Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 9 listopada 2021 r., II Ka 652/21

wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 9 listopada 2021 r., II Ka 652/21

Tekst

1 Sygn. akt II Ka 652/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 9 listopada 2021r.

3 Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

4 Przewodniczący:

5 Sędzia SO Agnieszka Karłowicz

6 Protokolant:

7 st. sekr. sąd. Beata Defut-Kołodziejak

8 przy udziale Prokuratora Agnieszki Gańko

9 po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2021 r.

10 sprawy A. S. i M. B.

11 oskarżonych z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 297 § 1 kk w zb. z art. 286 § 1 i 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk

12 na skutek apelacji, wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonych

13 od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim

14 z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt II K 717/20

15 I. zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że:

16 1. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt III wyroku na podstawie art. 67§3 kk w zw. z art. 39 pkt 7 kk orzeka od oskarżonego A. S. świadczenie pieniężne w kwocie 1000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej,

17 2. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt IV wyroku na podstawie art. 67§3 kk w zw. z art. 39 pkt 7 kk orzeka od oskarżonego M. B. świadczenie pieniężne w kwocie 1000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej,

18 II. w pozostałej części wyrok utrzymuje w mocy;

19 III. zasądza od oskarżonych A. S. i M. B. na rzecz Skarbu Państwa po 120 zł kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

Uzasadnienie

20 Formularz UK 2

21 Sygnatura akt

22 II Ka 652/21

23 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

24 1

25 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

26 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

27 Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z 28 kwietnia 2021 roku sygn. II K 717/20

28 1.2. Podmiot wnoszący apelację

29 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

30 ☐ oskarżyciel posiłkowy

31 ☐ oskarżyciel prywatny

32 ☒ obrońca

33 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

34 ☐ inny

35 1.3. Granice zaskarżenia

36 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

37 ☒ na korzyść

38 ☒ na niekorzyść

39 ☒ w całości

40 ☒ w części

41 ☐

42 co do winy

43 ☒

44 co do kary

45 ☐

46 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

47 1.3.2. Podniesione zarzuty

48 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

49 ☐

50 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

51 ☒

52 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

53 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

54 ☒

55 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

56 ☒

57 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

58 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

59 ☐

60 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

61 ☐

62 art. 439 k.p.k.

63 ☐

64 brak zarzutów

65 1.4. Wnioski

66 ☒

67 uchylenie

68 ☒

69 zmiana

70 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

71 2.1. Ustalenie faktów

72 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

73 Lp.

74 Oskarżony

75 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

76 Dowód

77 Numer karty

78 ----

79 ----------------------

80 ----------------------------------------------------------

81 -------------------

82 --------------

83 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

84 Lp.

85 Oskarżony

86 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

87 Dowód

88 Numer karty

89 ---------

90 ----------------------

91 ---------------------------------------------------------

92 -------------------

93 --------------

94 2.2. Ocena dowodów

95 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

96 Lp. faktu z pkt 2.1.1

97 Dowód

98 Zwięźle o powodach uznania dowodu

99 ------------------

100 -------------------------------------

101 ---------------------------------------------------------------------------

102 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

103 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

104 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

105 Dowód

106 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

107 ------------------

108 -------------------------------------

109 ---------------------------------------------------------------------------

110 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

111 Lp.

112 Zarzut

113 1.

114 Zarzut oskarżyciela publicznego:

115 - obraza przepisów prawa materialnego tj. art. 67 § 3 kk w zw. z art. 46 § 2 kk poprzez ich zastosowanie i orzeczenie

116 od oskarżonych A. S. i M. B. nawiązek w kwocie po 400 zł na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, podczas gdy w sprawie nie ujawniono zaistnienia szkody po stronie pokrzywdzonego, co uzasadniało ewentualne orzeczenie świadczenia pieniężnego na podstawie art. 67 § 3 kk w zw. z art. 43a § 1 kk na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej

117 ☒ zasadny

118 ☐ częściowo zasadny

119 ☐ niezasadny

120 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

121 Zarzut skarżącego okazał się zasadny.

122 W sprawie niniejszej po stronie pokrzywdzonego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie zaistniała szkoda, co uniemożliwiło orzeczenie środka kompensacyjnego zmierzającego do jej naprawienia w całości lub w części. Wobec tego rozstrzygniecie zawarte w pkt. III i IV wyroku należy uznać za wydane z naruszeniem przepisów art. 67 § 3 kk

123 w zw. z art. 46 § 2 kk. Należy zwrócić uwagę, iż pomimo złożenia wniosku przez oskarżonych

124 w zakresie dopłat bezpośrednich do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

125 nie wypłaciła ona oskarżonym żadnej kwoty pieniężnej z tytułu dopłat, a zatem nie może być mowy o powstaniu jakiejkolwiek szkody po stronie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie ma charakteru samoistnego

126 i przez ustawodawcę zostało powiązane z obligatoryjnym nałożeniem na oskarżonego obowiązku naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości lub przynajmniej

127 w części, a ponadto z możliwością orzeczenia świadczenia pieniężnego. Tak więc kształtując zasady i przesłanki warunkowego umorzenia postępowania karnego ustawodawca w art. 67 § 3 kk przewidział możliwość zasądzenia świadczenia pieniężnego, o jakim mowa

128 w art. 39 pkt. 7 kk. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy mając na względzie sytuację majątkową i finansową każdego z oskarżonych oraz potrzebę podkreślenia naganności czynów poprzez dolegliwość finansową uznał, że zasadną kwotą od każdego z oskarżonych

129 jest kwota 1000 zł orzeczona na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

130 Wniosek

131 Zmianę zaskarżonego wyroku w pkt. III i IV poprzez orzeczenie

132 od oskarżonych A. S. i M. B. świadczeń pieniężnych w kwotach po 2000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

133 ☐ zasadny

134 ☒ częściowo zasadny

135 ☐ niezasadny

136 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

137 Wobec uwzględnienia zarzutu należało również uwzględnić wniosek, jednakże nie w całości

138 co do żądanej przez prokuratora kwoty świadczeń pieniężnych w kwotach po 2000 zł

139 od każdego z oskarżonych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

140 Lp.

141 Zarzut

142 2.

143 Zarzuty oskarżonych:

144 mające wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:

145 1. art. 7 kpk poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów polegającej na błędnym uznaniu przez Sąd wyjaśnień oskarżonych A. S. i M. B. w zakresie dokonywania przez nich czynności pielęgnacyjnych (zabiegów agrotechnicznych) na spornych działkach oraz weryfikowania przez A. S. stanu spornych łąk w dniu 31 maja 2018 r. podczas gdy żaden inny dowód nie wykazał sprzeczności wersji prezentowanej przez oskarżonych ze stanem faktycznym,

146 a ich wyjaśnienia są spójne i konsekwentne. Nie można się zgodzić

147 z twierdzeniami Sądu pierwszej instancji, że zeznania oskarżonych

148 w powyższym zakresie wynikają wyłącznie z obranej linii obrony

149 i stanowią oczywistą odpowiedź na stanowisko zaprezentowane

150 w uzasadnieniu Sądu Okręgowego w Siedlcach (Sąd, który przekazał sprawę do Sądu Rejonowego do ponownego rozpoznania), a gdyby

151 te twierdzenie były prawdziwe oskarżeni eksponowaliby

152 je wcześniej. Trzeba zaznaczyć, że na gruncie poprzedniego postępowania nie padły pytania w powyższym przedmiocie i nie było to przedmiotem zainteresowania Sądu I instancji, który wówczas rozpoznawał sprawę, albowiem okoliczności te nie miały istotnego znaczenia;

153 3. art. 8 ust. pkt. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego mającego wpływ na treść wyroku poprzez bezpodstawne uznanie, że oskarżeni nie byli posiadaczami działek objętych zarzutami i nie wypełnili oni wymagań, aby uzyskać dopłaty podczas gdy na dzień 31 maja 2018 r.; oskarżeni byli posiadaczami działek objętych zarzutem, dokonali niezbędnych

154 w celu uzyskania dopłat zabiegów agrotechnicznych;

155 4. art. 5 § 2 kpk poprzez nierozstrzygnięte pojawiających

156 się w sprawie wątpliwości na korzyść oskarżonych wynikających zarówno z wyjaśnień oskarżonych oraz faktu, że żaden

157 z przesłuchanych w postępowaniu świadków nie podważył faktu posiadania działek objętych zarzutami przez oskarżonych, a żaden inny dowód nie wykazał sprzeczności wersji prezentowanej przez oskarżonych ze stanem faktycznym, a ich wyjaśnienia są spójne

158 i konsekwentne podczas gdy niedające się usunąć wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść oskarżonych,

159 a w konsekwencji obrazy w/w przepisów błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że:

160 - oskarżony A. S. w dniu 18 czerwca 2018 roku w M., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i uzyskania jako producent rolny środków pomocowych, usiłował doprowadzić Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci przyznania środków pomocowych dla producentów rolnych

161 w ramach jednolitej płatności obszarowej w łącznej kwocie nie wyższej niż 1892,74 zł w ten sposób, że przedłożył wniosek

162 o przyznanie płatności za 2018 r., w którym zawarł nierzetelne, pisemne oświadczenie o tym, że posiada i użytkuje grunt w postaci działek o numerach: (...). (...). (...), (...) (...), (...) (...), (...).(...) usiłując w ten sposób wprowadzić w błąd pracowników Agencji Restrukturyzacji

163 i Modernizacji Rolnictwa co do istotnej dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego okoliczności, ale zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na ujawnienie w toku kontroli nierzetelności jego oświadczenia, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie powyższych ustaleń,

164 co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego skazania oskarżonego za zarzucany mu czyn stypizowany w art. 297 § 1 kk

165 w zb. z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 i 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk;

166 - oskarżony M. B. w dniu 11 czerwca 2018 roku

167 w M., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej

168 i uzyskania jako prezes zarządu Chrześcijańskiej Kampanii Restrukturyzacji i Modernizacji Gruntów Rolnych (...)

169 sp. z o.o. oraz jako producent rolny środków pomocowych, usiłował doprowadzić Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

170 w M. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci przyznania środków pomocowych dla producentów rolnych w ramach jednolitej płatności obszarowej w kwocie łącznej nie wyższej niż 3.785 zł w ten sposób, że w dniu 11 czerwca 2018 roku w M. przedłożył drogą elektroniczną wniosek o przyznanie płatności za rok 2018, w którym zawarł nierzetelne, pisemne oświadczenie o tym, że posiada i użytkuje grunt w postaci działek o numerach: (...).(...) (...).(...), (...) (...), (...).(...) (...).(...) (...) (...), (...) (...), usiłując

171 w ten sposób wprowadzić w błąd pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa co do istotnej

172 dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego okoliczności,

173 ale zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na ujawnienie w toku kontroli nierzetelności jego oświadczenia, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie powyższych ustaleń, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego skazania oskarżonego za zarzucany mu czyn stypizowany

174 w art. 297 § 1 kk w zb. z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 i 3 kk

175 w zw. z art. 11 § 2 kk;

176 ☐ zasadny

177 ☐ częściowo zasadny

178 ☒ niezasadny

179 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

180 Zarzuty skarżącego są niezasadne.

181 W pierwszej kolejności należało odnieść się do łącznego zestawienia przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, błędu w ustaleniach faktycznych oraz przepisów prawa materialnego - art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, który obrońca w sposób oczywisty błędnie zakwalifikował jako zarzut naruszenia przepisów postępowania. W judykaturze wielokrotnie formułowano tezy, że zarzut obrazy prawa materialnego jest dopuszczalny tylko w sytuacji, gdy nie są kwestionowane dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne (które z kolei nie mogą być kwestionowane bez zarzutu obrazy przepisów postępowania) – bowiem zarzut taki opiera się na twierdzeniu, że w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym Sąd dokonał błędnej jego subsumpcji, nieprawidłowo stosując lub nie stosując konkretny przepis prawa materialnego. Obraza prawa materialnego ma miejsce wtedy, gdy stan faktyczny został w orzeczeniu prawidłowo ustalony, a nie zastosowano do niego właściwego przepisu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2008 roku, sygn. akt III KK 230/08, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1974 r., sygn. V KR 212/74).

182 Wadliwie skonstruowany został także zarzut naruszenia art. 5 § 2 kpk, ponieważ przepis

183 ten odnosi się tylko do wątpliwości, które ma i których nie był w stanie rozstrzygnąć organ procesowy rozpoznający sprawę, nie zaś do zastrzeżeń strony niezadowolonej z ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Należy przypomnieć, że zarzut naruszenia zasady in dubio pro reo może być skutecznie podnoszony jedynie w sytuacji, w której nie jest kwestionowana ocena materiału dowodowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2019 r., V KK 290/18, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2019 r., IV KK 651/19). Lektura uzasadnienia oraz zarzutów apelacji wskazuje, że skarżący podnosi wątpliwości co do poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych oraz oceny zgromadzonych

184 w sprawie dowodów. Niezależnie zatem od samej poprawności zredagowania zarzutu obrazy

185 art. 5 § 2 kpk, która powinna zostać powiązana ze wskazaniem na przepis normujący standard rzetelnej kontroli instancyjnej, zarzut jawi się jako oczywiście bezzasadny, a argumentacja wyrażona w treści uzasadnienia apelacji sprowadza się do własnej oceny dowodów

186 i zaprezentowania własnych ustaleń faktycznych korzystnych dla oskarżonego. Naruszenie

187 art. 5 § 2 kpk może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy na gruncie konkretnej sprawy wystąpią takie niewiadome, których nie można usunąć w procesie oceny dowodów. W apelacji nie wskazano na takie niewiadome, ograniczając się jedynie do ogólnego stwierdzenia,

188 że w sprawie doszło od naruszenia normy art. 5 § 2 kpk polegające na błędnym przyjęciu,

189 że nie zachodzą niedające się usunąć wątpliwości co do winy oskarżonych, które należy rozstrzygnąć na ich korzyść.

190 Z kolei, aby zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. okazał się trafny, wymaga on wykazania

191 wad w ocenie konkretnych dowodów, prowadzących do wniosku, iż ocena ta przekracza granice oceny swobodnej i jest dowolna. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga wykazania wad w ocenie konkretnych dowodów dokonanych przez sąd orzekający, prowadzących

192 do wniosku, że ocena ta przekroczyła granice swobodnej oceny, przy czym konieczne jest wykazanie konkretnych błędów w sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiających w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu (tak również Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 lipca 2019 r. II AKa 94/18).

193 Sąd Okręgowy dokonując kontroli instancyjnej nie dopatrzył się uchybień ze strony

194 Sądu Rejonowego w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych oraz oceny poszczególnych dowodów. W okolicznościach sprawy przede wszystkim należy wskazać, że to na oskarżonych

195 jako wnioskujących spoczywa obowiązek podania prawidłowych danych doradcy,

196 który jak wskazali sporządzał na ich zlecenie wniosek dotyczący przyznania dopłat bezpośrednich. Ponadto, jak wskazali w swoich wyjaśnieniach obaj oskarżeni dane do składanego wniosku były brane z roku poprzedniego co nasuwa wniosek, że obaj oskarżeni nie przykładali większej uwagi, aby dane przekazywane Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odzwierciedlały stan faktyczny, a zgadzały się „mniej więcej” i bazowali na tym, że taką dopłatę otrzymali za lata poprzednie. Tym bardziej wyjaśnienia oskarżonych co do faktycznego użytkowania działek objętych zarzutem są wątpliwe. Sami oskarżeni przyznali, że w sytuacji wystąpienia konfliktu krzyżowego zazwyczaj wycofywali wniosek w zakresie przyznania dopłat do spornej działki. Takie postępowanie tym bardziej świadczy o braku profesjonalnego podejścia do zarządzanego areału, a jednocześnie obliczone jest na „ugodowe” załatwienie sprawy. Należy bowiem uwypuklić, że praktyka oskarżonych w zakresie obejmowania kolejnych działek polegała również na bezumownym korzystaniu na co wskazali sami oskarżeni. Nadto oskarżony A. S. w swoich pierwszych wyjaśnieniach złożonych w toku postępowania sądowego wskazał, że w przypadku działek nr (...), że zaczął je kosić po zauważeniu, że nikt się nimi nie interesuje, podobnie postąpił wobec (...) i (...). W ocenie oskarżonego brak rzekomego zainteresowania właściciela gruntu, upoważniał oskarżonego do złożenia wniosku o dopłatę w zakresie tej nieruchomości Takie działanie w ocenie Sądu stanowi jak najbardziej bezprawne wejście na cudzy grunt, dokonanie wykoszenia trawy, zebranie siana w celu uzyskania jedynie dopłat bezpośrednich, a nie faktycznego użytkowania gruntów.

197 Obaj oskarżeni znając uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt II Ka 352/20 dotyczącego uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 28 stycznia 2021 r. sygn. akt. II K 425/19 i przekazania sprawy

198 do ponownego rozpoznania mogli przygotować się do ponownych wyjaśnień w zakresie czynności przeprowadzonych na poszczególnych działkach. Należy zauważyć,

199 że A. S. bardzo szczegółowo opisał zabiegi agrotechniczne, które miały

200 być dokonywane na działkach objętych aktem oskarżenia. Wyjaśnienia oskarżonego budzą wątpliwość Sądu Okręgowego biorąc pod uwagę następujące okoliczności:

201 - upływ czasu od rzekomo wykonywanych zabiegów agrotechnicznych na poszczególnych działkach (3 lata),

202 - ilość działek objętych wnioskiem (ponad 400) nie przeszkadzało oskarżonemu na złożenie szczegółowych wyjaśnień co do podejmowanych zabiegów agrotechnicznych,

203 - podejmowanie inwestycji i zabiegów agrotechnicznych na cudzej nieruchomości, a więc dokonywanie nakładów finansowych bez posiadania jakiegokolwiek tytułu prawnego i bez gwarancji uzyskania dopłaty w przypadku konfliktu krzyżowego.

204 Wobec tego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że wyjaśnienia oskarżonych co do podejmowanych zabiegów agrotechnicznych poza wykoszeniem trawy stanowiły przyjętą linię obrony. Nadto wyjaśnienia oskarżonych skonfrontowano z zeznaniami pozostałych świadków- właścicieli bądź użytkowników poszczególnych działek, którzy wprost wskazali na fakt użytkowania przez nich spornych działek bądź zawierania umów dzierżawy. Ocena wiarygodności zeznań poszczególnych świadków – właścicieli bądź użytkowników poszczególnych działek szczegółowo opisanych w uzasadnieniu Sądu pierwszej instancji

205 nie budziła żadnych wątpliwości Sądu Okręgowego. Świadkowie J. B. (1), M. U., A. Ł. (1), A. Ł. (2), B. J., P. Z., A. G. (1) w swoich zeznaniach jednoznacznie potwierdzili wykonywanie w 2018 r. na poszczególnych działkach zabiegów agrotechnicznych oraz tytułu prawnego bądź faktycznego użytkowania do poszczególnych działek (każdy ze świadków odrębnie w zakresie swoich działek). Zeznania poszczególnych świadków były spójne, logiczne oraz szczegółowe. Świadek M. U., który z całą pewnością stwierdził, że to on użytkował działkę w 2018 r. pozostającą w konflikcie krzyżowym, ponieważ na przedmiotowe działki jeździł od dziecka wraz z rodzicami oraz dziadkami, zna ich dokładne położenie i nie ma możliwość, aby się pomylił.

206 Z kolei J. B. (2) wskazał, że zlecił prace na przedmiotowych działkach swoim pracownikom i nie ma absolutnie żadnego powodu, aby powziąć wątpliwości co do wykonania zleconych prac. Należy również zauważyć, iż prace zlecone przez świadka B. obejmowały także usuwanie samosiewów i chwastów, a więc czynności wykraczające jedynie poza skoszenie łąki. Zeznania świadka potwierdził, jego pracownik J. K., który opisał czynności podejmowane na przedmiotowych działkach.

207 Świadkowie A. Ł. (1) i A. Ł. (2) wskazali na dzierżawę działki

208 na podstawie ustanej umowy, a także zabiegi agrotechniczne- koszenie, nawożenie, które były wykonywane na tej działce.

209 B. J. w swoich zeznaniach również potwierdził zarówno wykonywanie zabiegów agrotechnicznych i to nie tylko najprostszych tj. koszenie, ale także wyrównywanie, czyszczenie oraz zawieranie umów dzierżawy poszczególnych działek. Świadek wskazał również wprost, że w 2018 r. kosił działki (...) razy pierwszy raz w okresie do końca czerwca, drugi raz w sierpniu.

210 Świadek P. Z. wskazał, że pomimo, że był właścicielem działek na podstawie aktu notarialnego oraz woli użytkowania swoich działek i złożeniu wniosku o przyznanie dopłat w chwili kiedy pojechał skosić łąki okazało się, że są już skoszone. Jednocześnie wskazał na podejmowane zabiegi agrotechniczne, poza koszeniem, przeprowadzane na nieruchomości.

211 Nie sposób pominąć również zeznań świadków – pracowników Agencji Restrukturyzacji

212 i Modernizacji Rolnictwa R. Ś., R. O., E. O., A. G. (2), W. R. oraz D. G., którzy w toku przesłuchania opisali procedurę przyznawania dopłat w sytuacji wystąpienia tzw. konfliktu krzyżowego tj. sytuacji w której więcej niż jeden podmiot złożył wniosek w zakresie przyznania dopłat na tą samą działkę, która w głównej mierze polega wyjaśnieniu

213 kto był faktycznym użytkownikiem działki w zakresie objętym wnioskiem- wykonywał zabiegi agrotechniczne. Świadek W. R. zeznała, że przed 2018 r. corocznie następowały kontrole krzyżowe u oskarżonego A. S.. Po wezwaniu oskarżonego

214 do złożenia wyjaśnień oskarżony w większości przypadków twierdził, że omyłkowo podawał działki oraz twierdził, że ich nie użytkuje i wtedy pracownicy Agencji Restrukturyzacji

215 i Modernizacji Rolnictwa wykreślali je ze złożonego wniosku. D. G. wskazał, że konflikty krzyżowe zdarzają się bardzo rzadko, zaś jak wskazała E. O. spółka składając wniosek wskazywała jedynie numery działek, a w przypadku konfliktu krzyżowego wycofywano wniosek. Na przestrzeni 2016 -2017 w jednym wniosku M. B. znalazło się 14 konfliktów krzyżowych, co nie może być tłumaczone omyłką czy niedopatrzeniem. Opisane powyżej okoliczności zostały w całości pominięte przez skarżących, a apelacja stanowi wybiórczą i własną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego.

216 Przyznanie samej płatności rzeczywiście nie jest uzależnione od posiadania tytułu prawnego, zwłaszcza tytułu własności, do objętych wnioskiem gruntów rolnych, a ich istotą jest przyznawanie osobie, która rzeczywiście rzecz posiada i uprawia grunty rolne, tzn. decyduje jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty zgodnie z normami i wymogami. Płatności przysługują zatem nie właścicielowi, ale faktycznemu użytkownikowi, który rzeczywiście wykonuje wszelkie niezbędne czynności dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa, przy czym nie musi

217 to oznaczać wykonywania tych czynności własnoręcznie, a obejmuje również wykorzystanie innych osób (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2020 r. I GSK 1770/19). Pojęcie posiadania należy interpretować w drodze wykładni celowościowej,

218 z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych (wyrok NSA z 13 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 734/11; wyrok NSA z 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 537/11; wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 87/11; wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 932/11, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1177/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 335/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 lipca 2007 r. I SA/Gd 335/10). Za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia także to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne. Tak określone zasady przyznawania płatności sprzyjają pojawianiu się zachowań zmierzających do ich uzyskania w oparciu o bezprawne zajmowanie cudzych nieruchomości, przejmowanych w „bezumowne użytkowanie” i często połączone

219 jest z „działalnością” rolniczą, która ma charakter fikcyjny ewentualnie prowadzona jedynie na użytek wniosku o dopłaty.

220 W kontekście powyższego jest oczywiste, iż dopłaty przeznaczone powinny być przede wszystkim na inwestycje w ziemię czy to ponoszenie kosztów zasiewów, oprysków, nawozów, a także inwestycje w budynki gospodarskie, obory, chłodnie do przechowywania, maszyny

221 i narzędzia itp. Taka sama sytuacja dotyczy uprawy łąk i zabiegów agrotechnicznych, które są na nich wykonywane- koszenia, nawożenia, wyrównywania, włóknowania czy usuwania samosiewów bądź chwastów. Taka jest właśnie istota i główny cel dopłat bezpośrednich. Trafnie ujął to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. IV SA/Wa 1524/05, wskazując, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie

222 do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują

223 o dopłaty.

224 W okolicznościach niniejszej sprawy oskarżeni nie posiadali ani tytułów prawnych

225 ani faktycznie nie byli posiadaczami bądź użytkownikami co nie powinno budzić żadnych wątpliwości. Nawet jeżeli oskarżeni faktycznie wykonywali pojedyncze, incydentalne czynności agrotechniczne na przedmiotowych działkach nie można uznać tego za użytkowanie. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę na co wskazał sam oskarżony A. S., że zdarzały się sytuacje (dot. działek nr (...)) bezumownego wejścia

226 i użytkowania tych działek po wcześniejszej obserwacji, jak określił to oskarżony

227 „po zauważaniu, że nikt tymi działkami się nie interesuje”. Następnie oskarżony wskazał,

228 że w sytuacji gdy na daną działkę powracał właściciel wtedy on „wycofywał się”.

229 Wobec tego w sytuacji wejścia na z pozoru nieużytkowaną działkę przez oskarżonych, oskarżeni nie mieli żadnej pewności czy i kiedy potencjalny właściciel powróci

230 do użytkowania działki. W związku z tym takiego stanu faktycznego nie można uznać

231 ani za posiadanie ani za użytkowanie skoro oskarżeni już w chwili objęcia takiej działki liczyli się, że w każdej chwili mogą zostać wezwani przez właściciela do zaprzestania jakichkolwiek czynności. Brak tutaj przymiotu trwałości, a także ciągłości posiadania bądź użytkowania.

232 Nie sposób także pominąć, że oskarżeni złożyli oświadczenie o posiadaniu spornych gruntów na dzień 31 maja 2018 r. oraz podali, że na zadeklarowanych działkach prowadzą działalność rolniczą przez cały rok kalendarzowy. Oświadczyli zatem, że posiadają i użytkują te grunty co wobec powyższych wywodów w sposób oczywisty przeczy złożonemu oświadczeniu.

233 Tym samym argumenty wskazane w apelacji nie zostały uwzględnione i zasadnie uznano, że oskarżeni swoim zachowaniem wyczerpali znamiona przestępstw z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 i 3 kk oraz art. 297 § 1 kk.

234 Wniosek

235 Obrońca oskarżonych wniósł o uniewinnienie od zarzucanych mu czynów ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Łukowie do ponownego rozpoznania.

236 ☐ zasadny

237 ☐ częściowo zasadny

238 ☒ niezasadny

239 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

240 Bezzasadność zarzutów skutkowała bezzasadnością wniosku.

241 Lp.

242 Zarzut

243 3.

244 Naruszenie art. 167 kpk w zw. z art. 193 § 3 kpk mające wpływ

245 na treść wyroku poprzez: oddalenie wniosku dowodowego z opinii biegłego sądowego z zakresu rolnictwa o specjalności obejmującej płatności bezpośrednie i cele (zadania) Wspólnej Polityki Rolnej

246 w sytuacji, gdy przedmiotem opinii miało być stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymagających wiadomości specjalnych. Nie można się zgodzić

247 z Sądem pierwszej instancji, że opinia miała dotyczyć zagadnienia prawnego i dlatego nie było konieczne powoływanie biegłego, bowiem w niniejszej sprawie zapadło już trzecie orzeczenie,

248 a prawidłowa analiza sprawy wymaga nie tylko zastosowania właściwych przepisów prawa ale też m.in. praktyki administracyjnej Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z uwzględnieniem treści udostępnianych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa materiałów informacyjnych i szkoleniowych oraz specyfiki praktyk stosowanych na gruntach przez oskarżonych.

249 ☐ zasadny

250 ☐ częściowo zasadny

251 ☒ niezasadny

252 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

253 Zarzuty skarżącego są niezasadne.

254 Naruszenie art. 167 k.p.k. może mieć miejsce wówczas, gdy zaniechano przeprowadzenia dowodu, mimo że zachodziły ku temu uzasadnione przesłanki, a jego uzyskanie było niezbędne dla prawidłowego wyrokowania, a nie podyktowane poszukiwaniem ewentualnego wsparcia dla irrelewantnych procesowo tez (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2021 r. II KK 405/20).

255 W realiach przedmiotowej sprawy Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Należy mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie Sąd rozstrzyga sprawę w kontekście prawnokarnym badając czyny oskarżonych

256 w kontekście ustawowych znamion przypisanych im przestępstw. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wniosek

257 nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ okoliczności, które miałby ustalić

258 biegły - stanowiące m.in. wiadomości z zakresu prawa - nie wymagają wiadomości specjalnych, a podlegają ustaleniu i ocenie przez pryzmat przepisów prawa w toku niniejszego postępowania przez Sąd. W ocenie Sądu Okręgowego wniosek obrońcy sprowadzał

259 się de facto do ustalenia czy oskarżeni powinni otrzymać dopłaty bezpośrednie do działek objętych aktem oskarżenia.

260 Wniosek

261 Obrońca oskarżonych wniósł o uniewinnienie od zarzucanych im czynów ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim do ponownego rozpoznania.

262 ☐ zasadny

263 ☐ częściowo zasadny

264 ☒ niezasadny

265 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

266 Bezzasadność zarzutu skutkowała bezzasadnością wniosku.

267 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

268 1.

269 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

270 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

271 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

272 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

273 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

274 1.

275 Przedmiot utrzymania w mocy

276 Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z 28 kwietnia 2021 roku sygn. II K 717/20 został utrzymany w zakresie punktów od I, II, V oraz VI.

277 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

278 Brak przesłanek z art. 439 § 1 pkt 1-9 kpk oraz z art. 440 kpk, podlegających uwzględnieniu niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia.

279 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

280 1.

281 Przedmiot i zakres zmiany

282 Sąd Okręgowy w miejsce orzeczonych w pkt. III i IV zaskarżonego wyroku nawiązek w kwotach po 400 zł na rzecz Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa na podstawie art. 67 § 3 kk w zw. z art. 39 pkt 7 kk orzekł od każdego oskarżonych świadczenia pieniężne w kwotach po 1000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, a w pozostałej części wyrok utrzymał w mocy.

283 Zwięźle o powodach zmiany

284 Uwzględnienie w części zarzutu obrazy prawa materialnego podniesionego przez oskarżyciela publicznego skutkowało zmianą zaskarżonego orzeczenia.

285 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

286 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

287 1.1.

288 -----------------------------------------------------------------------------------

289 ☐ art. 439 k.p.k.

290 Zwięźle o powodach uchylenia

291 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

292 2.1.

293 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

294 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

295 Zwięźle o powodach uchylenia

296 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

297 3.1.

298 Konieczność umorzenia postępowania

299 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

300 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

301 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

302 4.1.

303 -----------------------------------------------------------------------------------

304 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

305 Zwięźle o powodach uchylenia

306 ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

307 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

308 ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

309 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

310 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

311 Przytoczyć okoliczności

312 ---------------------

313 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

314 6. Koszty Procesu

315 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

316 Przytoczyć okoliczności

III.

317 Na podstawie art. 635 kpk w zw. z art. 634 kpk w zw. z art. 626 § 1 kpk i art. 7 ustawy z dnia23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych 9Dz. U. z 2013 r., poz.1247) Sąd Okręgowy zasądził od każdego z oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa po 120 złotych kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, mając na uwadze, że oskarżeni osiągają dochody i są w stanie uregulować należności sądowe.

318 7. PODPIS

319 1.3. Granice zaskarżenia

320 Kolejny numer załącznika

321 1

322 Podmiot wnoszący apelację

323 Oskarżyciel publiczny,

324 Obrońca oskarżonych,

325 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

326 Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z 28 kwietnia 2021 roku sygn.

327 II K 717/20

328 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

329 ☒ na korzyść

330 ☒ na niekorzyść

331 ☒ w całości

332 ☒ w części

333 ☐

334 co do winy

335 ☐

336 co do kary

337 ☒

338 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

339 1.3.2. Podniesione zarzuty

340 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

341 ☐

342 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

343 ☒

344 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

345 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

346 ☒

347 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

348 ☒

349 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

350 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

351 ☐

352 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

353 ☐

354 art. 439 k.p.k.

355 ☐

356 brak zarzutów

357 1.4. Wnioski

358 ☒

359 uchylenie

360 ☒

361 zmiana