Art. 110

Pokaż w całym akcie

Art. 110 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 110. Sąd może zasądzić od świadka, biegłego, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego – po ich wysłuchaniu – zwrot kosztów wywołanych ich rażącą winą.

art. 110 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 110 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 17 kwietnia 2013 r., V CZ 124/12

   …przez niego koszty postępowania apelacyjnego. Reguła ta jest uzupełniona zasadami kompensacji, słuszności i zawinienia (art. 100 do 1041 i art. 110 k.p.c.). Oparcie rozstrzygnięcia o kosztach procesu na jednej z uzupełniających zasad orzekania o kosztach, powinno być poprzedzone stwierdzeniem,…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 września 2013 r., I CZ 183/12

   …za wynik sprawy (art. 98 § 1 k.p.c.) oraz uzupełniających ją zasadach kompensaty, słuszności i zawinienia (art. 100 do 1041 i art. 110 k.p.c.). Przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania jednej z zasad uzupełniających powinno być połączone z ustaleniem, że…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 17 kwietnia 2013 r., V CZ 132/12

   …odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 § 1 k.p.c.) oraz uzupełniających ją zasad kompensaty, słuszności i zawinienia (art. 100 do 1041 i art. 110 k.p.c.). Przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania jednej z zasad uzupełniających powinno być połączone z ustaleniem, że…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 maja 2011 r., III CZP 16/11

   …do kogo i o czym – rozstrzygając o kosztach procesu – orzeka sąd. Niejednokrotnie, na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego (art. 110 k.p.c.), sąd kieruje orzeczenie o kosztach procesu do osób innych niż strony (np. do biegłego, świadka, pełnomocnika procesowego lub…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 23 listopada 2000 r., III CZP 40/00
6. Sąd Najwyższy, postanowienie z 4 lipca 2013 r., I CSK 647/12

   …k.p.c. oraz art. 1 i 2 § 1 k.p.c. W ramach zarzutu naruszenia prawa 7 materialnego skarżący zarzucił obrazę art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 110 k.p.c. oraz art. 65 § 1 k.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu w granicach zaskarżenia oraz w granicach jej…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 grudnia 2003 r., III CK 25/03

   …sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej". W ocenie Sądu, prawo polskie – pominąwszy wyjątek zawarty w art. 110 k.p.c., który w sprawie nie występuje – przewiduje jako zasadę zwrotu kosztów między stronami, tymczasem w orzeczeniach przedstawionych do uznania…

8. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, postanowienie z 22 grudnia 2015 r., II Cz 619/15

   …zażalenie na wynagrodzenie biegłego sądowego, nie miał uzasadnionych podstaw do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego po myśli art.110 kpc (w związku z art.108 § 1 kpc). Zasadniczo z tej przyczyny, że choć wynagrodzenie zostało wyliczone przez biegłego nieprawidłowo, co Sąd…

9. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, postanowienie z 11 czerwca 2025 r., III AUz 86/25

   …za wynik sprawy (art. 98 § 1 k.p.c.) oraz uzupełniających ją zasadach kompensaty, słuszności i zawinienia (art. 100 k.p.c. do 104¹ k.p.c. i art. 110 k.p.c.). Zasada odpowiedzialności za wynik procesu oznacza, że strona, która sprawę przegrała, zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi poniesione…

10. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrok z 25 stycznia 2024 r., III AUa 189/23

    …do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Reguła ta jest uzupełniona zasadami kompensacji, słuszności i zawinienia (art. 100 do 104 i art. 110 k.p.c.). Oparcie rozstrzygnięcia o kosztach procesu na jednej z uzupełniających zasad orzekania o kosztach, powinno być poprzedzone stwierdzeniem,…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 110 (165)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.