Art. 117

Pokaż w całym akcie

Art. 117 Kodeksu postępowania karnego
Art. 117.
§ 1. Uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie i miejscu, chyba że ustawa stanowi inaczej.
§ 2. Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak dowodu, że została o niej powiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn, a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i wnosi o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej.
§ 2a. Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby oskarżonych, świadków, obrońców, pełnomocników i innych uczestników postępowania, których obecność była obowiązkowa lub którzy wnosili o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnionymi do wzięcia w niej udziału, wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego.
§ 3. W razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest obowiązkowe, czynności procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej.
§ 3a. Niestawiennictwo strony, która została należycie zawiadomiona o czynności procesowej, niezależnie od jego przyczyny, nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu tej czynności, jeżeli stawił się jej obrońca lub pełnomocnik. Nie dotyczy to czynności, w której udział strony jest obowiązkowy.
§ 4. (uchylony)
§ 5. Przepisu § 2a nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których zasady usprawiedliwiania niestawiennictwa regulują odrębne przepisy.

art. 117 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 117 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 czerwca 2015 r., I KZP 4/15

   …i celu omawianego przepisu wymaga jednak odwołania się do jego otoczenia normatywnego, bowiem regulacja ta, np. w przeciwieństwie do art. 117 k.p.k., nie ma charakteru ogólnego, a pozostaje w ścisłym powiązaniu z określoną instytucją procesową. Przepis art. 377 k.p.k. stanowi jeden z…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 marca 2002 r., I KZP 8/02

   …w ogólnych przepisach regulujących porządek czynności procesowych. Zaznaczyć trzeba, iż w omawianym przypadku nie ma zastosowania przepis art. 117 § 3 k.p.k., 5 odnoszący się do czynności, w których stawiennictwo jest obowiązkowe, gdyż ustawa w art. 376 § 2 k.p.k. (stanowiąc inaczej) dopuszcza…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 27 stycznia 2016 r., V KK 321/15

   …wniesiona przez obrońcę skazanego M. I. Obrońca sformułował w niej trzy zarzuty. Pierwszy powiązał z naruszeniem art. 6 k.p.k. w zw. z art. 117 § 2 k.p.k. w zw. z art. 450 § 3 k.p.k. wskazując, że przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej i rozpoznanie środka odwoławczego bez udziału oskarżonego,…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 25 kwietnia 2013 r., III KK 360/12

   …wniosek stron. Autor nadzwyczajnego środka zaskarżenia uznanego za zasadny, a wniesionego na korzyść osk. O. F., trafnie powołał przepisy art. 117 § 2 k.p.k. i art. 6 k.p.k., jako naruszone w sposób rażący przez sąd odwoławczy orzekający w tej sprawie w odniesieniu do tego oskarżonego. Podzielić…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 marca 2020 r., II DSS 10/19

   …to nie tylko wspomnianego już zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, ale również obrazy przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 117 § 2a k.p.k. i art. 117 § 2 k.p.k., art. 170 k.p.k., art. 193 k.p.k., art. 201 k.p.k., art. 353 § 4a k.p.k. oraz art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. W pierwszej…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 grudnia 2020 r., IV KK 481/20

   …zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że niestawiennictwo oskarżonego wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub innych wyjątkowych przyczyn (art. 117 k.p.k.). Tylko w razie zachowania wyżej wskazanych warunków można przyjąć (wzruszalne) domniemanie, że nieobecność oskarżonego wynika jedynie z…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 18 czerwca 2015 r., IV KK 46/15

   …w postępowaniu także jako świadek. Skarżący swoją argumentację 5 przedstawia w kontekście wykazywania obrazy przez oba orzekające sądy art. 117 § 2 k.p.k., co nie jest trafne. Nie ma racji, kwestionując stanowisko orzekających sądów co do tego, że przepis art. 477 k.p.k. stanowi lex specialis…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 21 maja 2013 r., III KK 435/12

   …1.rażące naruszenie przepisów postepowania, które miało wpływ na jego treść, a mianowicie: a) art. 6 k.p.k. w zw. z art. 77 k.p.k. i art. 117 § 1 k.p.k., poprzez przyjęcie, przez Sąd odwoławczy, że przeprowadzenie rozprawy przez Sąd I instancji w dniu 11 kwietnia 2012 r., pod nieobecność…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 lutego 2006 r., III KK 221/05

   …działać osobiście lub przez pełnomocnika. Jeżeli więc stawiennictwo pełnomocnika nie jest obowiązkowe (nie zachodzi wypadek określony w art. 117 § 3 k.p.k.), to od woli strony zależy przeprowadzenie czynności procesowej mimo nieobecności niepowiadomionego o niej pełnomocnika. Jednak warunkiem…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 29 stycznia 2015 r., I KZP 26/14

    …sytuacji, gdy rozprawę przerwano albo odroczono bez wskazywania od razu nowego jej terminu, kiedy to nakaz powiadomienia ma swe oparcie w art. 117 § 1 k.p.k. Przepis § 5 art. 377 k.p.k. nie stanowi jednak swoistego superfluum w stosunku do przywołanego art. 117 k.p.k., jako że ten ostatni dotyczy…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 117 (617)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.