Art. 12

Pokaż w całym akcie

Art. 12 Kodeksu postępowania karnego
Art. 12.
§ 1. W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu.
§ 1a. Uzyskanie wniosku o ściganie należy do oskarżyciela. Jeżeli powodem uzyskania wniosku jest wyłącznie uprzedzenie przez sąd stron o możliwości zakwalifikowania czynu według innego przepisu prawnego, przewidującego ściganie na wniosek, uzyskanie wniosku o ściganie należy do sądu.
§ 2. W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku, o czym należy uprzedzić składającego wniosek. Przepisu tego nie stosuje się do najbliższych osoby składającej wniosek.
§ 3. Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu – aż do zamknięcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. W sprawach, w których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, cofnięcie wniosku po rozpoczęciu przewodu sądowego jest skuteczne, jeżeli nie sprzeciwi się temu oskarżyciel publiczny obecny na rozprawie lub posiedzeniu. Ponowne złożenie wniosku jest niedopuszczalne.
§ 4. W sprawie o przestępstwo z art. 190 § 1 Kodeksu karnego można wszcząć i prowadzić postępowanie pomimo niezłożenia wniosku o ściganie, jeżeli zachodzi duże prawdopodobieństwo, że niezłożenie wniosku wynika z obawy pokrzywdzonego przed odwetem albo jeżeli przemawia za tym interes społeczny. W takim przypadku postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia toczy się z urzędu.

art. 12 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 12 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 23 października 2012 r., III KK 2/12

   …czy przez pełnomocnika, czy przez osobę reprezentowaną), trzeba stwierdzić, że do skutecznego cofnięcia takiego wniosku – zgodnie z treścią art. 12 § 3 k.p.k. – mogłoby dojść co do zasady tylko przed rozpoczęciem przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Zatem jeśli oświadczenie woli…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 marca 2013 r., V KK 476/12

   …prawnej pozostał jedynie art. 160 § 3 k.k.). Rdzeniem argumentacji skarżącego jest to, że w jego opinii wniosek, o jakim mowa w art. 12 § 1 k.p.k., złożyć można najpóźniej do końca przewodu sądowego w I instancji (s. 4 kasacji). Tymczasem, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem 3 sądowym,…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 1 lipca 2004 r., III KK 34/04

   …w B wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Całkowicie niezasadne są twierdzenia mające uzasadnić zarzut obrazy art. 12 § 3 k.p.k. w zw. z art. 16 § 2 k.p.k. Wcale bowiem nie jest tak, aby „Sąd Rejonowy powinien był (…), dysponując aktami postępowania przygotowawczego…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 kwietnia 2016 r., III KK 452/15

   …przestępstwa ściganego na wniosek (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2000 r., V KKN 29/00, LEX nr 45430). Jeżeli wniosek z art. 12 § 1 k.p.k. nie został złożony do rozpoczęcia przewodu sądowego lub okoliczności wskazujące na możliwość prowadzenia postępowania o przestępstwo…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 15 października 2015 r., WA 14/15

   …wykładnia ta nie wskazuje na jakikolwiek element podmiotowego zaangażowania ofiary. 3. Zarzuty obrazy przepisów art. 424, 410 k.p.k. oraz art. 12 k.p.k. są bezpodstawne. W sytuacji, gdy sąd meriti dał wiarę zeznaniom pokrzywdzonej w określonej wersji, natomiast odmówił wiarygodności zeznaniom…

6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 25 kwietnia 2013 r., III KK 121/12

   …S. Zabłocki [red.], Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2003, t. I, s. 267-268). Istota rozwiązania zawartego obecnie w art. 12 § 2 k.p.k. sprowadza się bowiem do tego, że w razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców, obowiązek ścigania obejmuje także wszystkie…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 7 marca 2013 r., V KK 481/12

   …po raz wtóry skierował sprawę na rozprawę główną – pokrzywdzona W. W. nie miała już uprawnienia do cofnięcia wniosku o ściganie. Przepis art. 12 § 2 k.p.k. stanowi bowiem, że w postępowaniu sądowym wniosek może być cofnięty do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Taką…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 30 stycznia 2014 r., II KK 355/13

   …uprawnieniach i obowiązkach, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Została też wówczas pouczona o „ uprawnieniach i skutkach wynikających z art. 12 k.p.k.”, po czym złożyła wniosek o ściganie D. O. (k. 3v). Jeszcze tego samego dnia do protokołu przesłuchania w charakterze świadka pokrzywdzona…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 22 maja 2019 r., I KZP 3/19

   …innych, m. in. z zakresu postępowania odwoławczego i postępowania dowodowego każdorazowo słowu „przewód” towarzyszy dookreślenie „sądowy” (art. 12 § 3 k.p.k., art. 14 § 2 k.p.k., art. 41 § 2 k.p.k., art. 49a k.p.k., art. 54 k.p.k., art. 55 § 3 k.p.k., art. 59 § 2 k.p.k., art. 184 § 7 k.p.k., art.…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 marca 2012 r., I KZP 2/12

    …a nie kreacja sensu przepisu (por. L. Morawski, Wykładnia ...., s. 16); – podobne zastrzeżenia funkcjonują w przepisach procesowych (art. 12 § 3 k.p.k., art. 49a k.p.k., art. 186 § 1 k.p.k, czy art. 387 § 1 k.p.k.). Wprawdzie nie mają swoich odpowiedników w prawie karnym materialnym, to…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 12 (217)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.