Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2026 r., I C 1237/21

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2026 r., I C 1237/21

Tekst

1 Sygn. akt I C 1237/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 16 czerwca 2026 r.

3 Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

4 Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka

5 Protokolant: stażysta M. P.

6 po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2026 r. w Warszawie

7 na rozprawie

8 sprawy z powództwa B. E. (1)

9 przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi (...) K.

10 o zapłatę

11 I. zasądza od Skarbu Państwa - Prezydenta (...) K. na rzecz B. E. (1) kwotę 1.112.500 zł (jeden milion sto dwanaście tysięcy pięćset złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

12 II. ustala, że pozwany w całości ponosi koszty postępowania, z tym, że ich wyliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

13 Sygn. akt: IC 1237/21

Uzasadnienie

14 W pozwie skierowanym w dniu 26 października 2016 roku (data prezentaty Biura Podawczego tut. Sądu) przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie (...) powódki B. E. (2) i Z. O. (2) wniosły o zasądzenie odszkodowania w kwocie po 967.500 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powódki wskazały, że źródłem szkody i zdarzeniem, z którym wiążą swoje roszczenie, było wydanie przez Prezydium Rady Narodowej (...) K. z dnia 17 czerwca 1955 roku orzeczenia o odmowie przyznania własności czasowej do nieruchomości (...) nr (...)położonej przy (...) w K., stanowiącej wówczas własność babki powódek. Powódki domagały się także zasądzenia od Skarbu Państwa - Wojewody (...) zwrotu kosztów procesu /pozew k. 4-6/.

15 Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Wojewodę (...) zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, w odpowiedzi na pozew z 6 marca 2017 roku (data nadania w UP k. 106), wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych na rzecz Skarbu Państwa, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa-Prokuratorii Generalnej RP. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany zakwestionował żądanie co do zasady jak i co do wysokości. Podniósł, iż roszczenie jest przedawnione, co czynić powinno bezprzedmiotowym merytoryczną ocenę zasadności zgłaszanych żądań przez stronę powodową /odpowiedź na pozew k. 78-90/.

16 W piśmie procesowym z 17 maja 2017r. (data prezentaty Biura Podawczego tut. Sądu) powódki zmodyfikowały żądanie pozwu i częściowo cofnęły pozew i wniosły o zasądzenie na ich rzecz kwoty po 601.785 zł, w pozostałej zaś części zrzekły się odszkodowania / pismo k.116/.

17 Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2018 roku Sąd Okręgowy w Warszawie wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Prezydenta (...) K. jako statio fisci pozwanego Skarbu Państwa. W tym samym dniu również Sąd Okręgowy zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. /protokół rozprawy k. 165-165v.m postanowienie k. 166/.

18 Na skutek zażalenia pozwanego postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 roku wydanym w sprawie I ACz 253/18 zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wniosek powódek o zawieszenie postępowania oddalił /postanowienie k. 197-198v./.

19 Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2018 roku Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględniając podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia oddalił powództwo i ustalił, że powódki ponoszą w całości koszty postępowania, z tym, że ich szczegółowe rozliczenie pozostawił referendarzowi sądowemu /wyrok k. 223/.

20 Od powyższego wyroku w dniu 08 lutego 2019 roku (data nadania w UP k. 250) powódki wniosły apelację /apelacja k. 234-240/. Na etapie postępowania międzyinstancyjnego powódka Z. O. (1) w dniu 25 czerwca 2019 roku darowała swojej siostrze B. E. (1) w całości swoje prawo do odszkodowania sprecyzowanego w procesie o zapłatę toczącym się przed Sądem Okręgowym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IC 1094/16 wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a B. E. (1) darowiznę tę przyjęła /akt notarialny k. 341-343v./.

21 Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2019 roku po uprzednim otrzymaniu zgody pozwanego Skarbu Państwa na zmianę podmiotową po stronie powodowej Sąd Okręgowy ustalił na podstawie art. 192 pkt 3 k.p.c., że w miejsce Z. O. (1) wstępuje B. E. (1), zaś postępowanie z udziałem Z. O. (1) umorzył /pismo pozwanego k. 348, postanowienie k. 350/.

22 Wyrokiem z dnia 9 lutego 2021 roku wydanym w sprawie I ACa 162/20 Sąd Apelacyjny w Warszawie na skutek apelacji powódki B. E. (1) od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2019 roku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Warszawie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny uznał, że podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia stanowi nadużycie prawa.

23 W piśmie z dnia 18 maja 2021 roku (data prezentaty Biura Podawczego tut. Sądu ) powódka B. E. (1) sprecyzowała żądanie o odszkodowanie za 401,19 m² gruntu wnosząc o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego kwoty 1.203.570 zł /pismo k. 411/.

24 W piśmie z dnia 26 stycznia 2026 roku (data prezentaty Biura Podawczego tut. Sądu) powódka B. E. (1) ostatecznie sprecyzowała roszczenie i wniosła o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa-Prezydenta (...) K. kwoty 1.112.500 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku do dnia zapłaty /załącznik do protokołu rozprawy k. 695-698/.

25 Postanowieniem z dnia 24 lutego 2026 roku Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że Skarb Państwa jest reprezentowany przez Prezydenta (...) K., umorzył postępowanie co do kwoty 731.430 zł oraz nie obciążył powódki obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania na rzecz pozwanego /postanowienie k. 710/.

26 W dalszym toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska w sprawie /protokół rozprawy k. 744/.

27 Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

28 Nieruchomość przy dawnej (...) w K., nr hip. (...), składająca się z działki nr(...)o pow. 945 m ( 2) była własnością G. H. (4). Nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) K. (Dz.U. Nr 50, poz. 279) / dowód: zaświadczenie k. 214/.

29 Z dniem 21 listopada 1945 roku tj. z dniem wejścia w życie dekretu, nieruchomości (...), w tym grunt przedmiotowej nieruchomości przeszły na własność (...) K., a od roku 1950 na własność Skarbu Państwa. Następnie grunt przedmiotowej nieruchomości od 1990 roku stał się własnością Gminy K.- (...) /okoliczność bezsporna/.

30 W dniu 4 stycznia 1949r. G. H. (1) złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Powyższy wniosek został rozpoznany orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w (...) K. z 17 czerwca 1955r. ((...) (...)), odmawiającym G. H. (3) prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Odmowę uzasadniono przeznaczeniem terenu tej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego ,,pod społeczną zabudowę mieszkaniową’’, co powodowało, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu wg planu zagospodarowania przestrzennego. Orzeczenie powyższe zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z 12 października 1955r. ((...) / dowód: decyzja k. 91-104/.

31 Z. O. (1) oraz B. E. (1) są następczyniami prawnymi po G. H. (2), która zmarła 10 listopada 1965 roku. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Pragi w Warszawie z dnia 30 maja 2005 roku wydanego w sprawie IINs 705/05 spadek po niej nabył na podstawie ustawy syn U. H. w całości / dowód: postanowienie k. 215/.

32 Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 28 marca 1991roku wydanego w sprawie III Ns 348/91 spadek po U. H. zmarłym 27 marca 1968r. nabyły z mocy ustawy żona Z. H. (1) i córki Z. O. (2) oraz B. E. (2) po 1/3 części każda z nich / dowód: postanowienie k. 217/.

33 Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 5 listopada 1999r. wydanego w sprawie II Ns 1263/99) spadek po Z. H. (2) zmarłej 4 sierpnia 1993 roku, na podstawie ustawy nabyły córki B. E. (2) i Z. O. (2) w 1/2 części spadku każda z nich / dowód: postanowienie k. 218/.

34 W dniu 25 czerwca 2019 roku powódka Z. O. (1) darowała swojej siostrze B. E. (1) w całości swoje prawo do odszkodowania sprecyzowanego w procesie o zapłatę toczącym się przed Sądem Okręgowym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IC 1094/16 wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a B. E. (1) darowiznę tę przyjęła / dowód: akt notarialny k. 341-343v./.

35 Nieruchomość hipoteczna ozn. nr hip. (...) — dz. (...), położona przy

36 d. ul. (...) stanowi obecnie działki z obrębu (...):

37 1) nr (...) o powierzchni 300 m²;

38 2) nr(...) (część) — zabudowana powojennym budynkiem mieszkalnym, położonym przy ul. (...)

39 3) nr (...) (część) — niezabudowana, bezpośrednio przylegająca i stanowiąca dojście do w/w budynku mieszkalnego.

40 Na wniosek Z. O. (1) i B. E. (1) decyzją z 7 września 2007r. Minister Budownictwa, stwierdził wadliwość decyzji dekretowej, to jest wydanie z naruszeniem prawa w części dotyczącej udziałów w prawie użytkowania wieczystego gruntu przypadającego sprzedanym lokalom nr (...) (...) (...) (...)a w pozostałej części stwierdził jej nieważność / dowód: decyzja k. 91-104/.

41 Na skutek ponownego rozpoznania wniosku dekretowego, Prezydent (...) K. decyzją z 1 grudnia 2015r. przyznał Z. O. (1) i B. E. (1) prawo użytkowania wieczystego do (...) nr (...) o powierzchni 300m² po ½ części. Natomiast decyzją z 19 maja 2016 r. Prezydent (...) K. odmówił B. E. (1) i Z. O. (1) przyznania prawa użytkowania wieczystego do (...) o powierzchni 645 m² położonych obecnie przy ul. (...), ul. (...) i ul. (...) / dowody: decyzje k.11-17/.

42 W dacie wydania orzeczenia administracyjnego tj. dnia 17 czerwca 1955 roku dla terenu objętego hip. (...) nie było planu zagospodarowania uchwalonego w okresie powojennym. Obowiązywał wówczas Ogólny Plan Zabudowania (...) K. zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych z dnia 11 sierpnia 1931 roku, zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość stanowiąca działkę nr (...) położona była na terenie o przeznaczeniu: zabudowa mieszkaniowa, strefa II, sposób zabudowy luźny lub grupowy, ilość kondygnacji -2, powierzchnia zabudowy 20%. Obecnie dla terenu, na którym położona jest dawna działka nr (...) nie ma planu zagospodarowania przestrzennego / dowód: pisemna opinia biegłego O. R. k. 563-589, pisemna uzupełniająca opinia tego biegłego k. 621-626, pisemna uzupełniająca opinia tego biegłego k. 650-651, ustna opinia uzupełniająca tego biegłego k. 688-688v./.

43 Wartość niezabudowanej części działki gruntu położonej przy (...) w K. o pow. 401,19 m² według stanu na dzień 17 czerwca 1955 roku a cen obecnych wynosi 1.112.500 zł / dowód: pisemna opinia biegłego O. R. k. 563-589, pisemna uzupełniająca opinia tego biegłego k. 621-626, pisemna uzupełniająca opinia tego biegłego k. 650-651, ustna opinia uzupełniająca tego biegłego k. 688-688v./.

44 Stan faktyczny ustalony przez Sąd oparty został przede wszystkim o dowody z dokumentów zawartych w aktach niniejszej sprawy, których autentyczność nie była przez strony kwestionowana.

45 Dowody z dokumentów - w przeważającej mierze decyzje administracyjne oraz orzeczenia Sądów /postanowienia/, korzystając z materialnej mocy dowodowej wynikającej z treści art. 244 k.p.c., stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone.

46 Sąd uznał, że opinia biegłego do spraw wyceny nieruchomości O. R. została sporządzona przez osobę posiadającą fachową wiedzę i doświadczenie.

47 Wykształcenie biegłego oraz jego empiria stanowią dla Sądu gwarancję rzetelności i dlatego wnioski wypływające z treści sporządzonej przez biegłego opinii przyjęte zostały jako wiarygodny dowód mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w zakresie wartości gruntu nieruchomości położonej przy (...) w K..

48 Sąd Okręgowy zważył co następuje:

49 Zgodnie z art. 386 § 6 k.p.c. ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu II instancji wiążą Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny w Warszawie podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 28 grudnia 2018 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I (...), a ponadto jednoznacznie stwierdził, iż roszczenie dochodzone przez powódkę B. E. (1) nie uległo przedawnieniu. Nie ma więc potrzeby powtarzania czy uzupełniania obszernej argumentacji Sądu Apelacyjnego, którą Sąd Okręgowy jest związany.

50 Tak więc mając przesądzoną kwestię przedawnienia roszczenia powódki należy stwierdzić, iż powództwo zasługuje na uwzględnienie.

51 W niniejszej sprawie powódka B. E. (1) domagała się od Skarbu Państwa-Prezydenta (...) K. odszkodowania za utratę prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości o powierzchni 401,19 m² położonej w K. przy (...), oznaczonej hip. nr (...).

52 Niewątpliwie powódka w toku niniejszego postępowania przedłożonymi dowodami z dokumentów wykazała, że jest następcą prawnym dawnych właścicieli nieruchomości stanowiącej nieruchomość położoną w K. przy (...). Nadto legitymacji powódki nie kwestionowała strona pozwana. W tej sytuacji stwierdzić należało, że powódce przysługiwała legitymacja czynna do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego.

53 Przechodząc do rozważań dotyczących zasadności powództwa należy ustalić jakie przepisy będą miały zastosowanie do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

54 Stosownie do treści art. 417 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W myśl art. 4171 § 2 zd. 1 k .c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Natomiast w odniesieniu do szkód spowodowanych wydaniem przed dniem 01 września 2004 roku ostatecznej decyzji administracyjnej, której nieważność w świetle przepisu art. 156 § 1 k.p.a. lub wydanie z naruszeniem prawa w rozumieniu art. 158 § 2 k.p.a. stwierdzono następnie decyzją nadzorczą, podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa stanowi przepis art. 160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 sierpnia 2004 r.. Przepis art. 160 k.p.a. został uchylony z dniem 01 września 2004 roku na mocy art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 roku nr 162 poz. 1692). W myśl art. 5 tej ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed jej wejściem w życie stosuje się przepisy art. 160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia tej ustawy w życie. W uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 31 marca 2011 roku (III CZP 112/10, Lex numer 751460) Sąd Najwyższy stwierdził, że „do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzja administracyjną wydaną przed dniem 01 września 2004 roku, której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a.” Z tych też względów stwierdzić należy, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 160 k.p.a.

55 Wobec ustalenia właściwych przepisów, w dalszej kolejności należało zająć się kwestią zasadności powództwa B. E. (1) w świetle przesłanek zawartych w przepisie art. 160 k.p.a.

56 Przepis art. 160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 sierpnia 2004 roku stanowił w § 1 że stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Z kolei § 2 tego przepisu stanowił, że do odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego z wyłączeniem art. 418 tego Kodeksu. Wedle § 3 art. 160 k.p.a. odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a., chyba że winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie ponosi inna strona postępowania dotyczącego tej decyzji, w tym ostatnim przypadku roszczenie o odszkodowanie służy w stosunku do strony winnej powstania tych okoliczności. Zgodnie natomiast z § 6 art. 160 k.p.a. roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1.

57 Przepis art. 160 k.p.a. nie zawiera żadnej regulacji dotyczącej przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną, odsyłając w tym zakresie do przepisów kodeksu cywilnego. Z uwagi na publicznoprawny charakter decyzji administracyjnych i organów je wydających istotne znaczenie dla określenia przesłanek tej odpowiedzialności ma przepis art. 417 k.c. Ponadto w zakresie określenia rozmiaru szkody i związku przyczynowego między wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej, a szkodą zastosowanie znajdują także przepisy art. 361 – 363 k.c. Powyższe determinuje również zakres faktów, które obowiązana jest udowodnić strona domagająca się odszkodowania z tego tytułu.

58 Zgodnie z art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W takiej sytuacji powódka B. E. (1) powinna w niniejszej sprawie udowodnić istnienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy wydaniem wadliwej decyzji z dnia 17 czerwca 1955 roku, a powstaniem rzeczywistej szkody w jej majątku.

59 Mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w sprawie Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że powódka wykazała, iż wydanie orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w (...) K. z dnia 17 czerwca 1955 roku spowodowało poniesienie przez nią szkody w postaci utraty prawa użytkowania wieczystego części nieruchomości o powierzchni 401,19 m² położonej w K. przy (...).

60 Decyzja dekretowa z dnia 17 czerwca 1955 roku spowodowała, że powódka utraciła możliwość uzyskania prawa użytkowania wieczystego działki. o powierzchni 401,19 m² przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową. W sprawie bezspornym było, że należąca do poprzedniczki prawnej powódki przedwojenna nieruchomość położona w K. przy ul. (...) była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze (...) K. (Dz. U. Nr 50, poz. 279), na podstawie którego grunt tej nieruchomości z dniem 21 listopada 1945 roku przeszedł na własność gminy (...) K., a z dniem 13 kwietnia 1950 roku stał się własnością Skarbu Państwa w oparciu o treść art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130). W myśl art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, dotychczasowy właściciel gruntu (...) mógł w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnić taki wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 marca 2003 roku ( III CZP 6/03, OSNC 2004/1/4) przewidziana w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dnia 26 października 1945 roku konstrukcja prawna kreuje istniejący po stronie gminy, a później państwa, cywilnoprawny obowiązek ustanowienia prawa własności czasowej, któremu to obowiązkowi odpowiadało cywilnoprawne uprawnienie majątkowe byłego właściciela gruntu do domagania się ustanowienia tego prawa. Podkreślić przy tym należy, że w świetle art. 68 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), organ administracji do którego złożono wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej miał obowiązek rozpoznać sprawę w tym przedmiocie bez zbędnej zwłoki, a w każdym razie w terminie nie dłuższym niż 5 miesięcy.

61 Z ustalonych w sprawie okoliczności jednoznacznie wynika, że w dniu 4 stycznia 1949 roku G. H. (1) złożyła wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej działki o położonej w K. przy (...) z zachowaniem przewidzianego w dekrecie 6 – miesięcznego terminu. Fakt skutecznego i prawidłowego złożenia wniosku potwierdził również rozpoznający ten wniosek Prezydent (...) K.. Poza sporem pozostaje okoliczność, że pomimo prawidłowego złożenia wniosku oraz istniejącego po stronie właściwego organu obowiązku jego rozpoznania nie później niż w terminie 5 miesięcy od dnia złożenia, wniosek nie został w tym terminie rozpoznany przez ograny gminy, nie został on rozpoznany również ustawowym terminie w czasie, gdy jego rozpatrzenie znalazło się w kompetencjach Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z treścią art. 37 ustawy z dnia 20 marca 1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. nr 14, poz. 130 ze zm.) rady narodowe oraz ich organa przejmują dotychczasowy zakres właściwości zniesionych organów odpowiedniego stopnia. Zdaniem Sądu, począwszy od 4 stycznia 1949 roku do dnia 17 czerwca 1955 roku trwała bezczynność funkcjonariuszy samorządowych, a od 17 czerwca 1955 roku do czasu wydania przez Prezydenta (...) K. decyzji w przedmiocie wniosku dekretowego, tj. do dnia 1 grudnia 2015 roku oraz do 19 maja 2016 roku, trwała bezczynność funkcjonariuszy państwowych, która była zarówno bezprawna, jak i zawiniona. Należy bowiem uznać, że co najmniej niedbalstwem było niewydanie w terminie określonym przez przepisy postępowania administracyjnego decyzji administracyjnej rozpoznającej wniosek poprzednika prawnego powódki o przyznanie prawa własności czasowej. Pozwany nie wykazał przy tym, aby istniały jakiekolwiek okoliczności uniemożliwiające rozpoznanie przedmiotowego wniosku w terminie wskazanym w przepisach postępowania administracyjnego. W sprawie wykazane zatem zostało zaistnienie bezprawnego zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, za które odpowiedzialność odszkodowawczą ponosi pozwany.

62 W dalszej kolejności należało więc rozważyć, czy zaniechanie wydania decyzji dekretowej w przepisanym prawem terminie skutkowało powstaniem po stronie powódki szkody polegającej na utracie prawa własności czasowej części gruntu nieruchomości o powierzchni 401,19 m ( 2) w następstwie zabudowania nieruchomości w latach 50-tych ubiegłego wieku budynkiem przekraczającym granice gruntu i przejęcia jej na własność przez osoby trzecie. Innymi słowy, czy rozpoznanie takiego wniosku w terminie mogłoby zapobiec rozporządzeniu tym gruntem w taki sposób, że wniosek nie mógł zostać rozpoznany pozytywnie, gdyż decyzja taka byłaby niewykonalna. Stwierdzenie zaistnienia tak zidentyfikowanej szkody wymaga ustalenia tego, czy wniosek dekretowy poprzedniczki prawnej powódki zostałby pozytywnie rozpoznany, gdyby organ upoważniony do jego załatwienia przestrzegał terminów procedury administracyjnej. W świetle treści art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku powódka zobowiązana była zatem udowodnić, że korzystnie przez jej poprzedników prawnych z przedmiotowego gruntu dało się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania, przy czym jak podkreśla się w orzecznictwie, o spełnieniu tej przesłanki roszczenia z art. 7 ust. 2 dekretu decyduje plan zabudowy z chwili rozpoznania wniosku ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2008 roku, I OPS 5/8, ONSA i WSA 2009/2/18). To, że wniosek powódki nie został uwzględniony w 2016 roku nie może mieć jednak decydującego znaczenia, dla oceny czy mógł on być uwzględniony wcześniej. Dla ustalenia czy zaniechanie wydania decyzji mogło narazić powódkę na szkodę, decydujące znaczenie ma bowiem ocena, czy według planu zabudowy istniejącego w czasie, gdy wniosek taki powinien zostać rozpoznany, korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z jego przeznaczeniem określonym w tym planie. Jeżeli zgodnie z ówczesnym planem zabudowy wniosek nie mógł być uwzględniony, to ewentualna możliwość żądania odszkodowania mogłaby się opierać tylko na szczególnej podstawie, jaką stwarza art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603 ze zm.), oczywiście zakładając, że spełnione zostały przesłanki określone tym przepisem ( tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 marca 2010 roku, III CZP 129/09, LEX nr 583849).

63 Zdaniem Sądu powódka wykazała, że korzystanie przez jej poprzedniczkę prawną ze spornego gruntu dało się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania obowiązującego w czasie, gdy jej wniosek dekretowy powinien zostać rozpoznany, czyli w okresie 5 miesięcy od dnia jego złożenia, a nawet licząc 5 miesięcy od chwili, gdy rozpoznanie wniosku przeszło do kompetencji Skarbu Państwa (od 12 października 1955 roku). W tamtym czasie obowiązywał „Ogólny plan zabudowania (...) K.” zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 roku (nr VIII Reg(...)), który przewidywał w rejonie ulicy (...) zabudowę mieszkaniową, strefa II, sposób zabudowy luźny lub grupowy, ilość kondygnacji -2, powierzchnia zabudowy 20%. Dalsze korzystanie z nieruchomości przez właścicieli, nie kolidowało z przeznaczeniem nieruchomości w planie zabudowania – zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu (...).

64 Bezsprzecznie wynika to nawet z decyzji Prezydenta (...) K. z dnia 19 maja 2016 roku, w której wskazano, że grunt spełniał podówczas przesłanki z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. Skarb Państwa winien był załatwić sprawę, czyli rozpoznać wniosek jeszcze w 1950 roku, więc sięganie do planów zabudowania innych niż obowiązujący w tym okresie jest nieprawidłowe. Pozwany Skarb Państwa nie powinien więc był podejmować jakichkolwiek czynności wobec nieruchomości przed terminowym rozpoznaniem wniosku dekretowego i gdyby to uczynił w czasie wynikającym z rozporządzenia z 1928 roku o postępowaniu administracyjnym, to musiałby wydać decyzję pozytywną dla poprzednika prawnego powódki. Nie było bowiem w tamtym czasie przeszkód do uwzględnienia wniosku płynących z obowiązującego wówczas planu zabudowania analizowanego przez pryzmat art. 7 ust. 2 dekretu (...).

65 Niezałatwienie sprawy administracyjnej w terminie spowodowało takie zadysponowanie nieruchomością, że doszło na niej do budowy budynku mieszkalnego, który przekroczył granice nieruchomości tak, że nie dało się w 2016 roku wydzielić fizycznie działki po to, aby ustanowić dla powódki użytkowanie wieczyste tego gruntu. Powódka poniosła zatem wskutek zaniechania rozpoznania wniosku dekretowego w przepisanym terminie szkodę wyrażającą się utratą wartości prawa użytkowania gruntu, co do którego wniosek dekretowy został załatwiony odmownie w 2016 roku. Jest to w ocenie Sądu szkoda pozostająca w normalnym związku przyczynowym z bezprawnym zaniechaniem funkcjonariuszy Skarbu Państwa.

66 Należne powódce odszkodowanie zostało obliczone w oparciu o omówiony powyżej dowód z opinii biegłego ds. wyceny nieruchomości. Sąd uznał, że miarodajną dla ustalenia wysokości odszkodowania będzie wartość niezabudowanego gruntu określona według cen aktualnych. Wysokość odszkodowania winna wyrównać różnicę pomiędzy obecnym stanem majątkowym poszkodowanego, a tym stanem, jaki by istniał, gdyby nie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Przywołana teoria różnicy pozwala określić szkodę jako różnicę dwóch stanów w sferze majątkowej: hipotetycznego i obecnego – w chwili orzekania, będącego następstwem zdarzenia, które szkodę wywołało ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 08 czerwca 2004 roku, I CK 644/03, LEX nr 424269). Ostatecznie zatem należało przyjąć, że powódce należy się odszkodowanie w wysokości ustalonej przez biegłego, który wskazał, że wartość rynkowa niezabudowanej części działki gruntu położonej przy (...) w K. o pow. 401,19 m² według stanu na dzień 17 czerwca 1955 roku a cen obecnych wynosi 1.112.500 zł.

67 Odsetki ustawowe z uwagi na odszkodowawczy charakter roszczenia (art. 363 § 2 k.c.) zasądzono zgodnie z żądaniem - od daty uprawomocnienia się wyroku zgodnie z zasadą przewidzianą w art. 363 § 2 k.c. ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 kwietnia 2009 roku, I CSK 524/08, LEX nr 511024).

68 O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. ustalając, że Skarb Państwa-Prezydent (...) K. jako przegrywający proces, w całości ponosi koszty procesu i na podstawie art. 108 § 1 zdanie drugie k.p.c. pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu (pkt II wyroku).