Wyrok Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 11 czerwca 2026 r., IV Pa 34/26

wyrok Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 11 czerwca 2026 r., IV Pa 34/26

Tekst

1 Sygn. akt IV Pa 34/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 11 czerwca 2026 r.

3 Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Olichwiruk

5 Protokolant: protokolant sądowy Anna Garcon

6 po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 r. w Ł.

7 na posiedzeniu jawnym

8 sprawy z powództwa U. D.

9 przeciwko S. (...) w Ł.

10 o zapłatę

11 na skutek apelacji pozwanego

12 od wyroku Sądu Rejonowego w Zielonej Górze IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

13 z dnia 04.02.2026 r. sygn. akt IV P 205/25

14 I. zmienia zaskarżony wyrok:

15 - w punkcie I w ten sposób, że powództwo oddala w całości,

16 - w punkcie III w ten sposób, że zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 1350 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia do dnia zapłaty,

17 II. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 675 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

18 Sędzia Małgorzata Olichwiruk

19 Sygn. akt IV Pa 34/26

Uzasadnienie

20 Powódka U. D. w pozwie skierowanym przeciwko S. (...) w Ł. wniosła o zasądzenie na swoją rzecz kwoty 5 832,95 zł brutto wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu żądania powódka podała, że domaga się wyrównania uposażenia za styczeń i luty 2023 r., a także świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby.

21 Wywodziła, że jest emerytowanym funkcjonariuszem (...), którym była do 23.02.2023 r. Podała, że dnia 21.09.2022 r. za pośrednictwem Naczelnika (...) w X.. złożyła wniosek do Dyrektora (...) w Ł. o zwolnienie ze służby z dniem 23.02.2023 r. Decyzja o odejściu ze służby była spowodowana wieloma czynnikami. Spośród nich wiodące były trudności występujące w służbie po przeprowadzonej w 2017 r. reformie, a nadto pogarszający się stan zdrowia. Powódka podała, że w styczniu 2023 r. i lutym otrzymała uposażenie oraz pozostałe świadczenia wyliczone według kwoty bazowej z 2022 r.

22 Brak zastosowania kwoty bazowej ustalonej w ustawie budżetowej na 2023 r. spowodował, że otrzymała zaniżone uposażenie zasadnicze oraz związane z zakończeniem służby: odprawę, nagrodę roczną, ekwiwalent za urlop wypoczynkowy.

23 Pozwany S. (...)w Ł. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

24 W uzasadnieniu pozwany wskazał, że wobec strony powodowej zastosowano przepis art. 41 ustawy z dnia 1.12.2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2666). Z powołanych przez pozwanego przepisów art. 41 ustawy wynika, że funkcjonariusze odchodzący ze służby w styczniu lub lutym 2023 r. otrzymywali uposażenie wg kwoty bazowej z ustawy budżetowej za 2022 rok. Zdaniem strony pozwanej regulacje te nie noszą cech dyskryminacji, gdyż nie byłoby słuszne m.in. to, że funkcjonariusze odchodzący na służbę na początku roku otrzymaliby takie samo uposażenie, jak ci, którzy przepracowali cały rok. Ponadto ustawodawca ma prawo motywować do pozostania w służbie pod względem finansowym, co było racją wprowadzenia art. 41 ustawy. Na poparcie stanowiska pozwany powołał się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16.05.2025 r.

25 Zdaniem pozwanego wprowadzenie podwyżki uposażeń funkcjonariuszy pozostających w dniu 1.03.2023 r. w służbie nie narusza zasad równości w stosunku do tych, którzy ze służby odeszli. W tej dacie powódka posiadała już prawo do emerytury, która została w znacznym stopniu zwaloryzowana.

26 Powódka pisemnie oświadczyła, że zgadza się z wyliczeniami pozwanego, którymi ustalono ewentualną wysokość należności oraz skorygowała powództwo do określonej przez pozwanego wartości .

27 Pozwany wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3¹ k.p.c. z uwagi na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie w sprawie o sygn. akt K 8/25. Ponadto z ostrożności procesowej pozwany wniósł o stwierdzenie nieważności postępowania z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, albowiem źródłem dochodzonych roszczeń jest stosunek służbowy wynikający z mianowania, a nie stosunek pracy. Pozwany podtrzymał wniosek o oddalenie powództwa, a dodatkowo wniósł o nienadawanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, oddalenie żądania zapłaty odsetek za opóźnienie, nieobciążanie opłatą od pozwu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

28 Wyrokiem z dnia 04.02.2026 r. Sąd Rejonowy w Zielonej Górze w punkcie I zasądził od pozwanegoS. (...)w Ł. na rzecz powódki następujące kwoty: 452,60 zł brutto tytułem wyrównania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28.01.2023 r. do dnia zapłaty, 335,80 zł brutto tytułem uposażenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28.02.2023 r. do dnia zapłaty, 3 385,78 zł brutto tytułem wyrównania odprawy emerytalnej z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25.02.2023 r. do dnia zapłaty, 65,70 zł brutto tytułem wyrównania nagrody rocznej z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24.02.2023 r. do dnia zapłaty, 934,36 zł brutto tytułem wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 28.02.2023 r. do dnia zapłaty, a w punkcie II zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 400,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

29 Sąd Rejonowy ustalił, że powódka U. D., pełniąca służbę na stanowisku młodszego eksperta w I. (...) w Ł., w dniu 21.09.2022 r. złożyła wniosek o zwolnienie jej ze służby z dniem 23.02.2023 r. w związku z zamiarem przejścia na emeryturę.

30 Decyzją z dnia 21.10.2022 r. Dyrektor I. (...) w Ł. zwolnił powódkę ze służby (...)z upływem 23.02.2023 r.

31 Za miesiąc styczeń 2023 r. oraz za miesiąc luty 2023 r. i w związku ze zwolnieniem ze służby wypłacono powódce uposażenie i świadczenia pieniężne z tym związane według kwoty bazowej z 2022 r. przewidzianej dla funkcjonariuszy (...) to jest 1 803,16 zł.

32 Przy zastosowaniu kwoty bazowej ustalonej w ustawie budżetowej na 2023 r. w kwocie 1 943,81 zł różnica pomiędzy należnymi, a wypłaconymi powódce świadczeniami wynosi z poszczególnych tytułów wartości uwzględnione w pkt I wyroku

33 W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy zważył, że powództwo okazało się zasadne. Powołał się na treść art. 223 ust 3 ustawy z dnia 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U.2025.1131), zgodnie z którym przeciętne uposażenie funkcjonariusza stanowi wielokrotność kwoty bazowej. Wysokość kwoty bazowej ustalonej według odrębnych zasad określa ustawa budżetowa. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23.12.1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2024, poz. 1356), podstawę do określenia wynagrodzeń w roku budżetowym dla pracowników, o których mowa w art. 5 pkt 1 lit. a i d oraz pkt 2 ( a więc również funkcjonariuszy (...)), stanowią wynagrodzenia z roku poprzedniego, zwaloryzowane średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń ustalonym w ustawie budżetowej, oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne, wypłacane na podstawie odrębnych przepisów.

34 Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 powołanej ustawy, podwyższenie wynagrodzeń dla pracowników państwowej sfery budżetowej następuje w ciągu 3 miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej, z wyrównaniem od dnia 1 stycznia danego roku.

35 W art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 1.12.2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 2666 ze zm.) przewidziano, że kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2023 dla żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy (...) stosuje się do obliczenia ich uposażeń w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.

36 Zgodnie z ust. 2, do obliczenia uposażeń żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy (...) należnych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 28 lutego 2023 r. stosuje się kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2022, zaś z ust. 3, że uposażenie żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej wypłacane w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. podlega każdorazowemu zwiększeniu o 1/5 kwoty różnicy pomiędzy uposażeniem należnym na dzień 1 marca 2023 r. obliczonym na podstawie kwoty bazowej ustalonej w ustawie budżetowej na rok 2023 odpowiednio dla żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy (...)a uposażeniem należnym na dzień 1 stycznia 2023 r. obliczonym zgodnie z ust. 2.

37 Mechanizm wprowadzony ustawą okołobudżetową spowodował, że powódka (podobnie jak inni funkcjonariusze (...), którzy zostali zwolnieni ze służby przed 1.03.2023 r.) otrzymała uposażenie za miesiąc styczeń 2023 r. oraz inne świadczenia wyliczone wg kwoty bazowej obowiązującej w 2022 r. tj. 1 803,16 zł (art. 9 ust. 1 pkt 2e ustawy budżetowej z dnia 17.12.2021 r. na rok 2022 r., Dz.U.2022.270).

38 Sąd Rejonowy powołał się na uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze w sprawie o sygn. akt IV Pa 160/24, który stwierdził, że orzekanie o zgodności ustaw z Konstytucją (art. 188 pkt 1 ustawy zasadniczej), co niewątpliwie należy do wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, nie jest tożsame z oceną konstytucyjności przepisu mającego zastosowanie w konkretnej sprawie rozstrzyganej przez sąd. Sąd jest obowiązany do oceny konstytucyjności przepisu ustawy w ramach ustalania, który przepis obowiązującego prawa będzie zastosowany do rozstrzygnięcia danego stanu faktycznego w indywidualnej sprawie. Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza zatem kompetencji Trybunału Konstytucyjnego i nie ma bezpośredniego związku z tymi kompetencjami. Uznanie, że sądy powszechne nie są uprawnione do badania zgodności ustaw z Konstytucją, a w konsekwencji do zajmowania stanowiska w kwestii ich zgodności, jak też niezgodności z ustawą zasadniczą, jest wyraźnie sprzeczne z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, który zobowiązuje do bezpośredniego stosowania jej przepisów, przy czym pod pojęciem „stosowanie” należy rozumieć w pierwszym rzędzie sądowe stosowanie prawa.

39 Oceniając kwestionowane przez powódkę rozwiązania prawne z punktu widzenia norm konstytucyjnych, Sąd Rejonowy podniósł, że zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Już usytuowanie tej klauzuli w normach konstytucyjnych nakazuje jej przyznać wysoki prymat i miejsce. Dostrzegając jej ogólnikowość i konieczność wykładni przez organy stosujące Konstytucję, zanegować jednak należy, aby była ona dowolna. Zakłada ona swoiste minimum i wyrażające ją formuły prawne. Istotne jest, że z zasady państwa prawnego wyprowadzono zasady pochodne. Jedną z nich stanowi zasada ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Nieodmiennie związana jest z bezpieczeństwem prawnym. W świetle tej zasady adresaci norm prawnych mają prawo oczekiwać, że regulacja prawna nie zostanie zmieniona na ich niekorzyść w sposób arbitralny i zaskakujący (co podkreślał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 listopada 2015 r., K 1/14, czy wyroku z 19 listopada 2008 r. w sprawie Kp 2/08). Nie oznacza to oczywiście, że określone unormowanie, regulujące uprawnienia płacowe, czy inne prawa lub obowiązki obywateli nie mogą zostać nigdy zmienione. Istotny warunek zakłada jednak, aby kreowane zmiany nie były dla jednostki zaskakujące i nie miały charakteru arbitralnego. Jak wskazano w powołanym powyżej wyroku z dnia 19 listopada 2008 r., wydanym w pełnym składzie Trybunału, istotę zasady lojalności państwa względem obywateli da się przedstawić jako zakaz zastawiania przez przepisy prawne pułapek, formułowania obietnic bez pokrycia, bądź nagłego wycofywania się przez państwo ze złożonych obietnic lub ustalonych reguł postępowania; jako niedopuszczalność kreowania organom państwowym możliwości nadużywania swojej pozycji wobec obywatela (...).

40 Sąd Rejonowy wskazał, że z prezentowaną zasadą konstytucyjną związana jest zasada pewności prawa (bezpieczeństwa prawnego). Gwarantuje ona ochronę praw słusznie nabytych, interesów w toku oraz ekspektatywę maksymalnie ukształtowanych (por. wyrok TK z 21 czerwca 2005 r. w sprawie P 25/02). Obywatel ma prawo oczekiwać od państwa, że może poruszać się i kształtować swoje uprawnienia i zobowiązania w oparciu o stabilne normy prawne, podlegające zmianom jedynie w przypadkach wyjątkowych i uzasadnionych.

41 Zestawiając zatem z przedstawioną zasadą konstrukcję uposażeń funkcjonariuszy, zasadna staje się odmowa zastosowania unormowań zamrażających waloryzację płacy dla tych funkcjonariuszy, którzy rozwiązali stosunki służbowe przed 1.03.2023 r.

42 W uzasadnieniu do projektu ustawy okołobudżetowej wskazano, że zastosowany mechanizm ma na celu zachęcenie funkcjonariuszy do pozostania w służbie (cyt. „Proponuje się regulację wprowadzającą mechanizm zachęcający do pozostawania w służbie czynnej żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy i funkcjonariuszy(...). Mając na uwadze powyższe proponuje się, aby w roku 2023 wzrost uposażeń obejmował wyłącznie żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy pozostających w służbie na dzień 1 marca 2023 r.”)

43 Jak więc zauważył Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu skierowanym w 2023r. do ówczesnego Prezesa Rady Ministrów, mechanizm ten był elementem kształtowania polityki kadrowej, a nie stanowił odpowiedzi na żadne wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby pozbawienie tej grupy prawa do waloryzacji. Tylko takie okoliczności mogą zaś uzasadniać wprowadzenie przepisów epizodycznych; nie powinno się regulować życia społecznego w warunkach codziennych. W przeciwnym wypadku zaufanie obywatela do państwa i prawa mogłoby zostać zakwestionowane. W ocenie Rzecznika, którą Sąd w pełni podziela, zachęcanie do pozostania w służbie nie powinno przybierać postaci groźby pozbawienia prawa do waloryzacji uposażenia.

44 W niniejszej sprawie pozwany nie wykazał, by faktycznie zastosowane rozwiązanie ustawowe zmierzało do zachęcenia funkcjonariuszy do pozostania w służbie. Wydaje się do nielogiczne w świetle faktu, że powódka złożyła wniosek o zwolnienie ze służby w październiku 2022 r., zaś kwestionowane przepisy zostały uchwalone w grudniu 2022 r. Pozwany nie zaoferował żadnego dowodu na potwierdzenie faktu zwrócenia się do powódki o zmianę decyzji/ wycofanie wniosku o zwolnienie ze służby.

45 Przepis ustawy okołobudżetowej zmienił wynikającą z przepisu tej samej rangi zasadę ustalania uposażenia funkcjonariuszy (...), uzależnioną od kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej. Prawodawca odszedł więc od ukształtowanych ustawą jednolitych zasad ustalania płac konkretnej grupy, wykluczając osoby kończące aktywność zawodową, które przecież przez dwa miesiące 2023 r. pełniły służbę w takich samych warunkach, jak pozostali. Nie uzasadnił tej decyzji żadną szczególną okolicznością, zwłaszcza związaną z potrzebami budżetu państwa.

46 W powołanym stanowisku Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę również na to, że zastosowany mechanizm sprawił, że niższe uposażenia otrzymali nie tylko ci funkcjonariusze, którzy w wyniku własnej decyzji zakończyli służbę, ale również ci, którym na jej kontynuowanie nie pozwalał stan zdrowia, czy nawet orzeczenie o trwałej niezdolności do służby.

47 Sąd Rejonowy przedstawił także argumentację w zakresie oddalenia wniosku pozwanego o zawieszenie postępowania.

48 Za chybiony uznano zarzut związany z niewłaściwością sądu powszechnego (zarzut nieważności postępowania). Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 277 ustawy o KAS, spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Z kolei przepis art. 276 ust. 1 wymienia sprawy: o przeniesieniu, powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesieniu na niższe stanowisko, przeniesieniu na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS, określeniu warunków pełnienia służby w związku ze zniesieniem jednostki organizacyjnej KAS bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych. Tym samym, sprawa o uposażenie nie mieści się w katalogu z art. 276 ust. 1 ustawy o KAS i podlega rozpoznaniu przez sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.

49 W ramach rozproszonej kontroli zgodności zastosowanych przez pozwanego przepisów z Konstytucją RP (art. 2, 7 i 32) Sąd Rejonowy uznał słuszność stanowiska powódki i uwzględnił powództwo. Jednocześnie nie podzielił wykładni spornych przepisów dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w powołanych przez pozwanego orzeczeniach, którymi nie był związany.

50 O odsetkach orzeczono na podstawie przepisu art. 252 ust. 4 ustawy o KAS, zgodnie z którym, w przypadku zwłoki w wypłacie uposażenia, innych świadczeń oraz należności pieniężnych funkcjonariuszowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie, inne świadczenie lub należność pieniężna stały się wymagalne.

51 W ocenie Sądu Rejonowego, po stronie pozwanego doszło do zwłoki, gdyż nieterminowa wypłata uposażenia i innych świadczeń nastąpiła na skutek zastosowania przepisów niezgodnych z Konstytucją, a zatem wskutek okoliczności za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. Analogiczna wykładnia stosowana jest przez sądy powszechne w orzeczeniach dotyczących uposażeń sędziów i prokuratorów, wobec których w latach 2021-2023 r. na podstawie ustaw okołobudżetowych „zamrożono” kwoty bazowe. Termin wypłaty wszystkich świadczeń to ostatni dzień pozostawania w służbie.

52 O kosztach postępowania w pkt II sentencji orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Na koszty poniesione przez powoda składała się opłata od pozwu, uiszczona zgodnie z wezwaniem sądu z uwagi na treść uchwały Sądu Najwyższego z 15.04.2025 r. (III PZP 7/24).

53 Apelację od tego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w części - w punktach I i III.

54 Wniósł o stwierdzenie nieważności postępowania z powodu niedopuszczalności drogi sądowej zgodnie z art. 379 § 1 k.p.c. albowiem źródłem dochodzonych przez stronę powodową roszczeń jest stosunek służbowy wynikający z mianowania funkcjonariusza (...), a nie stosunek pracy w rozumieniu art. 22 k.p. oraz art. 476 § 1 k.p.c. Skarżący powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z 14.11.2025 r. sygn. IV Pa 117/25.

55 Apelujący zarzucił również naruszenie:

56 1) art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz.U.2022.2666 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie przez Sąd że stronie powodowej przysługiwało uposażenie za styczeń 2023 r. i luty 2023 r. obliczone z zastosowaniem kwoty bazowej z ustawy budżetowej na 2023 r. w wysokości 1.943,81 zł, podczas gdy z treści wymienionego przepisu jednoznacznie wynika że w okresie od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 28 lutego 2023 r. należało stosować kwotę bazową przewidzianą w ustawie budżetowej na rok 2022 r., to jest 1.803,16 zł, co skutkowało niezasadnym zasądzeniem na rzecz strony powodowej wyrównania uposażenia oraz innych świadczeń według zawyżonej kwoty bazowej;

57 2) art. 252 ust. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie przez Sąd 1 instancji, że po stronie pozwanego doszło do zwłoki w wypłacie należnego uposażenia i innych świadczeń, a w konsekwencji bezzasadne zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uznania tych świadczeń za wymagalne. Sąd wadliwie ustalił moment wymagalności należności pomijając, że organ wypłacił uposażenie stronie powodowej zgodnie zobowiązującymi przepisami prawa, w szczególności art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 r., który jednoznacznie nakazywał zastosowanie kwoty bazowej z 2022 r. wobec funkcjonariuszy kończących służbę przed 1 marca 2023 r. W tych okolicznościach nie mogła wystąpić jakakolwiek zwłoka po stronie pozwanego, a brak zastosowania art. 252 ust. 4 uKAS miał istotny wpływ na wynik sprawy albowiem prawidłowa subsumcja prowadziłaby do oddalenia roszczenia odsetkowego w całości, w tym również od dnia uprawomocnienia się orzeczenia;

58 3) art. 2 Konstytucji RP poprzez błędne rozszerzenie zasady zaufania obywatela do państwa i nieuprawnione uznanie, że każdy spadek świadczeń narusza ochronę praw nabytych, mimo że waloryzacja uposażeń funkcjonariuszy nie stanowi prawa nabytego. Sąd pominął, że celem regulacji było wprowadzenie ogólnego, systemowego mechanizmu polityki kadrowej a nie oddziaływanie na decyzje konkretnej osoby. Dodatkowo sąd I instancji błędnie przyjął, iż przepisy uchwalone w grudniu 2022 r. nie mogły wpłynąć na decyzję strony powodowej, mimo że miały charakter powszechny, a data odejścia ze służby była elastyczna. Za nieuzasadnione należy uznać również stwierdzenie, że brak indywidualnego kontaktu z powodem eliminuje cel ustawodawcy, gdyż skuteczność regulacji nie zależy od działań wobec poszczególnych funkcjonariuszy. W efekcie Sąd wadliwie stwierdził naruszenie zasady pewności prawa i oparł rozstrzygnięcie na nieprawidłowej wykładni art. 2 Konstytucji, co skutkowało niezasadnym zasądzeniem na rzecz strony powodowej wyrównania uposażenia oraz innych świadczeń;

59 4) art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego błędne zastosowanie i nieuprawnione uznanie że sąd powszechny może badać zgodność ustawy z Konstytucją oraz odmówić jej zastosowania, w sytuacji gdy kontrola zgodności ustaw z Konstytucją należy wyłącznie do Trybunału Konstytucyjnego, w efekcie Sąd naruszył konstytucyjny model kontroli norm i zasadę nadrzędności Konstytucji wynikającą z art. 8 ust. 2, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

60 5) art. 7 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez Sąd 1 instancji, że pozwany działając zgodnie z obowiązującą ustawą okołobudżetową miał obowiązek odstąpić od jej zastosowania. Sąd uznał więc że prawidłowe wykonanie obowiązującego prawa stanowiło zwłokę, co doprowadziło do niezasadnego zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie. Naruszenie to miało wpływ na treść orzeczenia gdyż doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że strona powodowa była traktowana w sposób niezgodny z zasadą równości, co stało się podstawą przyjęcia odpowiedzialności pozwanego i zasądzenia nienależnych świadczeń;

61 6) art. 32 Konstytucji RP poprzez błędne przyjęcie, że zróżnicowanie wysokości uposażeń funkcjonariuszy w zależności od daty zwolnienia ze służby stanowi niedopuszczalną dyskryminację. Sąd pominął, że zróżnicowanie to wynikało z regulacji czasowych związanych z rokiem budżetowym, obejmowało wszystkich funkcjonariuszy jednakowo i realizowało racjonalne cele polityki kadrowej państwa, co miało wpływ na treść orzeczenia, gdyż doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że strona powodowa była traktowana w sposób niezgodny z zasadą równości, a to stało się podstawą przyjęcia odpowiedzialności pozwanego i zasądzenia nienależnych świadczeń;

62 7) art. 231 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez wadliwe zastosowanie domniemania faktycznego, polegające na przyjęciu przez sąd, że brak indywidualnych działań pozwanego wobec strony powodowej świadczy o nielogiczności przepisów i braku jego funkcji motywacyjnej, mimo że ustalenie to nie wynikało z żadnych dowodów lecz opierało się wyłącznie na przypuszczeniach, co doprowadziło do bezprawnego uznania przepisu za nieskuteczny w systemie motywacyjnym, mając bezpośredni wpływ na treść orzeczenia i jego ocenę legalności regulacji;

63 8) art. 233 § 1 w zw. z art. 278 k.p.c. poprzez dokonanie przez Sąd dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku. W szczególności Sąd oparł rozstrzygnięcie na ogólnych i abstrakcyjnych tezach Rzecznika Praw Obywatelskich niemających związku z indywidualną sytuacją strony powodowej, nadał walor dowodowy materiałom publicystycznym oraz stanowiskom organów, które nie stanowiły dowodów w rozumieniu przepisów postępowania cywilnego, a jednocześnie bezzasadnie uznał, że pozwany nie wykazał celu ustawodawcy, mimo że kształtowanie polityki płacowej i mechanizmu waloryzacji uposażeń należy wyłącznie do ustawodawcy. Sąd przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, uznając dodatkowo, że normy prawne dotyczące ustalenia uposażenia strony powodowej są niezgodne z Konstytucją RP, co doprowadziło do nieuprawnionej odmowy zastosowania przepisów ustawy okołobudżetowej i błędnego przyjęcia zasadności roszczenia, pomimo że obowiązujące przepisy jednoznacznie określały sposób ustalenia kwoty bazowej w spornym okresie;

64 9) art. 327(1) § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku obarczonego istotnymi brakami w zakresie ustaleń faktycznych i rozważań prawnych. Uzasadnienie oparto na ogólnej argumentacji konstytucyjnej bez dokonania szczegółowej analizy sytuacji prawnej i faktycznej strony powodowej. Sąd pominął odniesienie się do kluczowych twierdzeń i zarzutów pozwanego, nie wykazał podstaw dokonanej oceny zarzutów prawnych w świetle przepisów ustawy okołobudżetowej, nie wskazał motywów zastosowania analogii do regulacji obowiązujących w (...), ani powodów pominięcia argumentacji dotyczącej wyrównawczego charakteru świadczenia. Sąd odwołał się przy tym do orzecznictwa dotyczącego sędziów i prokuratorów, mimo że sytuacja prawna funkcjonariuszy (...) jest odrębna, co czyni taką analogię nieuprawnioną i prowadzi do wadliwych wniosków, a powyższe miało wpływ na wydane orzeczenie;

65 10) art. 98 § 1 k.p.c. poprzez błędne obciążenie kosztami postępowania pozwanego, w sytuacji gdy pozwanym w sprawie jest Skarb Państwa. Sąd przyjmując, że opłata od pozwu uiszczona przez stronę powodową powinna obciążać pozwanego pominął specyfikę instytucji Skarbu Państwa jako strony procesu, dla której w przypadku przegranej obwiązek poniesienia kosztów postępowania nie powinien prowadzić do nieuzasadnionego obciążania budżetu państwa. Obciążenie Skarbu Państwa kosztami powinno być oceniane w świetle zasad słuszności i racjonalności wydatkowania środków publicznych, co w niniejszej sprawie nie zostało uwzględnione, skutkując naruszeniem przepisu ar. 98 § 1 k.p.c. oraz zasad rzetelnego i sprawiedliwego postępowania procesowego.

66 W oparciu o przedstawione zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów postępowania za I i II instancję wraz z należnymi odsetkami.

67 Z ostrożności procesowej pozwany wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3¹ k.p.c. z uwagi na toczące się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym sygn. K 8/25 dotyczące zbadania zgodności art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 60 Konstytucji RP.

68 W uzasadnieniu apelacji pozwany zawarł rozwinięcie zarzutów apelacyjnych.

69 W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu przed sądem II instancji.

70 Zdaniem powódki sąd I instancji zasadnie nie zastosował art. 41 ustawy z 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 z uwagi na niekonstytucyjność tego przepisu. Zróżnicowanie funkcjonariuszy (...) pozostających w służbie po 1 marca 2023 r., a tych odchodzących na wypracowaną zasłużoną emeryturę z końcem lutego 2023 r. było swoistym różnicowaniem podmiotów podobnych, co stanowi ewidentnie o naruszeniu zasady ochrony zaufania obywatela wobec państwa, wyrażonej w art. 2 Konstytucji i równości obywateli wobec prawa (dyskryminacji) wyrażonej w art. 32 Konstytucji dla tej drugiej części funkcjonariuszy.

71 Nieuprawniony jest również zarzut pozwanego jakoby sąd I instancji naruszył zasady zawarte w art. 2 i 32 oraz w art. 8 ust. 2 Konstytucji, gdyż Sąd I instancji miał podstawy do stwierdzenia niekonstytucyjności art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 w świetle tych przepisów Konstytucji. W ocenie powódki bezzasadne są także wszystkie pozostałe zarzuty apelacji.

72 Strony potrzymały swoje stanowiska w dalszych pismach procesowych (pismo pozwanego z dnia 22.04.2026 r. i pismo powódki z dnia 11.05.2026 r.).

73 Obszerniejszą argumentację prawną przedstawił na rozprawie apelacyjnej w dniu 09.06.2026 r. pełnomocnik powódki. Zdaniem pełnomocnika powódki, przepis ten narusza art. 2, a przede wszystkim art. 32 Konstytucji RP. Niezgodność art. 41 ustawy z dnia 01.12.2022 r. z art. 32 Konstytucji RP wynika z naruszenia przez ten przepis zasady równego traktowania podmiotów podobnych, znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznoprawnej. Nierówne traktowanie funkcjonariuszy, którzy odeszli ze służby przed 01.03.2023 r., w odniesieniu do treści art. 41 omawianej ustawy, może być rozpatrywane na kilku płaszczyznach.

74 O nierównym traktowaniu tych funkcjonariuszy według pierwszej płaszczyzny porównawczej stanowi fakt, że funkcjonariusze ci w styczniu i lutym 2023 r. pracowali tak samo jak funkcjonariusze, którzy pozostali w służbie, a tylko funkcjonariusze, którzy pozostali w służbie otrzymali waloryzację uposażeń od 01.03.2023 r. Jak wskazała strona powodowa, pomijając ten fakt, nie zawisłaby przed sądem niniejsza sprawa i sprawy o analogicznym stanie faktycznym, gdyby ustawodawca w art. 41 ustawy nie przewidział dla funkcjonariuszy, którzy pozostali w służbie dodatku wyrównawczego w wysokości 1/5 kwoty różnicy pomiędzy uposażeniem należnym na dzień 01.03.2023 r., obliczonym na podstawie kwoty bazowej ustalonej w ustawie budżetowej na rok 2023, a uposażeniem należnym na dzień 01.03.2023 r. obliczonym zgodnie z ust. 2 art. 41 ustawy.

75 Druga płaszczyzna porównawcza, to odniesienie wynikającej z art. 41 ustawy sytuacji funkcjonariuszy do sytuacji ogółu pracowników, objętych ustawą o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. Zgodnie z zasadą określoną w art. 8 ustawy o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, podwyższenie wynagrodzeń dla pracowników państwowej sfery budżetowej następuje w ciągu 3 miesięcy po ogłoszeniu ustawy budżetowej, z wyrównaniem od dnia 1 stycznia danego roku, a na podstawie art. 41 ustawy uposażenia funkcjonariuszy, którzy odeszli ze służby przed 01.03.2023 r. nie zostały zwaloryzowane.

76 Trzecia płaszczyzna porównawcza, to odniesienie wynikającej z art. 41 ustawy sytuacji funkcjonariuszy do sytuacji sędziów i prokuratorów, wobec których ustawodawca zastosował podobne rozwiązania, skutkujące zamrożeniem wysokości wynagrodzeń, a Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że tego rodzaju arbitralne rozwiązania ustawodawcy naruszają Konstytucję.

77 Zdaniem strony powodowej przepis art. 41 ustawy narusza także art. 2 Konstytucji, gdyż godzi w wynikającą z tego przepisu Konstytucji zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego prawa oraz godzi w zakaz arbitralności działań władzy publicznej.

78 Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

79 Apelacja zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na zasadność zarzutu dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji art. 41 ustawy z dnia 01.12.2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz.U.2022.2666), zwanej dalej u.s.r. poprzez niezastosowanie tego przepisu przy rozstrzyganiu sprawy.

80 Podnieść należy, iż zakres kontroli sądu II instancji w postępowaniu apelacyjnym wyznacza treść art. 378 § 1 k.p.c. stanowiącego, iż sąd ten rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi.

81 Na wstępie odnieść należy się do zarzutu pozwanego związanego z niewłaściwością sądu powszechnego (zarzut nieważności postępowania). Zarzut ten uznać należy za bezzasadny. Prawidłowo sąd I instancji powołał się na przepis art. 277 ustawy o KAS, który wprost stanowi, że spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Z kolei przepis art. 276 ust. 1 wymienia sprawy: o przeniesieniu, powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesieniu na niższe stanowisko, przeniesieniu na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS, określeniu warunków pełnienia służby w związku ze zniesieniem jednostki organizacyjnej KAS bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych. Tym samym, sprawa o uposażenie nie mieści się w katalogu z art. 276 ust. 1 ustawy o KAS i podlega rozpoznaniu przez sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.

82 Chybione jest przy tym powoływanie się na wyrok Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 14.11.2025 r. (IV Pa 172/25). Orzeczenie to dotyczyło bowiem funkcjonariuszy (...), a z lektury uzasadnienia tego wyroku wprost wynika, że ich sytuacja procesowa jest odmienna od funkcjonariuszy S. (...) czy Służby Więziennej. z uwagi na brak odesłania ustawowego do rozpoznawania w/w kategorii spraw do sądu właściwego w sprawach z zakresu prawa pracy – odesłania, które w przypadku funkcjonariuszy S. (...) istnieje.

83 W dalszej kolejności odnosząc się do wniosku pozwanego o zawieszenie postępowania, w tym względzie podzielić należy stanowisko Sądu Rejonowego, który wskazał, że zgodnie z przepisem art. 59 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30.11.2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U.2019.2393 t.j.), Trybunał na posiedzeniu niejawnym wydaje (obligatoryjnie) postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał. Niewątpliwe jest to, że przepis art. 41 ustawy okołobudżetowej utracił moc obowiązującą, a zatem zachodzi wskazana w cytowanym przepisie przesłanka do umorzenia postępowania.

84 Ponieważ apelacja obejmowała zarówno zarzuty o charakterze procesowym, jak i materialnoprawnym, a ocena zasadności zarzutów materialnoprawnych może być dokonywana jedynie w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, rozstrzygnięcie apelacji w pierwszej kolejności wymagało ustosunkowania się do zarzutów procesowych.

85 W ocenie Sądu Okręgowego wszystkie zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania są chybione. Sąd I instancji nie naruszył art. art. 231 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. w sposób opisany w apelacji, gdyż uznanie przez sąd I instancji, że brak indywidualnych działań pozwanego wobec powódki świadczy o nielogiczności analizowanego przepisu i braku jego funkcji motywacyjnej stanowiło element argumentacji prawnej Sądu I instancji, a nie element ustaleń faktycznych. Analogicznie rzecz się ma z zarzutem naruszenia art. 233 § 1 w zw. z art. 278 k.p.c. Przywołanie przez Sąd I instancji stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich służyło wyłącznie wzmocnieniu stanowiska prawnego wyrażonego przez Sąd I instancji i nie było elementem ustaleń faktycznych.

86 Sąd I instancji nie naruszył również art. 327(1) § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w powołanym przepisie. Zarzucenie przez pozwanego w apelacji ogólnikowości przedstawionej przez Sąd I instancji argumentacji prawnej i bezzasadności odwołania się do orzecznictwa dotyczącego sędziów i prokuratorów może podlegać ocenie w odniesieniu do przepisów prawa materialnego, ale nie stanowi o naruszeniu art. art. 327(1) § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

87 Wobec bezzasadności zarzutów apelacji dotyczących przepisów procesowych Sąd Okręgowy, na podstawie art. 387 § 2¹pkt 1 k.p.c., przyjął za własne wszystkie ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji.

88 Zgodnie z art. 223 ust 3 ustawy z dnia 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. tj. z 2025.1131), przeciętne uposażenie funkcjonariusza stanowi wielokrotność kwoty bazowej. Wysokość kwoty bazowej ustalonej według odrębnych zasad określa ustawa budżetowa.

89 W myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23.12.1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2024, poz. 1356), podstawę do określenia wynagrodzeń w roku budżetowym dla pracowników, o których mowa w art. 5 pkt 1 lit. a i d oraz pkt 2 ( a więc również funkcjonariuszy (...)), stanowią wynagrodzenia z roku poprzedniego, zwaloryzowane średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń ustalonym w ustawie budżetowej, oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne, wypłacane na podstawie odrębnych przepisów.

90 Stosownie do dyspozycji art. 41 ust. 1 u.s.r. kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2023 dla żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy (...)stosuje się do obliczenia ich uposażeń w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.

91 Zgodnie z jego ust. 2 do obliczenia uposażeń żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy (...) należnych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 28 lutego 2023 r. stosuje się kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2022.

92 Przepis ust. 3 stanowi, że uposażenie żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy (...)wypłacane w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. podlega każdorazowemu zwiększeniu o 1/5 kwoty różnicy pomiędzy uposażeniem należnym na dzień 1 marca 2023 r. obliczonym na podstawie kwoty bazowej ustalonej w ustawie budżetowej na rok 2023 odpowiednio dla żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy (...) a uposażeniem należnym na dzień 1 stycznia 2023 r. obliczonym zgodnie z ust. 2.

93 Do podwyższenia uposażeń żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy (...) nie stosuje się przepisu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (ust. 4).

94 Podwyższenie uposażeń żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy (...), wraz ze zwiększeniem, o którym mowa w ust. 3, następuje w ciągu 3 miesięcy po dniu ogłoszenia ustawy budżetowej na rok 2023, z wyrównaniem od dnia 1 marca 2023 r. (art. 41 ust. 5).

95 Uprzedzając zważania obejmujące ocenę podniesionych w apelacji zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego należy wskazać, że w sprawie bezsporne jest, iż w świetle treści art. 41 u.s.r. roszczenia strony powodowej dochodzone w niniejszej sprawie nie mają materialnoprawnej podstawy, zaś przyjęcie, że taka podstawa istnieje, wymagałoby uznania – co uczynił Sąd I instancji - że przepis ten powinien zostać pominięty przy rozstrzyganiu sprawy z uwagi na jego niekonstytucyjność.

96 W tej sytuacji, rozważenia wymagał materialnoprawny zarzut pozwanego podniesiony w apelacji, dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez dokonanie oceny konstytucyjności przepisu w sytuacji, gdy – zdaniem apelującego – kontrola zgodności ustaw z Konstytucją należy wyłącznie do Trybunału Konstytucyjnego.

97 Powyższy zarzut jest chybiony. W świetle dominującej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego sądy powszechne są uprawnione do oceny konstytucyjności przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia konkretnej sprawy w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 1998 r., I PKN 90/98, jak też kolejne orzeczenia SN: z 7 kwietnia 1999 r., I PKN 648/98, z 26 września 2000 r., III CKN 1089/00, z 4 lipca 2001 r., III ZP 12/01, z 29 sierpnia 2001 r., III RN 189/00). Kontrola rozproszona pozwala sądom na odmowę zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny w konkretnej sprawie, co w żadnym razie nie stanowi o przejęciu kompetencji Trybunału Konstytucyjnego (por. postanowienie SN z 5 kwietnia 2023r., II USK 133/22 wyrok SN z 8 sierpnia 2017 r., I UK 325/16, uchwała SN z 4 lipca 2001 r., III ZP 12/01, wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 6 lutego 2024 r., VIII Pa 103/23, M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017, par. 3. Znaczenie Konstytucji dla procesu sądowego stosowania prawa; por. też M. Haczkowska: Zasada bezpośredniego stosowania konstytucji w działalności orzeczniczej sądów, Przegląd Sejmowy 2005 nr 1; R. Balicki: Bezpośrednie stosowanie konstytucji, Krajowa Rada Sądownictwa 2016 nr 4, s. 13; M. Gutowski, P. Kardas: Sądowa kontrola konstytucyjności prawa. Kilka uwag o kompetencjach sądów powszechnych do bezpośredniego stosowania Konstytucji, Palestra 2016 nr 4, s. 5).

98 Z uwagi na powyższe, sąd powszechny jest uprawniony do oceny konstytucyjności art. 41 u.s.r., jako przepisu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy.

99 Należy jednak podkreślić, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa, sąd powszechny może stwierdzić niekonstytucyjność przepisu tylko w takim przypadku, gdy niekonstytucyjność ma charakter oczywisty. Oczywista niekonstytucyjność może zachodzić np. wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału, gdy Trybunał stwierdził niekonstytucyjność określonej normy prawnej zamieszczonej w przepisie tożsamym, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem, gdy sposób rozumienia przepisu ustawy wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i.t.p. (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 02.08.2019 r., III AUz 117/19, w którym zacytowano wyroki Sądu Najwyższego z dnia 08.01.2009 r., I CSK 482/08, z dnia 17.03. 2016 r., V CSK 377/15, uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.10.2006 r., I FSP 2/06, oraz wyroki tego Sądu z dnia 24.09.2008 r., I OSK 1369/07 oraz z dnia 18.12.2013 r., I FSK 36/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30.07. 2025 r. III AUa 80/25).

100 Podzielić należy również stanowisko zawarte w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 21.06.2023 r. w którym podkreślono, że „z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe - odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP, a sprzeczność ma charakter oczywisty, inaczej mówiąc, gdy zachodzi sytuacja oczywistej niekonstytucyjności przepisu. Sytuacja taka może zachodzić wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji RP dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną, jak norma objęta już wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, gdy Trybunał stwierdził niekonstytucyjność określonej normy prawnej zamieszczonej w przepisie tożsamym, który nie podlegał rozpoznaniu przed Trybunałem, gdy sposób rozumienia przepisu ustawy wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego” (sygn. III USK 268/22).

101 Mając to wszystko na uwadze, w realiach niniejszej sprawy Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw ku temu aby dokonywać kontroli konstytucyjności art. 41 ustawy okołobudżetowej i w efekcie by pominąć jego stosowanie.

102 Sąd I instancji przy rozstrzyganiu sprawy, odmawiając zastosowania art. 41 u.s.r. (w ramach dokonanej przez siebie rozproszonej kontroli konstytucyjności) i uznając, że przepis ten jest sprzeczny z art. 2 Konstytucji RP, dokonał tego z pominięciem powyższego stanowiska. Nie wskazał bowiem w uzasadnieniu wyroku żadnych okoliczności, które świadczyłyby o oczywistej niekonstytucyjności art. 41 u.s.r.

103 Uzupełniająco należy zauważyć, że z uzasadnienia Sądu I instancji nie wynika niekonstytucyjność art. 41 u.s.r. nawet bez przymiotu oczywistości.

104 Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wyrażona przez Sąd I instancji ocena opiera się przede wszystkim na krytycznej ocenie przyjętego przez ustawodawcę mechanizmu kształtowania uposażeń funkcjonariuszy w 2023 r. oraz odwołaniu się do stanowiska prezentowanego przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Okoliczności te nie mogą jednak same w sobie przesądzać o niekonstytucyjności przepisu. Czym innym jest bowiem ocena celowości, trafności czy sprawiedliwości określonego rozwiązania legislacyjnego, a czym innym stwierdzenie jego niezgodności z Konstytucją.

105 Argumenty wskazane przez Sąd I instancji na poparcie tezy, że art. 41 u.s.r. jest sprzeczny z art. 2 Konstytucji RP mają charakter nader powierzchowny, wręcz publicystyczny i w istocie rzeczy sprowadzają się do zacytowania kilku zdań z jednego z wystąpień Rzecznika Praw Obywatelskich. Sąd I instancji zacytował w szczególności stwierdzenie Rzecznika Praw Obywatelskich, że „mechanizm ten (mechanizm określony w art. 41 u.s.r.) był elementem kształtowania polityki kadrowej, a nie stanowił odpowiedzi na żadne wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby pozbawienie tej grupy prawa do waloryzacji. Tylko takie okoliczności mogą zaś uzasadniać wprowadzenie przepisów epizodycznych; nie powinno się regulować życia społecznego w warunkach codziennych. W przeciwnym wypadku zaufanie obywatela do państwa i prawa mogłoby zostać zakwestionowane”. W ocenie Rzecznika, którą Sąd I instancji w pełni podzielił, zachęcanie do pozostania w służbie nie powinno przybierać postaci groźby pozbawienia prawa do waloryzacji uposażenia.

106 Stanowisko powyższe Sąd Okręgowy ocenia jako chybione. Argumentacja Sądu I instancji nie spełnia standardu wymaganej w tego rodzaju sprawach pogłębionej analizy konstytucyjnej. W istocie sprowadza się ona do powielenia stanowiska o charakterze ocennym, wyrażonego w wystąpieniu Rzecznika Praw Obywatelskich, bez jego samodzielnej konfrontacji z treścią norm konstytucyjnych oraz ugruntowanym orzecznictwem dotyczącym granic tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności. Tymczasem sama krytyczna ocena rozwiązania legislacyjnego, nawet jeżeli znajduje oparcie w argumentacji aksjologicznej, nie może zastępować wykazania normatywnej sprzeczności przepisu z Konstytucją RP.

107 Nie sposób przy tym pominąć, że art. 41 ustawy okołobudżetowej został wprowadzony w celu realizacji określonej polityki kadrowej państwa wobec służb mundurowych, taki cel regulacji zawartej w art. 41 u.s.r. został expressis verbis wskazany w uzasadnieniu projektu ustawy. Wskazany cel regulacji nie świadczy jednak o sprzeczności przepisu z art. 2 Konstytucji RP, albowiem był celem ważkim i trzymając się terminologii Sądu I instancji, stanowił odpowiedź ustawodawcy na wyjątkowe okoliczności, to jest ówczesne braki kadrowe w służbach mundurowych. Sam fakt, że przepis służył osiągnięciu takiego celu, nie może być utożsamiany z naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Ustawodawca posiada bowiem swobodę w zakresie kształtowania systemu uposażeń funkcjonariuszy, a ingerencja sądu w tę sferę może nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia wyraźnego przekroczenia granic wyznaczonych przez normy konstytucyjne.

108 Należy wyraźnie odróżnić ocenę celowości i trafności przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania od oceny jego zgodności z Konstytucją. Nawet jeżeli określony mechanizm legislacyjny budzi wątpliwości z punktu widzenia jego skutków społecznych lub motywacyjnych, nie oznacza to jeszcze naruszenia standardów wynikających z art. 2 Konstytucji RP. Kompetencja sądu w zakresie kontroli konstytucyjności ma charakter wyjątkowy i może być realizowana wyłącznie w sytuacji stwierdzenia normatywnej, a nie aksjologicznej niezgodności przepisu z ustawą zasadniczą.

109 Jednocześnie podzielić trzeba stanowisko wyrażone w orzeczeniu z dnia 20.11.1995 r. (sygn. akt K 23/95, OTK w 1995 r., t. II, poz. 33, s. 121), w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "poza zakres kompetencji sądownictwa konstytucyjnego wykracza ocena celowości i trafności rozstrzygnięć parlamentu. Obowiązek wyboru najbardziej trafnych rozstrzygnięć spoczywa na parlamencie, który ponosi odpowiedzialność polityczną za sposób wykorzystywania kompetencji prawotwórczych". W orzeczeniu z dnia 24.02.1997 r. sygn. akt K 19/96, OTK ZU Nr 1/1997, poz. 6, s. 40 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "skoro do kompetencji ustawodawcy należy stanowienie prawa odpowiadającego założonym celom politycznym i gospodarczym oraz przyjmowanie takich rozwiązań prawnych, które jego zdaniem będą najlepiej służyły realizacji tych celów, to zadaniem Trybunału Konstytucyjne nie jest orzekanie o merytorycznej trafności rozwiązań przyjmowanych przez ustawodawcę".

110 Słusznie wskazują sądy administracyjne, iż pracodawca, a w tym przypadku ustawodawca, ma prawo wykorzystywania dostępnych mu instrumentów finansowych aby zachęcić funkcjonariuszy do pozostania w służbie, jeżeli takie są aktualne potrzeby państwa. Wprowadzenie podwyżki uposażeń dla wszystkich funkcjonariuszy pozostających 1 marca 2023 r. w służbie, nie narusza zasady równości (tak, np. WSA w Białymstoku w wyroku z 19.05.2026 r., II SA/Bk 215/26). Skoro zatem ustawodawca był uprawniony do zastosowania mechanizmu mającego na celu zwiększenie atrakcyjności dalszego pełnienia służby i zatrzymania funkcjonariuszy w tej służbie, to niezrozumiały dla Sądu Okręgowego jest powołany przez Sąd I instancji w celu wykazania niekonstytucyjności art. 41 u.e.r. argument, że „pozwany nie wykazał, by faktycznie zastosowane rozwiązanie ustawowe zmierzało do zachęcenia funkcjonariuszy do pozostania w służbie”.

111 W ocenie Sądu Okręgowego całkowicie nieuprawnione jest też stwierdzenie Sądu Rejonowego, że treść art. 41 u.s.r. „stanowiła groźbę pozbawienia prawa do waloryzacji świadczenia”. Faktem jest, że w związku z wejściem w życie art. 41 u.s.r. funkcjonariusze zostali postawieni przed alternatywą - pozostać w służbie po dniu 28 lutego 2023 r. i skorzystać z korzyści wynikających z tego przepisu, czy też najpóźniej do tego dnia odejść ze służby, jednak określenie tej alternatywy mianem groźby, stanowi nadużycie semantyczne.

112 Reasumując, całość argumentacji przedstawionej przez Sąd I instancji w celu wykazania niekonstytucyjności art. 41 u.e.r., nie przekonuje o trafności dokonanej przez ten Sąd oceny. Sąd I instancji nie wykazał w wyżej przedstawiony sposób, że art. 41 u.s.r. jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, a żadnych argumentów stanowiących o takiej niezgodności nie znalazł Sąd Okręgowy.

113 W szczególności Sąd I instancji nie wykazał, aby art. 41 ustawy okołobudżetowej pozostawał w oczywistej i nieusuwalnej sprzeczności z art. 2 Konstytucji RP. Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ma w istocie charakter ocenny i sprowadza się do zakwestionowania przyjętego przez ustawodawcę sposobu ukształtowania mechanizmu wzrostu uposażeń funkcjonariuszy, bez jednoczesnego wskazania takiej treści normatywnej przepisu, która pozostawałaby w jednoznacznej kolizji z normami konstytucyjnymi. Tymczasem warunkiem zastosowania rozproszonej kontroli konstytucyjności w kierunku odmowy zastosowania przepisu ustawy jest stwierdzenie nie tyle jego nieoptymalności czy kontrowersyjności, ile właśnie kwalifikowanej niezgodności z Konstytucją.

114 Powyższe stanowisko znajduje oparcie w ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym konsekwentnie przyjmuje się, że możliwość odmowy zastosowania przepisu ustawy w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ma charakter wyjątkowy i może być realizowana jedynie w razie jednoznacznego stwierdzenia jego sprzeczności z Konstytucją. W judykaturze podkreśla się, że ingerencja sądu w obowiązujący porządek ustawowy nie może opierać się na samych wątpliwościach interpretacyjnych ani ocenach aksjologicznych, lecz wymaga wykazania rzeczywistej, oczywistej sprzeczności normy ustawowej z normą konstytucyjną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.08.2001 r., III RN 189/00; wyrok z dnia 17.03.2016 r., V CSK 377/15; postanowienie z dnia 05.04.2023 r., II USK 133/22). Analogicznie w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że przesłanka „oczywistej niekonstytucyjności” zachodzi wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, w szczególności gdy norma ustawowa pozostaje w bezpośredniej i niebudzącej wątpliwości kolizji z normą konstytucyjną, bądź gdy jej treść została już w istocie przesądzona w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. uchwała NSA z dnia 16.10.2006 r., I FPS 2/06; wyrok NSA z dnia 18.12.2013 r., I FSK 36/13).

115 W realiach niniejszej sprawy przesłanki te nie zostały spełnione. Sąd I instancji nie odwołał się do jakiegokolwiek utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego ani nie wykazał, aby art. 41 ustawy okołobudżetowej pozostawał w relacji tożsamościowej lub funkcjonalnie równoważnej z normą już uprzednio uznaną za niezgodną z Konstytucją. Przedstawiona argumentacja nie pozwala zatem na przyjęcie, że zachodził przypadek uzasadniający odstąpienie od zastosowania przepisu ustawowego w ramach kontroli rozproszonej.

116 Analogicznie nie sposób podzielić stanowiska, że w sprawie wystąpiła kwalifikowana niekonstytucyjność art. 41 ustawy okołobudżetowej. Ponownie podkreślić trzeba, iż nie można utożsamiać oceny celowości przyjętego przez ustawodawcę mechanizmu regulacji wynagrodzeń z jego sprzecznością z Konstytucją. Sam fakt, że przyjęte rozwiązanie różnicuje sytuację prawną funkcjonariuszy ze względu na datę pozostawania w służbie, nie przesądza jeszcze o naruszeniu art. 2 ani art. 32 Konstytucji RP, o ile kryterium to ma charakter obiektywny, racjonalnie uzasadniony i pozostaje w związku z celem regulacji. Trybunał Konstytucyjny konsekwentnie wskazuje, że zasada równości nie oznacza zakazu różnicowania sytuacji prawnej podmiotów, jeżeli kryterium zróżnicowania ma charakter relewantny i racjonalnie uzasadniony (por. wyrok TK z 3.10.2000 r., K 33/99).

117 Równość wobec prawa oznacza jednakowe traktowanie osób spełniających takie same warunki. Jeżeli ustawa przyznaje uprawnienia określonemu kręgowi osób spełniających wymagane warunki, osoby nienależące do tego kręgu nie mogą powoływać się na zasadę równości, skoro wymaganych warunków nie spełniają. Równość wobec prawa należy rozumieć jako równość szans, a nie równość w zakresie wszystkich uprawnień (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20.01.2022 r., sygn. akt III AUa 528/21).

118 Bezzasadny jest także podniesiony przez stronę powodową na etapie postępowania apelacyjnego zarzut sprzeczności art. 41 u.s.r. z art. 32 Konstytucji RP, a w szczególności z wynikającą z tego przepisu Konstytucji zasadą równości.

119 W polskim orzecznictwie konstytucyjnym za „klasyczne” ujęcie wynikającej z art. 32 Konstytucji RP zasady równości uznaje się formułę użytą przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z 9 marca 1988 r. (U 7/87), według której „konstytucyjna zasada równości wobec prawa (...) polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących”. Była ona wielokrotnie powtarzana w orzecznictwie TK (np. – w początkach obowiązywania obecnej konstytucji – wyroki z 06.05. 1998 r., K 37/97; z 20.10.1998 r., K 7/98; z 17.05.1999 r., P 6/98, a w ostatnim okresie – m.in. wyroki z 21.01.2014 r., SK 5/12, pkt III.3.6.2; 13.05.2014 r., SK 61/13, pkt III.4.1; 21.07.2014 r., K 36/13, pkt III.2.1–2), a także NSA (np. uchwała z 22.05.2000 r., OPK 1/00). W podobny sposób określił zasadę równości Sąd Najwyższy wskazując, że oznacza ona „równe traktowanie obywateli znajdujących się w tej samej sytuacji prawnej” (np. uchwała z 16.03.2000 r., I KZP 56/99).

120 W odniesieniu do wynikającej z art. 32 Konstytucji RP zasady równości kluczowy charakter ma więc zawsze ustalenie (dobór) „cechy istotnej”, bo przesądza ona o uznaniu porównywanych podmiotów za podobne lub odmienne. Uznanie owego podobieństwa pozwala na podjęcie badania, czy podmioty podobne są traktowane podobnie przez przepisy prawa. Dopiero zaś stwierdzenie, że prawo nie traktuje podmiotów podobnych w sposób podobny (a więc wprowadza zróżnicowanie), prowadzi do postawienia pytania, czy takie zróżnicowanie jest dopuszczalne w świetle zasady równości. Ustalenie klasy podmiotów podobnych powinno być dokonywane zawsze ad casum. Wymaga bowiem analizy treści regulacji prawnej. Ustalenie to musi być dokonywane zawsze adekwatnie do treści stosunku prawnego, ze względu na dające się wyodrębnić klasy porównywanych podmiotów. Bez poprawnego wyznaczenia klasy podmiotów podobnych nie da się poprawnie zastosować testu równości (L. Garlicki, M. Zubik [w:] M. Derlatka i in., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, Warszawa 2016, art. 32).

121 W niniejszej sprawie, podnosząc zarzut sprzeczności art. 41 u.s.r. z art. 32 Konstytucji RP, strona powodowa za podmioty prawa objęte analizą konstytucyjną uznała podmioty objęte dyspozycją art. 41 u.s.r. (żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy (...)), a za cechę istotną (relewantną) w wyżej wskazanym znaczeniu, uznał datę przejścia żołnierza lub funkcjonariusza na emeryturę i na tej podstawie doszedł do konkluzji, że art. 41 u.s.r. narusza zasadę równości z art. 32 Konstytucji RP, gdyż funkcjonariusze, którzy przeszli na emerytury przed dniem 01.03.2023 r., otrzymali za styczeń i luty uposażenie w bezzasadnie zaniżonej wysokości i zaniżona została także wysokość świadczeń związanych z przejściem na emeryturę (odprawa emerytalna, ekwiwalent za urlop wypoczynkowy), w stosunku do funkcjonariuszy, którzy przeszli na emeryturę w dniu 01.03.2023 r. i później.

122 W niniejszej sprawie pełnomocnik powódki „cechę istotną” w kontekście konstytucyjnej zasady równości, określił błędnie. O błędnym określeniu „cechy istotnej” stanowi okoliczność, iż cecha ta w istocie rzeczy w ogóle nie zaistniała. O jej nieistnieniu stanowi okoliczność, iż każdy funkcjonariusz, który posiadał uprawnienia emerytalne i przeszedł na emeryturę przed dniem 01.03.2023 r., miał możliwość przejścia na emeryturę także w dniu 01.03.2023 r. lub później.

123 Zdaniem Sądu, sprawę należy widzieć następująco. Zauważyć trzeba, że wprowadzenie kompleksowych zmian w zakresie wynagrodzeń funkcjonariuszy od 01.03.2023 r., było poprzedzone kilkumiesięcznym procedowaniem ustawy okołobudżetowej w roku 2022 r. oraz rozmowami przedstawicieli Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji ze środowiskiem związków zawodowych służb mundurowych. W dniu 20.09.2022 r. Rada Ministrów wniosła do Sejmu projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023. Ustawa ta została uchwalona przez Sejm RP w dniu 01.12.2022 r. i opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 19.12.2022 r. (Dz.U.2022.2666). Już w jej projekcie, który trafił do Sejmu RP jesienią 2022 r. zawarte były zapisy ujęte następnie w art. 41 ust. 1 oraz art. 41 ust. 3 uchwalonej ustawy okołobudżetowej. Z powszechnie dostępnych źródeł zamieszczonych na internetowej stronie rządowej gov.pl wynika, że bezpośrednio po uchwaleniu w dniu 01.12.2022 r. ustawy okołobudżetowej, w dniu 05.12.2022 r. wydano "Wspólny komunikat kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz związków zawodowych służb podległych resortowi", w którym ministerstwo oraz strona związkowa wspólnie zaapelowały do funkcjonariuszy, który złożyli raporty o odejściu na emeryturę, o ponowne analizę tych decyzji, pod kątem tego czy są dla nich korzystne. Natomiast projekt w/w ustawy był już podany do wiadomości w dniu 30.09.2022 r.

124 Z kolei w dniu 18.10.2022 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw, która między innymi przewidywała wskaźnik waloryzacji emerytur w 2023 roku na poziomie 113,8 %. (wyższym niż w latach poprzednich) i założenia tego projektu zostały podane do publicznej wiadomości. W dniu 22.10.2022 r. projekt ten wpłynął do Sejmu RP i został ogłoszony na stronie internetowej Sejmu. W uzasadnieniu projektu expressis verbis zawarta była informacja o planowanym wskaźniku waloryzacji emerytur w 2023 r. na poziomie 113,8 %. Ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw na podstawie projektu wniesionego do Sejmu w dniu 22.10.2022 r. została uchwalona przez Sejm RP w dniu 27.10.2022 r. i opublikowana w Dzienniku Ustaw z 30.11.2022 r. (Dz.U.2022.2461).

125 Obie wskazane wyżej ustawy w sposób istotny wpłynęły między innymi na sytuację funkcjonariuszy (...)w 2023 r., posiadających lub nabywających prawo do emerytury przed dniem 01.03.2023 r. Nie wdając się w nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy szczegóły, w związku z wyjściem w życie tych ustaw funkcjonariusze postawieni zostali przed wyborem, przejść na emeryturę w okresie od 01.01. do 28.02.2023 r. i mieć ustaloną emeryturę według uposażeń wyliczonych na podstawie kwoty bazowej obowiązującej w 2022 r., ale jednocześnie również skorzystać z prawa do waloryzacji emerytury na podstawie ustawy z dnia 27.10.2022 r., czy też przejść na emeryturę po dniu 28.02.2023 r. i mieć ustaloną emeryturę według uposażeń wyliczonych na podstawie kwoty bazowej na rok 2023, ale bez prawa do w/w waloryzacji emerytury w 2023 r.

126 W tym miejscu zauważyć trzeba, że to sama powódka, powołując się na przepis art. 183 ust. 1 i 3 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, zawnioskowała o konkretną datę zwolnienia ze służby (23.02.2023 r.), a więc przypadającą przed 01.03.2023 r., co umożliwiało jej skorzystanie z przewidzianego wysokiego wskaźniku waloryzacji emerytur przewidzianego od 01.03.2023 r. ( vide: wniosek o zwolnienie ze służby k. 22 akt sąd.). Przepis ten stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 179 ust. 1 pkt 10 (pisemnego zgłoszenia przez funkcjonariusza żądania zwolnienia ze służby), zwolnienie ze służby następuje po upływie odpowiednio: po upływie 3 miesięcy - w przypadku funkcjonariuszy służby stałej (pkt 2). Jednakże termin określony w ust. 1 może zostać skrócony na wniosek funkcjonariusza, jeżeli zwolnienie ze służby następuje w związku z jego pisemnym zgłoszeniem żądania zwolnienia ze służby (ust. 3).

127 Wszystko powyższe prowadzi do wniosku, że art. 41 u.s.r. nie naruszał w żaden sposób zasady równości określonej w art. 32 Konstytucji RP, gdyż obejmował wszystkich funkcjonariuszy (...) nabywających najpóźniej do dnia 28.02.2023 r. uprawnienia emerytalne, a zróżnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy, którzy przeszli na emeryturę do dnia 28.02.2023 r. i po tym dniu, było wyłącznie skutkiem indywidualnych decyzji funkcjonariuszy, którzy samodzielnie oceniali, w której dacie przejście na emeryturę będzie dla nich korzystniejsze. Oczywiście stan świadomości prawnej funkcjonariuszy przy podejmowaniu decyzji w tym zakresie mógł być różny, jednak dla rozstrzygnięcia sprawy istotny jest obowiązujący wówczas stan prawny, a nie poziom świadomości prawnej poszczególnych funkcjonariuszy.

128 W świetle opisanej skrótowo wyżej zasady równości, o naruszeniu art. 32 Konstytucji nie stanowi regulacja zawarta w art. 41 ust. 3 u.s.r. Wprowadzone przez ustawodawcę rozwiązanie, aby wzrost uposażeń obejmował jedynie żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy w służbie czynnej na dzień 1 marca 2023 r. nie można traktować jako dyskryminacji.

129 W tym miejscu podnieść trzeba, że wobec brzmienia art. 41 ust. 3 u.s.r., przewidziany w tym przepisie mechanizm nie stanowił waloryzacji płac za styczeń 2023 r. i luty 2023 r. dla funkcjonariuszy pozostających w służbie po 1 marca 2023 r., ale określoną przez ustawodawcę, co prawda w bardzo specyficzny sposób, ale jednak zmianę zasad płacowych, obowiązujących od 1 marca 2023 r., którą należy widzieć w kategorii kompleksowej, wielotorowej podwyżki płac od tej daty, a nie waloryzacji i "wyrównania" wypłaconych już uposażeń za styczeń 2023 r. i luty 2023 r. (por. wyrok WSA w Krakowie z 03.02.2026 r. III SA/KR 1422/25, wyrok WSA w Gdańsku z 04.09.2025 r. III SA/Gd 364/25).

130 W ocenie Sądu Okręgowego takie rozwiązanie należy postrzegać w kategorii dopuszczalnej zmiany przepisów płacowych skutkujących podwyższeniem zarobków funkcjonariuszy (...) od określonej daty.

131 Podkreślenia wymaga, że wprowadzając daną regulację prawną ustawodawca zawsze określa ramy czasowe od których ona zacznie obowiązywać. Zatem w każdym przypadku pewna grupa osób nie będzie podlegać nowym przepisom z uwagi na ich temporalny zakres.

132 Niewątpliwie, nowym rozwiązaniem jest przesunięcie podwyżki kwoty bazowej z dnia 1 stycznia - jak to miało zwykle miejsce - na dzień 1 marca. Głównym powodem, dla którego się zdecydowano na to przesunięcie, jak wskazuje ustawodawca była chęć zatrzymania większej liczby żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy w służbie czynnej. W obecnej sytuacji geopolitycznej i w związku z trwającym konfliktem zbrojnym na terenie Ukrainy ustawodawca wprowadza mechanizmy, które mają na celu zagwarantować bezpieczeństwo obywateli. Nie można również nie wspomnieć o trwającym kryzysie migracyjnym na granicy Rzeczpospolitej Polskiej z Republiką Białorusi. W związku z tym, że istnieje realne zagrożenie nienaruszalności granic Rzeczpospolitej ustawodawca chcąc zapewnić bezpieczeństwo i porządek publiczny dążył do zwiększenia liczby funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych.

133 Przywołane wyżej stanowisko zajął Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 28.12.2023 r. (XIV U 1024/23) i sąd orzekający w niniejszej sprawie je podziela. W orzeczeniu tym wskazano, że należy mieć też na względzie art. 5 Konstytucji RP, zgodnie z którym: "Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju". Przytoczony artykuł określa podstawowe cele Rzeczypospolitej. Sformułowane zostały one w postaci zasad o charakterze programowym. Wskazują kierunki działania państwa, nie określają jednak środków i sposobów ich realizacji. W art. 5 ustrojodawca nakłada na wszystkie organy władzy publicznej obowiązek realizacji wskazanych celów. Ustalenie treści tego obowiązku nie jest możliwe wyłącznie w oparciu o treść przywołanego art. 5 Konstytucji RP. Wymaga to odwołania się do innych przepisów Konstytucji RP oraz reguł ich wykładni. Ustalenie treści i sposobu realizacji wskazanych zasad wymaga też odwołania się do wiedzy o charakterze pozaprawnym. Adresatem powyższych obowiązków są wszystkie polskie organy władzy publicznej (…). Mając na względzie aktualną sytuację geopolityczną w jakiej znajduje się państwo Polskie w tym konflikt zbrojny na terytorium Ukrainy, a więc tuż za polską wschodnią granicą oraz kryzys migracyjny na granicy z Republiką Białorusi oraz istniejące ryzyko pogłębiania się konfliktów za wschodnią granicą, władze państwowe są więc zobowiązane przedsięwzięć takie środki, które pomogą utrzymać porządek publiczny w kraju oraz zagwarantują nienaruszalność jego terytorium (…). Nie jest więc zaskoczeniem, że ustawodawca wprowadza mechanizmy, które mają na celu zatrzymanie w czynnej służbie jak największej liczby żołnierzy i funkcjonariuszy (…), ma być "zachętą" dla osób pozostających w czynnej służbie, aby zostać w niej jak najdłużej, co z kolei przełoży się na wysokość uposażenia.

134 O niekonstytucyjności art. 41 u.s.r. nie stanowi także odniesienie sytuacji funkcjonariuszy (...) do sytuacji ogółu pracowników objętych ustawą o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej i do sytuacji sędziów w 2023 r.

135 Przepis art. 32 Konstytucji nie daje podstaw do uznania, że na jego podstawie ustawodawca zobowiązany jest do jednakowego uregulowania statusu wszystkich pracowników i funkcjonariuszy objętych ustawą o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej we wszystkich aspektach.

136 Odnośnie zaś sędziów należy wskazać, że wbrew twierdzeniom strony powodowej, sytuacji funkcjonariuszy (...)nie można odnosić analogicznie do mechanizmu ustalenia podstawy do obliczania wynagrodzeń sędziów w ustawie z dnia 01.12.2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U 2022.2666). Zasady corocznej waloryzacji wynagrodzeń sędziów ustalone są w odrębnej ustawie - Prawo o ustroju sądów powszechnych, a co najistotniejsze, ochrona wysokości wynagrodzenia sędziów znajduje bezpośrednie oparcie w treści art. 178 ust. 2 Konstytucji. Już tylko z tych względów brak jest podstaw do odnoszenia sytuacji funkcjonariuszy (...)do sytuacji sędziów w 2023 r., gdyż status prawny obu tych grup jest zupełnie odmienny.

137 Przede wszystkim zaś w tej kwestii (wynagrodzeń sędziów) wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny (w wyroku z dnia 08.11.2023 r. sygn. akt K 1/23), co nie miało miejsca w zakresie uposażeń funkcjonariuszy (...). Z przyczyn wskazanych na wstępie dało to podstawę do zastosowania rozproszonej kontroli konstytucyjności w sprawach o wynagrodzenie wytoczonych przez sędziów. Dodatkowo niekonstytucyjność przepisów stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjności dotyczyła odejścia przez ustawodawcę od zasady powiązania wynagrodzenia sędziów z wysokością przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale roku poprzedniego - według Trybunału Konstytucyjnego uzależnienie sędziowskich pensji od arbitralnych decyzji politycznych naruszało gwarancje niezawisłości sędziowskiej. Była to zatem zupełnie inna sytuacja.

138 Odnieść należy się również do dodatkowej argumentacji powódki przedstawionej na rozprawie apelacyjnej. Nie jest tak jak przedstawiała to strona powodowa, by funkcjonariusze, którzy zakończyli służbę przed dniem 01.03.2023 r. zostali pominięci przy wyrównaniu uposażenia za styczeń i luty 2023 r. poprzez nie przyznanie im za te miesiące tzw. dodatku, o którym mowa w ust. 3 art. 41 ustawy.

139 Regulacja art. 41 ustawy okołobudżetowej miała charakter epizodyczny i stanowiła element kompleksowej zmiany systemu wynagradzania funkcjonariuszy w roku 2023. Mechanizm ten nie polegał na wyrównaniu uposażeń za wcześniejsze okresy, lecz na wprowadzeniu od dnia 1 marca 2023 r. nowego modelu kształtowania wynagrodzeń, obejmującego stopniowe zwiększenie uposażeń w kolejnych miesiącach roku. Świadczenie to miało zatem charakter szczególnego zwiększenia uposażenia przysługującego wyłącznie funkcjonariuszom pozostającym w służbie po dniu 01.03.2023 r. Nie była to zatem podwyżka należna za styczeń i luty 2023 r., ale zwiększenie uposażeń następujące dopiero od 01.03.2023 r. (okresowy „bonus” dla pozostających 01.03.2023 r. w służbie, wypłacany im w kolejnych miesiącach i nie obejmujący miesięcy wcześniejszych).

140 Jak już wcześniej wskazano, była to regulacja, którą należy postrzegać w kategorii kompleksowej, wielotorowej podwyżki płac od tej daty, a nie waloryzacji i "wyrównania" wypłaconych już uposażeń za styczeń 2023 r. i luty 2023 r.

141 W tym sensie art. 41 ustawy nie kreował roszczenia o charakterze wstecznym, lecz określał wyłącznie sposób ustalenia wysokości świadczenia należnego od dnia wskazanego przez ustawodawcę jako graniczny dla wejścia w życie nowego mechanizmu płacowego.

142 Stwierdzenie „ podlega każdorazowemu zwiększeniu o 1/5 kwoty różnicy pieniędzy uposażeniem należnym na dzień 1 marca 2023 r. (…) a uposażeniem należnym na dzień 1 stycznia 2023 r.” odnosi się bowiem wyłącznie do sposobu obliczenia wysokości (kwoty) zwiększenia (podwyżki), natomiast nie stanowi o wyrównaniu za te miesiące. Przepis ten określa wyłącznie mechanizm kalkulacji podwyżki, a nie okres za jaki miałoby przysługiwać wyrównanie. Co do okresu wyrównania odnosi się natomiast ust. 5, który jego początek określa na 01.03.2023 r. Nie chodziło zatem o wyrównanie uposażenia za styczeń i luty 2023 r., lecz o wzrost uposażenia obowiązujący od 01.03.2023 r. i to sukcesywnie, w dalszych odstępach czasowych. Innymi słowy, funkcjonariusze pozostający w służbie na dzień 01.03.2023 r. uzyskali podwyższenie uposażeń, ale nie za styczeń i luty 2023 r., lecz dopiero od dnia 01.03.2023 r., a wysokość tego podwyższenia została obliczona według zasad określonych w art. 41 ust. 3 ustawy. Skoro zaś powódka nie pozostawała w służbie po dniu 01.03.2023 r., wobec tego nie przysługiwał jej wzrost uposażenia - przewidziany dopiero od tej daty, w szczególności nie przysługiwało jej wyrównanie uposażenia za styczeń i luty 2023 r.

143 W przedstawionych okolicznościach nie można uznać, by powódka znajdowała się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej jak osoby, które pozostały w służbie po 01.03.2023 r. Powódka bowiem po dniu 01.03.2023 r. nie pozostawała już w służbie, nie posiadała więc prawa do uposażenia za marzec 2023 r. i dalsze miesiące, natomiast należnym jej świadczeniem było już wówczas świadczenie emerytalne.

144 Dla zobrazowania tego, że jest to mechanizm służący podwyższeniu płac od 01.03.2023 r. w systemie comiesięcznym, stanowiący element zachęty dla pozostawania w służbie, a nie mechanizm waloryzacji wcześniejszych uposażeń, wskazać można, że z matematycznego punktu widzenia, wypłacając uposażenie począwszy od miesiąca marca 2023 r. o 1/5 różnicy do wyrównania tej różnicy dochodzi nie od razu, ale po upływie dalszych miesięcy. Dodatkowo, patrząc na tą sprawę przez pryzmat ewentualnego późniejszego czasu zwolnienia ze służby, takie wyrównanie różnicy nie obejmowałoby przecież też wszystkich funkcjonariuszy pozostających w służbie po 01.03.2023 r., gdzie w zależności od czasu przez jaki w roku 2023 zdecydowaliby się jeszcze pozostawać dalej w służbie, mogłoby dojść albo nie dojść do wyrównania w/w różnicy. Wskazany mechanizm nie zawsze prowadzić będzie zatem do wyrównania wskazanej przez ustawodawcę różnicy, która nie odpowiada też różnicy dwóch płac za miesiące styczeń 2023 r. i luty 2023 r.

145 Ustawodawca ma prawo wykorzystywania dostępnych mu instrumentów finansowych, aby zachęcić funkcjonariuszy do pozostania w służbie, jeżeli takie są aktualne potrzeby państwa. Wprowadzenie podwyżki uposażeń dla wszystkich funkcjonariuszy pozostających w dniu 01.03.2023 r. w służbie nie narusza zasady równości w stosunku do funkcjonariuszy, którzy ze służby już odeszli.

146 Powyższych ocen nie zmienia również indywidualna sytuacja powódki, w tym wskazywane przyczyny zakończenia przez nią służby, w szczególności o charakterze zdrowotnym. Przedłożona przez stronę powodową dokumentacja medyczna, w tym okoliczność, że powódka została skierowana do komisji lekarskiej MSWiA i ostatecznie została uznana za osobę niezdolną do pełnienia służby, nie ma znaczenia w zakresie oceny prawnej konstytucyjności przepisu ustawy (art. 41 ustawy okołobudżetowej). Ocena konstytucyjności danego przepisu dokonywana jest na podstawie obiektywnych ogólnych kryteriów, a nie indywidualnej sytuacji jednej osoby.

147 Przepis art. 41 ustawy okołobudżetowej nie różnicuje sytuacji prawnej funkcjonariuszy ze względu na motywy zakończenia służby, lecz w sposób jednolity odwołuje się do obiektywnego kryterium pozostawania w służbie w określonej dacie. Oznacza to, że przyczyny indywidualne, w tym stan zdrowia czy decyzje osobiste funkcjonariusza, pozostają prawnie irrelewantne dla oceny spełnienia przesłanek wynikających z tego przepisu i nie mogą prowadzić do modyfikacji jego treści normatywnej w drodze wykładni prokonstytucyjnej czy kontrolnej. Przyjęcie prezentowanego przez powódkę poglądu dotyczącego jej rzekomej dyskryminacji ze względu na stan zdrowia, prowadziłoby do wniosku (nieuprawnionego), że wszystkim funkcjonariuszom, wobec których stwierdzono niezdolność do służby i którzy nie mogli jej kontynuować ze względów zdrowotnych, przysługiwałyby także wszelkie przyszłe podwyżki wprowadzane w późniejszym okresie, pomimo że nie pozostawaliby już w tej służbie - wszak według przedstawionego rozumowania w tej służbie nie pozostawaliby bez swojej winy. Taka interpretacja pozostaje sprzeczna zarówno z celem, jak i istotą świadczeń związanych z pełnieniem służby, wobec czego nie może zostać zaakceptowana.

148 Jednocześnie zauważyć należy, iż skierowanie do komisji nastąpiło na wniosek samej powódki złożony 30.12.2022 r., a więc już po złożeniu przez nią wniosku o zwolnienie jej ze służby (ponad 3 miesiące po), a także już po uchwaleniu omawianego przepisu art. 41 ustawy. Jednocześnie z treści wniosku z 21.09.2022 r. jasno wynika, że powódka z prośbą o zwolnienie ze służby nie wystąpiła z przyczyn zdrowotnych, ale ze względu na „uzyskanie uprawnień emerytalnych”. Zatem jej zwolnienie ze służby nie było związane z orzeczeniem niezdolności do pełnienia służby, lecz nastąpiło na wyraźny wniosek powódki, która w związku ze spełnieniem przesłanek wymaganych do nabycia praw emerytalnych, uznała że chce przejść na świadczenie emerytalne (wniosek z dnia 21.09.2022 r. k. 22 akt sąd.) i to przejść przed 01.03.2023 r., o czym świadczy ostatnie zdanie wniosku. Zauważyć również można, że powódka została uznana za niezdolną do służby w (...), ze stwierdzeniem, że jej inwalidztwo powstało od 03.04.2023 r., a więc już po zakończeniu służby (data wskazana przez komisję, a nie data wydania orzeczenia komisji).

149 Reasumując, zarówno argumentacja przedstawiona przez Sąd I instancji w celu wykazania niezgodności art. 41 u.e.r. z art. 2 Konstytucji, jak również argumentacja pełnomocnika powódki przedstawiona w postępowaniu apelacyjnym w celu wykazania niezgodności art. 41 u.e.r. z art. 32 Konstytucji nie dały Sądowi Okręgowemu podstaw do uznania art. 41 u.e.r. za sprzeczny z Konstytucją. Argumentów przemawiających za taką sprzecznością Sąd Okręgowy nie dopatrzył się także z urzędu.

150 Uzupełniająco należy dodać, że - pomijając opisany wyżej wymóg oczywistości naruszenia Konstytucji, jako warunku uznania przepisu za niekonstytucyjny w ramach kontroli rozproszonej dokonywanej przez sąd powszechny - w orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest pogląd, iż odmowa zastosowania przez sąd przepisu ustawy nie może opierać się na przypuszczeniach i supozycjach co do niekonstytucyjności, lecz być rezultatem niezwykle starannej i przemyślanej wykładni, zaś argumentacja musi być poważna i przekonująca. Sąd nie jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu ustawowego, jeżeli nie wykaże, iż przepis ten w ustalonym przez ten sąd znaczeniu, jest niezgodny z określonym i wyraźnie wskazanym przepisem Konstytucji RP (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.08.2001 r. III RN 189/00).

151 Całokształt powyższych rozważań świadczy o zasadności zarzutu apelacji dotyczącego naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 41 u.s.r. przez jego niezastosowanie. Uwzględnienie apelacji na podstawie tego zarzutu czyni zbędnym bezpośrednie odniesienie się do pozostałych, nie omówionych wyżej, zarzutów apelacji.

152 Na koniec przywołać można zapadłe w analogicznych sprawach orzeczenia, w których przyjęto brak prawa do wyrównania świadczeń dla funkcjonariuszy, którzy odeszli ze służby przed dniem 01.03.2023 r. – por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20.11.2025 r. II SA/Go 471/25, wyrok WSA w Gdańsku z 04.09.2025 r. III SA/Gd 364/25, wyrok WSA w Warszawie z 14.05.2025 r. VIII SA/Wa 285/25, wyrok WSA w Warszawie z 25.09.2025 r. VIII SA/Wa 488/25, wyrok WSA w Łodzi z 02.10.2025 r. II SA/Łd 546/25). W uzasadnieniach tych orzeczeń wskazano, że mechanizm ustanowiony w art. 41 ust.3 ustawy okołobudżetowej został wprowadzony od 1 marca 2023 r. i miał zachęcać funkcjonariuszy aby nie odchodzili ze służby. Ponieważ dotyczy on jedynie uposażeń wyliczanych i wypłacanych począwszy od miesiąca marca 2023 r., przepis art. 41 ust. 3 tej ustawy nie mógł mieć zastosowania odnośnie osób, które zakończyły służbę przed 1 marca 2023 r. Prawo do podwyżki uposażenia jest ściśle związane z uposażeniem zasadniczym, nie istnieje bowiem bez prawa do uposażenia. Nie można zatem ustalić jego wzrostu, gdy osobie zainteresowanej nie przysługuje już prawo do uposażenia. Ustawodawca nie przewidział jakiegokolwiek rozwiązania prawnego do wypłaty wyrównania dla funkcjonariuszy, którzy odeszli ze służby przed 1 marca 2023 r.

153 Stanowisko takie zajął też Sąd Okręgowy w Zielonej Górze m.in. w wyroku z dnia 22.04.2026 r. (sygn. IV Pa 1/26), z dnia 27.05.2026 r. (sygn. IV Pa 5/26), z dnia 20.05.2026 r. (sygn. IV Pa 3/26), z dnia 27.05.2026 r. (sygn. IV Pa 2/26) oraz w kilkunastu analogicznych sprawach rozpoznawanych przed tut. Sądem.

154 Mając wszystko powyższe na uwadze, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. Konsekwencją zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa była konieczność orzeczenia również o kosztach zastępstwa procesowego należnych stronie pozwanej za postępowaniem przed sądem I instancji, o czym orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 1¹ k.p.c. oraz § 2 pkt 4 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 118 ze zm.).

155 O kosztach zastępstwa procesowego, należnych pozwanemu za postępowanie odwoławcze orzeczono w punkcie II sentencji na podstawie art. 98 § 1 i § 1¹ k.p.c. oraz § 2 pkt 4 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 i § 10 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia.

156 W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 102 k.p.c.

157 Zgodnie z art. 98 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

158 Sam fakt przegrania procesu – co do zasady – stanowi podstawę do zastosowania omawianej regulacji art. 98 k.p.c. Z jej istoty wynika, że strona przegrywająca sprawę – zarówno materialnie jak i formalnie – niezależnie od ewentualnej winy w prowadzeniu procesu, ponosi również finansową odpowiedzialność za koszty poniesione przez przeciwnika niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23.02.2012 r., V CZ 146/11, postanowienie SN z 09.10.1967r. I CZ 81/67).

159 Zasada generalna wyrażona w art. 98 k.p.c. ma swój wyjątek w art. 102 k.p.c., zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

160 Kryteria zastosowania art. 102 k.p.c. nie zostały skatalogowane przez ustawodawcę, co pozostawia swobodę decyzyjną sądowi rozstrzygającemu sprawę w zakresie oceny, czy zaszedł przypadek „szczególnie uzasadniony”.

161 Użyte sformułowanie „w wypadkach szczególnie uzasadnionych” oznacza, że przy stosowaniu tej regulacji Sąd nie może dokonywać wykładni rozszerzającej (wyrok SA w Warszawie z dnia 09.12.2016 r., sygn. akt VI ACa 1494/15). Jednocześnie podkreślić trzeba, że powołany przepis jest rozwiązaniem szczególnym, nie podlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności (Demendecki T., Kodeks postępowania cywilnego. Tom I. Komentarz do art. 1-729, WKP 2017).

162 Ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 102 k.p.c., jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu rozpoznającego sprawę, ma charakter dyskrecjonalny i jest oparta na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy, w związku z czym w zasadzie nie podlega kontroli instancyjnej i może być podważona przez sąd odwoławczy tylko wyjątkowo. Ingerencja w to uprawnienie jurysdykcyjne, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia, może być usprawiedliwiona jedynie w razie stwierdzenia, że dokonana w zaskarżonym postanowieniu ocena jest dowolna, rażąco niesprawiedliwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.01.2012 r. III CZ 10/12, z dnia 19.10.2012 r. V CZ 46/12, z dnia 26.01.2011 r. IV CZ 103/10, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26.06.2015 r., sygn. akt I ACa 37/15, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30.10.2012 r. III APa 21/12).

163 W ocenie Sądu Okręgowego, mając na względzie okoliczności niniejszej sprawy, nie zostały spełnione powyższe kryteria wypadku szczególnie uzasadnionego, który pozwalałby na odejście od w/w zasady generalnej odpowiedzialności za wynik procesu i odstąpienie od obciążania strony powodowej kosztami procesu poniesionymi przez pozwanego.

164 Przedmiotowa sprawa nie ma charakteru skomplikowanego. Stan faktyczny był niesporny, a rozstrzygniecie sprowadzało się wyłącznie do wykładni i oceny prawnej przepisu art. 41 u.s.r.

165 Podnieść też trzeba, że strona, która decyduje się rozpocząć postępowanie sądowe, musi liczyć się z poniesieniem kosztów zastępstwa procesowego należnymi stronie przeciwnej reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika. Samo subiektywne przekonanie o zasadności powództwa, które ma przecież każda strona wnosząca powództwo, nie jest przesłanką zastosowania art. 102 k.p.c. – inaczej należałoby zwalniać stronę powodową od kosztów procesu w każdej sprawie cywilnej.

166 Również rozbieżności w orzecznictwie, dotyczące oceny prawnej danej kwestii, nie stanowią przesłanki dla odstąpienia od obciążania strony kosztami procesu w sprawach, w których przegrywa proces.

167 Sędzia Małgorzata Olichwiruk