Pelnora PrawoOtwórz aplikację

Art. 41

Tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 334 [PDF] z uwzględnieniem zmian: Dz. U. z 2024 r. poz. 1907 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 526 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 820 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1178 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1609 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1172 [PDF], Dz. U. z 2026 r. poz. 370 [PDF]. Stan prawny na

Zapowiedziane zmiany wprowadzają: ustawa z dnia (Dz. U. z 2026 r. poz. 26), która w zakresie zmian tego aktu wejdzie w życie z dniem ; akt ogłoszony w Dz. U. z 2026 r. poz. 1123.

Art. 41.

§ 1. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa, określi, w drodze rozporządzenia, regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych określający: #

1) wewnętrzną organizację i porządek funkcjonowania sądów, #

2) szczegółowe zasady przydziału spraw, w tym: #

a) sposób dokonywania losowania spraw, #

b) zasady ustalania składów wieloosobowych, #

c) (uchylona) #

d) zasady zmniejszenia przydziału spraw ze względu na pełnione funkcje i usprawiedliwione nieobecności oraz podstawy czasowego wstrzymania przydziału spraw, #

e) warunki uczestniczenia w przydziale tylko niektórych kategorii spraw rozpoznawanych w wydziale, #

f) zasady pełnienia dyżurów oraz rodzaje spraw podlegających przydzieleniu zgodnie z planem dyżurów, #

g) zasady sporządzania planu zastępstw oraz rodzaje czynności podejmowanych zgodnie z planem zastępstw, #

h) zasady podziału terytorialnego obszarów właściwości sądów opiekuńczych i nieletnich oraz przydziału tych obszarów sędziom, #

i) (uchylona) #

3) sposób realizacji zadań związanych z funkcjonowaniem Europejskiej Sieci Sądowej w sprawach cywilnych i handlowych, #

4) porządek czynności w sądach, porządek urzędowania organów sądów i wykonywania zadań sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych pełniących funkcje kierownicze, tok czynności administracyjnych w sprawach należących do właściwości sądów, dopuszczalne systemy i rozkład czasu urzędowania, warunki i tryb udostępniania i przesyłania akt i dokumentów z akt oraz warunki udostępniania pomieszczeń dla uczestników postępowania, świadków i innych osób przebywających w sądach #

uwzględniając zasady sprawności, racjonalności, ekonomicznego i szybkiego działania oraz potrzebę zapewnienia rzetelnego wykonywania zadań powierzonych sądom, a także potrzebę zapewnienia równomiernego i obiektywnego obciążenia sędziów, asesorów sądowych i referendarzy sądowych obowiązkami, zapewnienia zbliżonego prawdopodobieństwa udziału w składzie wieloosobowym, wykorzystania rozwiązań informatycznych do losowego przydziału spraw oraz zastosowania innych sposobów losowego przydziału spraw w przypadku braku możliwości korzystania z tych rozwiązań.

§ 1a. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Sądownictwa oraz właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów sądu apelacyjnego, zgromadzenia ogólnego sędziów sądu okręgowego albo zgromadzenia ogólnego sędziów sądu rejonowego, może określić, w drodze rozporządzenia, w zakresie, o którym mowa w § 1, regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych zawierający regulacje odmienne od zawartych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie § 1, stosowany przez czas określony nie dłuższy niż dwa lata, w nie więcej niż dwóch sądach rejonowych lub dwóch okręgach sądowych, lub na obszarze nie więcej niż dwóch apelacji, uwzględniając konieczność zweryfikowania działania w praktyce tych regulacji. #

§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe czynności sądów w sprawach z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego oraz karnego w stosunkach międzynarodowych, w tym: uwierzytelnianie dokumentów przeznaczonych do użytku za granicą, sposób wykonywania czynności dotyczących osób korzystających z immunitetów i przywilejów dyplomatycznych i konsularnych oraz czynności z udziałem tych osób, czynności związane ze stawiennictwem przed sądami, tryb ustalania obywatelstwa, szczegółowy tryb występowania o pomoc prawną i udzielania takiej pomocy sądom i innym organom państw obcych oraz szczegółowy tryb występowania o wydanie osób ściganych lub skazanych oraz inne formy współpracy w sprawach karnych. #

§ 3. Minister Sprawiedliwości może określić, w drodze rozporządzenia, państwa obce, w stosunkach z którymi wnioski z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego oraz karnego w stosunkach międzynarodowych są przekazywane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, rodzaje tych wniosków oraz sposób ich przekazywania, mając na uwadze dobro postępowania oraz konieczność zapewnienia jego sprawnego toku i dopuszczalność stosowania środków komunikacji elektronicznej w państwie obcym. #

Pokaż w całym akcie

Otwórz w aplikacji

Orzecznictwo

  1. Sąd Najwyższy, uchwała z , III CZP 64/10

    …uzupełniającym lub uszczegółowiającym może wchodzić w rachubę regulacja zawarta w aktach niższego rzędu. Symptomatyczne jest zresztą zawarte w art. 41 § 1 Pr.u.s.p. wskazanie dla Ministra Sprawiedliwości, że chodzi o regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych, bezpośrednim więc…

  2. Sąd Najwyższy, postanowienie z , III CZP 67/10

    …w postępowaniu sądowym o stwierdzenie nabycia spadku. Odmienna ocena tej kwestii oznaczałaby wykroczenie poza delegację ustawową zawartą w art. 41 § 1 u.s.p. obejmującą 9 „....wewnętrzną organizację i porządek funkcjonowania sądów, porządek czynności w sądach...” a zatem nie wkraczającą w sferę…

  3. Sąd Najwyższy, wyrok z , V CSK 363/12

    …z unormowaniem zawartym w § 49 regulaminu. Jego instrukcyjny charakter wynika także z ograniczonego zakresu delegacji ustawowej zawartej w art. 41 § 1 u.s.p. Wyznaczanie sędziom w sprawach cywilnych rozpraw według alfabetycznej listy sędziów, jak wynika z tych uregulowań, ma charakter tylko…

  4. Sąd Najwyższy, postanowienie z , IV CZ 68/15

    …uzupełniającym lub uszczegółowiającym może wchodzić w rachubę regulacja zawarta w aktach niższego rzędu. Symptomatyczne jest zresztą zawarte w art. 41 § 1 Pr.u.s.p. wskazanie dla Ministra Sprawiedliwości, że chodzi o regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych, bezpośrednim więc…

  5. Sąd Najwyższy, wyrok z , I PK 169/11

    …rozporządzenia władzy wykonawczej (Regulaminu) i aktów władzy biurokracji sądowej (decyzji Prezesa Sądu) nad Konstytucją. Pominięto kolizję art. 41 u.s.p. z art. 92 ust. 1 i art. 176 ust. 2 Konstytucji w związku z art. 8 ust. 1 Konstytucji, 3) Konstytucji poprzez pominięcie kolizji art. 41 u.s.p.…

  6. Sąd Najwyższy, postanowienie z , III SPP 55/17
  7. Sąd Okręgowy w Warszawie, postanowienie z , XXIII Ga 1131/24

    …sprzeczne, gdyż ex definitione losowy przydział spraw nie zapewnia równomiernego i obiektywnego obciążenia. Sam przepis art. 41 Prawa o ustroju sądów powszechnych jest niejasny, używa pojęć „równomierne”, „obiektywne obciążenie”, „zbliżone prawdopodobieństwo udziału”, nie definiując i…

  8. Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrok z , II AKa 503/12

    …r., sygn. V KK 57/12, OSNKW 2012/12/128) skutkuje tym, że sędzia przewodniczący oraz sędzia ławnik winni być na podstawie art. 41 § 1 prawa o ustroju sądów powszechnych wyłączeni od orzekania w sprawie nie tylko tych oskarżonych, którym zarzucono działanie wspólnie i w porozumieniu z…

  9. Sąd Okręgowy w Suwałkach, uzasadnienie z , I Cz 264/25
  10. Sąd Okręgowy w Warszawie, postanowienie z , XXIII Gz 871/21

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 41 (26)

Historia zmian

Bez zmian od 3 kwietnia 2026 r.