Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2013 r., I ACa 1272/13

wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2013 r., I ACa 1272/13

Tekst

1 Sygn. akt I ACa 1272/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 13 grudnia 2013 r.

3 Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny

4 w składzie:

5 Przewodniczący:

6 SSA Jan Kremer (spr.)

7 Sędziowie:

8 SSA Maria Kus-Trybek

9 SSA Hanna Nowicka de Poraj

10 Protokolant:

11 st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura

12 po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 r. w Krakowie na rozprawie

13 sprawy z powództwa M. O. (1)

14 przeciwko (...) Sp. z o.o. w upadłości układowej w K.

15 o zapłatę

16 na skutek apelacji strony pozwanej

17 od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

18 z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt IX GC 586/11

19 oddala apelację i zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 2 700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

20 Sygn. akt I ACa 1272/13

Uzasadnienie

21 W ostatecznie zmodyfikowanym żądaniu pozwu powód M. O.

22 domagał się od strony pozwanej (...) L. spółki z ograniczoną

23 odpowiedzialnością w upadłości układowej w K. zapłaty kwoty 191.297,83 zł z

24 ustawowymi odsetkami oraz kosztami procesu tytułem wynagrodzenia za prace

25 wykonane przez powoda na podstawie zawartej ze strona pozwaną umowy nr(...) z dnia 16 lutego 2007 r. o prace projektowe oraz zawartej do tej umowy

26 następujących aneksów: nr (...) z dnia 24 września 2007 r., (...)z dnia 28 marca 2008 r. oraz

27 (...) z dnia 10 września 2008 r. Podał, że na podstawie zawartej umowy,

28 zmodyfikowanej przedmiotowymi aneksami, zobowiązał się do wykonania za

29 wynagrodzeniem dla strony pozwanej działającej jako Zamawiający projektu

30 budowlanego dla przedsięwzięcia pod nazwą „K.typu M. z

31 wielokondygnacyjnym parkingiem w K. ul. (...)" w zakresie wskazanym

32 w tej umowie. Powód wykonał umowę przekazując stronie pozwanej wszystkie

33 wykonane obliczenia stanowiące przedmiot umowy. Wstrzymała się jedynie z

34 wykonaniem części prac umownych z uwagi na zalegania przez stronę pozwaną z

35 zapłatą za poprzednie etapy wykonanych prac oraz zaprzestaniem finansowania

36 inwestycji przez inwestora. Strona pozwana uiściła na rzecz powoda jedynie część

37 należnego wynagrodzenia. Dochodzona kwota stanowi różnicę pomiędzy

38 wynagrodzeniem za 96,25% prac wykonanych przez powoda tj. 425.313,35 zł, a kwotą

39 uiszczoną dotychczas przez stronę pozwaną tj. 234.015,52 zł.

40 Strona pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w

41 upadłości układowej w K. domagała się oddalenia powództwa i zasądzenia od

42 powoda na swoją rzecz kosztów procesu. Uzasadniając to żądanie podniosła, że powód

43 nie wykonał należycie i w całości przedmiotowej umowy. Powód nie wykonywał

44 nadzorów autorskich do których był zobowiązany mocą umowy. Powód nie przekazał

45 dokumentacji w ilości 7 kompletów w wersji drukowanej i 3 kompletów w wersji

46 elektronicznej wraz z oświadczeniami o jej kompletności, zgodności z umową i

47 przepisami. Wskazała, że uiściła wynagrodzenie z tytułu faktur wystawionych przez

48 powoda natomiast co do wynagrodzenia dochodzonego w ww. procesie powód nie

49 przedstawił protokołów odbioru rzekomo wykonanych prac, jak i faktur na dochodzoną

50 kwotę. Podała, że odstąpiła od przedmiotowej umowy składając powodowi stosowne

51 oświadczenie z uwagi na wystąpienie istotnych wad w przekazanej przez powoda części

52 dokumentacji oraz niewykonaniem części umowy w terminie. Nadto zaznaczyła, że

53 zapłata wynagrodzenia była warunkowana zapłaceniem wynagrodzenia przez

54 Inwestora, który do dnia wniesienia sprzeciwu nie rozliczył się jednak ze stroną

55 pozwaną.

56 W toku procesu została ogłoszona upadłość strony pozwanej z możliwością

57 zawarcia układu.

58 Wyrokiem z dnia 13 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy zasądził od strony pozwanej na

59 rzecz powoda kwotę 176.737,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 26 listopada 2008 r.

60 do dnia zapłaty (punkt I), oddalił powództwo w zakresie kwoty 14.560,70 zł (punkt II),

61 umorzył postępowanie w pozostałym zakresie (punkt III), zasądził od strony pozwanej

62 na rzecz powoda kwotę 11.837 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (punkt IV).

63 Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

64 W dniu 16 lutego 2007 r. strony zawarły umowę na prace projektowe w

65 budownictwie dotyczące przedsięwzięcia „K.Typu M. z

66 wielokondygnacyjnym parkingiem w K. przy ul. (...)". W § 8 pkt 1 tej

67 umowy strony ustaliły wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 198.000 zł +VAT 22 %.

68 W dniu 24 września 2007 roku podpisały aneks nr (...) do umowy w którym zmieniono

69 wynagrodzenie ryczałtowe na 271.000 zł + VAT. W dniu 28 marca 2008 roku strony

70 podpisały aneks nr (...) do umowy, w którym ponownie zmieniono wysokość

71 wynagrodzenia ryczałtowego na 322.000 zł +VAT. W dniu 10 września 2008 r. strony

72 podpisały aneks nr (...) do przedmiotowej umowy, w którym poza wynagrodzeniem

73 322.000zł + VAT przewidziały wynagrodzenie za prace dodatkowe w kwocie 58.200 zł +

74 VAT. Następnie w dniu 7 listopada 2008 r. powód zawiadomił stronę pozwaną o

75 gotowości przekazania dokumentami projektowej wykonanej na podstawie umowy

76 jedynie w formie elektronicznej ze względu na wielomiesięczne opóźnienia strony

77 pozwanej zapłacie za wykonane przez powoda prace. W dniu 25 listopada 2008 r.

78 powód przekazał stronie pozwanej wyniki swoich prac na nośnikach CD. Przedstawił

79 stronie pozwanej i inwestorowi trzy warianty realizacji prac. Inwestor wybrał wariant

80 który wymagał wykonania ekspertyzy i zbadania wpływu prac na sąsiednie budynki.

81 Pozwolenie na budowę oparte o ten wariant zostało wydane bez wymaganej ekspertyzy.

82 W konsekwencji autor projektu konstrukcyjnego W. T. (1) zgłosił w Urzędzie

83 Miasta wniosek o uchylenie wydanego pozwolenia na budowę. Następnie inwestor

84 wezwał stronę pozwaną do usunięcia wad projektu. Strona pozwana zaś zgłosiła to

85 powodowi, bez wskazania żadnych konkretnych wad. Inwestor wycofał się z realizacji

86 projektu. Sąd Okręgowy ustalił również, że pomimo tego, że powód zlecone mu prace

87 wykonał prawie w całości i zgodnie z umową, otrzymał on wynagrodzenie jedynie za

88 faktury nr 17,35,59 wystawione w 2007 r. oraz w kwocie 30.000 zł z faktury nr (...) z której

89 pozostała kwota 68.785,84 zł została zasądzona wyrokiem Sądu Rejonowego dla

90 Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z 9 marca 2010 r. Strona pozwana wypłaciła

91 powodowi wynagrodzenie w kwocie 234.015,52 zł brutto. W piśmie z dnia 4 stycznia

92 2011 r. skierowany do powoda, strona pozwana złożyła oświadczenie o odstąpieniu od

93 umowy z powodu wadliwości wykonanego przezeń projektu. Strona pozwana nie

94 wskazała jednak w tym piśmie żadnych konkretnych wad. Pomimo wystosowania przez

95 powoda wezwania do zapłaty pozostałej części wynagrodzenia za prace wykonane w

96 ramach umowy nr (...), strona pozwana nie uiściła zaległości wobec powoda.

97 Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy oparł się na przedłożonych

98 przez strony dokumentach, których prawdziwość nie budziła wątpliwości i których

99 autentyczność nie była przez strony kwestionowana. Sąd Okręgowy ustalił stan

100 faktyczny również na dowodach z zeznań świadków i przesłuchania stron. Sąd dał

101 wiarę zeznaniom świadków R. O. (1) i W. T. (1) w

102 kwestii tego, że powód wykonał 96,25 % zleconych mu prac. Świadkowie ci byli

103 bezpośrednio zaangażowani w realizację projektu i mogli ocenić zakres jej

104 zrealizowania. Sąd Okręgowy nie dał wiary zeznaniom świadków S. G. (1) i

105 E. W.dotyczącym zakresu prac wykonanych przez powoda. Świadkowie ci nie

106 mogli ocenić jaki zakres prac powód rzeczywiście wykonał, gdyż nie posiadali żadnych

107 konkretnych danych dotyczących zakresu niewykonanych prac. Zwrócił uwagę, że

108 żadna ze stron nie zgłosiła wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na

109 okoliczność zbadania w jakiej części został wykonany projekt. Zdaniem Sądu

110 Okręgowego nie było również potrzeby dopuszczenie takiego dowodu z urzędu, skoro

111 stan faktyczny sprawy miał miejsce kilka lat temu, jest to kolejny już proces pomiędzy

112 stronami w kwestii wynagrodzenia za wykonane prace a także z tego względu, że w

113 sprawie nie podniesiono jakichkolwiek zarzutów odnośnie prac powoda - zarówno z

114 punktu widzenia kompletności projektu i postępu w wykonywaniu prac, jak i

115 prawidłowości wykonania projektu, które byłyby zgłaszane w trakcie realizacji prac.

116 Zwrócił również uwagę, że choć na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. wnoszono o

117 dowód z opinii biegłego na inną okoliczność tj. poprawności projektu to uczyniono to

118 dopiero półtora roku po wniesieniu sprzeciwu od wydanego w sprawie nakazu zapłaty.

119 Zdaniem Sądu Okręgowego wniosek ten był spóźniony i zmierzał do przewłoki w

120 postępowaniu. Strona pozwana nie wykazała, że powód nie przedstawił dokumentacji

121 projektowej. Z zeznań świadków wynika bowiem, że na podstawie projektu powoda

122 inwestor uzyskał pozwolenie na budowę, które na skutek interwencji konstruktora

123 W. T.zostało uchylone z uwagi na brak oceny co do wypływu

124 projektu na sąsiednie budynki a takie oświadczenie mógł złożyć tylko on sam jako autor

125 projektu konstrukcyjnego. Świadkowie W. T. (1) i R. O.

126 zgodnie, iż wybór tego wariantu projektu wymagał wykonania ekspertyzy o czym

127 informowali stronę pozwaną, a świadek W. T. (1) uzależniał przyjęcie tego

128 wariantu od wykonania takiej ekspertyzy. W kwestii istnienia wad projektu w

129 kontekście odstąpienia przez stronę pozwaną od umowy Sąd Okręgowy nie dał wiary

130 zeznaniom R. L., występującego jako prezes strony pozwanej co do

131 wadliwości i niekompletności prac powoda, wpływu tych prac na rezygnację inwestora

132 z realizacji inwestycji, tj. że główną wadą dokumentacji był brak rozwiązań dotyczący

133 zabezpieczenia sąsiednich budynków. Świadkowie R. O. (3) i S. G.

134 zeznali bowiem, że inwestorowi zależało, z uwagi na konflikty z sąsiadami inwestycji,

135 aby posadowienie budynku odbyło się w sposób niezależny od ingerencji w sąsiednie

136 budynki, a która to ingerencja po wyborze wariantu z ekspertyzą była konieczna

137 poprzez zbadanie wpływu prac na sąsiednie budynki i wykonania ekspertyzy

138 sąsiednich budynków. Świadek D. Ż. zeznał, że przyczyną odstąpienia od

139 umowy przez stronę pozwaną było odstąpienie inwestora od realizacji projektu oraz

140 odmowa wydania przez Urząd Miasta pozwolenia na budowę.

141 Na podstawie poczynionych ustaleń Sąd Okręgowy uznał powództwo M.

142 O.za uzasadnione w przeważającej części. Zdaniem Sądu Okręgowego

143 okoliczność zawarcia przez strony umowy oraz wysokość przysługującego powodowi

144 wynagrodzenia zostało wykazane umową i aneksami. Zdaniem Sądu Okręgowego skoro

145 strony zawarły na przestrzeni jednego roku trzy aneksy do umowy, rozszerzając zakres

146 prac, a kolejne partie projektu były odbierane, to trudno przyjąć, że powód wadliwie

147 wykonywał prace. Według Sądu prawdziwą przyczyną braku zapłaty wynagrodzenia

148 powodowi przez stronę pozwaną było odstąpienie od realizacji inwestycji przez

149 inwestora. Sąd Okręgowy nie podzielił argumentacji strony pozwanej, że odstąpienie

150 inwestora od realizacji przedsięwzięcia spowodowane było wadliwością prac powoda i

151 współpracującego z nim W. T. (1). Inwestorowi zostały przedstawione

152 trzy warianty realizacji inwestycji wraz z konsekwencjami wyboru spośród każdego z

153 nich. Choć inwestor wiedział, że wybrany przez niego wariant wymagał ekspertyzy

154 wpływu inwestycji na sąsiednie budynki, to we wniosku o wydanie pozwolenia na

155 budowę wskazano, że wariant ten nie oddziałuje na sąsiednie budynki bez

156 potwierdzenia tej okoliczności niezbędną ekspertyzą. Nie dziwi Sądu fakt, że W.

157 T.jako konstruktor poinformował o tym Urząd Miasta. Jeżeli doszłoby w trakcie

158 realizacji inwestycji lub po jej zakończeniu do uszkodzenia sąsiednich budynków, to

159 właśnie W. T. (1) byłby za to odpowiedzialny jako projektant. Zdaniem Sądu

160 Okręgowego brak ekspertyzy co do oddziaływania inwestycji na sąsiednie budynki był

161 tylko pretekstem do odstąpienia inwestora od realizacji inwestycji. Kwestia opracowania

162 projektu, który mógłby usunąć omawiany problem uchylenia pozwolenia na budowę z

163 powodu braku ekspertyzy to według świadka W. T. (1) kwota 30.000 zł,

164 czyli kwota znikoma do wartości całej inwestycji, mającej powstać w centrum K..

165 Świadek W. T. (1) zeznał, że był gotowy do wykonania takiego projektu,

166 jednak inwestor nie był tym zainteresowany. Odnośnie zarzutu strony pozwanej, że

167 powód nie dostarczył 7 kompletów projektu w wersji drukowanej i 3 w wersji

168 elektronicznej, Sąd Okręgowy wskazał, że nie świadczy to o wadliwości wykonanych

169 przez niego prac. Skoro bowiem wiadomo było, że inwestycja nie będzie realizowana to

170 takie działanie generowałoby dodatkowe koszty. Nadto z materiału dowodowego nie

171 wynika, że strona pozwana miała z powodem problemy w kwestii odmowy drukowania

172 dostarczanych fragmentów przygotowywanego projektu. Sąd Okręgowy nie uznał

173 również zarzutu, że niewystawienie faktur VAT świadczy o nienależytym wykonaniu

174 przedmiotu umowy oraz braku podstaw do wypłaty wynagrodzenia. Sąd Okręgowy

175 uznał, za nieważne zastrzeżenie umowne, że warunkiem wymagalności wynagrodzenia

176 powoda za wykonane prace jest uprzednia zapłata stronie pozwanej wynagrodzenia za

177 ww. prace przez inwestora. Zdaniem Sądu Okręgowego taka klauzula nie mieści się w

178 granicach uprawnień stron do swobodnego kształtowania łączącego je zobowiązania.

179 Zasądzona kwota główna w wysokości 176.737,13 zł została zasądzona na podstawie art.

180 627 k.c. O odsetkach od zasądzonej kwoty główniej Sąd Okręgowy orzekł na podstawie

181 art. 481 § 1 i 2 k.c. zgodnie z żądaniem pozwu.

182 O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie w art. 100 k.p.c. według wyrażonej

183 w nim zasady ich stosunkowego rozdzielenia, przyjmując, że powód przegrał sprawę w

184 1/3 części a strona pozwana sprawę w 2/3 części. Wskazał, że powód pierwotnie

185 domagał się kwoty znacząco wyższej, tj. w wysokości ok. 276.000 zł a w toku procesu

186 ograniczył ją do kwoty 191.297,83 zł. Na taki kształt rozdzielenia kosztów miało też

187 wpływ oddalenie powództwa w zakresie kwoty 14.560,70 zł. Na zasądzoną od strony

188 pozwanej na rzecz powoda kwoty 11.837 zł złożyły się kwota 8.837 zł tytułem opłaty od

189 pozwu w zasądzonej części oraz kwota 3.000 zł tytułem kosztów zastępstwa

190 procesowego.

191 Apelację od powyższego wyroku w części obejmującej jego punkt I i IV wniosła

192 strona pozwana, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i

193 oddalenie powództwa w tym zakresie, ewentualnie uchylenia wyroku w zaskarżonej

194 części i przekazania w tym zakresie sprawy Sądowi I instancji do ponownego

195 rozpoznania. Nadto wniosła o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów

196 postępowania za obie instancje.

197 Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

198 1. naruszenie prawa materialnego:

199 a. art. 491 k.c. i art. 492 k.c. poprzez ich niezastosowanie podczas gdy strona

200 pozwana odstąpiła od zawartej z powodem umowy;

201 b. art. 6 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na: 1/ ustaleniu przez Sąd

202 na rozprawie wartości przedmiotu sporu a nie przez powoda, 2/ niewykazaniu

203 przez powoda stopnia zaawansowania prac konstrukcyjnych, 3/ ustaleniu, że

204 zgłoszenie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia stopnia zaawansowania

205 prac spoczywa na pozwanym, a nie na powodzie.

206 2. naruszenie prawa procesowego:

207 a. 231 k.p.c. w zw. z art. 481 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i wyrokowanie

208 ponad żądanie przejawiające się w zasądzeniu kwoty 176.737,13 zł wraz z

209 odsetkami od dnia 28 listopada 2008 r., podczas gdy po modyfikacji roszczenia

210 przez Powoda domagał się on zapłaty kwoty 191.297,83 zł wraz z odsetkami

211 ustawowymi - bez wskazania dnia, od którego należy liczyć te odsetki;

212 b. art. 278 k.p.c. poprzez nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu

213 konstrukcji, podczas gdy dla rozstrzygnięcia sprawy wymagane było zasięgnięcie

214 wiadomości specjalnych.

215 c. art. 233 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnię i dokonanie oceny dowód w sposób

216 przekraczający sędziowską swobodę oceny dowodów, a to:

217 i. błędne ustalenie stopnia zaawansowania prac wykonanych przez Powoda na

218 96,25% jedynie w oparciu o jego zeznanie, podczas gdy Pozwany, w osobie

219 Prezesa Zarządu - uznanego na świecie architekta, Prokurenta, oraz

220 powołanych świadków, zaprzeczyli twierdzeniom Powoda i stopień

221 zawansowania prac oceniali od 30-60%,

222 ii. błędne ustalenie, że Inwestor otrzymał pozwolenie na budowę, które

223 następnie zostało uchylone na skutek interwencji W. T. (1),

224 podczas gdy nie doszło do wydania pozwolenia na budowę, a interwencja

225 W. T.miała miejsce na etapie rozpoznawania wniosku o

226 pozwolenie na budowę,

227 (...). błędne ustalenie, że zachodziła potrzeba wykonania ekspertyzy do wniosku o

228 pozwolenie na budowę, podczas gdy taki wymóg nie istniał, a rzekomy

229 obowiązek wykonania ekspertyzy wynikał jedynie z przeświadczenia o tym

230 fakcie Powoda - który to w celu rozwiania swoich wątpliwości sam taką

231 ekspertyzę mógł zrobić,

232 iv. błędne ustalenie, iż został przez Pozwanego wybrany wariant „z ekspertyzą",

233 gdyż wykonanie ekspertyzy nie było warunkiem żadnego z wariantów

234 przedstawionych przez Powoda,

235 v. nie danie wiary świadkowi S. G. (1), co do stopnia

236 zaawansowania prac Powoda podczas gdy posiadał on taką wiedzę a jego

237 zeznania były spójne,

238 vi. nie danie wiary świadkowi E. W., co do stopnia zaawansowania prac

239 Powoda podczas gdy posiadał on taką wiedzę a jego zeznania były spójne,

240 vii. nie danie wiary zeznaniom R. L., podczas gdy posiadał on

241 taką wiedzę a jego zeznania były spójne,

242 viii. nie wzięcie pod uwagę faktu, iż dzieło wykonane przez Powoda posiadało

243 Wady ujawnione przez organ budowlany Urząd Miasta K. a to dzieło

244 nie spełniało wymogów bezpieczeństwa sąsiednich budynków,

245 ix. błędną ocenę działań inwestora po złożeniu przezW. T.

246 zastrzeżeń, co do wykonanego przez niego dzieła, podczas gdy Sąd na tę

247 okoliczność nie przeprowadził żadnych dowodów,

248 x. dokonanie błędnej oceny zarzutu Pozwanej, co do niewykonania przez

249 Powoda umowy m.in. przejawiającego się w niedoręczeniu 7 kompletów

250 projektu w wersji papierowej, z którego to sąd implikuje, iż Powód

251 prawidłowo wykonał swoje obowiązki, - podczas gdy właśnie jednym z

252 obowiązków było dostarczenie tej dokumentacji,

253 xi. błędną ocenę zarzutu, iż pozwany nie ma prawa żądać zapłaty w razie

254 niewystawienia faktury VAT, podczas gdy z par. 8 ust. 5 umowy z dnia

255 1/02/2007 wynika, iż podstawą do dokonania zapłaty jest wystawienie

256 faktury VAT,

257 xii. błędną ocenę zapisu umowy, że zgodne oświadczenie stron, iż powód

258 otrzyma wynagrodzenie po akceptacji wykonanego dzieła i zapłacie przez

259 inwestora na rzecz pozwanego wynagrodzenia jest nieważne, podczas gdy

260 zapis taki jest dopuszczalny i mieści się w swobodzie umów,

261 d. art. 231 k.p.c. w zw. z art. 98 par. 3 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. poprzez jego

262 błędne zastosowanie i przyjęcie, iż koszty zastępstwa procesowego wynoszą

263 9.000zł, podczas gdy powód wniósł o zasądzenie kosztów według norm

264 przypisanych tj. kwoty 7.200 zł, co w następstwie doprowadziło do błędnego

265 obliczenia kosztów zastępstwa procesowego na kwotę 3.000 zł;

266 3. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez:

267 a. pominięcie pisma inwestora z dnia 17 listopada 2008 r., pisma strony pozwanej z

268 dnia 27 listopada 2008 r., oraz pisma strony pozwanej z dnia 4 stycznia 2011 r., w

269 których strona pozwana wzywa powoda do usunięcia wad projektu zamiennego,

270 a następnie wskazuje na przyczyny odstąpienia od umowy, a to nie dokonanie

271 uzupełniania sporządzonej przez powoda dokumentacji;

272 b. pominięcie obowiązku powoda do comiesięcznego oddawania wykonanych prac

273 na podstawie protokołu zdawczo odbiorczego oraz obowiązku comiesięcznego

274 wystawiania faktur VAT.

275 W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji w całości a na

276 rozprawie apelacyjnej nadto o zasądzenie od strony pozwanej na swoją rzecz kosztów

277 zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

278 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

279 Apelacja strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie.

280 Sąd Okręgowy dokonał w sprawie prawidłowej oceny zgromadzonego materiału

281 dowodowego, którą Sąd Apelacyjny podziela a poczynione przez Sąd Okręgowy

282 ustalenia faktyczne przyjmuje za własne.

283 Wbrew zarzutom apelacji, przeprowadzona przez Sąd I instancji ocena

284 dowodów nie wykraczała poza uprawnienia wynikające z przepisu art. 233 k.p.c. Strona

285 pozwana podnosząc w apelacji zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. poprzez nie danie wiary

286 świadkom S. G. (1), E. W. i R. L. co do

287 stopnia zaawansowania prac powoda oraz poprzez oparcie ustalenia, że powód

288 wykonał 96,25 % prac w oparciu o zeznania powoda oraz współpracujących z nim osób,

289 podjęła jedynie polemikę z ustaleniami Sądu Okręgowego w tym zakresie. Nie określiła

290 jednak na czym konkretnie miałoby polegać uchybienie Sądu I instancji, które

291 prowadziłyby do przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów. Wskazać należy,

292 że skuteczne przedstawienie zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 233 k.p.c.

293 wymaga wykazania, że Sąd ten uchybił zasadom logicznego rozumowania lub

294 doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu

295 Sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające

296 przekonanie strony o innej niż przyjął wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i

297 ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniach z dnia 6

298 listopada 1998 r., II CKN 4/98 oraz z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/00).

299 Postawienie zarzutu obrazy art. 233 k.p.c. nie może bowiem polegać na

300 zaprezentowaniu przez apelującego stanu faktycznego przyjętego przez niego na

301 podstawie własnej oceny dowodów. Samo przekonanie powoda o innej wadze

302 poszczególnych dowodów przeprowadzonych w spawie nie może prowadzić do

303 przyjęcia, że doszło do naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. W niniejszej sprawie Sąd

304 Okręgowy poddał ocenie całość zgromadzonego materiału dowodowego sprawy

305 dokonując jego wszechstronnej analizy, nie naruszając zasad logiki i doświadczenia

306 życiowego a swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku obszernie i

307 przekonująco uzasadnił. W swych rozważaniach wskazał, że okoliczność wykonania

308 przez powoda 96,25 % prac znajduje w poparcie w jednolitych i spójnych zeznaniach

309 świadków R. K. i W. T. (1) oraz dowodach z

310 dokumentów z których wynika, ze wykonano następujące prace: 1/ dokumentacja

311 przetargowa „zera" - Projekt Płyty dennej oraz geometrii ścianki szczelinowej - stan

312 zaawansowania 100 %, 2/ projekt budowlany zamienny - stan zaawansowania 100 %,

313 3/ projekt wykonawczy - płyta denna i ścianka szczelinowa (wytyczne zbrojenia

314 ścianki, zbrojenie oczepu, zbrojenie połączenia ścianki szczelinowej z płytą denną) - stan

315 zaawansowania 100 %, 4/ projekt wykonawczy hotelu - stan zaawansowania 85 %, w

316 sumie daje to wartość przyjętą przez Sąd (k. 83, 88,117,120,141). Nadmienić należy, że

317 zeznania pracowników strony pozwanej w osobie świadków S. G. (1), E.

318 W.oraz R. L. przesłuchiwanego w charakterze strony pozwanej

319 odnośnie stopnia zaawansowania prac powoda nie były spójne. S. G. (1) i E.

320 W. zeznali, że powód wykonał ok. 60 % powierzonych mu prac (k. 136, 167),

321 natomiast R. L. zeznał, że powód wykonał jedynie 30 % prac (k. 181). Skoro

322 z materiału dowodowego z postaci wiarygodnych zeznań świadków i dokumentów

323 których wiarygodność i autentyczność nie była kwestionowana, wynika, że stopień

324 zaawansowania prac powoda osiągnął stopień 96,25 % całości, to konsekwencji

325 chybiony okazał się zarzut naruszenia prawa materialnego art. 6 k.c. poprzez na jego

326 niewłaściwym zastosowaniu polegającym na niewykazaniu przez powoda stopnia

327 zaawansowania prac konstrukcyjnych.

328 Odnośnie zarzutów apelującego, mających na celu podważenie oceny Sądu I

329 instancji, że wykonane przez powoda prace nie zawierały wad i były wykonane zgodnie

330 z umową, wymaga zauważenia, że rzeczywistym powodem zarzucenia kontynuowania

331 projektu, było odstąpienia inwestora od zlecenia i od realizacji przedsięwzięcia.

332 Okoliczność ta z kolei spowodowała powstanie zaległości w wypłacie powodowi

333 wynagrodzenia, bowiem według umowy wypłata środków powodowi była uzależniona

334 od przekazania środków przez inwestora stronie pozwanej (zamawiającemu).

335 Okoliczność ta nie była kwestionowana przez strony w trakcie postępowania. Powód nie

336 był według umowy zobowiązany do wykonania projektu, który nie wymagałby

337 przeprowadzenia ekspertyzy wpływu inwestycji na sąsiednie budynki. Pomimo

338 przedstawienia przez powoda trzech wariantów realizacji inwestycji wraz z

339 konsekwencjami wyboru każdego z nich, inwestor wybrał wariant, który wymagał

340 przeprowadzenia ekspertyzy wpływu inwestycji na budynki sąsiednie a brak takiej

341 ekspertyzy udaremnił zamiar uzyskania pozwolenia na budowę, bez jej wykonania.

342 Dlatego też nie można mówić istnieniu wad w projekcie powoda.

343 Na marginesie znając miejsce w centrum K. przyjęcie wariantu konstrukcji

344 wybranego przez pozwanego, może uzasadnione kosztowo, wywołuje zdziwienie

345 właśnie nie uwzględnieniem warunków otoczenia i dyskusją o konieczności ekspertyzy.

346 Nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. poprzez uznanie, że

347 nieważna jest klauzula umowna przewidująca, że otrzymanie przez powoda

348 wynagrodzenia jest uzależnione od uprzedniej zapłaty przez inwestora na rzec strony

349 pozwanej. Sąd Okręgowy trafnie uznał takie zastrzeżenie umowne za nieważne.

350 Zgodnie z treścią art. 353 ( 1) k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek

351 prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się

352 właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Sąd

353 ustalił, że na podstawie zawartej umowy oraz aneksów powód był zobowiązany do

354 wykonania na rzecz strony pozwanej dzieła w postaci wykonania projektu

355 budowlanego dla przedsięwzięcia „K.Typu M. z

356 wielokondygnacyjnym parkingiem w K. przy ul. (...)". Do umowy

357 zastosowanie ma przepis art. 627 k.c. zgodnie z którym przez umowę o dzieło

358 przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a

359 zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Z powyższego wynika, że do essentialia negoti

360 tego rodzaju umowy należy odpłatność, gdyż podstawowym przedmiotem świadczenia

361 zamawiającego jest wynagrodzenie. Tę argumentacje wzmacnia treść art. 628 par 1 k.c.,

362 który przewiduje zasady określenia wynagrodzenia w sytuacji kiedy w zawartej

363 umowie strony nie określiły ani jego wysokości ani podstaw do jego ustalenia. W

364 doktrynie podkreśla się, że umowa o dzieło jest umową nie tylko konsensualną,

365 zobowiązującą, odpłatną ale również wzajemną - oznacza, że pomiędzy świadczeniami

366 stron istnieje powiązanie o charakterze ścisłym a świadczenie jednej z nich jest

367 odpowiednikiem świadczenia drugiej. Skoro zatem elementem konstrukcyjnym umowy

368 o dzieło jest jej odpłatność i wzajemność, to sprzeczne z naturą tego stosunku

369 zobowiązaniowego jest zastrzeżenie umowne w zawartej przez strony umowie a ściślej

370 w jego paragrafie 8 pkt 5, stanowiące, że należne powodowi wynagrodzenie za

371 wykonane prace będzie płatne przez stronę pozwaną (Zamawiającego) w terminie 22

372 dniu od daty otrzymania faktury pod warunkiem przekazania środków finansowych

373 przez Inwestora. Nie leży w naturze w naturze umowy odpłatnej i wzajemnej

374 dopuszczenie do zawarcia przez strony zastrzeżenia, że wypłata wynagrodzenia

375 uzależniona jest od zdarzenia przyszłego i niepewnego tj. pod warunkiem

376 zawieszającym. Brak pozyskania przez zamawiającego środków finansowych od osoby

377 trzeciej np. od inwestora, przy jednoczesnym braku odpowiedzialności solidarnej tych

378 podmiotów wobec wykonawcy (przyjmującego zamówienie) skutkowałby tym, że

379 nawet po wykonaniu przez wykonawcę oznaczonego dzieła, nie ma pewności, że jego

380 roszczenie o zapłatę należnego wynagrodzenia stanie się wymagalne, a w konsekwencji

381 czy kiedykolwiek będzie mógł otrzymać wynagrodzenie za wykonane prace. Z tych też

382 względów strona pozwana nie mogła zwolnić się z zapłaty powodowi dochodzonej

383 pozwem kwoty tytułem wynagrodzenia umownego, podnosząc, że nie od Inwestora

384 jakichkolwiek środków finansowych. Dodatkowo zwrócić trzeba uwagę, że strony nie

385 zawarły umowy rezultatu uzależniającej wynagrodzenie od zrealizowania co najmniej

386 etapu inwestycji. Ponadto za przyjętym przez Sąd I instancji stanowiskiem przemawia

387 treść art. 58 §3 tak przy przyjęciu wskazanej sprzeczności z ustawą, jak i ewentualne z

388 paragrafem drugim tego przepisu, na wypadek wątpliwości co do paragrafu

389 pierwszego. Umowa mogąca uniemożliwić otrzymanie wynagrodzenia mimo spełnienia

390 świadczenia niewątpliwie narusza zasady współżycia społecznego. Podstawą

391 orzeczenia są jednak wcześniej wskazane przepisy.

392 Niezasadny okazał się zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów

393 procedury cywilnej a to art. 231 k.p.c. w zw. z art. 481 k.p.c. Nie ma podstaw do

394 uznania, że Sąd Okręgowy orzekł ponad żądanie, zasądzając w punkcie I wyroku kwotę

395 176.737,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 26 listopada 2008 r. do dnia zapłaty.

396 Powód już w treści pozwu wskazał, że odsetki ustawowe od żądanej kwoty należy

397 liczyć od dnia 26 listopada 2008 r. Powód ograniczając żądanie pozwu złożył

398 oświadczenie procesowe, podlegające wykładni, odniósł się w nim do wyliczenia kwoty

399 dochodzonej wskazując, że należne są od niej odsetki, ale modyfikacja dotyczyła

400 wyliczenia dochodzonej kwoty, a nie całości żądania / k. 86/. Dla porządku należy też

401 wskazać, co pominął apelujący, że na rozprawie w dniu 3 lutego 2012 r. pełnomocnik

402 powoda sprecyzował wysokość dochodzonej kwoty w ogóle nie odnosząc się do

403 odsetek. / k. 116 i k. 122-123 oraz stwierdzenie pozwanego /. Innymi słowy powód

404 zmienił wysokość dochodzonej kwoty nie wypowiadając się - wobec nie wprowadzania

405 w tym zakresie zmian odnośnie odsetek. Brak podstaw do tego, by uznać, że powód

406 zmienił żądanie poza jego wysokością. Inne rozumienie wypowiedzi wykraczałoby

407 poza oświadczenie rzeczywiście złożone przez powoda. Zdaniem Sądu Apelacyjnego

408 jest to wystarczające do podzielenia stanowiska Sądu I instancji, że żądanie zasądzenia

409 odsetek w zakresie daty początkowej nie zostało w jakikolwiek sposób ograniczone

410 bądź w inny sposób zmodyfikowane w stosunku do pierwotnego żądania zawartego w

411 pozwie.

412 Nietrafny jest również kolejny zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji

413 art. 6 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie polegające ustaleniu przez Sąd na

414 rozprawie wartości przedmiotu sporu a nie przez powoda. W pierwszej kolejności

415 należy wskazać, że kodeks postępowania cywilnego w art. 19 statuuje zasadę, że w

416 sprawach o roszczenia pieniężne, podana kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu

417 sporu (§ 1), natomiast w innych sprawach majątkowych powód jest obowiązany

418 oznaczyć kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu, uwzględniając postanowienia

419 zawarte w artykułach 20-26 k.p.c. (§ 2). Oznaczenie przez powoda wartości przedmiotu

420 sporu pozostaje zarówno pod kontrolą sądu, który do chwili doręczenia pozwu może w

421 razie wątpliwości z urzędu sprawdzić wartość przedmiotu sporu i zarządzić w tym

422 celu dochodzenie (art. 25 § 1 k.p.c.), jak i pod kontrolą pozwanego, który może zgłosić

423 Sądowi zarzut, lecz jedynie przez wdaniem się w spór co do istoty sprawy (art. 25 § 2

424 k.p.c.). Po ustaleniu w powyższych przypadkach wartości przedmiotu sporu w

425 początkowym stadium postępowania, sąd nie może jej ponownie badać w dalszym toku

426 postępowania, tj. po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu i wdaniu się przez niego w

427 spór co do istoty sprawy (art. 26 k.p.c.). Pierwotnie w pozwie powód domagał się od

428 strony pozwanej zapłaty kwoty 276.042,13 zł wraz z odsetkami ustawowymi (k. 2). Na

429 skutek częściowego cofnięcia pozwu ze zrzeczeniem się, powód ograniczył swoje

430 roszczenie do zapłaty kwoty 191.297,83 zł (k. 86, 123) Dochodzone przez powoda w

431 niniejszej sprawie roszczenie ma niewątpliwie charakter pieniężny, wobec czego

432 zgodnie z powyższymi regulacjami dochodzona przez niego kwota główna stanowi

433 jednocześnie wartość przedmiotu sporu. Brak jest podstaw do czynienia Sądowi I

434 instancji zarzutu, że z urzędu ustalił wartość przedmiotu sporu na rozprawie zamiast

435 powoda, skoro z akt sprawy nie wynika, by Sąd dokonał wyliczenia i sprawdzenia

436 wartości przedmiotu sporu, zwłaszcza że powód w złożonych pismach procesowych

437 samodzielnie podał dokładnie jakiej kwoty domaga się od strony pozwanej i w tej

438 sytuacji podana przez niego kwota zgodnie z art. 19 § 1 k.p.c. stanowi wartość

439 przedmiotu sporu. Ponadto bez wątpliwości oświadczenie procesowe złożył powód

440 wskazując dochodzoną kwotę i co do dalszej jej części cofając pozew za zrzeczeniem się

441 roszczenia.

442 Podsumowując, wartość przedmiotu sporu określił powód; przeprowadzono

443 dowody i wskazano dlaczego przyjęto taki poziom zaawansowania prac projektowych.

444 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 k.c., zdaniem Sądu Apelacyjnego, to na

445 pozwanym spoczywał ciężar dowodu, że prace wykonano w innym stopniu

446 zaawansowania. Powód w pismach wskazał już w dniu 7 listopada 2008 r. zakres

447 wykonania prac, a pozwany przyjął to twierdzenie - k. 88. Również w procesie

448 pozwany zaprzeczał wyliczeniom powoda. Na marginesie w innym piśmie z tej daty

449 powód wskazał przyczyny braku możliwości dalszego kredytowania prac na rzecz

450 pozwanego k. 92.

451 Dla rozstrzygnięcia o dochodzonym wynagrodzeniu nie są potrzebne

452 wiadomości specjalne, jego wysokość wynikała z wyliczeń matematycznych, natomiast

453 wniosek dowodowy, o czym powyżej, obciążał pozwanego i nie został złożony -

454 odnosząc się do naruszenia art. 278 k.p.c.

455 Odnośnie odsetek powyżej omówiono dokładnie przyczyny zajętego stanowiska.

456 Do zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. odniesiono się szczegółowo wcześniej, w

457 tym przyjęcia braku potrzeby ekspertyzy, jeszcze raz zdziwienie budzi przyjęcie braku

458 konieczności wykonania takiej przez doświadczone biuro projektowe w sytuacji gdy

459 inwestycja sąsiaduje ze starymi kamienicami - to odniesienie do stwierdzenia z k. 245.

460 Wskazane powyżej pismo powoda z 2008 r. wyjaśnia przyczyny nie przedłożenia

461 dalszych egzemplarzy projektu.

462 Odstąpienie od umowy w 2011 r. nie ma wpływu na rozliczenie prac

463 wykonanych w 2008 r. i wywody dotyczące skutków takiego odstąpienia można

464 sprowadzić do stwierdzenia, że pomijając skuteczność tego oświadczenia, nie wpływa

465 ono na obowiązek rozliczenia wcześniej wykonanych prac. Pomiędzy zarzutem

466 błędnego ustalenia, że zachodziła potrzeba wykonania ekspertyzy - pkt 5c apelacji, a

467 zarzutem z pkt 5 h apelacji zachodzi co najmniej niekonsekwencja, jeśli nie sprzeczność.

468 Z treści umowy wynika, że istniało pozwolenie na budowę k. 12, a późniejsze czynności

469 administracyjne wynikały z ujawnionych przez powoda braków badań gruntu.

470 Pozwany nie wykazał, by ewentualne ekspertyzy dotyczące gruntu obciążały powoda.

471 W konsekwencji zarzuty nietrafności ustalenia potrzeby ekspertyzy nie mogą być

472 błędne przy zarzucie istnienia wady w postaci zagrożenia sąsiadujących budynków z

473 powodu braku stosownych badań. Pozostałe szczegółowe zarzuty nie wpływały na treść

474 orzeczenia.

475 W świetle powyższego, skoro niezasadne okazały się zarzuty podważające

476 ustalenia Sądu Okręgowego zawarte w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku w

477 tym dotyczące braku istotnych wad projektu wykonanego przez powoda w ramach

478 umowy oraz zakresu wykonanych przez niego prac, to brak było również podstaw do

479 uznania zarzutu apelacji naruszenia przez Sąd art. 491 k.c. i art. 493 k.c. poprzez jego

480 niezastosowanie i nieuznanie, że strona pozwana skutecznie odstąpiła od zawartej z

481 powodem spornej umowy.

482 Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut dotyczący rozstrzygnięcia przez

483 Sąd I instancji o kosztach procesu. Wbrew zarzutowi Sąd nie naruszył przepisu art. 231

484 k.p.c., który stanowi o tym, że w zw. z art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c.

485 Rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego odpowiada prawu. Zgodnie z treścią art. 109

486 k.p.c. roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem

487 rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu

488 kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych.

489 Jednakże o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego łub

490 rzecznika patentowego sąd orzeka z urzędu. (§ 1). Orzekając o wysokości przyznanych

491 stronie kosztów procesu, sąd bierze pod uwagę celowość poniesionych kosztów oraz

492 niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy. Przy ustalaniu wysokości

493 kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika będącego

494 adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, sąd bierze pod uwagę

495 niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, a

496 także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i

497 rozstrzygnięcia (§ 2). Z powyższej regulacji wynikają dwa wnioski. Po pierwsze Sąd jest

498 obowiązany orzec z urzędu o kosztach należnych stronie działającej bez zawodowego

499 pełnomocnika, nawet w braku takiego żądania i takie rozstrzygnięcie nie będzie

500 orzeczeniem ponad żądanie. Po drugie przepis ten w paragrafie 2 przyznaje Sądowi

501 instrument prawny do kształtowania wysokości wynagrodzenia pełnomocnika przy

502 uwzględnieniu wskazanych w nim kryteriów. Więcej, Sąd obowiązany jest orzekać o

503 kosztach procesu, w tym o kosztach zastępstwa procesowego z uwzględnieniem reguł

504 zawartych w tym przepisie, jeśli strona reprezentowana przez profesjonalnego

505 pełnomocnika wniosła o przyznanie kosztów. Wniosek o przyznanie kosztów według

506 norm przepisanych nie oznacza wniosku o przyznanie wynagrodzenia według stawki

507 minimalnej określonej w przepisach odpowiedniego rozporządzenia Ministra

508 Sprawiedliwości o wynagrodzeniu adwokata lecz wynagrodzenie w granicach tam

509 określonych tj. w wysokości nie wyższej niż sześciokrotność stawki minimalnej.

510 Okoliczność, że Sąd zasądza wynagrodzenie za czynności adwokackie według stawki

511 minimalnej jest zasadą, lecz wydający orzeczenie kończące postępowanie w instancji

512 według reguł art. 109 § 2 k.p.c. może zasądzić go w wyższej wysokości, która nie może

513 przekroczyć sześciokrotnej stawki minimalnej jeśli przemawia za tym niezbędny nakład

514 pracy pełnomocnika, charakter sprawy oraz jego wkład w przyczynienie się do

515 wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Sąd

516 Najwyższy w postanowieniu z dnia 7 marca 2013 r., II CZ 165/12 (LEX nr 1314402)

517 trafnie wskazał, że zasądzenia wyższego niż w stawce minimalnej wynagrodzenia

518 wiąże się z oceną sądu stopnia zaangażowania pełnomocnika w wyjaśnienie sprawy.

519 Nie jest natomiast uzależnione od wyraźnego wniosku pełnomocnika, podobnie jak i

520 żądanie zasądzenia wynagrodzenia "według norm przepisanych" nie upoważnia do

521 wnioskowania o rezygnacji z wynagrodzenia podwyższonego. W sytuacji zatem, gdy w

522 postępowaniu przed Sądem I instancji sprawie wysokość stawki minimalnej zgodnie z

523 przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia opłat za

524 czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

525 udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)

526 wyniosła zgodnie z § 6 pkt 7 kwotowo 7.200 zł, to mając na uwadze umiarkowanie

527 skomplikowany charakter sprawy, długość postępowania, aktywność pełnomocnika

528 powoda, jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy oraz okoliczność, że

529 sprawie odbyło się pięć posiedzeń jawnych, na których pełnomocnik powoda był

530 o 25 % do kwoty 9.000 zł, odpowiada prawu.

531 Z tych wszystkich względów apelacja strony pozwanej okazała się niezasadna i

532 na zasadzie art. 385 k.p.c. podlegała oddaleniu.

533 O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3

534 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

535 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez

536 Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U 2002,

537 Nr 163, poz.1348 ze zm.).