Uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 maja 2025 r., II AKa 124/25

uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 27 maja 2025 r., II AKa 124/25

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 II AKa 124/25

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 Wyrok Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 23 sierpnia 2024 r., sygn. akt II K 69/21

9 1.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☒ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 1.3. Granice zaskarżenia

17 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☒ na korzyść

19 ☐ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☐

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 1.1.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☒

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☒

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☒

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☒

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

40 ☐

41 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

42 ☐

43 art. 439 k.p.k.

44 ☐

45 brak zarzutów

46 1.4. Wnioski

47 ☐

48 uchylenie

49 ☒

50 zmiana

51 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

52 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

53 1.5. Ustalenie faktów

54 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

55 Lp.

56 Oskarżony

57 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

58 Dowód

59 Numer karty

60 2.1.1.1.

61 W. M.

62 Oskarżony W. M. zmarł w dniu 19 listopada 2022 r.

63 odpis skrócony aktu zgonu USC w G. W..

64 k. 16870

65 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

66 Lp.

67 Oskarżony

68 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

69 Dowód

70 Numer karty

71 2.1.2.1.

72 1.6. Ocena dowodów

73 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

74 Lp. faktu z pkt 2.1.1

75 Dowód

76 Zwięźle o powodach uznania dowodu

77 2.2.2.1

78 Odpis skrócony aktu zgonu W. M. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w G. W..

79 k. 16870

80 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

81 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

82 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

83 Dowód

84 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

85 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

86 Lp.

87 Zarzut

88 3.1.

89 Obrońca oskarżonego zarzucił w apelacji:

90 1.obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj.

91 a) art. 442 § 3 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie zapatrywań i wskazań wyrażonych w wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecnie z dnia 27 kwietnia 2017 r. o sygn. II AKa 18/17 w szczególności w zakresie konieczności ustalenia, czy środki pochodzące z fikcyjnych operacji na dolarach nie trafiły do kasy spółki, czy to bezpośrednio, czy pośrednio poprzez sprzedaż dolarów do banku lub innych kantorów; potrzeby uwzględnienia przy wyliczeniu szkody faktu wypłacania pracownikom pokrzywdzonej spółki nieoficjalnych premii;

92 b) art. 7 k.p.k. poprzez przyjęcie wbrew zasadom logiki i prawidłowego rozumowania, że kwota odpowiadająca stracie spółki ze sprzedaży w kantorach w S. i Ś. dolarów poniżej ceny ich nabycia odpowiada kwocie stanowiącej urobek z księgowania fikcyjnych operacji na dolarach, który był następnie przekazywany oskarżonym;

93 c) art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. poprzez ujęcie w opisie przestępstwa przypisanego oskarżonemu w pkt I ppkt 2 zachowania nieodzwierciedlającego znamion przestępstwa i niewpływającego na odpowiedzialność karną, tj. zachowania polegającego na wskazywaniu wystawcom faktur jako płatnika spółki (...) sp. z o. o.

94 2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:

95 a) art. 12 § 1 k.k. poprzez przyjęcie, że sprawca działa w wykonaniu z góry powziętego zamiaru wtedy, gdy każde z zachowań składających się na czyn ciągły zostało podjęte z tej samej motywacji, tj. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;

96 b) art. 296 § 3 k.k. poprzez uznanie, że zachowania polegającego na wskazywaniu wystawcom faktur związanych z inwestycją na nieruchomości należącej do matki oskarżonego, jako płatnika spółki (...) sp. z o. o., stanowiło nadużycie uprawnienia przez oskarżonego działającego w roli wiceprezesa pokrzywdzonej spółki;

97 c) art. 296 § 3 k.k. w zw. z art. 361 § 1 i 2 k.c. poprzez przyjęcie, że:

98 •strata wynikająca ze sprzedaży przez pokrzywdzoną spółkę dolarów poniżej ceny ich nabycia w kantorach w S. i Ś. po odjęciu zaoszczędzonego podatku dochodowego stanowi szkodę wynikłą z nadużycia przez oskarżonych ich uprawnień,

99 •fikcyjne operacje stanowiące przedmiot zarzutu, mające wyłącznie księgowy charakter, mogły wyrządzić szkodę w majątku spółki;

100 •przyjęciu, że w chwili przekazania oskarżonym urobku z prowadzenia fikcyjnych operacji na dolarach nastąpiło przywłaszczenie przez nich otrzymanych sum pieniężnych nawet wówczas, jeżeli były one następnie wydatkowane na cele związane z działalnością pokrzywdzonej spółki (premie dla kasjerek) lub przekazane pośrednio albo bezpośrednio do kasy spółki;

101 d) art. 41 § 1 k.k. poprzez zakazanie oskarżonemu zajmowania stanowisk w organach nadzorczych spółek prawa handlowego, mimo iż w czasie popełniania przypisanego mu przestępstwa oskarżony nie pełnił funkcji w organach nadzorczych spółek prawa handlowego;

102 e) art. 41 § 2 k.k. poprzez zakazanie oskarżonemu prowadzenia działalności gospodarczej związanej z prowadzeniem kantorów, mimo iż oskarżony w okresie popełnienia przestępstwa nie prowadził działalności gospodarczej związanej z prowadzeniem kantorów.

103 ☐ zasadny

104 ☐ częściowo zasadny

105 ☐ niezasadny

106 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

107 W realiach procesowych powstałych w tej sprawie na etapie postępowania odwoławczego z powodu śmierci oskarżonego W. M., zaktualizowała się przeszkoda do kontynuowania postępowania karnego. Brak podmiotu procesu, jakim jest oskarżony (strona) spowodował niedopuszczalność dalszego procedowania. Wprawdzie postępowanie przed sądem pierwszej instancji zakończyło się i wydany został wobec W. M. wyrok skazujący, jednak zbadanie prawidłowości tego wyroku w postępowaniu odwoławczym stało się już niemożliwe. Tak, jak na etapie orzekania o winie i karze przez sąd meriti konieczna jest obecność oskarżonego, tak również dalsze stadium procesu, a więc postępowanie odwoławcze, wymaga również obecności oskarżonego. Jego brak generuje de facto bezwzględną przesłankę procesową przesądzającą o niedopuszczalności postępowania karnego - w każdym jego stadium. Aktualizuje się to również po wydaniu wyroku w postępowaniu rozpoznawczym, ale przed jego uprawomocnienia się, co należy uwzględnić niezależnie od granic zaskarżenia oraz podniesionych w środkach odwoławczych zarzutów (vide: wyrok SN z 06.06.2013 r., III KK 147/12, LEX nr 1318414, wyrok SN z 11.05.2017 r., II KK 126/17, LEX nr 2294392).

108 Zawartość akt niniejszej sprawy wskazuje bezsprzecznie na fakt, że oskarżony W. M. zmarł w dniu 19 listopada 2024 r. w S., co jednoznacznie potwierdza odpis skrócony aktu zgonu wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w G. W.. (k. 16870).

109 Zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej jest zatem w okolicznościach tej sprawy jednoznacznie wykazane. Taki stan rzeczy generował potrzebę uchylenia zaskarżonego orzeczenia, stosownie do uregulowania zawartego w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., albowiem w ustalonych realiach nie może ono uzyskać waloru prawomocności i winno być wyeliminowane z obrotu prawnego. Śmierć oskarżonego przed uprawomocnieniem się wyroku pierwszoinstancyjnego wyklucza możliwość dalszego prowadzenia postępowania (vide: wyrok SN z 12.03.2020 r., IV Ko 154/19, LEX nr 3181423).

110 Utrzymanie w mocy, uchylenie lub zmiana wyroku sądu pierwszej instancji wymaga również wydania przez sąd odwoławczy orzeczenia w formie wyroku, stosownie do regulacji zawartej w art. 456 k.p.k. Nie jest zatem wystarczające jedynie umorzenie postępowania, bowiem zgodnie z art. 439 § 1 k.p.k. - w tego rodzaju uwarunkowaniach, jak powstałe w przedmiotowej sprawie, zachodzi konieczność uchylenia wyroku przez sąd odwoławczy niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.

111 Podsumowując, stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy przed rozpoznaniem wniesionej apelacji, zaktualizowała się za sprawą śmieci oskarżonego, bezwzględna przyczyna odwoławcza, to zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej W. M. i umorzenia postępowania, stosownie do przepisów art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.

112 Wniosek

113 W apelacji obrońca oskarżonego W. M. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonego W. M. i uniewinnienie go od zarzuconych mu czynów, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku odnośnie do oskarżonego R. K., poprzez wyeliminowanie z opisu przypisanych temu oskarżonemu czynów przestępnych, ustalenia, że działał on wspólnie i w porozumieniu z W. M. oraz przyjęcie w to miejsce, że oskarżony R. K. działał wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą.

114 ☐ zasadny

115 ☐ częściowo zasadny

116 ☐ niezasadny

117 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

118 W razie zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, sąd niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia, uchyla zaskarżone orzeczenie (art. 439 § 1 k.p.k.), co zarazem jest równoznaczne z faktem, że nie bada i ocenia zasadności wniosków sformułowanych w apalcji.

119 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

120 4.1.

121 śmierć oskarżonego W. M. w dniu 19 listopada 2024 r.

122 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

123 oskarżony W. M. zmarł w dniu 19 listopada 2024 r. (po wniesieniu apelacji przez obrońcę oskarżonego, ale przed jej rozpoznaniem).

124 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

125 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

126 5.1.1.

127 Przedmiot utrzymania w mocy

128 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

129 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

130 5.2.1.

131 Przedmiot i zakres zmiany

132 Zwięźle o powodach zmiany

133 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

134 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

135 5.3.1.1.1.

136 ☒ art. 439 k.p.k.

137 Zwięźle o powodach uchylenia

138 Przyczyny takiego stanu rzeczy zostały szczegółowo przedstawione w pkt 3.1 niniejszego uzasadnienia.

139 5.3.1.2.1.

140 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

141 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

142 Zwięźle o powodach uchylenia

143 5.3.1.3.1.

144 Konieczność umorzenia postępowania

145 ☒ art. 437 § 2 k.p.k.

146 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

147 W pkt. 3.1. uzasadnienia wskazano, że śmierć oskarżonego powoduje konieczność umorzenia postępowania w każdym jego stadium, również po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji, a przed zyskaniem przezeń przymiotu prawomocności (vide: postanowienie SN z 24.09.2014 r., IV KK 272/14, LEX nr 1515401).

148 5.3.1.4.1.

149 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

150 Zwięźle o powodach uchylenia

151 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

152 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

153 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

154 Przytoczyć okoliczności

155 6. Koszty Procesu

156 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

157 Przytoczyć okoliczności

158 II

159 Zgodnie z przepisem art. 632 pkt 2 k.p.k., w przypadku umorzenia postępowania w sprawie z oskarżenia publicznego, koszty procesu ponosi Skarb Państwa.

160 7. PODPIS

161 SSA Małgorzata Jankowska SSA Dorota Mazurek SSA Jacek Szreder

162 1.11. Granice zaskarżenia

163 Kolejny numer załącznika

164 1

165 Podmiot wnoszący apelację

166 Obrońca oskarżonego

167 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

168 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

169 ☒ na korzyść

170 ☐ na niekorzyść

171 ☒ w całości

172 ☐ w części

173 ☐

174 co do winy

175 ☐

176 co do kary

177 ☐

178 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

179 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

180 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

181 ☒

182 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

183 ☒

184 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

185 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

186 ☒

187 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

188 ☒

189 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

190 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

191 ☐

192 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

193 ☐

194 art. 439 k.p.k.

195 ☐

196 brak zarzutów

197 0.1.1.4. Wnioski

198 ☐

199 uchylenie

200 ☒

201 zmiana