Art. 491

Pokaż w całym akcie

Art. 491 Kodeksu postępowania karnego
Art. 491.
§ 1. Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na posiedzenie pojednawcze bez usprawiedliwienia uważa się za odstąpienie od oskarżenia; w takim wypadku prowadzący posiedzenie postępowanie umarza.
§ 2. W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego prowadzący posiedzenie pojednawcze kieruje sprawę na rozprawę główną, a w miarę możności wyznacza od razu jej termin.

art. 491 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 491 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 23 września 2008 r., I KZP 19/08

   …w tej mierze. Drugie zastrzeżenie dotyczy wręcz zawstydzających omyłek Sądu Rejonowego przy powołaniu podstawy prawnej umorzenia – art. 491 § 1 k.p.k. zamiast art. 496 § 3 k.p.k. oraz w postanowieniu „prostującym” tę pomyłkę – art. 493 § 3 k.p.k. zamiast 496 § 3 k.p.k. Pomimo takiego stanu…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 9 stycznia 2013 r., III KO 114/12

   …pojednawcze kazałoby przyjąć, iż odstąpił od oskarżenia jedynie wtedy, gdyby niestawiennictwo nastąpiło bez usprawiedliwionego powodu (art. 491 § 1 oraz art. 496 § 3 k.p.k. Rzeczą sądu jest ocena, czy tok rozprawy wymaga obecności oskarżyciela prywatnego, jak też czy jego ewentualne…

3. Sąd Okręgowy w Poznaniu, wyrok z 23 grudnia 2015 r., XVII Ka 1105/15

   …zostać uwzględnione. W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu obrazy przepisów prawa procesowego. Jak słusznie wskazał apelujący, art. 491 § 1 kpk stanowi, iż niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na posiedzenie pojednawcze bez usprawiedliwionej przyczyny uważa…

4. Sąd Okręgowy w Łodzi, postanowienie z 12 lutego 2014 r., V Kz 4/14

   …Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. O niestawiennictwie bez usprawiedliwionej przyczyny w rozumieniu art. 491 § 1 k.p.k. można mówić dopiero wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że oskarżyciel prywatny został o posiedzeniu pojednawczym prawidłowo zawiadomiony, na…

5. Sąd Okręgowy w Legnicy, postanowienie z 25 października 2013 r., IV Kz 316/13

   …nie stawił się nie tylko oskarżyciel prywatny, ale także i jego pełnomocnik, co musiało skutkować wydaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 491 § 1 k.p.k. Chybione są te zarzuty zażalenia, które odwołują się do treści art. 97 § 1 k.p.c. To prawda, że przepis ów z mocy art. 89 k.p.k. może być…

6. Sąd Okręgowy w Łodzi, postanowienie z 26 lutego 2021 r., V Ko 38/21

   …oskarżonego i oskarżyciela na posiedzeniu i rozprawie głównej w postępowaniu prywatnoskargowym ma szczególne znaczenie zważywszy na normy z art. 491 k.p.k., 496 k.p.k. O rozpoznaniu sprawy przez Sąd Rejonowy w Zgierzu nie mógł przesądzać fakt zamieszkiwania jednego ze świadków w A. z uwagi na…

7. Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrok z 19 listopada 2019 r., I ACa 1512/18

   …głównej, nie usprawiedliwiając swojej nieobecności. W związku z powyższym Sąd ten, postanowieniem z dnia 5 maja 2016 roku, na podstawie art. 491 § 1 i 3 k.p.k. umorzył postepowanie wobec A. S. i ustalił, że koszty postępowania ponosi oskarżycielka prywatna. Przed Sądem Rejonowym w…

8. Sąd Okręgowy w Toruniu, zarządzenie z 18 kwietnia 2016 r., II Ko 297/15
9. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie, postanowienie z 16 września 2025 r., X K 343/25

   …212 § 1 k.k. Na posiedzenie pojednawcze w dniu 16 września 2025 r. oskarżyciel prywatny nie stawił się. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 491 § 1 k.p.k. Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na posiedzenie pojednawcze bez usprawiedliwienia uważa się za odstąpienie od…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 491 (9)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.