Art. 42

Pokaż w całym akcie

Art. 42 Prawa o ustroju sądów powszechnych
Art. 42.
§ 1. Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.
§ 2. Sądy rozpoznają i rozstrzygają sprawy w postępowaniu jawnym.
§ 3. Rozpoznanie sprawy w postępowaniu niejawnym lub wyłączenie jawności postępowania jest dopuszczalne jedynie na podstawie przepisów ustaw.

art. 42 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 i 1907, z 2025 r. poz. 526, 820, 1172, 1178 i 1609 oraz z 2026 r. poz. 370)

art. 42 u.s.p.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 marca 2012 r., I KZP 26/11

   …posiedzenia, nie oznacza jeszcze wcale, że w systemie prawnym takiej normy w ogóle brakuje. Zdaniem Sądu Najwyższego, wyrażono ją wprost w art. 42 § 2 u.s.p., zgodnie z którym sądy rozpoznają i rozstrzygają sprawy w postępowaniu jawnym. Stosownie do art. 42 § 3 u.s.p., rozpoznanie sprawy w…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 września 2013 r., II CSK 14/13

   …316 k.p.c. Za wynik nieporozumienia należy też uznać zawarty w skardze kasacyjnej powódek zarzut naruszenia art. 2 § 1 k.p.c. w związku z art. 42 § 2 u.s.p. i art. 386 § 4 oraz art. 391 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie istoty sprawy w zakresie ustalenia legalności przejęcia całego majątku…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 września 2013 r., II CSK 4/13

   …pominięcie i uznanie, że nieruchomość objęta pozwem stanowi własność Skarbu Państwa mimo bezprawnego przejęcia; - art. 2 § 1 k.p.c. w zw. z art. 42 § 2 u.s.p. w zw. z art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy w zakresie ustalenia legalności przejęcia lasów…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 stycznia 2012 r., III CZP 83/11

   …moralność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia prywatnego stron lub inny ważny interes prywatny. Także art. 42 § 3 Pr.u.s.p. dopuszcza rozpoznawanie spraw w postępowaniu niejawnym lub z wyłączeniem jawności, jeżeli przewidują to przepisy ustaw. Jednym z…

5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 21 kwietnia 2005 r., I PZ 44/04
6. Sąd Najwyższy, uchwała z 19 lutego 2003 r., I KZP 51/02

   …innych ustaw. Do czynności sądów wykonywanych przez sędziów należy przede wszystkim wydawanie wyroków w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej (art. 42 § 1 u.s.p.), przy czym delegowany sędzia sądu równorzędnego może zastąpić sędziego danego sądu w jego czynnościach na podstawie zarządzenia prezesa…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 czerwca 2014 r., III UZ 4/14

   …art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 42 § 2 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 427) przez rozpoznanie merytoryczne wniosku…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 11 lutego 2015 r., I CZ 124/14

   …art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 42 § 2 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 427). Skarżący wnosił o uchylenie…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 czerwca 2020 r., I DO 8/20
10. Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrok z 3 października 2024 r., III AUa 2817/23

    …instancji (por. m.in. wyroki ETPC: z 17 grudnia 2013 r., 20688/04, LEX nr 1475195, i z 9 czerwca 2016 r., 44164/14, LEX nr 2051149). Podobnie art. 42 § 2 i 3 Prawa o ustroju sądów powszechnych stanowi, że sądy rozpoznają i rozstrzygają sprawy w postępowaniu jawnym, a rozpoznanie sprawy na…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 42 (23)

Historia zmian

Bez zmian od 3 kwietnia 2026 r.