Art. 18

Pokaż w całym akcie

Art. 18 Kodeksu pracy
Art. 18.
§ 1. Postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy.
§ 2. Postanowienia umów i aktów, o których mowa w § 1, mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne; zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.
§ 3. Postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu są nieważne. Zamiast takich postanowień stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy, a w razie braku takich przepisów – postanowienia te należy zastąpić odpowiednimi postanowieniami niemającymi charakteru dyskryminacyjnego.

art. 18 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2026 r. poz. 1245)

art. 18 k.p.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 października 2017 r., III PZP 2/17

   …korzystniejszy albo mniej korzystny względem rozwiązań przyjętych w rozporządzeniu wykonawczym. Mechanizm korygujący z art. 9 § 2 k.p. i art. 18 § 2 k.p. nie ma w tym wypadku zastosowania, poza sytuacją opisaną w art. 77⁵ § 4 k.p. (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2007 r., III PK…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 listopada 1994 r., I PZP 46/94

   …Najwyższy zważył, co następuje: Stosunek między postanowieniami umów o pracę a przepisami prawa pracy określony został w sposób generalny w art. 18 k.p., który przez samego prawodawcę uznany został za formułujący podstawową zasadę prawa pracy. W sposób ogólny wyznacza on granice autonomii woli…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 15 kwietnia 1994 r., I PZP 14/94

   …Klauzula ta mogłaby zostać uznana za ważną tylko po przyjęciu, że jest ona bardziej korzystna dla pracownika niż przepisy prawa pracy (art. 18 § 2 k.p.). Nie jest jednak możliwe, jak to sugeruje Sąd Wojewódzki, ocenianie omawianej klauzuli odrębnie dla uprawnień pracownika i pracodawcy.…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 sierpnia 2023 r., III PZP 1/23

   …między art. 18³d k.p. a art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. pomijając, że do postanowień umownych może znajdować zastosowanie również art. 18 § 3 k.p. Podniesione spostrzeżenia mają wpływ na udzieloną odpowiedz. Sąd Najwyższy jest zdania, że w takim przypadku możliwa jest tylko odpowiedz…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 3 grudnia 2003 r., III PZP 16/03

   …art. 1012 § 1 k.p, lecz nie powoduje to jej nieważności. W tej koncepcji nieskuteczny jest jedynie brak owej odpłatności, który - zgodnie z art. 18 § 2 k.p. - zostaje automatycznie zastąpiony przez gwarantowane pracownikowi w art. 1012 § 3 k.p. minimum odszkodowawcze w wysokości 25% jego…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 18 września 2014 r., III PK 136/13

   …w umowie o pracę (lub innym akcie kreującym stosunek pracy) postanowienia sprzecznego z art. 112 k.p. następują skutki określone w art. 18 § 3 k.p., czyli postanowienia umowy naruszające zasadę równego traktowania są nieważne i zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy, a…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 22 stycznia 2004 r., I PK 203/03

   …inaczej, pod warunkiem wszakże, że nie będzie ona mniej dla niego korzystna niż sytuacja ukształtowana bezpośrednio w tych przepisach. Z art. 18 k.p. (a pośrednio także i z art. 9 k.p. oraz z innych jeszcze przepisów) wynika zasada, że przepisy prawa pracy są przepisami jednostronnie…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 września 2015 r., II PK 248/14

   …stron nie pozwala na wprowadzenie do umowy o pracę postanowień mniej korzystnych niż przepisy prawa pracy. Niemniej jednak zarzut naruszenia art. 18 § 1 k.p. byłby zasadny tylko wówczas, gdyby umowa o pracę łącząca strony prawo do kompensaty kosztów podróży służbowych określała w zakresie mniejszym…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 stycznia 2007 r., III PK 90/06

   …Polityki Społecznej, a tym samym, że postanowienia regulaminu wynagradzania oparte na takim założeniu są nieważne na podstawie art. 9 § 2 i art. 18 § 2 k.p. Zgodnie z art. 775 § 1 k.p., pracownikowi wy- konującemu na polecenie pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 stycznia 2016 r., II PK 303/14

    …w zatrudnieniu (niedyskryminowania z przyczyn określonych w art. 183a § 1 k.p.), bo tylko w takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 18 § 3 k.p., zgodnie z którym postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, naruszające zasadę równego…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 18 (2422)

Historia zmian

Bez zmian od 27 stycznia 2026 r.