Art. 249

Pokaż w całym akcie

Art. 249 Kodeksu postępowania karnego
Art. 249.
§ 1. Środki zapobiegawcze można stosować w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a wyjątkowo także w celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa; można je stosować tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo.
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym można stosować środki zapobiegawcze tylko względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów.
§ 3. Przed zastosowaniem środka zapobiegawczego sąd albo prokurator stosujący środek przesłuchuje oskarżonego, chyba że jest to niemożliwe z powodu jego ukrywania się lub jego nieobecności w kraju. Należy dopuścić do udziału w przesłuchaniu ustanowionego obrońcę, jeżeli się stawi; zawiadomienie obrońcy o terminie przesłuchania nie jest obowiązkowe, chyba że oskarżony o to wnosi, a nie utrudni to przeprowadzenia czynności. O terminie przesłuchania sąd zawiadamia prokuratora.
§ 3a. Jeżeli przesłuchanie podejrzanego przez sąd albo prokuratora nie jest możliwe ze względu na okoliczności wskazane w art. 313 § 1a, określonego w § 3 wymogu przesłuchania oskarżonego nie stosuje się. Do udziału w postępowaniu w przedmiocie tymczasowego aresztowania wyznacza się obrońcę z urzędu, chyba że podejrzany ma obrońcę. Niestawiennictwo obrońcy należycie zawiadomionego o terminie nie tamuje rozpoznania sprawy.
§ 4. Środki zapobiegawcze mogą być stosowane aż do chwili rozpoczęcia wykonania kary. Przepis niniejszy stosuje się do tymczasowego aresztowania tylko w razie orzeczenia kary pozbawienia wolności.
§ 5. Prokurator i obrońca mają prawo wziąć udział w posiedzeniu sądu dotyczącym przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania oraz rozpoznania zażalenia na zastosowanie lub przedłużenie tego środka zapobiegawczego. Na żądanie oskarżonego, który nie ma obrońcy, wyznacza się do tej czynności obrońcę z urzędu. Zarządzenie może wydać także referendarz sądowy. Niestawiennictwo obrońcy lub prokuratora należycie zawiadomionych o terminie nie tamuje rozpoznania sprawy.

art. 249 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 249 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 19 stycznia 2012 r., I KZP 18/11

   …ustawie szczególnej, a wymagane jest ustalenie, na podstawie okoliczności konkretnej sprawy i uprawdopodobnionych w stopniu, o jakim mowa w art. 249 k.p.k., że 6 oskarżonemu w konkretnej sprawie rzeczywiście grozi surowa kara [zob. np. R. A. Stefański (w:) Z. Gostyński (red.) R. A. Stefański, S.…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 27 stycznia 2011 r., I KZP 23/10

   …ten może jednak zostać skierowany do sądu jedynie „względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów” (arg. ex art. 249 § 2 k.p.k.). Postanowienie o przedstawieniu zarzutów i postanowienie o uzupełnieniu lub zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów są…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 sierpnia 2004 r., I KZP 16/04

   …się wydania”. Trafnie podniósł Zastępca Prokuratora Generalnego w pisemnym wniosku, iż w takiej sytuacji należy odpowiednio zastosować art. 249 § 4 k.p.k., który stanowi, że środki zapobiegawcze mogą być stosowane aż do chwili rozpoczęcia kary, z tym że gdy chodzi o tymczasowe aresztowa- 6 nie…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 czerwca 2014 r., I KZP 9/14

   …Nakazu Aresztowania jest uprawniony do badania, czy zachodzi przesłanka ogólna stosowania środka zapobiegawczego, o której mowa w art. 249 § 1 k.p.k., czy też samo wydanie ENA należy uznać za wystarczające uprawdopodobnienie zarzutu popełnienia przestępstwa (art. 249 § 1 k.p.k.) rodzące…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 stycznia 2019 r., II KK 142/18

   …wadliwa „bo nie ustosunkowuje się do zasadniczej kwestii, tj. istnienia ogólnej podstawy stosowania środka zapobiegawczego, określonej w art. 249 § 1 k.p.k.” nie może z przyczyn procesowych uzasadniać trafności podniesionego zarzutu kasacyjnego. Zgodnie z art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 23 maja 2006 r., I KZP 5/06

   …O ile to ostatnie wymaga zawsze wykazania dużego prawdopodobieństwa, że mający być aresztowanym jest sprawcą zarzucanego mu przestępstwa (art. 249 § 1 in fine k.p.k.) oraz istnienia podstaw szczególnych stosowania tego środka, o których mowa w art. 258 § 1-3 k.p.k., to przy zatrzymaniu…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 czerwca 2013 r., V CSK 348/12

   …orzeczenie o zastosowaniu w postępowaniu karnym środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia powoda w wykonywaniu zawodu notariusza na podstawie art. 249 i art.276 k.p.k. 9 Nie ulega wątpliwości, że podstawą tą nie jest art. 552 k.p.k., przewidujący szczególny przypadek odpowiedzialności Skarbu…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 21 listopada 2012 r., V KK 220/12

   …trafnie zauważa skarżący, ogólną przesłanką stosowania środków zapobiegawczych jest duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo (art. 249 § 1 kpk), ale nie ma żadnych podstaw do tego, aby twierdzić, iż w niniejszej sprawie – na jej 2 obecnym etapie – ta przesłanka nie występuje. Jak…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 listopada 2010 r., I KZP 19/10

   …najsurowszego środka zapobiegawczego w innej sprawie w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, jak tego wymaga dyspozycja art. 249 § 1 k.p.k. W konsekwencji zbędne byłoby też występowanie z wnioskiem przewidzianym w art. 607e § 3 pkt 8 k.p.k. Jednocześnie, jak dalej wskazano w tym…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 czerwca 2013 r., V KK 453/12

    …etapie postępowania można stosować środki zapobiegawcze tylko względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów (art. 249 § 2 k.p.k.). Niezależnie od tego jest to czynność procesowa, która rodzi konsekwencje z zakresu prawa karnego materialnego. Dlatego też art. 313 § 1…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 249 (788)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.