Art. 138

Pokaż w całym akcie

Art. 138 Kodeksu pracy
Art. 138.
§ 1. Przy pracach, które ze względu na technologię produkcji nie mogą być wstrzymane (praca w ruchu ciągłym), może być stosowany system czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie czasu pracy do 43 godzin przeciętnie na tydzień w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 tygodni, a jednego dnia w niektórych tygodniach w tym okresie dobowy wymiar czasu pracy może być przedłużony do 12 godzin. Za każdą godzinę pracy powyżej 8 godzin na dobę w dniu wykonywania pracy w przedłużonym wymiarze czasu pracy pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 151¹ § 1 pkt 1.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się także w przypadku, gdy praca nie może być wstrzymana ze względu na konieczność ciągłego zaspokajania potrzeb ludności.
§ 3. W przypadkach określonych w § 1 i 2 obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym oblicza się:
1) mnożąc 8 godzin przez liczbę dni kalendarzowych przypadających w okresie rozliczeniowym, z wyłączeniem niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy wynikających z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, a następnie
2) dodając do otrzymanej liczby liczbę godzin odpowiadającą przedłużonemu u danego pracodawcy tygodniowemu wymiarowi czasu pracy.
§ 4. Liczba godzin odpowiadająca przedłużonemu u danego pracodawcy tygodniowemu wymiarowi czasu pracy nie może przekraczać 4 godzin na każdy tydzień okresu rozliczeniowego, w którym następuje przedłużenie czasu pracy.
§ 5. Przepisy art. 130 § 2 zdanie drugie i § 3 stosuje się odpowiednio.

art. 138 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2026 r. poz. 1245)

art. 138 k.p.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 25 kwietnia 2003 r., III CZP 8/03

   …jego przepisy dotyczące czasu pracy. W tym zakresie niewątpliwie przepisem uznającym (ustawowo) określone dni za wolne od pracy jest art. 138 § 1 k.p. Stanowi on, że niedziele oraz święta określone odrębnymi przepisami są dniami wolnymi od pracy. Przepis ten odsyła więc do ustawy z dnia 18…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 lipca 2008 r., I PK 315/07

   …lecz ustala warunki zapłaty i wysokość dodatkowego wynagrodzenia za pracę ponad ustalony w umowie wymiar czasu (podobnie jak czyni to art. 138 § 1 k.p. w odniesieniu do pracy w ruchu ciągłym). Wniosek, że praca, o któ- 14 rej mówi art. 151 § 5 k.p., nie jest pracą w godzinach nadliczbowych,…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 14 listopada 2001 r., III ZP 20/01

   …zastosowanie do obliczania liczby dni pracy w tygodniu ? 2. Czy wystąpienie w innym niż niedziela dniu tygodnia święta będącego z mocy art. 138 § 1 k.p. dniem wolnym od pracy powoduje zmniejszenie liczby dni - a tym samym godzin - pracy w tygodniu (okresie rozliczeniowym), czy też czas pracy…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 września 2023 r., III KK 155/23

   …i wypoczynku” występuje w Kodeksie pracy od dnia jego wejścia w życie, tj. od 1 stycznia 1975 r. Zgodnie z art. 151¹⁰ pkt 9 k.p. (poprzednio art. 138 k.p.) „niedziela oraz święta określone odrębnymi przepisami są dniami wolnymi od pracy”. Z kolei art. 151¹⁰ pkt 9 lit. h. k.p. (poprzednio art. 139…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 listopada 2013 r., III PK 20/13

   …T. Zielińskiego, Warszawa 2000 r.; M. Nałęcz [w:] Kodeks pracy, Komentarz pod red. T. Muszalskiego - Legalis; A. Świątkowski, Komentarz do art. 138 k.p. - Legalis). W taki zatem sposób należy postrzegać wskazywaną przez skarżącego „podobną użyteczność” dla pracodawcy podobnej do…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 marca 2012 r., III PK 77/11

   …lecz ustala warunki zapłaty i wysokość dodatkowego wynagrodzenia za pracę ponad ustalony w umowie wymiar czasu (podobnie jak czyni to art. 138 § 1 k.p. w odniesieniu do pracy w ruchu ciągłym). Wniosek, że praca, o której mówi art. 151 § 5 k.p., nie jest pracą w godzinach nadliczbowych,…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 29 stycznia 2008 r., I PK 196/07

   …wolnymi od pracy są niedziele i święta określone w przepisach o dniach wolnych od pracy, a przed nowelizacją, o której mowa wyżej, przepis art. 138 § 1 k.p. stanowiąc, że niedziele oraz święta określone odrębnymi przepisami są dniami wolnymi od pracy. Oba te przepisy, mające po części charakter…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 lutego 2013 r., I UK 490/12

   …na technologię produkcji przez 24 godziny na dobę i 7 dni w tygodniu, tj. świadczenia takiej pracy w nieprzerwanym ruchu ciągłym w rozumieniu art. 138 k.p., ale wykonywania konserwacji bez przerywania ruchu pracujących i poddawanych bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń będących w ruchu (pkt…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 listopada 2001 r., I PZ 85/01

   …uznanymi ustawowo za wolne od pracy są dni świąteczne wymienione w jej art. 1 pkt 1 oraz niedziele, które wymienia art. 1 pkt 2. Również z art. 138 KP wynika, że dniami wolnymi od pracy są niedziele i święta określone odrębnymi przepisami. W świetle przytoczonej regulacji i wcześniejszych…

10. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie, wyrok z 22 października 2024 r., VI P 279/17

    …w art. 137 k.p. potrzebami pracodawcy. Ponadto należy wskazać, że zakład pracy w którym była zatrudniona powódka nie spełnia przesłanek z art. 138 § 1 k.p., albowiem praca powódki nie była pracą w ruchu ciągłym, nie była zatrudniona w zakładzie pracy gdzie z powodu specyfiki zakładu, nie można…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 138 (92)

Historia zmian

Bez zmian od 27 stycznia 2026 r.