Art. 40

Pokaż w całym akcie

Art. 40 Prawa o ustroju sądów powszechnych
Art. 40.
§ 1. Sąd apelacyjny lub sąd okręgowy jako sąd odwoławczy, w razie stwierdzenia przy rozpoznawaniu sprawy oczywistej obrazy przepisów, niezależnie od innych uprawnień, wytyka uchybienie właściwemu sądowi. Przed wytknięciem uchybienia poucza się sędziego, asesora sądowego wchodzących w skład sądu orzekającego w pierwszej instancji o możliwości złożenia na piśmie wyjaśnień w terminie siedmiu dni. Stwierdzenie i wytknięcie uchybienia nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy.
§ 2. O wytknięciu uchybienia sąd apelacyjny lub sąd okręgowy, o którym mowa w § 1, zawiadamia prezesa właściwego sądu, a w przypadkach poważniejszych uchybień – także Ministra Sprawiedliwości.
§ 2a. W terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia zawierającego wytknięcie uchybienia, sędzia lub asesor sądowy wchodzący w skład sądu orzekającego w pierwszej instancji może wnieść odwołanie od tego postanowienia do Sądu Najwyższego.
§ 2b. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu odwołania utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie albo uchyla je w całości lub części.
§ 3. Odpis prawomocnego postanowienia zawierającego wytknięcie uchybienia dołącza się do akt osobowych sędziego lub asesora sądowego. Do akt osobowych dołącza się także złożone przez sędziego lub asesora sądowego wyjaśnienia oraz odwołanie.
§ 4. Po upływie pięciu lat od dnia uprawomocnienia się postanowienia zawierającego wytknięcie uchybienia prezes sądu z urzędu zarządza usunięcie z akt osobowych dokumentów, o których mowa w § 3. Jednocześnie z usunięciem dokumentów z akt osobowych wszelkie dane dotyczące wytknięcia uchybienia usuwa się z wykazu służbowego, o którym mowa w art. 67 § 1. Jeżeli jednak w tym okresie stwierdzono kolejną oczywistą obrazę przepisów przy rozpoznawaniu sprawy przez sąd odwoławczy, skutkującą wytknięciem uchybienia, lub zwrócono uwagę w trybie art. 37 § 4, dopuszczalne jest tylko jednoczesne usunięcie wszystkich dokumentów i danych.

art. 40 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 i 1907, z 2025 r. poz. 526, 820, 1172, 1178 i 1609 oraz z 2026 r. poz. 370)

art. 40 u.s.p.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 2 grudnia 2010 r., I CSK 111/10

   …OSNAPiUS 2010, nr 7-8, poz. 90) należy mieć na uwadze, że postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 2 lipca 2003 r., wydane na podstawie art. 40 § 1 u.s.p., dotyczyło Sądu Rejonowego, który jako sąd pierwszej instancji wydał postanowienie uchylone przez sąd odwoławczy. W postanowieniu Trybunału…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 21 lipca 2011 r., V CZ 35/11

   …formalnej obrony sędziów przed dotkliwymi skutkami wytyku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kwalifikacja prawna wytyku przewidzianego w art. 40 § 1 u.s.p. oraz zastosowanie procedury z nim związanej budzi różne wątpliwości. W wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r., K 45/07 (OTK-A 2009, nr 1, poz. 3)…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 3 lutego 2011 r., V KK 229/10

   …innej stronie procesowej, uprawnienia do wniesienia środka odwoławczego, za pomocą którego mogłaby zaskarżyć wytknięcie udzielone w trybie art. 40 § 1 u.s.p., czy też art. 65 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym. Co do przedstawionej powyżej konkluzji, Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 6 listopada 2009 r., I CO 17/09

   …CZ 103/08 niepubl.). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r., K 45/07, OTK 2009, nr 1, poz. 3) między innymi orzekł, że art. 40 § 1 u.s.p., w zakresie w jakim nie zapewnia członkowi składu orzekającego prawa złożenia wyjaśnień do wytknięcia sądowi uchybienia, jest niezgodny z…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 10 lipca 2015 r., III CZP 44/15

   …art. 107 § 1 tej ustawy, jednak samo stwierdzenie i wytknięcie tego uchybienia albo skazanie sędziego nie wpływa na rozstrzygnięcie sprawy (por. art. 40 § 1 in fine ustawy). W tej sytuacji, skoro przy uchybieniu przepisowi art. 326 § 1 zdanie drugie k.p.c., nawet zawinionemu, dochodzi do wydania i…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 maja 2011 r., III CO 5/11
7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 sierpnia 2010 r., I CNP 5/10

   …określenie podmiotowych granic powagi rzeczy osądzonej i pociągnęło za sobą uchylenie wyroku z tej przyczyny (art. 386 § 4 k.p.c) i na podstawie art. 40 § 1 i 2 u.s.p. wytknięto to uchybienie Sądowi Rejonowemu w C. w osobie SSR E. Z. 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 listopada 2008 r., II PK 79/08

   …powódkę działania zmierzające do wykazania niezgodności z prawem wytyku judykacyjnego udzielonego powódce dnia 14 listopada 2001 r. w trybie art. 40 u.s.p. przez skład orzekający z udziałem pozwanego Wacława B. (wniosek dowodowy z dnia 3 października 2004 r.); b) pominięcie zeznań pozwanego w…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 listopada 2009 r., III KRS 21/09

   …zwrócił uwagę na postanowienie Sądu Apelacyjnego w L. z dnia 21 sierpnia 2008 r. wydane w sprawie 4 [...], na podstawie art. 40 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, (a nie, jak wywodzi skarżąca, także na podstawie art. 37 § 4 tej ustawy) wytykające Sądowi Okręgowemu w L. uchybienie,…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 lipca 2009 r., III KRS 6/09

    …stawki awansowej wynagrodzenia zasadniczego nie był ukarany karą dyscyplinarną, ani nie otrzymał wytknięcia uchybienia, o którym mowa w art. 40 u.s.p., ani nie miał zwróconej uwagi w trybie określonym w art. 37 § 4 u.s.p. A zatem w całym okresie stażu sędziowskiego wymaganego do awansu wobec…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 40 (72)

Historia zmian

Bez zmian od 3 kwietnia 2026 r.