Art. 391

Pokaż w całym akcie

Art. 391 Kodeksu postępowania karnego
Art. 391.
§ 1. Jeżeli świadek bezpodstawnie odmawia zeznań, zeznaje odmiennie niż poprzednio albo oświadczy, że pewnych okoliczności nie pamięta, albo przebywa za granicą lub nie można mu było doręczyć wezwania, albo nie stawił się z powodu niedających się usunąć przeszkód lub przewodniczący zaniechał wezwania świadka na podstawie art. 350a, a także wtedy, gdy świadek zmarł, wolno odczytywać w odpowiednim zakresie protokoły złożonych poprzednio przez niego zeznań w postępowaniu przygotowawczym lub przed sądem w tej lub innej sprawie albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę.
§ 1a. (uchylony)
§ 1b. (uchylony)
§ 1c. (uchylony)
§ 1d. (uchylony)
§ 2. W warunkach określonych w § 1, a także w wypadku określonym w art. 182 § 3, wolno również odczytywać na rozprawie protokoły złożonych poprzednio przez świadka wyjaśnień w charakterze oskarżonego.
§ 3. Przepis art. 389 § 2 stosuje się odpowiednio.

art. 391 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 391 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 sierpnia 2014 r., II KK 204/14

   …niezasadna w stopniu oczywistym, dlatego została oddalona na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 391 § 1 k.p.k. przy uwzględnieniu treści tego przepisu oraz ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji (k. 220, t. II, k. 324, t. II, k. 428, t. III), nie…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 kwietnia 2005 r., I KZP 8/05

   …w art. 182 § 3 k.p.k. prawo odmowy zeznań jawi się bowiem jako pozorne. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przyjęta przez ustawodawcę w art. 391 § 2 k.p.k. konwencja językowa jest tego rodzaju, że przy dokonywaniu wykładni tego przepisu należy zastosować regułę clara non sunt interpretanda, co…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 18 czerwca 2013 r., V KK 46/13

   …Sąd odwoławczy kontroli (poza wywodami co do opinii daktyloskopijnej, o czym będzie jeszcze dalej mowa). Odnosząc się rzekomego naruszenia art. 391 § 1 k.p.k. wskazać trzeba, że do świadka J. C. skierowano wezwanie do stawienia się na pierwszy termin rozprawy, ale – mimo powtórnego awizowania -…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 30 stycznia 2014 r., II KK 1/14

   …przepisów. Nie dokonywał przecież własnych ustaleń faktycznych, ani też nie podejmował decyzji o odczytaniu zeznań T. C. w trybie art. 391 § 1 k.p.k. Oddalił jedynie, w oparciu o przepis art. 170 § 1 pkt. 4 k.p.k., ponowiony przez skazanego w postępowaniu odwoławczym, wniosek o…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 21 stycznia 2003 r., II KKN 314/01

   …a sąd spełni warunek prawidłowego i realnego wezwania tego świadka”. Wykładnia ta jest nadal aktualna, gdyż przepisy art. 182 § 1 i art. 391 § 1 k.p.k. z 1997 r. ma- 3 ją w zasadzie identyczną treść jak przepisy powołane w cytowanej tezie. Orzeczenie to zostało zaaprobowane w literaturze i…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 22 maja 2014 r., III KK 117/14

   …przyjmuje się, iż sam fakt długotrwałego (lub stałego) przebywania świadka za granicą upoważnia sąd do skorzystania z dyspozycji art. 391 § 1 k.p.k. i odczytania jego zeznań, bez względu na ich wagę dla postępowania (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 2 czerwca 2011 r., V KK…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 lutego 2014 r., V KK 425/13

   …procesowym (k. 3260-3261, tom XVII). Po przesłuchaniu świadka, w związku z tym, iż nie pamiętał on szczegółów wizji, odczytano w trybie art. 391 § 1 k.p.k. protokół z dnia 29 września 2008 r. (k. 1011- 1015v, tom VI). Po odczytaniu protokołu świadek podtrzymał złożone tam zeznania. Czynności te…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 7 kwietnia 2010 r., V KK 273/09

   …gwoli przypomnienia wskazać można, że: - Sąd Okręgowy trafnie uznał, iż podstawą ujawnienia zeznań świadków w dniu 28 lutego 2008 r. był art. 391 § 1 k.p.k., a nie – jak błędnie podał i uzasadnił Sąd Rejonowy – również art. 392 § 1 k.p.k. Do zastosowania dyspozycji art. 391 § 1 k.p.k., jeśli…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 11 czerwca 2014 r., III KK 38/14

   …2005 r., SK 48/04, OTK-A 2005/4/45). Sąd Apelacyjny powinien na gruncie sformułowanego zarzutu bezpodstawnego zastosowania przepisu art. 391 § 1 k.p.k., stanowiącego niewątpliwe odstępstwo od zasady bezpośredniości, poddać gruntownej analizie sposób procedowania sądu pierwszej instancji,…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 9 stycznia 2013 r., IV KK 258/12

    …wniosku, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do odczytywania relacji Z. K. zarówno we wskazanym błędnie przez Sąd I instancji trybie art. 391 § 1 k.p.k., jak i trybie art. 391 § 2 k.p.k., który powinien znaleźć zastosowanie, gdyby zachodziła sytuacja określona art. 182 § 3 k.p.k.. Podkreślić…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 391 (1373)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.