Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 18 marca 2026 r., VI Ka 1403/23

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 18 marca 2026 r., VI Ka 1403/23

Tekst

1 Warszawa, dnia 27 lutego 2026 r.

2 Sygn. akt VI Ka 1403/23

3 1.

4 2.WYROK

5 2.1.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

6 3.Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

7 4. Przewodnicząca: Sędzia SO Beata Tymoszów

8 5.

9 6.protokolant: protokolant sądowy Sylwia Pulkowska

10 7.przy udziale prokuratora Mariusza Matysa

11 8.po rozpoznaniu dnia 27 lutego 2026 r.

12 9.sprawy O. O., syna U. i O., ur. (...) w O.

13 10.oskarżonego o przestępstwo z art. 178a § 1 kk

14 11.na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora

15 12.od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim

16 13.z dnia 27 września 2023 r. sygn. akt II K 736/22

17 15.zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że oskarżonego uniewinnia od popełnienia zarzucanego mu czynu, wydatkami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.

Uzasadnienie

18 Formularz UK 2

19 Sygnatura akt

20 VI Ka 1403/23

21 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

22 1

23 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

24 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

25 Wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 27 września 2023 roku, sygn. akt II K 736/22

26 1.2. Podmiot wnoszący apelację

27 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

28 ☐ oskarżyciel posiłkowy

29 ☐ oskarżyciel prywatny

30 ☐ obrońca

31 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

32 ☐ inny

33 1.3. Granice zaskarżenia

34 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

35 ☐ na korzyść

36 ☒ na niekorzyść

37 ☒ w całości

38 ☐ w części

39 ☐co do winy

40 ☐co do kary

41 ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

42 1.1.2. Podniesione zarzuty

43 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

44 ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

45 ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

46 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

47 ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

48 ☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

49 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

50 ☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

51 ☐art. 439 k.p.k.

52 ☐brak zarzutów

53 1.4. Wnioski

54 ☒Uchylenie

55 ☐zmiana

56 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

57 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

58 1.5. Ustalenie faktów

59 1.1.3. Fakty uznane za udowodnione

60 Lp.

61 Oskarżony

62 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

63 Dowód

64 Numer karty

65 2.1.1.1.

66 O. O.

67 stan majątkowy oskarżonego

68 informacja e-(...)

69 179

70 2.1.1.2.

71 O. O.

72 karalność sądowa

73 zapytanie o karalność

74 180

75 2.1.1.3.

76 O. O.

77 karalność za przewinienia w ruchu drogowym

78 informacja o wykroczeniach

79 182

80 1.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione

81 Lp.

82 Oskarżony

83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

84 Dowód

85 Numer karty

86 1.6. Ocena dowodów

87 1.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

88 Lp. faktu z pkt 2.1.1

89 Dowód

90 Zwięźle o powodach uznania dowodu

91 2.1.1.1.

92 informacja z e-(...)

93 niekwestionowany przez strony dokument urzędowy w sposób jednoznaczny stanowi podstawę do dokonania ustaleń co do sytuacji majątkowej oskarżonego

94 2.1.1.3.

95 informacja o karalności

96 niekwestionowany przez strony dokument urzędowy w sposób jednoznaczny stanowi podstawę do dokonania ustaleń co do uprzedniej niekaralności oskarżonego

97 2.1.1.2.

98 informacja o wykroczeniach

99 niekwestionowany przez strony dokument urzędowy w sposób jednoznaczny stanowi podstawę do dokonania ustaleń co do tego, że oskarżony figuruje w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego

100 1.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

101 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

102 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

103 Dowód

104 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

105 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

106 Lp.

107 Zarzut

108 3.1.

109 Obraza przepisów postępowania, mogąca mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 337 § 1 k.p.k. poprzez niezwrócenie przez prezesa sądu na ręce oskarżyciela aktu oskarżenia przeciwko O. O. w celu konwalidowania braku formalnego z art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci dokładnego określenia zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, co doprowadziło do wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji pomimo błędnie sformułowanego zarzutu w akcie oskarżenia, którego opis traktował o innym zdarzeniu historycznym, aniżeli to, które wynikło z materiałów przeprowadzonego postępowania przygotowawczego.

110 ☐ zasadny

111 ☒ częściowo zasadny

112 ☐ niezasadny

113 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

114 Sąd odwoławczy rozpoznając sprawę w granicach wniesionej apelacji, a także badając z urzędu ewentualne uchybienia wskazane w art. 439 k.p.k. i art. 440 k.p.k., doszedł do przekonania, że zaskarżony wyrok nie mógł się ostać. Kluczowe znaczenie w sprawie ma bowiem brak tożsamości pomiędzy czynem zarzucanym oskarżonemu w akcie oskarżenia, a czynem przypisanym w wyroku sądu I instancji, co zresztą skonstatował skarżący.

115 W postępowaniu karnym sąd jest związany granicami skargi, które wyznacza zdarzenie historyczne opisane w akcie oskarżenia, identyfikowane przez: osobę sprawcy raz podstawowe elementy czynu (czas, miejsce, sposób działania), podmiot pokrzywdzony. Zgodnie z art. 399 k.p.k. sąd orzekający uprawniony jest do przyjęcia odmiennej niż proponował oskarżyciel kwalifikacji prawnej czynu czy też dokonania zmian w jego opisie ( np. co do daty, wartości szkody itp.), pod warunkiem jednak, że zostanie zachowana tożsamość czynu przypisanego z tym, jaki zarzucono osobie oskarżonej.

116 W świetle powyższych uwag nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że O. O. przypisano i skazano go za czyn całkowicie odmienny od zarzucanego aktem oskarżenia. Postępowanie przygotowawcze prowadzone było bowiem w odniesieniu do zdarzenia zaistniałego w dniu 24sierpnia 2019r. (vide: postanowienie o wszczęciu dochodzenia – k. 16, postanowienie o przedstawieniu zarzutów – k. 17), natomiast zawarty w akcie oskarżenia opis czynu zarzuconego O. O. nie dość, że dotyczy innego dnia ( późniejszego o 3 lata !) , miejsca zdarzenia i pojazdu, to użycie formy osobowej czasownika: „prowadzić” ( prowadziła pojazd mechaniczny) sugeruje, że odnosi się do kobiety, nie zaś oskarżonego. Tego, nie przystającego do realiów sprawy opisu czynu nie dostrzegł przewodniczący wydziału, dokonując wstępnej kontroli aktu oskarżenia, co – jak trafnie zauważył autor apelacji – nakazywało wydać zarządzenie o zwrocie aktu oskarżenia – w myśl art. 337 § 1 k.p.k.

117 Następnie, wyznaczono posiedzenie, na którym zapadł wyrok nakazowy. Wprawdzie sąd wydający ów wyrok dostrzegł, że opis czynu z aktu oskarżenia nie przystaje do istoty i przedmiotu prowadzonego w sprawie dochodzenia, ale zamiast zwrócić sprawę lub akt oskarżenia prokuratorowi ( do czego, przed skierowaniem sprawy na rozprawę, miał pełne prawo) przystąpił do jej rozpoznania. Odpis wyroku został doręczony stronom. Niestety, ponownie, oskarżyciel publiczny nie dostrzegł, że skarga inicjująca postępowanie sądowe nie dotyczy czynu zarzucanego w istocie oskarżonemu, co skutkowało zaniechaniem wniesienia sprzeciwu. Z uprawnienia określonego w art. 506 § 1 k.p.k. skorzystał natomiast oskarżony i w swoim piśmie procesowym dobitnie dał wyraz temu, że postępowanie toczy się o czyn, który nie był mu zarzucany i który go nie dotyczy (k. 100) Niestety, jak należy domniemywać, ani kolejny wyznaczony sędzia referent ani oskarżyciel nie zapoznali się dość wnikliwie z aktami sprawy, w tym – ze sprzeciwem oskarżonego – co miało ten skutek, że sprawę skierowano do rozpoznania na zasadach ogólnych, to jest na rozprawie. Sąd otworzył przewód sądowy, przeprowadził postępowanie dowodowe i wydał wyrok skazujący, w którym doszło do rażącej wręcz obrazy prawa procesowego, jako że O. O. skazano za czyn, który nie został mu zarzucony i co do którego nie prowadzono żadnych czynności postępowania przygotowawczego.

118 W omawianej sprawie nie mógł bowiem znaleźć zastosowania art. 399 k.p.k., ( którego faktycznie Sąd Rejonowy nie stosował), gdyż Sąd nie tyle dokonał modyfikacji czynu zarzucanego lecz przypisał podsądnemu popełnienie całkowicie nowego przestępstwa. O tym, czy sąd "utrzymał się" w wyroku skazującym w granicach skargi decyduje ostatecznie tożsamość zdarzenia historycznego zarzucanego w skardze i przypisanego w wyroku. Zakres znaczeniowy terminu "zdarzenie historyczne" jest przy tym stosunkowo szeroki i obejmuje opisane w skardze zdarzenie faktyczne, w którego przebiegu oskarżyciel dopatruje się przestępstwa. Zdarzenie historyczne to pojęcie o szerszym znaczeniu aniżeli pojęcie "czynu" oskarżonego, polegającego na jego konkretnym działaniu lub zaniechaniu. Sąd zatem może inaczej pod względem faktycznym w porównaniu z twierdzeniami oskarżyciela, w szczególności zawartymi w akcie oskarżenia, dokonać ustaleń w sprawie, nadać inną, łagodniejszą lub surowszą kwalifikację prawną stosowną do ustalonego stanu faktycznego, który może być niezgodny z twierdzeniami oskarżyciela. Identyczność czynu jest wyłączona, jeśli w porównywalnych jego określeniach zachodzą tak istotne różnice, że według rozsądnej życiowej oceny nie można ich uznać za określenia tego samego zdarzenia faktycznego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2010 r., sygn. III KK 368/09).

119 Tożsamość czynu zarzucanego i przypisanego badana być powinna indywidualnie, w odniesieniu do konkretnych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, z odwołaniem do pojęcia zdarzenia historycznego i jego granic oraz do rozsądnej życiowej oceny, nie tylko przy tym sądu i stron czy uczestników postępowania, ale i hipotetycznego postronnego obserwatora procesu. Nie można przyjąć, aby czyny opisane komparycji i sentencji wyroku sądu meriti były jednym i tym samym zdarzeniem. Różni je wszak data (nie jest nawet zbliżona – dzieli je ponad trzyletni okres), miejsce, marka, model i numer rejestracyjny pojazdu, którym miał poruszać się sprawca, a także wartości pomiarów stężenia alkoholu w wydychanym przez kierowcę tego pojazdu powietrzu. Tak daleko idące rozbieżności nie mogą zostać uznane za dopuszczalną modyfikację czynu. Jednoznacznie wynika z tego, że przypisany O. O. zaskarżonym wyrokiem czyn dotyczy innego zdarzenia historycznego, niż to objęte zarzutem aktu oskarżenia.

120 Doszło zatem do naruszenia fundamentalnej zasady procesu karnego – zakazu wyjścia poza granice oskarżenia. Sąd nie może orzekać w sprawie oskarżonego nieobjętego aktem oskarżenia, ani też w odniesieniu do czynu, który nie jest przedmiotem skargi, nawet jeśli zebrane w sprawie dowody bezspornie wskazują na jego popełnienie przez podsądnego. W konsekwencji zaś stwierdzenie, że oskarżony nie dopuścił się czynu opisanego aktem oskarżenia, skutkować musi wydaniem wyroku uniewinniającego.

121 Nie można także odmówić słuszności twierdzeniu autora apelacji, powołującego naruszenie art. 337 § 1 k.p.k. Trudno przecież mówić o dotrzymaniu wymaganej treścią art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. dokładności w sytuacji, kiedy zawarte w akcie oskarżenia określenie ram przedmiotowo-podmiotowych czynu pozostawało zupełnie poza strefą toczącego się w sprawie postępowania, objęty zaś tymże zarzutem czyn pozostawał całkowicie odmienny od czynu określonego w postanowieniu, o jakim mowa w art. 313 § 1 i 2 k.p.k. i pod względem tożsamości nie przystawał w żadnej mierze do zdarzenia faktycznego, którego to postępowanie przygotowawcze dotyczyło. Takie naruszenie prawa miało przy tym istotny wpływ na treść orzeczenia, skutkowało bowiem przeprowadzeniem postępowania jurysdykcyjnego w zakresie całkowicie niezgodnym ze zdarzeniem, które objęte było wcześniejszym postępowaniem przygotowawczym.

122 Pomimo jednak wadliwości wydanego wobec O. O. wyroku, nie ma racji skarżący, że w rozpoznawanym przypadku sprawa winna zostać zwrócona prokuratorowi w celu konwalidowania braku formalnego (w postaci wskazania i ujęcia takiego zarzutu stawianego oskarżonemu, który pozostaje w zgodzie z treścią postanowienia o przedstawieniu zarzutów). Wprawdzie brak spójności między czynem zarzuconym w postanowieniu o przedstawieniu zarzutu a zarzutem sformułowanym w akcie oskarżenia stanowi wadę formalną skargi, której usunięcie następuje w trybie określonym w przywołanym przepisie, jednak może on być zastosowany przez prezesa sądu (przewodniczącego wydziału, przewodniczącego składu orzekającego albo upoważnionego sędziego - art. 93 § 2 k.p.k.) tylko i wyłącznie w fazie wstępnej kontroli aktu oskarżenia. Nie jest zatem dopuszczalny zwrot aktu oskarżenia oskarżycielowi w omawianym trybie z rozprawy głównej. Przyznanie sądowi lub przewodniczącemu składu orzekającego prawa do przeprowadzenia powtórnej kontroli formalnej aktu oskarżenia nie tylko jest sprzeczne z jednoznaczną treścią przepisu art. 337 § 1 k.p.k., ale przeciwko temu przemawia także wykładnia systemowa tego przepisu. Niedopuszczalność powielenia przedmiotowego badania skargi pod kątem jej wymogów formalnych na dalszych etapach postępowania, w tym na rozprawie głównej, wynika bowiem z zamieszczenia art. 337 k.p.k. w rozdziale 40 Kodeksu postępowania karnego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2018 r., sygn. II KK 37/18 czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2020 r. , sygn. III KK 365/19)

123 W rozpoznawanej sprawie możliwe było, oczywiście, zwrócenie sprawy prokuratorowi w trybie art. 337 k.p.k., ale tylko podczas wstępnej kontroli aktu oskarżenia, która właśnie ma w szczególności na celu zapobieżenie prowadzeniu procesu na podstawie wadliwego aktu oskarżenia – co ostatecznie miało miejsce w sprawie O. O.. Nadto, aktualnie brzmienie art. 14 § 2 k.p.k. uprawnia do wyrażenia poglądu, że skoro oskarżyciel publiczny jest nadal gospodarzem skargi, gdyż ma prawo do skutecznego cofnięcia aktu oskarżenia, to tym bardziej jest uprawniony do zmiany treści skargi w zakresie opisu czynu lub jego kwalifikacji prawnej. Takiej czynności może dokonać do czasu wydania wyroku przez sąd pierwszej instancji. W orzecznictwie SN wyrażono pogląd, że jeżeli w akcie oskarżenia zarzucono oskarżonemu inny czyn niż w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów wynikający z faktu wskazania w opisie czynu innego czasu i miejsca jego popełnienia, to nie jest to brak formalny aktu oskarżenia pozwalający na jego usunięcie w trybie 337 § 1 k.p.k. W konsekwencji sąd powinien stwierdzić, że oskarżony nie popełnił zarzucanego mu czynu. Gdyby doszło do tego na etapie postępowania przejściowego (oddanie pod sąd sensu stricto), to postępowanie należałoby umorzyć na podstawie 339 § 3 pkt. 2 k.p.k. a po rozpoczęciu przewodu sądowego powinien zapaść wyrok uniewinniający (art. 414 § 1 zdanie drugie w zw. z art. 17 § 1 pkt. 1 k.p.k. - por. wyrok SN z 8.01.2025 r., sygn. I KK 266/24 - patrz: Komentarz do Kodeksu postępowania karnego pod red. D Świeckiego, tezy do art. 399 k.p.k.)

124 Wniosek

125 Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Nowym Dworze Mazowieckim do ponownego rozpoznania.

126 ☐ zasadny

127 ☐ częściowo zasadny

128 ☒ niezasadny

129 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

130 Wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony, z przyczyn omówionych w punkcie wcześniejszym.

131 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

132 4.1.

133 Rażąca niesprawiedliwości wyroku, o jakiej mowa w art. 440 k.p.k.

134 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

135 Skazanie za czyn, który nigdy nie został podsądnemu zarzucony – punkt 3.1.

136 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

137 1.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

138 5.1.1.

139 Przedmiot utrzymania w mocy

140 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

141 1.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

142 5.2.1.

143 Przedmiot i zakres zmiany

144 całość rozstrzygnięcia

145 Zwięźle o powodach zmiany

146 Z uwagi na wszystkie omówione powyżej okoliczności, jedynym prawidłowym rozstrzygnięciem było uniewinnienie O. O. od popełnienia zarzucanego mu czynu. Skoro Sąd Rejonowy nie rozstrzygnął w sposób prawidłowy o czynie zarzucanym oskarżonemu, a jednocześnie nie było podstaw do przypisania mu odpowiedzialności za czyn objęty zarzutem, konieczne było wydanie wyroku uniewinniającego.

147 1.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

148 1.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

149 5.3.1.1.1.

150 ☐ art. 439 k.p.k.

151 Zwięźle o powodach uchylenia

152 5.3.1.2.1.

153 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

154 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

155 Zwięźle o powodach uchylenia

156 5.3.1.3.1.

157 Konieczność umorzenia postępowania

158 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

159 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

160 5.3.1.4.1.

161 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

162 Zwięźle o powodach uchylenia

163 1.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

164 1.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

165 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

166 Przytoczyć okoliczności

167 6. Koszty Procesu

168 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

169 Przytoczyć okoliczności

170 brak numeracji

171 Wydatkami postępowania w sprawie obciążono Skarb Państwa na podstawie art. 634 k.p.k. w zw. z art. 632 pkt 2 k.p.k. z uwagi na uniewinnienie oskarżonego.

172 7. PODPIS

173 SSO Beata Tymoszów

174 1.11. Granice zaskarżenia

175 Kolejny numer załącznika

176 1

177 Podmiot wnoszący apelację

178 prokurator

179 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

180 całość rozstrzygnięcia

181 0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

182 ☐ na korzyść

183 ☒ na niekorzyść

184 ☒ w całości

185 ☐ w części

186 ☐co do winy

187 ☐co do kary

188 ☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

189 0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

190 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

191 ☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

192 ☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

193 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

194 ☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

195 ☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

196 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

197 ☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

198 ☐art. 439 k.p.k.

199 ☐brak zarzutów

200 0.1.1.4. Wnioski

201 ☒uchylenie

202 ☐zmiana