Art. 142

Pokaż w całym akcie

Art. 142 Kodeksu cywilnego
Art. 142.
§ 1. Właściciel nie może się sprzeciwić użyciu a nawet uszkodzeniu lub zniszczeniu rzeczy przez inną osobę, jeżeli to jest konieczne do odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym tej osoby lub osoby trzeciej. Może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się także w razie niebezpieczeństwa grożącego dobrom majątkowym, chyba że grożąca szkoda jest oczywiście i niewspółmiernie mniejsza aniżeli uszczerbek, który mógłby ponieść właściciel wskutek użycia, uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.

art. 142 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 142 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 18 kwietnia 2012 r., V CSK 190/11

   …prawa własności i odpowiednio obowiązki znoszenia ich przez właściciela będą bowiem wówczas wprost oparte na przepisach ustawowych (art. 140, art. 142 k.c.). Zwrot „urządzenia”, jak wskazuje się w nauce prawa, powinien być rozumiany szeroko i obejmować zarówno urządzenia jako pojedyńcze rzeczy…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 17 czerwca 2005 r., III CK 685/04

   …22 października 2002 r. III CZP 64/02). Sąd ten ponadto bezzasadnie ocenił – co trafnie zarzucił skarżący – roszczenie powoda w płaszczyźnie art. 142 k.c., który w świetle dokonanych ustaleń, a przede wszystkim zgłoszonego roszczenia nie miał zastosowania. Zwrócić ponadto należy uwagę, że Sąd…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 czerwca 2019 r., III CSK 267/17

   …Wniosek ten pozostaje w zgodzie z ogólnym założeniem ustawodawcy, który wyżej ceni dobra o charakterze osobistym od dóbr majątkowych (por. art. 142 k.c.). Zbyt daleko idące jest jednak stanowisko skarżącej, która przyjmuje, że powstanie prawa o charakterze osobistym powoduje wygaśnięcie (czy…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 17 stycznia 2018 r., II OSK 800/16

   …Sąd I instancji środka określonego w ustawie w sytuacji, gdy organ nie wyjaśnił istotnych w sprawie okoliczności, tj. wynikających z art. 142 Kodeksu cywilnego uprawnień skarżącego do wykonania utwardzenia nawierzchni i korytka odwadniającego na nieruchomości M. P. w celu zapewnienia…

5. NSA oz. w Lublinie, wyrok z 28 września 1984 r., SA/Lu 415/84
6. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, wyrok z 3 września 2015 r., III Ca 489/15

   …gdy działano w celu odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego linii energetycznej, czyli gdy rosnące drzewa bezpośrednio zagrażały tej linii (art. 142 § 1 k.c.). Oczywistym jest, że stan taki zachodzi tylko wówczas, gdy rosnące drzewa osiągnęły wysokość stwarzającą zagrożenie dla linii…

7. Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 10 września 2021 r., III Ca 886/20

   …dotyczącej wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z przedmiotowej nieruchomości - naruszający cudzą własność w warunkach o których mówi art. 142 k.c. działa legalnie, przepis ten ma jednak zastosowanie jedynie w przypadku, gdy użycie cudzej rzeczy wynika z konieczności odwrócenia grożącego…

8. Sąd Rejonowy w Nysie, wyrok z 17 września 2020 r., I C 1681/19

   …niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym tej osoby lub osoby trzeciej. Może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody (art. 142 § 1 k.c.). Przepis powyższy stosuje się także w razie niebezpieczeństwa grożącego dobrom majątkowym, chyba że grożąca szkoda jest oczywiście i…

9. Sąd Okręgowy w Lublinie, wyrok z 18 września 2019 r., II Ca 973/18

   …tym samym pozwanemu przysługiwało uprawnienie pozwanego do wykonania prac wycinkowych na nieruchomości powódki, które wynikało z przepisów art. 142 § 2 k.c. w zw. z art. 142 § 1 k.c. Będąc posiadaczem w zakresie treści służebności przesyłu (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w L. mogła zlecić…

10. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, postanowienie z 11 maja 2017 r., II Ca 263/17

    …w znaczeniu materialnym w rozumieniu art. 1 k.p.c. W związku z powyższym tak określone żądanie zostało rozpoznane przez Sąd w płaszczyźnie art. 142 § 1 k.c. który jest jednym z przepisów regulujących tzw. prawo sąsiedzkie. Przepis ten stanowi, iż właściciel nie może się sprzeciwić użyciu, a nawet…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 142 (67)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.