Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 6 marca 2023 r., VI Ka 249/22

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 6 marca 2023 r., VI Ka 249/22

Tekst

1 Warszawa, dnia 10 lutego 2023 r.

2 Sygn. akt VI Ka 249/22

3 1.

4 2.WYROK

5 2.1.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

6 3.Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

7 Przewodniczący:SSO Jacek Matusik

8 protokolant: protokolant sądowy – stażysta N. S.

9 4.przy udziale prokuratora Marka Traczyka

10 po rozpoznaniu dnia 10 lutego 2023 r.

11 5.sprawy S. R. syna J. i D., ur. (...) w W.

12 6.oskarżonego o przestępstwo z art. 278 § 1 kk

13 7.na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora

14 8.od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie

15 9.z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt III K 724/20

16 11.uchyla zaskarżony wyrok; sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie.

Uzasadnienie

17 Formularz UK 2

18 Sygnatura akt

19 VI Ka 249/22

20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

21 1

22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

23 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

24 Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 15 grudnia 2021 roku, sygn. akt III K 724/20.

25 1.2. Podmiot wnoszący apelację

26 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ oskarżyciel posiłkowy

28 ☐ oskarżyciel prywatny

29 ☐ obrońca

30 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

31 ☐ inny

32 1.3. Granice zaskarżenia

33 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

34 ☐ na korzyść

35 ☒ na niekorzyść

36 ☐ w całości

37 ☒ w części

38 ☐

39 co do winy

40 ☐

41 co do kary

42 ☒

43 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

44 1.1.2. Podniesione zarzuty

45 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

46 ☐

47 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

48 ☐

49 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

50 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

51 ☐

52 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

53 ☒

54 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

55 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

56 ☐

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 1.4. Wnioski

63 ☐

64 uchylenie

65 ☒

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

68 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

69 1.5. Ustalenie faktów

70 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

71 Lp.

72 Oskarżony

73 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

74 Dowód

75 Numer karty

76 2.1.1.1.

77 S. R.

78 Stan majątkowy

79 Informacja e-puap

80 k.92

81 2.1.1.2.

82 S. R.

83 Wielokrotnie karany

84 Dane o karalności z systemu K.

85 k.94-95

86 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

87 Lp.

88 Oskarżony

89 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

90 Dowód

91 Numer karty

92 2.1.2.1.

93 1.6. Ocena dowodów

94 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

95 Lp. faktu z pkt 2.1.1

96 Dowód

97 Zwięźle o powodach uznania dowodu

98 2.1.1.1.

99 Informacja e-puap

100 Informacje ze wskazanego dokumentu nie budzą wątpliwości i należy uznać je za udowodnione.

101 2.1.1.2.

102 Dane o karalności z systemu K.

103 Informacje ze wskazanego dokumentu nie budzą wątpliwości i należy uznać je za udowodnione.

104 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

105 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

106 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

107 Dowód

108 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

109 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

110 Lp.

111 Zarzut

112 3.1.

113 Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że mienie w postaci: pieniędzy w kwocie 8.700 zł, laptopa marki K., telefonu komórkowego marki S., klucza do drzwi wejściowych, tj. rzeczy o łącznej wartości 9.600 zł, należały do pokrzywdzonej E. G., podczas gdy z materiałów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu wynika, że stanowiły wspólną własność pokrzywdzonych E. G. oraz J. G..

114 ☐ zasadny

115 ☒ częściowo zasadny

116 ☐ niezasadny

117 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

118 Odniesienie się do zarzutu zgłoszonego w apelacji jest bezprzedmiotowe z uwagi na stwierdzenie uchybienia które podlegało uwzględnieniu z urzędu i skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku, natomiast kwestia ta wymaga rzetelnego ustalenia i rozważenia przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

119 Wniosek

120 Zmiana zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 3, tj. rozstrzygnięcia w przedmiocie środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia w całości szkody poprzez orzeczenie wobec oskarżonego S. R. na podstawie art. 46 § 1 k.k. obowiązku naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem i zapłatę solidarnie na rzecz E. G. oraz J. G. kwoty. 9.600 zł.

121 ☐ zasadny

122 ☐ częściowo zasadny

123 ☒ niezasadny

124 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

125 Jak wyżej.

126 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

127 4.1.

128 Rażące naruszenie prawa procesowego – prawa oskarżonego do obrony (art. 6 k.p.k.).

129 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

130 Utrzymanie wyroku sądu I instancji byłoby rażąco niesprawiedliwe (art. 440 k.p.k.), z uwagi na niezapewnienie oskarżonemu prawa do obrony.

131 Prawo do obrony, które posiada oskarżony, jest jednym z fundamentalnych praw człowieka. Zostało ono wprost uregulowane w Konstytucji RP oraz w kodeksie postępowania karnego, stając się naczelną zasadą procesu. Realizując prawo do obrony oskarżony posiada m.in. uprawnienie do udziału w rozprawach. W niniejszej sprawie, w postępowaniu przed sądem I instancji na rozprawie głównej uznano, że oskarżony został prawidłowo powiadomiony o jej terminie poprzez podwójną awizację na wskazany przez niego w postępowaniu przygotowawczym adres korespondencyjny. Jak wynika z protokołu przesłuchania podejrzanego z dnia 3 lipca 2020 r., oskarżony podał adres dla doręczeń: ul. (...) w W. oraz tożsamy adres zamieszkania (k.37). Adres ten został następnie dołączony do aktu oskarżenia jako załącznik. Uwadze Sądu Rejonowego umknęło jednak, że w protokole zatrzymania oskarżonego w dniu 3 lipca 2020 roku (k. 29) wskazano, iż jest on poszukiwany listem gończym celem odbycia kary oraz wystawiono wobec niego dwa nakazy doprowadzenia celem odbycia kar pozbawienia wolności. Owszem w protokole przesłuchania oskarżony podał wskazany wyżej adres korespondencyjny, jednakże mając na uwadze informacje o których mowa powyżej oraz datę przyjęcia oskarżonego do AŚ W.-G. na podstawie danych z systemu NOE-SAD (k. 87), oczywistym jest iż po wykonaniu z nim wymaganych czynności procesowych nie został on zwolniony, a niezwłocznie przetransportowany do tej jednostki penitencjarnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że sąd I instancji miał możliwość skutecznego doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy, skoro w aktach sprawy znajdowały się informacje wskazujące na fakt, iż po wykonaniu czynności procesowych z oskarżonym zostanie on przekazany do zakładu karnego celem odbycia kar pozbawienia wolności. W zaistniałej sytuacji Sąd Rejonowy winien ustalić w którym konkretnie zakładzie karnym oskarżony aktualnie przebywa, a następnie prawidłowo zawiadomić go o terminie rozprawy, zwłaszcza że czynność ta – poprzez sprawdzenie w systemie NOE-SAD – nie spowodowałaby nadmiernych trudności. Sąd Okręgowy pamięta oczywiście, że oskarżony/podejrzany ma obowiązek informować organy procesowe o zmianie miejsca pobytu (w tym związane z pozbawieniem go wolności) jednakże w realiach niniejszej sprawy trudno uznać, że zachowanie oskarżonego było zawinione. Pamiętać bowiem należy, że do zakładu karnego został on przetransportowany przez funkcjonariuszy Policji, który to organ prowadził czynności z jego udziałem w niniejszej sprawie. Tym samym oskarżony (wtedy jeszcze podejrzany) słusznie domniemywał, że nie musi informować tego organu o zmianie miejsca pobytu, skro sam organ przetransportował go do jednostki penitencjarnej. W związku z tym rażącym błędem było wskazanie w akcie oskarżenia, że oskarżony przebywa pod adresem zamieszkania, chociaż jego autor miał pełną świadomość, że jest inaczej. Błąd ten powielił później Sąd Rejonowy nie dostrzegając wskazanych wyżej okoliczności i wysyłając zawiadomienia dla oskarżonego na jego adres zamieszkania na wolności.

132 Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, chociaż oskarżony ma prawo, a nie obowiązek brania udziału w rozprawie (art. 374 k.p.k.), to, aby móc to prawo zrealizować, musi być prawidłowo zawiadomiony o jej terminie i miejscu (art. 117 § 1 k.p.k.) ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. IV KK 481/20, LEX nr 3096719). Ponadto, można prowadzić rozprawę pod nieobecność oskarżonego, którego udział w rozprawie nie jest obowiązkowy tylko wówczas, gdy został on prawidłowo zawiadomiony o jej czasie i miejscu. Nieprawidłowe powiadomienie jest z kolei równoznaczne z niepowiadomieniem o terminie rozprawy i w rezultacie zawsze rodzi konieczność zaniechania jej przeprowadzenia ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2020 r., sygn. IV KK 283/20, LEX nr 3145225).

133 Mając na uwadze wyżej przytoczone okoliczności, w toku rozprawy głównej przed sądem I instancji nie istniały warunki do jej prowadzenia pod nieobecność oskarżonego, albowiem wezwanie na rozprawę główną przed sądem I instancji wyznaczoną na dzień 15 grudnia 2021 r. zostało błędnie wysłane na adres zamieszkania, nie zaś na adres zakładu karnego w którym aktualnie przebywał oskarżony, co w konsekwencji doprowadziło do uniemożliwienia oskarżonemu realizacji przysługującego mu prawa do obrony. Uchybienie Sądu skutkujące rozpoznaniem sprawy pod nieobecność oskarżonego, który nie został należycie zawiadomiony o terminie rozprawy, doprowadziło więc do rażącego naruszenia jego uprawnień procesowych i uniemożliwiło mu podjęcie osobistej obrony. Tym samym stwierdzić należy, iż całe postępowanie dowodowe przeprowadzone przed Sądem I instancji dotknięte jest istotną wadą, w związku z czym wymaga ono przeprowadzenia go na nowo w całości. Okoliczność ta zgodnie z art. 437 § 2 k.p.k. skutkuje zaś koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

134 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

135 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

136 5.1.1.

137 Przedmiot utrzymania w mocy

138 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

139 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

140 5.2.1.

141 Przedmiot i zakres zmiany

142 Zwięźle o powodach zmiany

143 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

144 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

145 5.3.1.1.1.

146 ☐ art. 439 k.p.k.

147 Zwięźle o powodach uchylenia

148 5.3.1.2.1.

149 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.

150 ☒ art. 437 § 2 k.p.k.

151 Zwięźle o powodach uchylenia

152 Okoliczności i uchybienia wskazane w punkcie 4.1 skutkują stwierdzeniem, że postępowanie przed sądem I instancji było nierzetelne i wymaga powtórzenia w całości. Przypomnieć należy, że zgodnie z Uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r. I KZP 3/19 konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k., jako powód uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji. Z taką sytuacją mamy do czynienia właśnie w sprawie niniejszej, gdzie z uwagi na wadliwe zawiadomienie oskarżonego o rozprawie, został on pozbawiony prawa do obrony.

153 5.3.1.3.1.

154 Konieczność umorzenia postępowania

155 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

156 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

157 5.3.1.4.1.

158 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

159 Zwięźle o powodach uchylenia

160 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

161 Postępowanie należy przeprowadzić ponownie w całości bacząc, by było ono zgodne przepisami procedury i nie naruszało uprawnień oskarżonego, a w szczególności wynikającego z treści art. 6 k.p.k. – prawa do obrony. Następnie zebrany i należycie ujawniony na rozprawie materiał dowodowy Sąd podda wszechstronnej, gruntownej ocenie, uwzględniającej reguły określone w art. 7 k.p.k. i wyprowadzi racjonalne wnioski w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonego w ramach zarzucanego mu czynu, bacząc by opis czynu w komparycji wyroku korespondował z opisem czynu zarzucanego aktem oskarżenia.

162 Jednocześnie, mając na względzie treść zarzutu podniesionego w apelacji, Sąd winien wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości czyją konkretnie własność stanowiły skradzione przedmioty i pieniądze (zeznania ewentualnych pokrzywdzonych w tym zakresie są rozbieżne) i w przypadku uznania winy oskarżonego i orzekania o obowiązku naprawienia szkody – w zależności od treści tych ustaleń – zasądzić ten obowiązek na rzecz ustalonych bezspornie pokrzywdzonych lub pokrzywdzonego.

163 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

164 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

165 Przytoczyć okoliczności

166 6. Koszty Procesu

167 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

168 Przytoczyć okoliczności

169 Nie orzekano o kosztach procesu, albowiem postępowanie w sprawie nie zostało zakończone.

170 7. PODPIS

171 1.11. Granice zaskarżenia

172 Kolejny numer załącznika

173 1

174 Podmiot wnoszący apelację

175 Prokurator

176 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

177 Środek kompensacyjny

178 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

179 ☐ na korzyść

180 ☒ na niekorzyść

181 ☐ w całości

182 ☒ w części

183 ☐

184 co do winy

185 ☐

186 co do kary

187 ☒

188 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

189 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

190 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

191 ☐

192 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

193 ☐

194 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

195 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

196 ☐

197 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

198 ☒

199 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

200 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

201 ☐

202 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

203 ☐

204 art. 439 k.p.k.

205 ☐

206 brak zarzutów

207 0.1.1.4. Wnioski

208 ☐

209 uchylenie

210 ☒

211 zmiana