Art. 42

Pokaż w całym akcie

Art. 42 Prawa budowlanego
Art. 42.
1. Przed rozpoczęciem robót budowlanych inwestor jest obowiązany:
1) zapewnić sporządzenie projektu technicznego, z zastrzeżeniem art. 34 ust. 3b, w przypadku:
a) robót budowlanych objętych decyzją o pozwoleniu na budowę,
b) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1–4,
c) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a,
d) instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d i g;
2) ustanowić kierownika budowy w przypadku:
a) robót budowlanych objętych decyzją o pozwoleniu na budowę,
b) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1, 1b, 2–4, 9, 27 i 30, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d, e i g,
c) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a i aa,
ca) rozbiórki objętej decyzją o pozwoleniu na rozbiórkę,
d) robót budowlanych objętych decyzją o legalizacji budowy, o której mowa w art. 49 ust. 4, w której nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie,
e) robót budowlanych objętych decyzją o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust. 4;
3) ustanowić inspektora nadzoru inwestorskiego w przypadku:
a) gdy taki obowiązek wynika z decyzji o pozwoleniu na budowę,
b) robót budowlanych objętych decyzją o legalizacji budowy, o której mowa w art. 49 ust. 4, w której nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie,
c) robót budowlanych objętych decyzją, o której mowa w art. 51 ust. 4,
d) obiektów budowlanych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 2;
4) przekazać kierownikowi budowy projekt budowlany, w tym projekt techniczny, o ile jest wymagany.
2. (uchylony)
3. Organ administracji architektoniczno-budowlanej może wyłączyć, w drodze decyzji, obowiązek ustanawiania kierownika budowy, jeżeli jest to uzasadnione nieznacznym stopniem skomplikowania robót budowlanych lub innymi ważnymi względami.
3a. (uchylony)
4. Przy prowadzeniu robót budowlanych, do kierowania którymi jest wymagane przygotowanie zawodowe w specjalności techniczno-budowlanej innej niż posiada kierownik budowy, inwestor jest obowiązany zapewnić ustanowienie kierownika robót w danej specjalności.

art. 42 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2026 r. poz. 524, 605, 646 i 1161)

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 14 stycznia 2014 r., II OSK 1768/12

   …przestrzennego. W konsekwencji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję z [...] maja 2004 r., orzekając na podstawie art. 42 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. o nałożeniu na inwestorów obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 30 stycznia 2009 r., II OSK 29/08

   …gdyż takiej możliwości ta ustawa nie przewidywała. Pozostaje więc w takiej sytuacji jedyna możliwość, jaką dają przepisy art. 40 i art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. Poza tym trudno by było przyjąć, że do samowoli budowlanej popełnionej przed 1 stycznia 1995 r., stosuje się jednocześnie…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 14 maja 2013 r., II OSK 78/12

   …37 ust. 1). Słusznie podkreśla skarżący kasacyjnie, że odrębną podstawą wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. Do takiego wniosku prowadzi systemowa wykładnia całego art. 42 ustawy, w szczególności jego ustępów 1 do 3, oparta na…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 19 października 2007 r., II OSK 1421/06

   …cele budowlane. W aktualnym stanie sprawy nie można więc przesądzić o jej wyniku. Wyjaśnienie wszystkich okoliczności uregulowanych art. 42 ust. 2 Prawa budowlanego, może wykluczyć możliwość legalizacji przedmiotowej samowoli. Wówczas dopiero można zastosować rygor określony w art. 48 ust. 1 Prawa…

5. NSA oz. w Katowicach, wyrok z 8 lutego 1999 r., II SA/Ka 85/97

   …swojego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że decyzja organu pierwszej instancji spełnia warunki określone w art. 42 ust. 1 oraz jest zgodna z treścią art. 43 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Organ odwoławczy zaakcentował, iż decyzja o ustaleniu warunków…

6. NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z 6 stycznia 2003 r., IV SA 1054/01

   …powinien umorzyć postępowanie z wniosku z 1999 r. na zasadzie art. 105 Kpa, jako bezprzedmiotowe. Nie ma zastosowania w sprawie art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z tego względu, iż brak w niniejszej sprawie decyzji o rozbiórce zakończonej w 1983 r. budowy i w 1989 r, rozbudowy warsztatu,…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 3 listopada 2011 r., II OSK 1947/11
8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 10 marca 2020 r., II OSK 1208/18
9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 9 października 2019 r., II OSK 2794/17

   …gospodarczo-mieszkalny. Podstawą wydania decyzji zezwalającej na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie jego zdatności do użytku (art. 42 ust. 3). Potrzebne jest więc dokonanie określonych ustaleń co do stanu technicznego obiektu, co w niniejszej sprawie uczyniono. W świetle…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 30 października 2009 r., II OSK 1729/08

    …a roboty nie były wykonywane, nie było żadnych powodów, aby wydawać postanowienie wstrzymujące prowadzenie tych robót. Zgodnie z art. 42 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego kierownik budowy obowiązany jest odpowiednio zabezpieczyć teren budowy. Obowiązek ten trwa od chwili rozpoczęcia robót budowlanych…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 42 (160)

Historia zmian

Bez zmian od 29 maja 2026 r.