Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 13 czerwca 2024 r., VI Ka 528/24

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 13 czerwca 2024 r., VI Ka 528/24

Tekst

1 Warszawa, dnia 13 czerwca 2024 r.

2 Sygn. akt VI Ka 528/24

3 1

4 2WYROK

5 2.1W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

6 3Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

7 Przewodniczący:SSA Anna Kalbarczyk

8 protokolant: protokolant sądowy – stażysta Dominika Mroczka

9 4przy udziale prokuratora Anety Ostromeckiej

10 po rozpoznaniu dnia 13 czerwca 2024 r.

11 5sprawy I. Ż. córki T. i Z., ur. (...) w W.

12 6oskarżonej o przestępstwa z art. art. 286 § 1 kk w zw. z art. 18 § 3 kk

13 7na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego

14 8od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie

15 9z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt IV K 270/19

16 na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 VI Ka 528/24

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 10 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV K 270/19

25 1.2 Podmiot wnoszący apelację

26 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☒ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☐ inny

32 0.11.3. Granice zaskarżenia

33 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☒ na korzyść

35 ☐ na niekorzyść

36 ☒ w całości

37 ☐ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☐

41 co do kary

42 ☐

43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

44 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

46 ☒

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☐

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☒

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☐

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☐

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 0.11.4. Wnioski

63 ☐

64 uchylenie

65 ☒

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 0.12.1. Ustalenie faktów

69 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Wskazać oskarżonego.

72 Wskazać fakt.

73 Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

74 1.

75 I. Ż.

76 Oskarżona jest osobą niekaraną

77 k. 349 - Informacja z KRK

78 2.

79 I. Ż.

80 Sytuacja majątkowa oskarżonej

81 k. 339 - EPUAP

82 0.12.2. Ocena dowodów

83 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

84 Wskazać fakt

85 Dowód

86 Zwięźle o powodach uznania dowodu.

87 1.

88 Dane o karalności z systemu KRK

89 Załączony dokument urzędowy został sporządzony w przepisanej prawem formie przez organ do tego uprawniony. Stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności dokumentu.

90 2.

91 Sytuacja majątkowa oskarżonej z systemu EPUAP

92 Załączony dokument urzędowy został sporządzony w przepisanej prawem formie przez organ do tego uprawniony. Stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności dokumentu.

93 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

94 Lp.

95 Zarzuty obrońcy oskarżonego

96 1.

97 Obrońca oskarżonej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

98 1) przepisów postępowania w postaci art. 7 KPK poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i brak obdarzenia wiarygodnością zeznań oskarżonej w zakresie, w którym zeznała ona, że nie miała żadnej świadomości o nielegalności udzielenia kredytu, które to zeznania w całości korespondują w uznanymi za wiarygodne zeznaniami świadka M. T., bowiem potwierdziła ona fakt, iż o nielegalności procederu oskarżona nie wiedziała;

99 2) przepisów postępowania w postaci art. 410 KPK poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i pominięcie - w zakresie dowodu z zeznań M. T. - uznanych za wiarygodne zeznań, z których wynika, że oskarżona nie miała świadomości nielegalności udzielenia kredytu;

100 

101 które to naruszenia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia i doprowadziły do naruszenia:

102 3) przepisów prawa materialnego w postaci art. 18 § 3 KK w zw. z art. 286 § 1 KK w zb. z art. 297 § 1 KK w zw. z art. 11 § 2 KK poprzez ich zastosowanie i uznanie, że oskarżona miała zamiar pomocy przy popełnieniu przestępstwa, w sytuacji gdy żaden dowód w niniejszej sprawie nie wykazuje, iż oskarżona wiedziała o nieprawdziwości dokumentu o zatrudnieniu i że miała świadomość, że pomaga w udzieleniu kredytu na podstawie fałszywych dokumentów.

103 ☐ zasadny

104 ☐ częściowo zasadny

105 ☐ niezasadny

106 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

107 Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów sąd odwoławczy ograniczył rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym tylko do uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., o czym poniżej.

108 Wniosek

109 Obrońca oskarżonej wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonej od zarzucanego jej czynu i zasądzenie od oskarżyciela publicznego na rzecz oskarżonej zwrotu kosztów postępowania za I i II instancję.

110 ☐

111 ☐ przedwczesny

112 ☐

113 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny.

114 Jak wyżej.

115 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

116 Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

117 i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

118 Naruszenie prawa do obrony – art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

119 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.

120 1. Z uwagi na powziętą informację o uprzednim leczeniu psychiatrycznym oskarżonej I. Ż., sąd I instancji powziął wątpliwości dotyczące jej stanu zdrowia psychicznego i w dniu 28 września 2021 roku dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów (k. 181).

121 2. Od tego czasu udział obrońcy oskarżonej w toczącym się postępowaniu był obligatoryjny  art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.

122 3. W dniu 9 stycznia 2022 roku biegli sporządzili opinię sądowopsychiatryczną wskazując we wnioskach, że nie stwierdzili u badanej zaburzeń psychicznych, ani upośledzenia umysłowego, jej stan psychiczny nie znosił, ani nie ograniczał zdolności rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Biegli stwierdzili także, że oskarżona może brać udział w postępowaniu sądowym i prowadzić obronę w sposób samodzielny oraz rozsądny (k. 188). W dniu 12 maja 2022 roku na rozprawie głównej biegłe podtrzymały wnioski z opinii sądowo-psychiatrycznej (k. 218-219).

123 4. Pomimo takiej treści decyzji sąd nie postanowił, by uznać obronę oskarżonej za nieobligatoryjną na dalszym etapie postępowania.

124 5. Obrońca oskarżonej uczestniczył w toczącym się postępowaniu i był obecny na rozprawie w dniach 9 marca 2022 roku, 12 maja 2022 roku, 13 lipca 2022 roku, 14 grudnia 2022 roku, 7 marca 2023 roku, 10 maja 2023 roku, 20 września 2023 roku.

125 6. W dniu 20 września zamknięto przewód sądowy i odroczono wydanie wyroku do dnia 25 września 2023 roku.

126 7. W dniu 25 września 2023 roku na termin rozprawy nie stawił się obrońca. Tego dnia sąd wznowił przewód sądowy i pod nieobecność obligatoryjnego obrońcy uprzedził strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego oskarżonej na podstawie art. 399 § 1 k.p.k. (k. 294). Rozprawa uległa odroczeniu do dnia 22 listopada 2023 roku wobec niestawiennictwa stron.

127 8. Na rozprawę w dniu 22 listopada 2023 roku nie stawił się obrońca, wniósł o odroczenie rozprawy z powodów rodzinnych.

128 9. Na kolejną rozprawę w dniu 10 stycznia 2024 roku nie stawił się obrońca. Dopiero tego dnia zapadło postanowienie o uznaniu udziału obrońcy na rozprawie za nieobowiązkowy (k. 302). Nie ponowiono czynności procesowych, które zostały przeprowadzone w dniu 25 września 2023 roku.

129 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

130 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

131 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

132 artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k.

133 ☒ art. 439 k.p.k.

134 Zwięźle o powodach uchylenia.

135 1. W sytuacji zaistnienia okoliczności wskazanych w art. art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. udział obrońcy w toczącym się postępowaniu jest obligatoryjny.

136 2. Obrona obligatoryjna wynikająca z tych okoliczności może ustać wyłącznie wtedy, gdy zostanie wydane wskazane w § 4 tego artykułu postanowienie sądu i to niezależnie od tego, czy – między powstaniem wątpliwości co do poczytalności oskarżonego a wydaniem przez biegłych lekarzy psychiatrów opinii – oskarżony miał ustanowionego z wyboru lub wyznaczonego z urzędu obrońcę ( postanowienie SN z 28 stycznia 2020 roku, V KS 1/20).

137 3. Tym samym obrona obligatoryjna ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy, po uznaniu opinii biegłych lekarzy psychiatrów za uzasadnioną – art. 79 § 4 k.p.k. ( wyrok SN z 16 stycznia 2018 roku, V KK 450/17; wyrok SN z 20 lipca 2023 roku, I KK 390/22; wyrok SN z 19 lipca 2023 roku, III KK 628/22).

138 4. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, które kwestię tę pojmuje wysoce restrykcyjnie, nieobecność obrońcy obligatoryjnego (art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k.) na rozprawie w przypadku braku wydania przez sąd postanowienia stwierdzającego brak obligatoryjności obrony (art. 79 § 4 k.p.k.), stanowi uchybienie będące bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. także wówczas, gdy z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wynika, iż poczytalność oskarżonego w czasie popełnienia czynu nie była wyłączona ani w znacznym stopniu ograniczona, a nadto że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala mu na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny ( postanowienie z 18 maja 2022 roku, I KZP 10/21, OSNK 2022/6, poz. 23, T. Markiewicz, aprobująca stanowisko glosa do tego postanowienia OSP 2022/9, poz. 75).

139 5. Mając powyższe na względzie uznać należy, że doszło do wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. z uwagi na wznowienie przewodu sądowego i przeprowadzenie czynności procesowych na rozprawie w dniu 25 września 2023 roku pod nieobecność obrońcy. Na rozprawie tego dnia obrona oskarżonej była obroną obligatoryjną, gdyż sąd nie wydał postanowienia w trybie art. 79 § 4 k.p.k. To uchybienie musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

140 6. Artykuł 439 § 1 pkt 10 k.p.k. odnosi się natomiast do dwóch przypadków -- sytuacji, gdy oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.k. lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy. (vide: postanowienie SN z 17.12.2014 r., II KK 316/14, LEX nr 1565761).

141 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

142 1. Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy sąd rejonowy zobligowany jest przeprowadzić w całości postępowanie zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego.

143 2. Poza powyższym sąd powinien wyjaśnić rozbieżności, które są już zauważalne co do numeru karty kredytowej, co się z tym wiąże wysokości ewentualnej szkody, czy ewentualnej kwalifikacji prawnej.

144 3. Jak wynika z opisu czynu zarzucanego oskarżonej (co nie zostało skorygowane przez sąd rejonowy) w dniu 14 czerwca 2016 r. zawarta została, na dane osobowe A. Ł., umowa rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego konto (...) o nr (...), zaś w dniu 11 lipca 2016 r. została zawarta również na dane osobowe A. Ł., umowa o nr (...) o wydanie i używanie karty kredytowej o numerze (...).

145 4. Jak wynika z informacji banku (k. 231)  karta o tym numerze (...)  nie jest kartą kredytową, tylko kartą debetową przypisaną do rachunku założonego w dniu 14 czerwca 2016 roku na dane A. Ł. o nr (...).

146 5. Powyższe potwierdzają zeznania świadka M. W. przesłuchanej w toku postępowania przygotowawczego (k. 3233), która zeznała, że do karty kredytowej został przypisany inny rachunek do spłaty, to jest rachunek o nr (...). Świadek dodatkowo podała, że numer kart kredytowej zostanie podany w terminie późniejszym, co nie nastąpiło.

147 6. W związku z powyższym koniecznym jest również poczynienie ustaleń odnośnie powyższych kwestii, gdyż niewątpliwie mają wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

148 6. Koszty Procesu

149 Wskazać oskarżonego.

150 Przytoczyć okoliczności.

151 I. Ż.

152 Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, nie orzekano o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze.

153 7. PODPIS

154 Anna Kalbarczyk

155 1.1. Granice zaskarżenia

156 Kolejny numer załącznika

157 1

158 Podmiot wnoszący apelację

159 Obrońca oskarżonej

160 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

161 Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 10 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV K 270/19

162 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

163 ☒ na korzyść

164 ☐ na niekorzyść

165 ☒ w całości

166 ☐ w części

167 ☐

168 co do winy

169 ☐

170 co do kary

171 ☐

172 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

173 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

174 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

175 ☒

176 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

177 ☐

178 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

179 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

180 ☒

181 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

182 ☐

183 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

184 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

185 ☐

186 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

187 ☐

188 art. 439 k.p.k.

189 ☐

190 brak zarzutów

191 0.11.4. Wnioski

192 ☐

193 uchylenie

194 ☒

195 zmiana