Art. 497

Pokaż w całym akcie

Art. 497 Kodeksu postępowania karnego
Art. 497.
§ 1. Oskarżony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej wnieść przeciwko oskarżycielowi prywatnemu będącemu pokrzywdzonym wzajemny akt oskarżenia o ścigany z oskarżenia prywatnego czyn, pozostający w związku z czynem mu zarzucanym. Sąd rozpoznaje wówczas łącznie obie sprawy.
§ 2. Odstąpienie jednego z oskarżycieli prywatnych od oskarżenia powoduje umorzenie postępowania tylko w części dotyczącej wniesionego przezeń oskarżenia.
§ 3. Obaj oskarżyciele prywatni korzystają z uprawnień oskarżonego. Pierwszeństwo zadawania pytań i przemówień przysługuje temu oskarżycielowi prywatnemu, który pierwszy wniósł akt oskarżenia. Sąd w wyroku zaznacza, że postępowanie toczyło się z powodu oskarżeń wzajemnych.

art. 497 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 497 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 22 maja 2019 r., I KZP 3/19

   …k.p.k., art. 353 § 2 k.p.k., art. 400 § 1 k.p.k., art. 406 § 1 k.p.k., art. 414 § 1 k.p.k., art. 414 § 1 i 3 k.p.k., art. 496 § 2 k.p.k., art. 497 § 1 k.p.k., art. 506 § 5 k.p.k., art. 517g § 2 i 3 k.p.k., art. 647 § 3 k.p.k., art. 622 k.p.k., art. 661 § 4 k.p.k.). Przyjąć zatem należy, że choć w…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 26 października 2006 r., I KZP 24/06

   …procesowej pokrzywdzonego i oskarżonego, względnie podejrzanego (art. 50 k.p.k.) – z wyjątkiem sytuacji oskarżenia wzajemnego, przewidzianego w art. 497 i art. 498 § 3 k.p.k. Niedopuszczalne jest zatem – ze względu na zasadę kontradyktoryjności – łączenie w jednym procesie roli czynnej i biernej…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 9 stycznia 2019 r., V KK 396/18

   …prowadzonych w postępowaniu w sprawach z oskarżenia prywatnego w sytuacji wniesienia oskarżenia wzajemnego (art. 50 k.p.k. in fine w zw. z art. 497 k.p.k. i art. 498 § 3 k.p.k.). Nie można zatem twierdzić o istnieniu ogólnego, uniwersalnego zakazu łączenia roli oskarżonego i oskarżyciela…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 września 2020 r., I DO 36/20

   …karnej sędzi D. L. za czyn z art. 234 k.k. w związku z wniesieniem przeciwko niej przez L. S. wzajemnego aktu oskarżenia w trybie art. 497 § 1 k.p.k., za to, że ta uprzednio skierowała przeciwko niemu prywatnoskargowy akt oskarżenia o przestępstwo z art. 212 k.k. Sąd Najwyższy przypomina,…

5. Sąd Okręgowy w Siedlcach, wyrok z 22 października 2015 r., II Ka 448/15

   …jeżeli toczą się one przeciwko nim jednocześnie. Oczywistym jest bowiem, że ten sam uczestnik procesu- poza wypadkiem określonym w art. 497 k.p.k.- nie może w tej samej sprawie występować w charakterze oskarżonego i pokrzywdzonego. Rozważania nad procesowym zagadnieniem tożsamości czynu…

6. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, uzasadnienie z 16 maja 2017 r., XIV K 143/16

   …tj. o czyn z art. 157 § 2 k.k. ( akt oskarżenia, k. 2 - 3). Przed rozpoczęciem przewodu sądowego (k.49), a więc w terminie przewidzianym w art. 497 § 1 k.p.k. oskarżony A. W. wystąpił ze wzajemnym aktem oskarżenia, w którym oskarżył G. S. o to, że w dniu 26 lipca 2015r. w W. wiedząc o tym, że A.…

7. Sąd Okręgowy w Gliwicach, wyrok z 18 sierpnia 2014 r., V Ka 370/14
8. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, uzasadnienie z 19 grudnia 2013 r., II Ca 403/13

   …6 k.c. poprzez obciążenie powoda ciężarem dowodu , że wniesienie prywatnego aktu oskarżenia nie było bezprawne w sytuacji , w której - zgodnie z art. 497 § 1k.p.k. – wniesienie takiego aktu oskarżenia jest uprawnieniem oskarżonego a powódka nie wykazała , ażeby działanie to stanowiło nadużycie…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 497 (8)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.