Art. 49

Brzmienie zmienione z dniem 2 października 2026 r.

Pokaż w całym akcie

Art. 49 Prawa budowlanego
Art. 49.
1. W przypadku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego sprawdza:
1) kompletność dokumentów legalizacyjnych, w tym kompletność projektu budowlanego;
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami ustawy, w tym zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi; jeżeli budowa została zakończona, sprawdza się zgodność z przepisami obowiązującymi w chwili zakończenia budowy.
1a. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych w zakresie, o którym mowa w ust. 1, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia tych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie.
1b. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 1a, przysługuje zażalenie.
2. (uchylony)
2a. W przypadku stwierdzenia braku nieprawidłowości lub wykonania postanowienia, o którym mowa w ust. 1a, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej.
2b. Na postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej przysługuje zażalenie.
3. (uchylony)
4. Po uiszczeniu opłaty legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o legalizacji, która:
1) zatwierdza projekt budowlany albo projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz
2) zezwala na wznowienie budowy, jeżeli budowa nie została zakończona.
4a. Decyzje, o których mowa w ust. 4, mogą być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w przypadkach gdy ocena ta jest możliwa do przeprowadzenia z uwzględnieniem analizy rozwiązań alternatywnych przedsięwzięcia i możliwości ustalenia warunków jego realizacji w zakresie ochrony środowiska.
4b. Do decyzji, o których mowa w ust. 4, poprzedzonych decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, stosuje się przepisy art. 72 ust. 6 i 6a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
4c. Do postępowań w sprawach wydania decyzji, o których mowa w ust. 4, poprzedzonych decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, stosuje się przepisy art. 86f ust. 6, art. 86g oraz art. 86h ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
5. W przypadku budowy:
1) wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę lub
2) o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1–3
w decyzji, o której mowa w ust. 4, nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r. poz. 524, 605, 646 i 1161)

Orzecznictwo

1. NSA w Warszawie (przed reformą), uchwała z 10 czerwca 1996 r., OPS 3/96

   …do jej przekazania przez skład orzekający ze względu na występujące w sprawie istotne wątpliwości prawne. W pozostałych sytuacjach ujętych w art. 49 ustawodawca konsekwentnie stanowi, że Sąd wyjaśnia wątpliwości. Dodatkowo należy też wskazać, że wyjaśnianie wątpliwości prawnych przez Naczelny…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 10 listopada 2015 r., II OSK 541/14

   …2012 r. sygn. akt II SA/Po 349/12) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., na podstawie art. 49 ust. 1 i 2, art. 59f ust. 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623), ustalił dla M.i W. K. opłatę…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 23 kwietnia 2013 r., II FSK 116/12

   …ust. 5 Prawa budowlanego. Jakkolwiek przepis ten odnosi się do kar administracyjnych, niemniej jednak z uwagi na odesłanie zawarte w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego, miałoby się go stosować odpowiednio do opłat legalizacyjnych. Sąd zwrócił jednakże uwagę, że opłata legalizacyjna (art. 49 Prawa…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 28 października 2016 r., II OSK 764/16

   …związek pomiędzy postępowaniem środowiskowym, a postępowaniem legalizacyjnym. Chodzi tu zatem o dokonanie odpowiedniej wykładni art. 49 ust. 4a Prawa budowlanego, na co zasadnie wskazano w zarzucie skargi kasacyjnej. Z treści literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że decyzję legalizacyjną…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 12 kwietnia 2007 r., II OSK 734/06

   …opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia a nadto, iż został on wykonany przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane (art. 49 ust. 1 prawa budowlanego). Dopiero wykonanie tych obowiązków i uiszczenie nałożonej opłaty legalizacyjnej umożliwia uzyskanie decyzji o zatwierdzeniu projektu…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 27 sierpnia 2014 r., II OSK 470/13

   …W przypadku, gdy budowa została zakończona, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego (art. 49 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego) lub zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego (art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego). Zgodnie z art. 49 ust. 4a Prawa budowlanego…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 23 kwietnia 2013 r., II FSK 183/12

   …"nie przesądzając końcowego wyniku sprawy, Sąd uznał, iż w sprawie należy w szczególności rozważyć zakres odesłania przewidzianego w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego (biorąc przy tym pod uwagę charakter obu ww. instytucji, tj. ich materialnoprawną odmienność). Dopiero wyjaśnienie tej kwestii…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 17 września 2008 r., II OSK 1050/07

   …wpływ na wynik sprawy. Zarzut skargi kasacyjnej sprowadzający się do naruszenia art. 48 ust. 1 przez niewłaściwe zinterpretowanie art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego oraz argumenty przytoczone na jego poparcie nie zasługują na uwzględnienie. Zarzucono bowiem, że Sąd Wojewódzki zaakceptował…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 11 września 2008 r., II OSK 996/07

   …w zakresie mocy dowodowej przedłożonej i poświadczonej fotokopii. Nie ma oczywiście racji wnoszący skargę kasacyjną, że przepis art. 49 ust. 1 prawa budowlanego nie jest miejscem dla rozstrzygania i oceny złożonych przez stronę dokumentów, bowiem – jak podnosi - chodzi tu o postępowanie…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 23 kwietnia 2013 r., II FSK 794/12

    …legalizacyjnej. Konstrukcja opłaty legalizacyjnej wyklucza ze swojej natury możliwość zastosowania – w związku z odesłaniami z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 59g ust. 5 tej ustawy – przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej; nakaz odpowiedniego stosowania działu III drugiej z…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 49 (1261)

Historia zmian

Zmiany od 29 maja 2026 r.

1. 2 października 2026 r.: zmiana brzmienia tekst z tego dnia