienne wyjaśnienia od tych z postępowania przygotowawczego, a po odczytaniu stosownych protokołów z przesłuchań i wezwaniu w trybie art. 389 § 2 k.p.k. o wyjaśnienie zachodzących sprzeczności, nie byli w stanie ustosunkować się do rozbieżności. Mimo tych faktów Sąd Najwyższy nie uznał…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 5 stycznia 2006 r., III KK 195/05

   …do wypowiedzenie się odnośnie przyczyny zmiany wcześniejszych relacji i wyjaśnienia zachodzących sprzeczności (art. 391 § 3 k.p.k. w zw. z art. 389 § 2 k.p.k.), jednak wobec jej postawy przed sądem, w tym także we własnej toczącej się odrębnie sprawie (potwierdziła jedynie, że są to jej…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 kwietnia 2005 r., I KZP 8/05

   …zresztą powodów) toczących się postępowań, zachodziłaby niewątpliwie możliwość odczytania wcześniejszych wyjaśnień oskarżonego w trybie art. 389 § 1 k.p.k. W wypadku zatem łącznego rozpoznawania sprawy przeciwko współsprawcom, złożone poprzednio wyjaśnienia oskarżonego stanowią dowód, także gdy…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 29 stycznia 2009 r., I KZP 29/08

   …również obrazę szeregu przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść wyroku, to jest art. 391 § 2 i 3 k.p.k. w zw. z art. 389 § 2 k.p.k. w zw. z art. 9 § 1 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., a także art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 § 1 k.p.k. oraz art. 41 § 1 k.p.k.…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 marca 2020 r., II DSS 10/19

   …Sąd rozpoznający sprawę przyjął ustalenia sądu karnego, ograniczając postępowanie dowodowe korzystając z instytucji przewidzianych w art. 389 § 1 k.p.k. i art. 394 § 1 i 2 k.p.k. Dysponował zatem jedynie dowodami, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sądu karnego i które obwinionemu były…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 maja 2015 r., II KK 9/15

    …apelacyjnej może oczywiście oświadczyć, że chce złożyć dodatkowe wyjaśnienia, a dopiero gdy to uczyni, aktualizują się wymogi określone w art. 389 k.p.k. Odpowiednio, pismo oskarżonego nazwane „kasacją” albo „uzupełnieniem kasacji” nie staje się przez to tym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 389 (650)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.