Wyrok z dnia 12 maja 2026 r., V ACa 548/25

wyrok z dnia 12 maja 2026 r., V ACa 548/25

Tekst

1 Wyrok+Uzasadnienie+Zarządzenie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 12 maja 2026 r.

3 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu V Wydział Cywilny w składzie:

4 Przewodniczący: SSA Wojciech Damaszko

5 Protokolant: Lidia Haremza

6 po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. we Wrocławiu na rozprawie

7 sprawy z powództwa [xAnon], [xAnon]

8 przeciwko [xAnon] Bank [xAnon] S.A. w [xAnon]

9 o ustalenie i zapłatę

10 na skutek apelacji strony pozwanej

11 od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu

12 z dnia 7 listopada 2024 r. sygn. akt XII C 1330/24

13 1.

14 apelację oddala;

15 2.

16 zasądza od strony pozwanej na rzecz każdego z powodów kwoty po 4050 zł kosztów postępowania apelacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia w tym punkcie do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

17 Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 roku ustalił, że umowa o kredyt dewizowy mieszkaniowy/inwestorski nr [xAnon] z dnia 16.07.2008 r. jest nieważna 9pkt I); oddalił dalej idące powództwo (pkt II) oraz w punkcie III. stwierdził, że koszty procesu znoszą się wzajemnie.

18 Z zasadniczych ustaleń Sądu Okręgowego wynikało m.in., że w dniu

19 16 lipca 2008 r. powodowie, jako konsumenci, zawarli z Bankiem [xAnon] S.A. z siedzibą we [xAnon] umowę kredytu hipotecznego denominowanego do CHF nr [xAnon] na mocy którego Bank udzielił powodom kredytu w kwocie 232 397,15 CHF, denominowanego do waluty CHF. Przeliczenie transz kredytu przy wypłacie w PLN następowało według kursu kupna walut dla CHF obowiązującego w banku w dniu uruchomienia całości kredytu lub jej poszczególnych transz lub kredyt wypłacano w walucie kredytu. Spłata kredytu następował w walucie kredytu lub w złotych polskich przy wykorzystaniu bieżącego kursu sprzedaży dewiz dla CHF obowiązującego w banku w dniu realizacji należności banku. Bank wypłacił powodom 538 346,53 zł co stanowiło równowartość 212 608,15 CHF. Z tytułu zawartej przez strony umowy kredytu powodowie wpłacili na rzecz pozwanego kwotę 460 610,09 zł. W dniu 19 czerwca 2024 roku bank wezwał powodów do zapłaty 653 206,73 zł, w tym z tytułu kapitału kredytu 538 346,53 zł , a 11 lipca 2024 roku złożył oświadczenie o potrąceniu wierzytelności. Mając na względzie ustalony stan faktyczny, Sąd Okręgowy uznał, że żądanie

20 ustalenia i zapłaty w całości jest zasadne z uwagi na nieważność umowy łączącej strony, pomimo tego, że przyczyn nieważności umowy należy upatrywać nie w samej konstrukcji umowy denominowanej do waluty obcej, a w sposobie ukształtowania praw i obowiązków stron umowy, które doprowadziły do naruszenia równowagi kontraktowej, co skutkowało koniecznością wyeliminowania postanowień abuzywnych i w efekcie niemożnością wykonywania umowy. Zdaniem Sądu Okręgowego zarzut potrącenia, jak w odpowiedzi na pozew, był zasadny w całości do kwoty wypłaconego kapitału, co skutkowało oddaleniem powództwa o zapłatę i zniesieniem kosztów procesu. Wyrok zaskarżyła strona pozwana w części, tj. w zakresie pkt I oraz III, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c.; art. 227 k.p.c., art. 232 k.p.c. i art. 278 k.p.c. , a także przepisów prawa materialnego tj. art. 221 k.c. w zw. z art. 3581 k.c.; art. 69 ust. 1 ustawy prawo bankowe w zw. z art. 58 k.c. i art. 65 § 1 i 2 k.c.; art. 111 ustawy Prawo bankowe ; art. 3581 § 2 k.c. ; art. 3531 k.c.; art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 roku , art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z 27.08.1997 roku o Narodowym banku Polskim; art. 405 k.c. i art. 410 § 2 k.c., szczegółowo opisane w apelacji k. 204-2066v. Strona pozwana wniosła również o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków [xAnon] i [xAnon] oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wnosiła o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i obciążenie powodów kosztami procesu.

21 W odpowiedzi na apelację powodowie wnosili o jej oddalenie

22 i zasądzenie na ich rzecz od strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

23 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

24 Apelacja strony pozwanej podlegała oddaleniu.

25 Podstawą rozpoznania apelacji były ustalenia poczynione przez Sąd I instancji

26 i ujęte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, gdyż znajdowały one pełne oparcie w zebranym w niniejszym postępowaniu materiale dowodowym, dlatego też Sąd Apelacyjny, przy zastosowaniu art. 387 § 21 ust. 1 k.p.c., ustalenia te uznał w całości za własne.

27 Sąd Apelacyjny w pełni podzielił ocenę Sądu pierwszej instancji, że pozwany bank skutecznie podniósł zarzut potrącenia wierzytelności z tytułu wypłaconego kapitału co do kwoty 538 346,53 zł i z tego względu roszczenie o zapłatę podlegało oddaleniu. Powodowie rozstrzygnięcia tego nie skarżyli i spór w postępowaniu odwoławczym dotyczył kwestii ważności zawartej umowy kredytowej. Zarzuty apelacyjne kwestionujące rozstrzygnięcie Sądu I instancji zawarte w punkcie I. wyroku okazały się jednak w całości bezzasadne.

28 Przechodząc do analizy zarzutów podniesionych w apelacji strony pozwanej Sąd Apelacyjny zauważa, że zawarte w niej zarzuty dotyczyły naruszenia prawa procesowego, w tym art. 233 § 1 k.p.c., co do okoliczności mających znaczenie dla oceny abuzywności spornych postanowień umownych i naruszeniu prawa materialnego, zwłaszcza art. 3851 § 1 k.c., poprzez uznanie postanowień umowy za abuzywne. Podnoszono także zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz niezastąpienie wyeliminowanych klauzul innymi mechanizmami przeliczeniowymi.

29 Za nieuzasadniony Sąd Apelacyjny uznał zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. stawiany przez stronę pozwaną. W ocenie Sądu Odwoławczego, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika takie rozumowanie Sądu Okręgowego, które ignorowałoby zasady logiki, doświadczenia życiowego, czy też prowadziłoby do pominięcia wniosków bądź przyjęcia wniosków niewynikających z powyższego materiału. Przeciwnie, rozważania Sądu I instancji były poparte trafną i przekonującą oceną dowodów, prowadzącą do ustalenia prawidłowej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Zakwestionowanie przez pozwanego oceny dowodów dokonanej przez Sąd Okręgowy nie było skuteczne i nie prowadziło do odmiennej ich oceny przez Sąd Apelacyjny. Nadto, analiza zarzutów apelacji prowadziła do wniosku, że zarzuty powołujące się na naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. dotyczą w znacznej mierze nie tyle oceny poszczególnych dowodów, co wniosków, jakie z poczynionych na ich podstawie ustaleń zostały przez Sąd Okręgowy wyciągnięte, a zatem w rzeczywistości odnoszą się do materialnoprawnej oceny faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy wysnuł prawidłowe wnioski, co do tych okoliczności, które są istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia – a mianowicie co do tej okoliczności, że kredyt został zaoferowany powodom na wzorcu umowy obowiązującym w banku, a powodowie, jako konsumenci, faktycznie nie mieli istotnego wpływu na jego treść, nie zdając sobie w istocie sprawy z ryzyka kursowego jakie przyjmowali na siebie w związku z jej zawarciem. Z materiału dowodowego, który został zgromadzony przed Sądem I instancji nie wynika, że pozwany Bank przedstawił powodom należycie informacje o właściwościach udzielanego kredytu, w tym o ryzykach z nim związanych w szczególności z ryzykiem kursowym i jego wpływie na wysokość rat oraz zadłużenia kredytu. W szczególności należy mieć na uwadze, że powodom nie wyjaśniono szczegółowo mechanizmu przeliczeniowego kredytu i ewentualnych niebezpieczeństw związanych z klauzulą waloryzacyjną.

30 Konstatując stwierdzić należy, iż ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji pozostawały prawidłowe, wobec czego zostały zaaprobowane i podzielone przez Sąd Apelacyjny, który uczynił je podstawą swojego rozstrzygnięcia.

31 Odnosząc się do zgłaszanego wniosku w trybie art. 380 k.p.c., który został połączony z wnioskami dowodowymi o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków [xAnon] i [xAnon] wskazać należy, że apelacja w tym zakresie pozostaje nieuzasadniona, a kontrola nie wykazała uchybień Sądu Okręgowego. Powołani przez stronę pozwaną świadkowie nie uczestniczyli w procedurze zawierania umowy kredytu, z tych względów dowód ten okazał się być nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy, na co słusznie wskazał Sąd Okręgowy. Mechanizm ustalania kursów walut winien być jasny i znany kredytobiorcy już w momencie zawarcia umowy. Z przedmiotowej umowy nie wynika, w jaki sposób było ustalane zobowiązanie powodów. Nie zachodziła również potrzeba przeprowadzania dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości. Spór dotyczył bowiem zagadnienia czy umowa zawierała klauzule abuzywne, a nie zaś w jaki sposób była wykonywana oraz czy stosowano parametry rynkowe przy przeliczaniu walut. Z tego względu podnoszony przez stronę pozwaną zarzut naruszenia art. 2352 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. okazał się bezzasadny. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, że powodowie nie posiadają w sprawie statusu konsumentów. Z treści zawartej umowy o kredyt dewizowy mieszkaniowy wynika, że powodowie zaciągali go jako osoby fizyczne. Zgodnie z art. 3.02. przedmiotem kredytowania było finansowanie budowy domu systemem gospodarczym . Wybudowany dom przede wszystkim służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych powodów, którzy zamieszkują w nim do chwili obecnej (k-177 zeznania powodów). Kredyt nie był rozliczny w ramach działalności gospodarczej [xAnon]. Nieruchomość nie była wynajmowana. Z mocy art. 221 k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W judykaturze słusznie przyjmuje się, że okoliczność, że osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową nie pozbawia jej atrybutu konsumenta bowiem osoba taka może korzystać ze statusu konsumenta, jeżeli dokonywana przez nią czynność nie jest bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (zob. post. SN z 14 maja 2026 r. I CSK 2611/24). Do uznania, że mamy do czynienia z konsumentem, wystarczy brak bezpośredniego związku czynności z działalnością gospodarczą lub zawodową. Istnienie pośredniego związku nie wyklucza zatem uznania danej osoby za konsumenta. Z dokonanych w sprawie ustaleń nie wynika aby wybudowana nieruchomość bezpośrednio służyła do prowadzenia działalności gospodarczej powodów.

32 Analizując podniesione przez stronę pozwaną zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego Sąd Apelacyjny podziela stanowisko, że treść spornej umowy mieści się w konstrukcji ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant (art. 3531 k.c. w związku z art. 69 Prawa bankowego). Umowa kredytu wiążąca wysokość udzielonego kredytu oraz wysokość jego spłat z kursem waluty obcej nie jest sprzeczna z ogólną konstrukcją umowy kredytu przewidzianą w art. 69 Prawa bankowego. Orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie jest utrwalone (zob. wyrok SN z 27 lipca 2021 r., V CSKP 49/21; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14). W umowie zawarto kwotę i walutę kredytu, czyniąc zadość wymogowi z art. 69 ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego. W sprawie istotna jest ocena, czy zawarte w spornej umowie klauzule, odnoszące się do waloryzacji kwoty kredytu i rat kredytowych, mogą być oceniane na gruncie art. 3851 k.c. jako postanowienia abuzywne, a w dalszej kolejności, w razie eliminacji tych klauzul, czy umowa może być uznana za ważną.

33 Wykładnia art. 3851 § 1 k.c. w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego

34 nie budzi wątpliwości (zob. np. wyroki SN z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18

35 i z 29 października 2019 r., IV CSK 309/18). Niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki pozytywne, tj. zawarte zostały w umowach z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. Oceny abuzywności postanowień umowy dokonuje się na datę zawarcia umowy, a okoliczność wykonania zobowiązania w części lub nawet w całości nie przekreśla takiej możliwości. Kontrola abuzywności postanowień umowy wyłączona jest zaś jedynie w przypadku spełnienia jednej z dwóch przesłanek negatywnych, tj. gdy postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem oraz gdy postanowienie umowne określa główne świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny. Odnosząc się w pierwszej kolejności do przesłanek negatywnych należy stwierdzić, że żadna z nich nie ziściła się na gruncie niniejszej sprawy. Pozwany bank nie wykazał, zgodnie z art. 3851 § 4 k.c., by kwestionowane klauzule zostały z powodami indywidualnie uzgodnione. Wpływ konsumenta na indywidulane uzgodnienie treści umowy musi mieć charakter realny, a nie polegać jedynie na możliwości wystąpienia z określonym wnioskiem kredytowym, czy przyjęciu danej oferty banku. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Chodzi zatem o postanowienia, które nie były uzgadniane w toku negocjacji albo nie zostały przyjęte w następstwie propozycji kontrahenta (tak SN w wyroku z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16). W niniejszej sprawie pozwany bank nie wykazał, aby takie negocjacje miały miejsce. Warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej (art. 3 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG). W niniejszej sprawie całość spornych postanowień pochodzi z dokumentów o takim charakterze – sporna umowa stanowiła bowiem gotowy wzorzec, sporządzany w centrali banku. W żaden sposób nie była zależna od woli powodów i nie podlegała szczegółowym negocjacjom ani ingerencji w jej treść. Konsument nie miał wpływu na treść powstałego stosunku prawnego, poza ustaleniem kwoty kredytu, ewentualnie wysokości marży banku wpływającej na ostateczne oprocentowanie. Również sama decyzja co do zawarcia umowy zawierającej klauzule waloryzacyjne nie oznacza automatycznie, że klauzule te zostały indywidualnie uzgodnione. Przez pryzmat świadomości zawarcia umowy kredytu waloryzowanego także nie sposób wywodzić indywidualnego uzgodnienia umowy. Pozwany nie przytoczył żadnych okoliczności, które skłaniałyby do odmiennych wniosków.

36 W istocie więc strona pozwana nie przytoczyła żadnych faktów, które wskazywałyby na prowadzenie przez strony istotnych negocjacji. W konsekwencji uznać należało, że pozwany nie wykazał, aby doszło do indywidualnego uzgadniania postanowień umowy dotyczących mechanizmu waloryzacji, choć to na nim spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie (art. 3851 § 4 k.c.).

37 Odnosząc się do kolejnej negatywnej przesłanki warunkującej ocenę abuzywności postanowień umownych Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że klauzula ryzyka walutowego określa świadczenie główne stron. Stanowisko jest zgodne z aktualną, ugruntowaną linią orzeczniczą (por. wyrok SN z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21). Również TSUE wyraził pogląd, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu, ich usunięcie spowodowałoby bowiem nie tylko zniesienie mechanizmu waloryzacji oraz różnic kursów walutowych, ale również – pośrednio – zaniknięcie ryzyka kursowego, które jest związane bezpośrednio z waloryzacją kredytu (por. wyrok TSUE z 14 marca 2019 r., C-118/17). Przechodząc do analizy przesłanek pozytywnych abuzywności postanowień umownych, należy powtórzyć stwierdzenie, że powodowie są konsumentami

38 w rozumieniu art. 221 k.c. Należało zatem ocenić zgodność wskazanych postanowień z dobrymi obyczajami. W orzecznictwie przyjmuje się, że postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy, słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument ten przyjąłby takie postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych. TSUE akcentując konieczność kontraktowania konsumenta zgodnie z dobrymi obyczajami doprecyzował wymagania, którym muszą sprostać postanowienia umowne, aby mogły zostać uznane za dozwolone, wskazując, że instytucje finansowe zobowiązane są do dostarczania kredytobiorcom informacji wystarczających do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji. Warunek dotyczący ryzyka kursowego musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości spadku wartości waluty krajowej względem waluty obcej, ale również oszacować konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych (zob. wyroki TSUE z 20 września 2017 r., C-186/16 i z 10 czerwca 2021 r., C-776/19). Dlatego informacja udzielona powodom powinna wskazywać zagrożenia wiążące się z oferowanym kredytem, tak w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty, już w momencie zawarcia umowy. Tego obowiązku strona pozwana nie wypełniła. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby pozwany bank w sposób wyczerpujący i zrozumiały poinformował powodów o daleko idących skutkach, jakie wiążą się z zastosowaniem mechanizmu waloryzacji i ryzykiem jakie ze sobą niesie - a nie tylko tych, wynikających z wiedzy powszechnej, co do zmienności kursów walut i jego wpływu na wysokość rat. Abuzywność postanowień umowy wynikała nie tylko z braku informacji o ryzyku kursowym, ale również z samej konstrukcji klauzuli waloryzacyjnej i faktu dopuszczalności zupełnie nielimitowanego kształtowania położenia prawnego powodów. Postanowienia umowy określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. Klauzule waloryzacyjne były już wielokrotnie przedmiotem badania Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17). Takie postanowienia, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. W ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 19 września 2018 r., I CNP 39/17; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17; z 13 grudnia 2018 r., V CSK 559/17; z 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18; z 29 października 2019 r., IV CSK 309/18; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18; z 30 września 2020 r., I CSK 556/18).

39 Należy zauważyć, że zgodnie z art. 3.07.3 umowy środki z tytułu kredytu zostały przelane przez bank na rachunek [xAnon] prowadzony w walucie PLN przy wykorzystaniu bieżącego kursu kupna dewiz dla CHF obowiązującego w banku w dniu płatności. Wypłata środków nie nastąpiła w walucie CHF, zatem zastosowanie miał kurs banku. Nie wykazano przy tym aby kurs ten był przez powodów z bankiem negocjowany. Co prawda zgodnie z art. 3.10.5 walutą spłaty kredytu był CHF. Natomiast w przypadku spłaty w PLN realizacja spłaty następowała przy wykorzystaniu bieżącego kursu sprzedaży dewiz dla CHF obowiązującego w banku w dniu realizacji należności banku. Powodowie mieszkają i zarabiają w Polsce. Zatem naturalną waluta spłaty był złoty polski i w rzeczywistości spłata następowała w tej walucie. Zatem w praktyce dla całości umowy zastosowanie miały klauzule walutowe ustalane przez bank i umożliwiające stronie powodowej kształtować kursy walut. Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty apelacji wskazujące, jakoby pozwany bank nie mógł jednostronnie kształtować zobowiązania powodów. Waloryzacja rat kredytu udzielonego na podstawie zawartej przez strony umowy miała się odbywać w oparciu o tabele kursowe sporządzane przez pozwaną i uprawniające ją do określenia wysokości kursu waluty bez żadnych formalnie uregulowanych ograniczeń. Umowa nie przedstawiała działania mechanizmu wymiany waluty obcej, tak by powodowie byli w stanie samodzielnie oszacować, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z umowy konsekwencje ekonomiczne. Powodowie nie znali sposobu, w jaki bank kształtował kurs CHF, zwiększając go bądź zmniejszając. Postanowienia odwołujące się do kursów walut zawartych w tabeli kursów

40 w sposób rażący naruszają interes konsumentów. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję, na niekorzyść konsumenta praw i obowiązków wynikających z umowy, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem (zob. wyroki SN z 30 września 2015 r., I CSK 800/14; z 27 listopada 2015 r., I CSK 945/14; z 15 stycznia 2016 r., I CSK 125/15). Rażące naruszenie interesów konsumenta może wynikać także z poważnego naruszenia jego sytuacji prawnej – ograniczenia treści praw, które przysługują mu na podstawie umowy, utrudnienia w korzystaniu z tych praw bądź nałożenia na konsumenta dodatkowego obowiązku, którego nie przewidują przepisy prawa. Do takiej sytuacji doszło na gruncie niniejszej sprawy, gdyż strona pozwana mogła kształtować kurs waluty waloryzacji w sposób dowolny, bez możliwości jego weryfikacji przez powodów. Określanie wysokości kursu waluty obcej nie doznawało żadnych ograniczeń, ani w umowie, ani w żadnym innym dokumencie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 września

41 2021 r., I CSKP 74/21). W związku z powyższym wszelkie przesłanki pozytywne abuzywności należało uznać za spełnione.

42 Nie ma również znaczenia, w jaki sposób pozwany bank faktycznie wykonywał umowę i jakie czynniki rynkowe miały na to wpływ. Podkreślić należy, że istotnym dla oceny, czy dane postanowienie umowy jest niedozwolone jest zgodnie z art. 3852 k.c. stan z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała SN 7 sędziów z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). W wyroku w sprawie C-186/16 TSUE wskazał, na kanwie art. 3 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG, że oceny nieuczciwego charakteru warunku umownego należy dokonywać w odniesieniu do momentu zawarcia danej umowy.

43 Konsekwencją stwierdzenia abuzywności jest sankcja bezskuteczności niedozwolonych postanowień połączona z przewidzianą w art. 3851 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie. Należało zatem ocenić, w jaki sposób wyeliminowanie spornych klauzul abuzywnych wpływa na byt umowy.

44 Aktualnie dominujące jest stanowisko, że art. 3851 § 2 k.c. wyłącza stosowanie art. 58 § 3 k.c., co uzasadnia stanowisko, że nieuczciwe postanowienia waloryzacyjne nie powinny być zastępowane innym mechanizmem przeliczeniowym opartym na przepisach kodeksu cywilnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18).

45 Bez klauzuli waloryzacyjnej przedmiotowa umowa nie może się ostać. Nie zawierałaby bowiem wszystkich elementów koniecznych dla określenia treści stosunku prawnego. Po wyeliminowaniu mechanizmu waloryzacyjnego nie wiadomo ile wynosiłaby kwota kredytu, skoro wypłata kredytu odbywała się w złotych, ale następnie przeliczanej na franki szwajcarskie, brak byłoby również możliwości oszacowania wysokości poszczególnych rat, bowiem zabrakłoby jakiegokolwiek miernika określającego ich wysokość. Co prawda można byłoby określić rzeczywiście wypłaconą kwotę w złotych polskich, lecz nie wiadomo byłoby na jakich zasadach miałaby być spłacana i w jakim stopniu już to nastąpiło. Pozostawienie warunków umowy bez klauzuli waloryzacyjnej nie pozwalałoby na ocenę, jak się ma wypłacona przez pozwany bank kwota, do kwoty kredytu wskazanej w umowie, ani też jaka część kredytu została spłacona. Wykluczenie spornej klauzuli doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu waloryzacji oraz różnic kursów walutowych, ale również – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z waloryzacją przedmiotowego kredytu do waluty CHF. Przy założeniu, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu waloryzowanego, utrzymanie obowiązywania przedmiotowej umowy kredytu, bez wewnętrznych sprzeczności i wkluczających się postanowień, w ocenie Sądu Apelacyjnego nie jest możliwe. Nadto, nie spełniałoby swej roli sankcyjnej i „odstraszającej”, którą podkreśla m.in. orzecznictwo TSUE. Zgodzić się zarazem należy ze stanowiskiem co do braku przepisów dyspozytywnych, które mogłyby tak powstałą „lukę” uzupełnić. W tym wypadku nie byłoby zasadne zastępowanie ich przepisami o charakterze ogólnym (odwołującym się do zasad słuszności, ustalonych zwyczajów), co potwierdził Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie C-260/18. Sąd Odwoławczy stoi na stanowisku przeciwnym zastosowaniu art. 358 § 2 k.c. w celu wprowadzenia przeliczeń walutowych między stronami według średniego kursu NBP. Z uwagi na fakt, że wyeliminowane postanowienia abuzywne miały charakter rozrachunkowy, brak jest podstaw do stosowania w ich miejsce regulacji dotyczącej ustalenia kursu waluty obcej w przypadku spełnienia świadczenia w walucie polskiej.

46 Z tych wszystkich przyczyn, nie doszło w ocenie Sądu Apelacyjnego ani do naruszenia przepisów postępowania, ani do naruszenia powołanych w apelacji przepisów prawa materialnego, a to art. 58 k.c. w zw. z art. 3851 k.c. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji, dotyczące zawarcia umowy przez powodów jako konsumentów, występowania w tej umowie postanowień abuzywnych, jak i ocenę, że po wyeliminowaniu tych abuzywnych klauzul, których nie sposób zastąpić innymi klauzulami dyspozytywnymi, brak było postaw do utrzymania w dalszym ciągu tego kredytu, stąd orzeczenie o ustaleniu nieważności umowy kredytu zawartej w dniu 16 lipca 2008 roku jest prawidłowe. W ocenie Sądu Apelacyjnego postanowienia umowne kształtujące mechanizm indeksacyjny kredytu, zawarte w spornej umowie ocenić należało jako niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c., naruszające w stopniu rażącym interes konsumenta oraz sprzeczne z dobrymi obyczajami, co powodowało utratę bytu całej umowy wobec tego, że na skutek eliminacji klauzul określających główne świadczenia stron nie mogła być ona wykonywana.

47 Z uwagi na powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację strony pozwanej , uznając ją za niezasadną, o czym orzekł jak w pkt 1 wyroku.

48 O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Apelacyjny orzekł w oparciu o art. 98 k.p.c. zasądzając na rzecz powodów od pozwanej koszty zastępstwa w postępowaniu apelacyjnym, których wysokość została ustalona na podstawie

49 § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. O odsetkach Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.

50 [xAnon]

ZARZĄDZENIE

51 1.

52 [xAnon]

53 2.

54 [xAnon]

55 3.

56 [xAnon]