Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II CSKP 469/24

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2026 r., II CSKP 469/24

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 13 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:

3 SSN Adam Doliwa

4 na posiedzeniu niejawnym 13 października 2026 r. w Warszawie na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 28 listopada 2022 r., I ACa 667/22, w sprawie z powództwa S.B. i P.B. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o zapłatę,

1. uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z 10 kwietnia

6 2024 r. wydane w sprawie o sygn. akt I CSK 1380/23;

2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

3. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz S.B. i P.B. po 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanej do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

9 S.B. i P.B. wnieśli o ustalenie nieważności umowy o kredyt hipoteczny z 17 września 2008 r. zawartej z Bankiem spółką akcyjną w W. oraz zasądzenie od strony pozwanej na ich rzecz kwoty 220 532,50 zł tytułem zwrotu świadczenia nienależnego i 6953 zł z tytułu opłaty za ubezpieczenie nieruchomości z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 27 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty.

10 Wyrokiem z 1 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy ustalił, że umowa kredytu hipotecznego nr […] z 17 września 2008 r. zawarta pomiędzy stronami jest nieważna (pkt I); zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę 227 485,50 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 27 stycznia 2021 r. do dnia zapłaty (pkt II) i rozstrzygnął o kosztach procesu (pkt III).

11 Wyrokiem z 28 listopada 2022 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację pozwanej (pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania odwoławczego (pkt II).

12 Od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu skargę kasacyjną wywiodła strona pozwana, zaskarżając go w całości, zarzucając:

13 - naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 278 § 1 k.p.c.

14 w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 235² § 2 k.p.c.; art. 387 § 2¹ pkt 1 oraz 2 k.p.c.;

15 - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 189 k.p.c.; art. 385¹ k.c. w zw. z art. 385² k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 69 ust. 1 i 2 pr. bank.; art. 3 ust. 1 i 4 ust. 2 i 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13; art. 56 k.c., art. 354 k.c.; art. 65 k.c.; art. 358 § 2 i 3 k.c.; art. 405 w zw. z art. 410 k.c.

16 Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank wskazał na potrzebę dokonania wykładni przepisów, w oparciu o które sformułował szczegółowe zagadnienia dotyczące obowiązku informacyjnego banku względem konsumenta, abuzywności postanowień umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej.

17 Skarżący bank wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie co do istoty sprawy.

18 W odpowiedzi na skargę kasacyjną powodowie wnieśli o odmowę jej przyjęcia do rozpoznania.

19 Postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania.

20 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

21 Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.).

22 W przypadku przesłanki z art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych Jednakże jeśli skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu Najwyższego wydaje się zasadna (zob. np. postanowienia SN: z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24; z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23; z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23). Skarżący przedstawił szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się do następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umów kredytu zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron były wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Kwestie jednak doczekały się już licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale też Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

23 Aktualnie zatem nie budzi wątpliwości, że choć umowa kredytu przewidująca tzw. spread walutowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 353¹ k.c. w zw. z art. 69 pr.bank.), to mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, zaś klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną (por. wyroki SN: z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22; z 8 marca 2023 r., II CSKP 1095/22; z 12 kwietnia 2023 r., II CSKP 1531/22; z 18 kwietnia 2023 r., II CSKP 1511/22; z 15 października 2024 r., II CSKP 474/23; z 13 listopada 2024 r., II CSKP 854/24; z 9 stycznia 2025 r., II CSKP 30/23; z 16 maja 2025, II CSKP 201/23; z 28 lutego 2025 r., II CSKP 278/23).

24 Przede wszystkim jednak Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron.

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

30 Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).

31 W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego (Dz. U. z 2026 r., poz. 985) w sprawach, o których mowa w art. 1 ust. 1 lub 2, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przyjęto do rozpoznania skargę kasacyjną kredytodawcy, Sąd Najwyższy może zmienić postanowienie o przyjęciu do rozpoznania skargi kasacyjnej i odmówić przyjęcia jej do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje już istotne zagadnienie prawne lub nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a zarazem nie zachodzą okoliczności określone w art. 398⁹ § 1 pkt 3 lub 4 Kodeksu postępowania cywilnego. Wobec powyższego, w oparciu o powołany przepis, postanowienie Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2024 r. podlegało uchyleniu, zaś na podstawie art. 398⁹ § 1 i 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

32 O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.