Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 3 czerwca 2025 r., IV Ka 201/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 3 czerwca 2025 r., IV Ka 201/25

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 IV Ka 201/25

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 Wyrok Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim wydany w dniu 13 stycznia 2025 roku w sprawie o sygn. akt II K 1028/24.

9 1.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☒ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 1.3. Granice zaskarżenia

17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☒ na korzyść

19 ☐ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☒

25 co do kary

26 ☐

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 1.1.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☐

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☐

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☒

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☐

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

40 ☐

41 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

42 ☐

43 art. 439 k.p.k.

44 ☐

45 brak zarzutów

46 1.4. Wnioski

47 ☒

48 uchylenie

49 ☐

50 zmiana

51 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

52 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

53 1.5. Ustalenie faktów

54 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

55 Lp.

56 Oskarżony

57 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

58 Dowód

59 Numer karty

60 2.1.1.1.

61 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

62 Lp.

63 Oskarżony

64 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

65 Dowód

66 Numer karty

67 2.1.2.1.

68 1.6. Ocena dowodów

69 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

70 Lp. faktu z pkt 2.1.1

71 Dowód

72 Zwięźle o powodach uznania dowodu

73 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

74 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

75 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

76 Dowód

77 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

78 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

79 Lp.

80 Zarzut

81 3.1.

82 Obrońca oskarżonego N. C. we wniesionej apelacji pisemnej zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła obrazę przepisów postepowania mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, to jest naruszenie art. 387a kpk, poprzez brak pouczenia oskarżonego o konsekwencjach skorzystania z instytucji dobrowolnego poddania się karze, co doprowadziło do sytuacji, w której oskarżony podjął decyzję o skorzystaniu z tego trybu bez pełnej świadomości skutków prawnych, w tym ograniczeń w zaskarżonym wyroku.

83 ☐ zasadny

84 ☐ częściowo zasadny

85 ☒ niezasadny

86 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

87 Zarzut zawarty w apelacji obrońcy oskarżonego N. C. nie jest zasadny. Z treści protokołu rozprawy przed sądem I instancji w dniu 13 stycznia 2025 roku wynika, że oskarżony był obecny na rozprawie i złożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze z za zarzucony mu czyn. Przewodnicząca zarządziła przerwę w rozprawie w celu uzyskania stanowiska od prokuratora. Po przerwie przewodniczą przedstawiła warunki wyroku skazującego zaproponowane przez prokuratora i N. C. wyraził zgodę na wydanie wyroku skazującego w trybie art. 387 § 1 i 2 kpk na warunkach zaproponowanych przez prokuratora. Pokrzywdzeni obecni na rozprawie nie sprzeciwiali się wydaniu wyroku skazującego na warunkach wynikających ze stanowiska prokuratora. Wbrew zarzutowi zawartemu w apelacji oskarżony N. C. został przez przewodniczącą pouczony o treści art. 447 § 5 kpk (k-550v). Oskarżony także został pouczony o treści art. 447 § 5 kpk przez prokuratora podczas przesłuchania go w charakterze podejrzanego w dniu 07 maja 2024 roku (k-349-350).

88 Wniosek

89 O uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

90 ☒ zasadny

91 ☐ częściowo zasadny

92 ☐ niezasadny

93 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

94 Wniosek obrońcy oskarżonego okazał się zasadny, ale z powodu innej przyczyny, niż zarzut podniesiony w apelacji. Sąd okręgowy z urzędu stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 kpk i z tego powodu uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim do ponownego rozpoznania. Aktualne są rozważania sądu okręgowego zawarte w punkcie 4.1 uzasadnienia.

95 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

96 4.1.

97 Zgodnie z art. 439 § 1 pkt 10 kpk niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 kpk oraz art. 80 kpk lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział jest obowiązkowy. W realiach przedmiotowej sprawy prokurator wystąpił w dniu 23 lutego 2024 roku do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim o wyznaczenie obrońcy z urzędu na zasadzie art. 79 § 1 pkt 3 i 4 dla podejrzanego N. C. (k-105). Podczas posiedzenia sądu rejonowego w przedmiocie tymczasowego aresztowania brała udział w posiedzeniu sądu obrońca z urzędu oskarżonego N. C. adwokat A. K. (k-121, k-144). W dniu 14 marca 2024 roku dla oskarżonego N. C. został ustanowiony obrońca z wyboru w osobie adwokata J. P. (k-201-202, k-218). W dniu 27 marca 2024 roku prokurator wydał postanowienie o zasięgnięciu opinii biegłych psychiatrów dotyczącej podejrzanego N. C. (k-211). W dniu 12 kwietnia 2024 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wydał postanowienie w sprawie sygn. akt II Kp 215/24 o cofnięciu podejrzanemu N. C. wyznaczonego obrońcy z urzędu - na podstawie art. 78 § 2 kpk ( k- 252- został ustanowiony obrońca z wyboru przez podejrzanego). W dniu 21 czerwca 2024 roku powołani przez prokuratora biegli lekarze psychiatrzy wydali opinię pisemną w sprawie dotyczącą podejrzanego N. C. (k-401-402). W dniu 20 września 2024 roku adwokat J. P. poinformował Prokuraturę Rejonową w Piotrkowie Trybunalskim, że upoważnienie do obrony N. C. zostało rozwiązane. (k-455). W dniu 18 października 2024 roku prokurator wniósł do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalski akt oskarżenia przeciwko N. C. i I. T. wskazując, że oskarżony N. C. występuje w sprawie bez obrońcy (k-493-494). Zgodnie z niekwestionowaną linią orzecznictwa Sądu Najwyższego treść znowelizowanego art. 79 § 4 kpk przesądza przy tym o tym, że sama treść opinii biegłych lekarzy psychiatrów, w której stwierdzają, że poczytalność oskarżonego w chwili czynu nie była wyłączona albo ograniczona w stopniu znacznym i stan jego zdrowia psychicznego w czasie postępowania pozwala na udział w nim i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny, jest niewystarczająca do ustania obrony obligatoryjnej; konieczne jest w takim wypadku wydanie przez sąd postanowienia uznającego, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 28 stycznia 2020 r. V KS I/20). Sąd rejonowy procedując w przedmiotowej sprawie nie wydał postanowienia o jakim mowa powyżej. Zdaniem sądu okręgowego w zaistniałej sytuacji procesowej w stosunku do oskarżonego N. C. istniał przymus adwokacki w dalszym ciągu po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu I instancji. Skoro sąd I instancji nie wydał postanowienia w trybie art. 79 § 4 kpk uznającego, że udział obrońcy w przypadku oskarżonego N. C. nie jest obowiązkowy z uwagi na treść opinii biegłych lekarzy psychiatrów, to procedując na rozprawie w dniu 13 stycznia 2025 roku z udziałem oskarżonego N. C., który występował w sprawie bez obrońcy, sąd meriti dopuścił się bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 kpk, Stanowisko takie wynika z utrwalonej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego, który stwierdził „uchybienie o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 kpk stanowi nieobecność obrońcy na rozprawie w przypadku braku wydania przez sąd postanowienia, o którym mowa w art. 79 § 4 kpk, stwierdzającego brak obligatoryjności obrony, również w sytuacji, gdy z opinii biegłych lekarzy psychiatrów wynika, iż poczytalność oskarżonego w czasie popełnienia czynu nie była wyłączona ani w znacznym stopniu ograniczona, a nadto, że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala mu na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny”( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2022 r., I KZP 10/21, OSNK 2022, z. 6, poz. 23). Mając powyższe rozważania na uwadze sąd okręgowy uchylił zaskarżony wyroku sądu I instancji w stosunku do N. C. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

98 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

99 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

100 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

101 5.1.1.

102 Przedmiot utrzymania w mocy

103 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

104 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

105 5.2.1.

106 Przedmiot i zakres zmiany

107 Zwięźle o powodach zmiany

108 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

109 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

110 5.3.1.1.1.

111 Sąd okręgowy uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego N. C. i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Piotrkowie Trybunalskim do ponownego rozpoznania. Sąd okręgowy przyjął, że rozstrzygnięcie z punktu 5 o solidarnym naprawieniu szkody pokrzywdzonym dotyczy wyłącznie oskarżonego I. T..

112 ☒ art. 439 k.p.k.

113 Zwięźle o powodach uchylenia

114 Aktualne są rozważania sądu okręgowego zawarte w punkcie 4.1 uzasadnienia.

115 5.3.1.2.1.

116 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.

117 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

118 Zwięźle o powodach uchylenia

119 5.3.1.3.1.

120 Konieczność umorzenia postępowania

121 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

122 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

123 5.3.1.4.1.

124 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

125 Zwięźle o powodach uchylenia

126 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

127 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd I instancji wyda postanowienie w trybie art. 79 § 1 pkt 4 kpk, jeżeli stwierdzi, że udział obrońcy oskarżonego N. C. nie jest obowiązkowy z uwagi na treść opinii biegłych lekarzy psychiatrów dotyczącej ww. oskarżonego. W przeciwnym razie aktualnie ustanowiony obrońca przez oskarżonego obligatoryjnie powinien być obecny na rozprawie przed sądem I instancji.

128 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

129 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

130 Przytoczyć okoliczności

131 6. Koszty Procesu

132 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

133 Przytoczyć okoliczności

134 7. PODPIS

135 1.11. Granice zaskarżenia

136 Kolejny numer załącznika

137 1

138 Podmiot wnoszący apelację

139 Obrońca oskarżonego N. C.

140 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

141 Skarżone jest rozstrzygniecie skazujące oskarżonego na bezwzględną karę pozbawienia wolności za popełnienie zarzuconego mu czynu w trybie art. 387 § 1 kpk bez pouczenia oskarżonego o konsekwencjach skorzystania z trybu z art. 387 kpk.

142 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

143 ☒ na korzyść

144 ☐ na niekorzyść

145 ☒ w całości

146 ☐ w części

147 ☐

148 co do winy

149 ☒

150 co do kary

151 ☐

152 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

153 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

154 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

155 ☐

156 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

157 ☐

158 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

159 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

160 ☒

161 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

162 ☐

163 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

164 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

165 ☐

166 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

167 ☐

168 art. 439 k.p.k.

169 ☐

170 brak zarzutów

171 0.1.1.4. Wnioski

172 ☒

173 uchylenie

174 ☐

175 zmiana